Kinh Bồ-tát Niệm Phật Tam-muội (Bồ-tát: người tu hạnh giác ngộ, nguyện cứu độ chúng sinh để thành Phật; niệm Phật: nhớ nghĩ, quán tưởng về Phật; tam-muội: trạng thái tâm định, chuyên chú không tán loạn), phẩm Chánh Niệm (sự nhớ nghĩ đúng đắn) thứ mười lăm.
Bấy giờ trong chúng có Bồ-tát Tư Nghĩa, Bồ-tát Xả Phi Nghĩa, Bồ-tát Tâm Dũng Kiện, Bồ-tát Phân Biệt Tâm, Bồ-tát Vô Xan Ý, Bồ-tát Bạt Phiền Não, Bồ-tát Thiện Tư Nghĩa, Bồ-tát Chúng Trí, Bồ-tát Vô Phược, Bồ-tát Chúng Quang, Bồ-tát Trí Đăng Quang, Bồ-tát Tạo Trí Tri Thức, Bồ-tát Vô Đẳng Phiền Não, thiên tử (vị trời) Đế Tràng, thiên tử Tha Hóa, đều cùng cung kính bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Đức Phật: bậc được cả thế gian tôn kính): "Nay Ngài nói 'điều chư Phật nói', vì sao gọi là 'điều chư Phật nói'? Thế nào là chư Phật? Cái gì là Phật? Phải niệm như thế nào thì gọi là niệm Phật? Là khởi niệm về thân Phật, hay khởi niệm về pháp?"
Bấy giờ Đức Thế Tôn bảo các Bồ-tát: "Lành thay, lành thay, các thiện nam tử (người nam có lòng lành)! Điều các ông hỏi rất sâu xa khó nghĩ bàn, đều là nhờ sức oai thần của Phật mà sinh ra tài biện luận vô ngại (không gì ngăn trở), ưa thích giảng nói này. Điều chư Phật nói thì gọi là lời Phật nói. Nhớ nghĩ đúng đắn về thật tướng (tướng chân thật, bản chất thật) của các pháp, ấy gọi là niệm Phật."
"Thế nào là chánh niệm? Chớ vướng vào mọi lời phỉ báng xấu ác; nên tu tất cả các pháp không bị chê trách; nên lìa bỏ ý niệm 'có ta' và 'không phải ta'; không thấy có chúng sinh, thọ mạng, chủ tể, người nuôi dưỡng, sĩ phu (kẻ hành động), con người và kẻ được sinh ra (những cách chấp rằng có một cái tôi thật); chớ vướng vào người làm và người sai khiến làm; đối với ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm: hình sắc, cảm thọ, tri giác, ý chí tạo tác, nhận thức), giới (mười tám phạm trù: sáu giác quan, sáu đối tượng, sáu cái biết), nhập (mười hai cửa: sáu giác quan và sáu đối tượng), và những chỗ mà ý tưởng bám vào; đối với tất cả các pháp đời này đời sau, cho đến ba cõi (cõi Dục còn ham muốn, cõi Sắc còn hình thể, cõi Vô Sắc chỉ còn tâm thức) đều không nương tựa, không nhiễm dính; đối với ngã kiến (cái thấy cho rằng có ta) và các hành (hiện tượng biến chuyển) không nắm giữ cũng không buông bỏ (?)."
"Thiền định, giải thoát và sáu thần thông (sáu năng lực siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước, biến hóa đi lại tự tại, dứt sạch phiền não), như ý (năng lực thần túc), các căn, các lực (năm căn và năm lực: tín, tấn, niệm, định, tuệ ở mức gốc rễ và mức sức mạnh), các phần giác ngộ bồ-đề (bảy yếu tố giúp giác ngộ), tỳ-xá-la (?) và vô lượng pháp lành khác — nói tóm lại là chín vạn ức na-do-tha (na-do-tha: đơn vị số rất lớn) tam-muội rất sâu không thể nghĩ bàn, là pháp mà tất cả chư Phật thường nhớ nghĩ, là trí tuệ phương tiện (cách khéo léo) của Phật. Tùy theo đó mà viết chép, đọc tụng, phô bày các kinh điển phương đẳng (kinh Đại thừa, giáo lý rộng lớn, bình đẳng), nói về công đức của Phật, thì gọi là điều Phật nói." Bấy giờ Đức Thế Tôn liền nói bài kệ (bài thơ tụng trong kinh) rằng:
"Thường bỏ được tất cả tướng hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành) hư dối, mong manh,
không nắm bắt tánh của các pháp, thì được tam-muội này.
