Thiên 26 — Phẩm 26: Hủy hoại

 Phẩm Hủy Hoại (phẩm nói về việc phá hoại tâm Bồ-tát), thứ hai mươi sáu

 Xá-lợi-phất (Śāriputra, vị đệ tử của Phật nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) bạch Phật rằng: "Thưa Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, chỉ Phật)! Nếu có người vì Bồ-tát (người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) nói một bài kệ bốn câu (bài thơ ngắn bốn câu tóm ý giáo pháp), thị giáo lợi hỷ (chỉ bày, dạy bảo, làm cho được lợi ích và khiến vui mừng), giúp thành Phật đạo (con đường dẫn đến quả vị Phật) mà được phúc đức (công đức lành mang lại quả tốt) bấy nhiêu; vậy nếu có người vì muốn phá hoại tâm Bồ-tát mà gây chướng ngại, thì nên nói người ấy mắc tội bao nhiêu? Vì sao con hỏi? Vì những người đã phá rối hoặc sắp phá rối, nghe nói tội ấy rồi sẽ tự sửa đổi, ăn năn."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Nếu người nào gây chướng ngại, phá hoại tâm Bồ-tát thì mắc tội không bờ bến. Như người muốn phá hủy viên ngọc quý vô giá thì người ấy mất của cải lợi lộc không lường; cũng vậy, Xá-lợi-phất, nếu người nào phá rối tâm Bồ-tát thì là hủy diệt vô lượng báu pháp. Này Xá-lợi-phất! Như người trồng cây thuốc, có kẻ chặt phá, không cho nó lớn lên, thì kẻ ấy làm hỏng phương cách chữa bệnh cho vô lượng chúng sinh, khiến nhiều chúng sinh bị bệnh tật hành hạ. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, nếu người nào muốn phá hoại tâm Bồ-tát — tâm an vui lớn, tâm thuốc trí tuệ lớn dứt trừ khổ nạn cho vô lượng chúng sinh — thì phải biết người ấy khiến vô lượng vô số chúng sinh bị các bệnh phiền não (những tâm xấu làm khổ não thân tâm) xâm hại, như tham lam, giận dữ, si mê, kiêu mạn, keo kiệt, ganh ghét, dối trá quanh co, không biết tự hổ thẹn, không biết thẹn với người; cũng khiến vô lượng a-tăng-kