Phẩm Chánh Kiến (thấy biết đúng đắn), thứ hai mươi bốn
Khi ấy Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) bảo Xá-lợi-phất (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất): "Cái gọi là chánh kiến nghĩa là gì? Xá-lợi-phất, chánh kiến là không cao không thấp, nhìn các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) một cách bình đẳng. Lại vì cái thấy ấy bình đẳng, không khác biệt, nên gọi là chánh kiến. Thế nào là bình đẳng? Mắt chính là niết-bàn (trạng thái tịch diệt, dứt hết phiền não, ra khỏi vòng sống chết), không phải lìa mắt mà có niết-bàn; mắt và niết-bàn, hai thứ ấy bình đẳng như nhau. Vì sao bình đẳng? Chẳng phải mắt bằng với mắt, chẳng phải niết-bàn bằng với niết-bàn (?). Vì sao? Trong mắt không có mắt, trong niết-bàn không có niết-bàn; trong mắt không có niết-bàn, trong niết-bàn không có mắt. Mắt và niết-bàn không hai, không khác; vì không hai không khác nên gọi là bình đẳng. Tai, mũi, lưỡi, thân, ý cũng bình đẳng, chính là niết-bàn; không phải lìa ý mà có niết-bàn; ý và niết-bàn, hai thứ ấy bình đẳng như nhau. Vì sao bình đẳng? Chẳng phải ý bằng với ý, chẳng phải niết-bàn bằng với niết-bàn. Vì sao? Trong ý không có ý, trong niết-bàn không có niết-bàn; trong ý không có niết-bàn, trong niết-bàn không có ý. Ý và niết-bàn không hai, không khác. Nếu không phân biệt thì pháp ấy tức là không (rỗng, không có thực thể cố định), mà không tức là bình đẳng. Đó gọi là chánh kiến.
"Lại nữa, Xá-lợi-phất, vì cái thấy ấy là đúng nên gọi là chánh kiến; trong cái đúng ấy không có tướng tà, nên gọi là chánh kiến. Lại nữa, cái thấy ấy không thể cân, không thể đo lường, nên gọi là chánh kiến. Thế nào gọi là phá hoại tướng chánh kiến? Xá-lợi-phất, đối với những kinh như thế này mà chống trái không tin, không nhận, không khen ngợi, không làm đúng như lời dạy, thì gọi là phá hoại chánh kiến. Lại nữa, Xá-lợi-phất, phân biệt các pháp, đó gọi là phá hoại chánh kiến một cách sâu nặng. Vì sao? Người không phân biệt thì được chánh kiến. Như trong kinh có nói: nếu bậc thánh đệ tử (người đệ tử đã chứng quả thánh) không nghĩ đến tướng đất, cũng không nghĩ đến đất này đất kia, ta ở trong đất, đất ở trong ta; không nghĩ đến các đại (yếu tố cấu thành vật chất) khác là nước, lửa, gió...; không nghĩ đến các cõi trời Phạm Thế, Quang Âm, Biến Tịnh, Quảng Quả, Vô Cuống (?), Vô Nhiệt (các tầng trời thuộc cõi Sắc, nơi chúng sinh sinh lên nhờ sức thiền định); không nghĩ đến Không xứ, Thức xứ, Vô sở hữu xứ, Phi hữu tưởng phi vô tưởng xứ (bốn tầng trời thuộc cõi Vô sắc, nơi không còn thân hình: cõi hư không vô biên, cõi thức vô biên, cõi không có gì cả, cõi chẳng phải có tưởng cũng chẳng phải không có tưởng); không nghĩ đến niết-bàn, cũng không nghĩ đến niết-bàn này niết-bàn kia, ta ở trong niết-bàn, niết-bàn ở trong ta.