Chớ vướng vào các lời phỉ báng, và các ý tưởng phân biệt;
mãi lìa ngã và ngã sở (cái tôi và cái của tôi), như thế được tam-muội.
Không ở nơi các pháp ấm mà thấy có chúng sinh, thọ mạng,
có ngã, có người và kẻ tạo khởi, có sĩ phu, kẻ nuôi dưỡng v.v.,
cũng không có ý tưởng phân biệt — ấy gọi là nói pháp.
Đối với các pháp không nhiễm dính tánh ngã và ngã sở,
thấy ngã không phải do ấm sinh ra (?), thì được tam-muội này.
Sắc, thọ, tưởng, hành, thức (năm ấm), tất cả đều không, đều vô tướng (không có hình tướng cố định),
gốc rễ đều không sạch — biết vậy thì được tam-muội.
Quán các pháp hữu vi đều từ duyên mà có, không tự chủ,
tất cả đều không chân thật, hư dối, không thể nắm giữ.
Như pháp từ duyên sinh ấy, đó gọi là nhãn nhập (con mắt, cửa ngõ đưa hình sắc vào);
tai, mũi v.v. cũng vậy, đều không có tự tánh (bản chất riêng tự có).
Nếu có thể xét kỹ phân biệt, sẽ sinh ra tam-muội này.
Thân này hư dối không thật, là khối ấm không một chỗ sạch,
chín lỗ (hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, miệng và hai đường đại tiểu tiện) chảy máu mủ — ai lại ưa thích nơi này?
Ý nhập (tâm ý) từng niệm diệt mất, hư dối luôn như huyễn,
nếu có thể phân biệt sâu xa, thì được tam-muội này.
Tất cả các nhập đều không, không có thật;
phàm phu như trẻ nhỏ, si mê chấp rằng có thân,
bị tham ái làm cho mê lầm, không biết đó là hư dối.
Thân này như xóm làng bỏ trống, là chỗ bọn giặc trú ngụ,
là pháp hư dối đáng lo sợ, người trí thường chán lìa.
Quán sát sâu xa như thế, thì được tam-muội này.
Ấm, giới, nhập và các pháp, đều không, không một chút thật;
nếu người có thể phân biệt, sẽ sinh ra tam-muội này.
Như ánh nắng dợn, bong bóng nước, đám bọt, như huyễn hóa, như thân cây chuối (rỗng ruột, không có lõi),
hãy quán thân này mong manh, không thật còn hơn những thứ ấy gấp bội.
Nếu các Bồ-tát này có trí như thế không hư hoại,
sẽ mau được tam-muội sâu xa mà tất cả chư Phật đã nói.
Các pháp không tự sinh ra, cũng không do cái khác mà có,
rốt ráo không có chỗ trụ; pháp vô lậu (pháp không còn phiền não) cũng vậy.
Nếu có thể quán như thế, thì sinh ra tam-muội này.
Bỏ tất cả hữu vi, tướng biến đổi của các hành;
pháp này như hư không, cái được sinh ra không thể tìm thấy.
Bồ-tát biết như thế, tu học tất cả các pháp,
sẽ mau được bồ-đề (giác ngộ) thù thắng, chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi) vô thượng.
Bồ-tát ấy thì có thể dựng lên ngọn cờ pháp,
dùng trí không thể nghĩ bàn mà phân biệt tất cả các pháp,
đều thấy là hư dối, rốt ráo không chân thật.
Nay ta tuy vì các ông chỉ bày tam-muội này,
với tướng trạng nghi thức như thế, nhưng nghĩa lý rất khó biết."
Bấy giờ, khi Đức Thế Tôn nói pháp này, có các vị Bồ-tát được vô sinh nhẫn (sự chứng biết vững chắc rằng các pháp vốn không sinh không diệt), lại an trụ nơi niệm Phật tam-muội. Các vị Bồ-tát ấy đều thấy ở phương đông chư Phật Thế Tôn nhiều như cát sông Hằng đang nói tam-muội này, thanh tịnh bình đẳng, không thêm không bớt, không hai không khác. Các phương khác cũng đều như vậy, đều có vô lượng ức na-do-tha Như Lai Thế Tôn đồng thời diễn nói niệm Phật tam-muội do chư Phật nói. Khi ấy các vị Bồ-tát nghe điều Phật nói, thân tâm vui mừng, được an lạc khoan khoái, hớn hở khôn xiết, liền ở trước Phật dùng kệ tụng nói lại tướng trạng ấy:
"Quy mạng (dốc hết lòng quy về) bậc ánh sáng của đời, đấng Chánh Giác Mâu-ni Tôn (bậc Thánh tịch lặng, giác ngộ hoàn toàn),
bậc Thánh Y Vương (vua thầy thuốc chữa bệnh khổ) của đại pháp, Phật Thích-ca biển trí tuệ,
Sư Tử Vương mà loài người nương tựa, chỉ bày khắp các sắc tướng.
