Thiên 21 — Phẩm 21: Khen ngợi công đức

 Phẩm Thán Đức (phẩm ca ngợi công đức), thứ hai mươi mốt.

 Khi ấy Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn) bảo Xá-lợi-phất (một trong các đại đệ tử của Phật, được xem là trí tuệ bậc nhất): "Lành thay, lành thay! Ông đã có thể hỏi Phật về những việc như: Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; Ma-ha-tát: "bậc lớn", chỉ những Bồ-tát có công hạnh lớn) thực hành sâu xa Phật đạo, an trụ trong công đức thanh tịnh, ưa thích nhẫn nhục nhu hòa. Công đức của ông không thể đo lường. Vì sao vậy? Vì các Bồ-tát Ma-ha-tát có thể làm những việc khó làm.

 Ví như có người muốn dời tất cả chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới (một hệ thống vũ trụ gồm một tỷ thế giới nhỏ) về một chỗ, việc ấy có khó không?" Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Đức Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính), rất khó." Phật nói: "Nếu đem so với việc khó mà Bồ-tát làm thì không bằng một phần trăm, một phần nghìn, một phần trăm nghìn vạn, cho đến không thể dùng thí dụ nào để so sánh được.

 Này Xá-lợi-phất, hãy gác việc tất cả chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới ấy sang một bên. Như khi lửa kiếp thiêu (trận đại hỏa thiêu rụi thế giới vào cuối một kiếp; kiếp là khoảng thời gian cực kỳ dài), ba nghìn thế giới thành một khối lửa. Nếu có người chỉ một hơi thổi làm lửa tắt, rồi một hơi thổi làm cho núi Đại Thiết Vi (dãy núi sắt bao quanh rìa thế giới), núi Tu-di (núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm vũ trụ của Phật giáo) cùng các núi khác, nước biển lớn, tất cả cõi nước, cung điện, vườn rừng, làng xóm, thành ấp đều thành lập lại như cũ. Ý ông thế nào? Việc người ấy làm có khó không?" Xá-lợi-phất thưa: "Bạch Thế Tôn, rất khó." Phật nói: "Nếu đem so với việc khó mà Bồ-tát làm thì không bằng một phần trăm, một phần nghìn, một phần trăm nghìn vạn, cho đến không thể dùng thí dụ nào để so sánh được.

 Lại nữa, Xá-lợi-phất, ví như có người muốn dùng móng chân làm vỡ tan tam thiên đại thiên thế giới, người ấy có thể gọi là tỏ ra sức mạnh lớn không?" Thưa: "Bạch Thế Tôn, sức người ấy rất lớn." Phật nói: "Nếu đem so với sức mạnh lớn mà Bồ-tát bày ra thì không bằng một phần trăm, một phần nghìn, một phần trăm nghìn vạn, cho đến không thể dùng thí dụ nào để so sánh được.

 Lại nữa, Xá-lợi-phất, ví như toàn bộ phần đất của tam thiên đại thiên thế giới nằm trên nước, nước nằm trên gió. Nếu có một người từ tầng gió nhấc thế giới này lên, muốn đặt lên đầu hoặc vác trên vai, rồi lấy chân (?) con muỗi làm thang, theo đó trèo lên đến cõi Phạm thiên (cõi trời cao thuộc cõi Sắc) mà không rơi ngã. Ý ông thế nào? Sự khéo léo của người ấy có phải là việc khó không?" Xá-lợi-phất thưa: "Người ấy khéo léo mang tam thiên đại thiên thế giới này, theo chiếc thang bằng chân muỗi mà trèo lên đến Phạm thiên không rơi ngã, đó là việc rất khó." "Này Xá-lợi-phất, nay Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến) nói với ông lời chân thật: nếu đem so với sức mạnh lớn của phương tiện (cách thức khéo léo để giáo hóa, cứu độ) nơi Bồ-tát thì không bằng một phần trăm, một phần nghìn, một phần trăm nghìn vạn, cho đến không thể dùng thí dụ nào để so sánh được.

 Vì sao vậy? Các Bồ-tát Ma-ha-tát thành tựu vô lượng sự tinh tấn (nỗ lực không ngừng trong tu hành) của thân và tâm, phát nguyện lớn sâu xa, thực hành phương tiện lớn, khởi trí tuệ lớn, thành tựu thế lực lớn; cầu sự không sợ hãi lớn, cầu con mắt sáng của đại giác ngộ; cầu đại từ bi và hạnh không luống uổng; [cầu các tướng của Phật như] khi quay nhìn thì cả thân xoay như voi chúa, tung mình như sư tử, và tướng đỉnh đầu không ai nhìn thấy được chóp. Cầu những đại pháp như thế của chư Phật. Cũng cầu oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ trang nghiêm) tối thắng không gì sánh bằng và hạnh bậc nhất, công đức không gì sánh bằng, sự nhu hòa không gì sánh bằng; thực hành bố thí, trì giới (giữ gìn giới luật — những điều răn cấm của người tu), nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định (tập trung tâm ý, lắng sâu trong định), trí tuệ và phương tiện không gì sánh bằng; thông đạt tướng của các pháp.

 [Cầu] sức thần thông tự tại không gì sánh bằng của Như Lai và ba cách thị hiện (ba cách Phật dùng để giáo hóa: hiện thần thông, biết rõ tâm người, và dạy bảo răn nhắc). Khéo hiểu tâm sâu kín của tất cả chúng sinh và những gì tâm họ vận hành. Nguyện hiểu tên gọi giả đặt của tất cả chúng sinh. Nguyện hiểu sự giải thoát (thoát khỏi mọi trói buộc phiền não) và giải thoát tri kiến (sự thấy biết rõ ràng rằng mình đã giải thoát) của tất cả chúng sinh. Nguyện hiểu chỉ và quán (chỉ: dừng lắng tâm ý; quán: quán xét thấy rõ chân lý) của tất cả chúng sinh. Nguyện hiểu con đường chúng sinh tu hành và quả họ đạt được. Nguyện biết các đế (chân lý, như bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ) mà chúng sinh hiểu được. Nguyện hiểu mọi khác biệt về âm thanh, ngôn ngữ của tất cả chúng sinh trong mười phương. Nguyện hiểu sự tham đắm sâu hay cạn của chúng sinh và sự lìa tham đắm. Nguyện trong các pháp được trí tuệ không nắm giữ. Nguyện hiểu trí tuệ về sự không của các pháp và về nghiệp báo (quả báo do hành động gây ra).

 Này Xá-lợi-phất, nói tóm lại, trí tuệ và công đức mà các Bồ-tát Ma-ha-tát tìm cầu và nguyện ước, cũng như việc tùy theo nguyện mà thực hành, tùy theo thực hành mà được quả — trong những việc ấy không có gì để ví dụ, không có nhân duyên nào để nói ra. Công đức trang nghiêm của đại nguyện như thế chỉ Phật mới biết được; ai gần Phật thì mới hiểu được. Này Xá-lợi-phất, các ông là thanh văn (những người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) thì nhờ lòng tin mà vào được; còn các Bồ-tát thì nhờ tin hiểu mà biết. Ông vì muốn có công đức lớn này mà hỏi Phật việc ấy, nay Ta sẽ nói cho ông một phần nhỏ mà thôi. Vì sao vậy? Những việc của Bồ-tát mà ông hỏi, không phải một ngày, một tháng, một năm, trăm năm, nghìn năm, trăm nghìn vạn năm, cho đến một kiếp, trăm kiếp, nghìn kiếp, trăm nghìn vạn kiếp mà có thể nói hết được. Này Xá-lợi-phất, nên biết việc ấy phải trải qua vô lượng vô biên a-tăng-kỳ (con số lớn không thể đếm xuể) kiếp không thể nghĩ bàn mới có thể nói được.

 Này Xá-lợi-phất, Như Lai biết rõ rằng chỉ quả báo công đức của một niệm (một khoảnh khắc ý nghĩ) thấp kém nhất khi các Bồ-tát mới phát tâm, nói suốt trăm nghìn vạn kiếp cũng không hết, huống gì quả báo công đức của các tâm gom góp trong một ngày, một tháng, một năm, cho đến trăm năm, làm sao nói hết được! Vì sao vậy? Vì khi Bồ-tát Ma-ha-tát cầu trí tuệ lớn thì khởi lên vô lượng nhân duyên công đức.

 Này Xá-lợi-phất, hạnh của các Bồ-tát là vô tận, vì muốn khiến tất cả chúng sinh đều an trụ trong pháp vô sinh (pháp vốn không sinh không diệt). Này Xá-lợi-phất, hạnh của các Bồ-tát khó biết, vì họ cầu pháp sâu xa. Hạnh của các Bồ-tát rất sâu, vì đối với tất cả các pháp họ không nương tựa bám víu. Hạnh của Bồ-tát không bờ bến, không gì sánh bằng, vì trí tuệ Phật không bờ bến, không gì sánh bằng. Hạnh của các Bồ-tát vô tận, không có giới hạn: [không như người thường nghĩ] bố thí chừng ấy thì dừng; vật này có thể cho, vật kia không thể cho; người này có thể cho, người kia không thể cho. Bồ-tát bố thí thì xả bỏ mọi vật, cho chúng sinh một cách bình đẳng. Bồ-tát giữ giới cũng không có giới hạn theo số ngày, tháng, năm, cho đến hết đời; mà suốt vô lượng a-tăng-kỳ kiếp, luôn vì tất cả chúng sinh trong mười phương và vì Phật đạo mà tu hành giới thanh tịnh. Đó là sự nghiệp của Bồ-tát.

 Này Xá-lợi-phất, mọi sự nghiệp của Bồ-tát Ma-ha-tát chỉ dừng lại cùng một lúc, đó là khi ngồi nơi đạo tràng (nơi Phật ngồi thành đạo), an trụ trong tam-muội Nhất Thiết Pháp Tư Lượng Tịnh Ấn (tam-muội: trạng thái thiền định, tâm chuyên chú một chỗ không tán loạn; tên định này nghĩa là "dấu ấn thanh tịnh suy xét tất cả các pháp"), dùng trí tuệ tương ứng trong một niệm mà thông đạt đến tận cùng tất cả các pháp.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video