Thiên 2 — Phẩm thứ hai: Vượt ngoài cảnh giới giác quán

 Phẩm thứ hai: Vượt ngoài cảnh giới của giác quán (giác quán: sự suy tìm và suy xét của tâm, tức mọi sự suy lường, nghĩ ngợi bằng ý thức).

 Khi ấy, Bồ-tát Đàm-vô-kiệt (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; tên Đàm-vô-kiệt dịch nghĩa là Pháp Thượng) bạch Phật rằng: "Thế Tôn (bậc được đời tôn kính, danh hiệu của Phật)! Từ thế giới Ta-bà (cõi thế giới chúng ta đang sống, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu khổ đau) này đi về phía đông, xa tột cùng phương đông, vượt qua số thế giới nhiều như cát của bảy mươi bảy con sông Hằng, có một thế giới tên là Thiện Danh Văn, là nơi ở của Đức Phật hiệu là Quảng Đại Thiện Văn Tu-già-đà (Tu-già-đà: danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc Thiện Thệ, đã khéo đi đến nơi giải thoát).

 Có một lần con đến chỗ Đức Phật ấy, và ở đó con thấy tại một khu đất có bảy vạn bảy nghìn người ngoại đạo (người theo các giáo phái ngoài Phật giáo), mỗi nhóm có thầy mình đứng đầu, tụ họp ngồi lại để suy xét thật tướng (bộ mặt chân thật) của các pháp (mọi sự vật, hiện tượng). Khi ấy, đám ngoại đạo suy nghĩ, cân nhắc, xét chọn, xác lập thật tướng của các pháp; họ theo những gì mình đã học mà tìm kiếm thật tướng, nhưng không ai tìm được. Họ khởi lên đủ thứ chấp kiến trái ngược nhau mà tranh cãi, cho đến lời lẽ chống đối nhau, dùng miệng làm hại nhau, rồi dùng dao gậy đả thương nhau, rồi ai nấy tan đi.

 Con thấy vậy liền nghĩ: 'Thật hiếm có, thật hiếm có! Chư Phật Thế Tôn xuất hiện ở đời; nhờ Phật ra đời mà tướng pháp rất sâu xa vượt ngoài cảnh giới giác quán mới được thông suốt, giác ngộ và hiển bày.'"

 Bồ-tát nói xong, Phật liền bảo: "Đúng vậy, Pháp Thượng! Thật tướng như thế vượt ngoài cảnh giới giác quán. Ta đã giác ngộ rồi, vì người khác mà giảng giải, xác lập chính giáo (giáo pháp chân chính), mở bày, làm cho hiển hiện, khiến nghĩa lý trở nên dễ hiểu. Vì sao? Chân thật mà Ta nói chỉ là điều bậc thánh tự mình chứng thấy; còn cảnh giới giác quán của phàm phu (người thường chưa giác ngộ) thì mình và người đều có thể chứng nghiệm. Này Pháp Thượng! Vì nghĩa ấy, nên biết thật tướng vượt ngoài mọi cảnh giới giác quán.

 Lại nữa, Pháp Thượng! Chân thật mà Ta nói không phải là chỗ hoạt động của tướng (hình tướng, dấu hiệu để nhận biết); còn mọi giác quán đều nương vào tướng mà hoạt động. Vì nghĩa ấy, nên biết thật tướng vượt ngoài cảnh giới giác quán. Lại nữa, Pháp Thượng! Chân thật mà Ta nói không thể nói bằng lời; còn mọi giác quán đều chỉ do lời nói mà có. Vì vậy biết thật tướng vượt ngoài cảnh giới giác quán. Lại nữa, Pháp Thượng! Chân thật mà Ta nói dứt bặt bốn việc, tức là thấy, nghe, cảm biết và hiểu biết; còn mọi giác quán đều nương bốn việc ấy mà khởi lên. Lại nữa, Pháp Thượng! Chân tướng mà Ta nói lìa mọi tranh cãi; còn mọi giác quán đều là cảnh giới của tranh cãi. Vì nghĩa ấy, nên biết thật tướng vượt ngoài cảnh giới giác quán.

 Pháp Thượng! Ví như có người suốt cả một đời chỉ toàn ăn vị đắng, mà lại có thể suy lường, so sánh, phỏng đoán, ghi nhớ được vị ngọt của mật ong…, thì không có lẽ ấy. Lại nữa, ví như có người luôn ưa thích dục trần (các đối tượng của giác quan gây ham muốn: hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, cảm xúc chạm), bị sức nóng thiêu đốt của dục trần đốt cháy, mà lại có thể suy lường, so sánh, phỏng đoán, ghi nhớ được niềm vui lìa dục ở bên trong, không nương vào tướng của trần cảnh, thì không có lẽ ấy. Lại nữa, ví như có người luôn ưa cãi cọ, bàn chuyện tà vạy, đùa cợt, mà lại có thể suy lường, so sánh, phỏng đoán, ghi nhớ được định im lặng của bậc thánh (định: trạng thái tâm lắng yên tập trung), thì không có lẽ ấy. Lại nữa, ví như có người luôn ưa thích và quen sống với sự thấy, nghe, cảm biết, hiểu biết, mà lại có thể suy lường, so sánh, phỏng đoán, ghi nhớ được chỗ dứt bặt bốn việc ấy, chỗ diệt trừ và lìa bỏ thân kiến (cái thấy sai lầm chấp thân tâm này là "cái tôi" có thật), tức là Bát-niết-bàn (sự tịch diệt hoàn toàn, tắt hết khổ đau và phiền não), thì không có lẽ ấy.

 Lại nữa, Pháp Thượng! Ví như có người vì luôn tích trữ của cải nên ưa đi đánh chiếm, mà lại có thể suy lường, so sánh, phỏng đoán, ghi nhớ được xứ Bắc Uất-đơn-việt (châu ở phương bắc theo quan niệm vũ trụ Ấn Độ xưa, nơi người ta sống sung sướng tự nhiên) — nơi không có cái gì là của riêng, không tích trữ, không tranh giành nhau, được hưởng niềm vui ngay trong đời hiện tại — thì không có lẽ ấy. Pháp Thượng! Cũng như vậy, những người còn ở trong giác quán mà lại có thể suy nghĩ, so sánh, phỏng đoán, ghi nhớ được cái không thuộc cảnh giới giác quán, thì không có lẽ ấy."

 Phật nói kinh xong, lại nói kệ (bài thơ tụng ý nghĩa giáo lý):

 Pháp tự mình chứng, không có tướng, lìa lời nói, dứt bặt bốn việc;

 Pháp không tranh cãi, là tướng chung của mọi pháp, vượt ngoài mọi cảnh giới giác quán.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video