Chúng con thấy ở cõi phương đông kia, na-do-tha chư Phật
vì thương xót (?) chúng sinh mà nói pháp như sư tử rống (tiếng nói uy hùng, không sợ hãi),
điều phục na-do-tha các vị Bồ-tát như thế,
an trụ nơi đồng chân địa (địa vị thuần chân như đồng tử, bậc Bồ-tát cao gần thành Phật), được vô sinh pháp nhẫn,
khéo thuận theo bản tánh rất sâu, đối với pháp không hủy hoại.
Chín phương còn lại (mười phương trừ phương đông), tướng trạng cũng như thế,
đều thấy nhiều ức chúng hội và na-do-tha chư Phật,
ví như vua sư tử, là chỗ nương tựa của kẻ sợ hãi,
vô lậu, tịch lặng, không ai bằng, chuyển pháp luân bậc nhất.
Nơi đây không đi không đến, tướng ấy cũng không dừng trụ;
tất cả các pháp không thật, tánh là không, không sinh không diệt.
Chúng sinh và thọ mạng, sĩ phu cũng như thế;
tất cả ấm, giới, nhập đều không thật, như nắm tay không (?).
Ví như các loài thú hoang, rốt cuộc không có chỗ nương,
các pháp thật không sinh, nhưng có kẻ chấp là thường còn, (không biết) là không sạch (?),
lòng nhơ tham đắm sinh tử, như đứa trẻ thơ si dại kia,
trải nhiều ức na-do-tha kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài), chịu khổ mãi mà không chán.
Vì thế Phật từ bi, vì họ mà nói bồ-đề.
Cho nên các người con Phật thường bỏ thân thể, tay chân,
đầu, mắt và tủy não, vợ con, các châu báu quý,
đều có thể buông bỏ hết, dùng đó mà hành bồ-đề.
Đã bố thí vợ con, quyến thuộc và các của cải ngoài thân,
lại bỏ ngôi vị trên trời và nơi đời, cả thịt thân, gân xương,
bỏ được những gì khó bỏ, thì mau được thành chánh giác.
Bố thí, trì giới là quả tối thắng, cùng nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ (sáu ba-la-mật: sáu hạnh đưa người sang bờ giác ngộ),
thực hành từ, bi, hỷ, xả (bốn tâm rộng lớn: thương yêu ban vui, xót thương cứu khổ, vui theo điều lành của người, buông xả bình đẳng) để cầu trí vô thượng.
Bồ-tát nên tu những điều ấy, vì lợi ích chúng sinh."
Bấy giờ Đức Thế Tôn liền dùng kệ tụng đáp các Bồ-tát:
"Bồ-tát nếu trải nhiều kiếp tu hành chân như (bản tánh chân thật, như vậy không đổi khác của các pháp),
không khác biệt, không phân biệt, lấy đó mà nói bồ-đề.
Tánh ấy rất tịch lặng, khó đạt được, khó thấy được;
nên khởi ý chí không cùng tận, tu tập hạnh như thế.
Bồ-tát ấy thì được trí tuệ tiến lên, gần với bồ-đề."
Bấy giờ Đức Thế Tôn vì các Bồ-tát nói sơ lược bốn pháp để làm tròn đầy bồ-đề, bảo rằng: "Này các thiện nam tử, nên học giới phẩm (các điều giới luật), khéo tự phòng giữ cẩn thận; giữ gìn, quán sát, sinh ra trí tuệ và phương tiện, thường siêng tu tập cho đến khi thành bồ-đề; đối với các chúng sinh luôn khởi lòng từ; vì trừ bỏ ngã kiến và ý tưởng ngã sở mà cầu vô thượng bồ-đề tối thắng, cho đến bỏ cả thân mạng và của cải; nên giữ gìn, thành tựu, làm tăng trưởng. Bốn pháp như thế là gốc rễ của tam-muội."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video