"Xá-lợi-phất, lại nữa, chánh kiến là không có bất cứ kiến giải nào. Vì sao? Mọi điều thấy (mọi quan điểm bám chấp) đều là tà kiến; không có bất cứ kiến giải nào, đó chính là chánh kiến. Xá-lợi-phất, lại nữa, chánh kiến không thể dùng lời nói mà nói là thấy. Vì sao? Mọi lời nói chỉ là âm thanh trống rỗng, vậy mà có người lại sinh tham đắm vào đó. Xá-lợi-phất, lại như chánh kiến mà Như Lai (danh hiệu của Phật) biết, trong cái thấy ấy không có tà kiến. Vì sao? Mọi lời nói đều an trụ trong "như" (chân như: thực tướng như vậy, không biến đổi của mọi pháp); "như" không thể nói ra, lời nói cũng vậy. Xá-lợi-phất, mọi thân nghiệp (việc làm bằng thân) cũng an trụ trong "như" như thế, không chánh không tà, không có phân biệt. Xá-lợi-phất, mọi nghiệp (việc làm có tạo quả) đều an trụ trong "như", chẳng chánh chẳng tà, không có phân biệt. Mọi nghiệp báo (quả báo do việc làm đem lại) cũng an trụ trong "như"; cứ theo tướng của nghiệp mà nói. Vì vậy, Như Lai là bậc nói lời chân thật, đã nói thế này: nếu có tạo nghiệp thì ắt có nghiệp báo; nghiệp báo theo nghiệp mà đến. Như vậy, Xá-lợi-phất, trí ấy gọi là trí phân biệt năm đạo (năm nẻo luân hồi: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời); trí về năm đạo đều chẳng phải là trí; mọi nẻo trong năm đạo đều từ chỗ chẳng phải trí mà sinh ra. Xá-lợi-phất, Bồ-tát (người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) nghe điều này không nên kinh sợ mà chùn lui.
"Xá-lợi-phất, có bốn pháp, nếu gần gũi tập theo thì làm tăng ngu si, không sinh trí tuệ. Bốn pháp ấy là gì? Đọc tụng, tu tập kinh điển ngoại đạo (các đạo ngoài Phật giáo): điều này làm tăng ngu si, không sinh trí tuệ. Gần gũi, tu tập các pháp tà kiến: điều này làm tăng ngu si, không sinh trí tuệ. Ưa xử đoán sự việc (phân xử tranh chấp, kiện tụng): điều này làm tăng ngu si, không sinh trí tuệ. Đối với các pháp sâu xa tương ứng với tánh không thì không nhận, không đọc, cũng không quán xét đúng đắn: điều này làm tăng ngu si, không sinh trí tuệ. Đó là bốn pháp.
"Xá-lợi-phất, trái với bốn pháp ấy thì sinh được trí tuệ, nên tu tập. Bốn pháp ấy là gì? Tu tập chánh kiến, dứt được tà kiến: đó là pháp thứ nhất, phá được ngu si, sinh được trí tuệ. Nơi nào có người đọc tụng kinh điển ngoại đạo, người tu hạnh trong sạch nên xa lìa, không nên ở lại: đó là pháp thứ hai, phá được ngu si, sinh được trí tuệ. Xá-lợi-phất, nếu chỗ ở nào có người hay xử đoán sự việc, người tu hạnh trong sạch không nên ở chung; nếu muốn ở thì chỉ nói đạo chân chính, đừng xen lẫn điều trái pháp, để dập tắt việc ấy mà cùng tu hành an ổn, cũng để chế phục những kẻ làm điều trái pháp, cũng để giữ cho Tăng (đoàn thể những người xuất gia) hòa hợp, không bị chia rẽ: đó là pháp thứ ba, phá được ngu si, sinh được trí tuệ. Xá-lợi-phất, đối với các kinh sâu xa này, một lòng lắng nghe tiếp nhận, làm đúng như lời dạy, giảng giải cho người khác, khiến Pháp tồn tại lâu dài: đó là pháp thứ tư, phá được ngu si, sinh được trí tuệ. Đó là bốn pháp.
"Xá-lợi-phất, pháp của Bồ-tát là: biết hổ thẹn một cách sâu sắc, giữ giới luật (những điều răn cấm người tu phải giữ) trong sạch, vì không gây nghiệp xấu. Bồ-tát nên sinh tâm không sợ hãi, vì đã trang nghiêm (tô điểm, xây dựng) cho đại nguyện. Bồ-tát luôn nên tu hạnh của bậc đại nhân, khởi hạnh tinh tấn (nỗ lực tu tập) lớn lao, vì không lười biếng ngơi nghỉ."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video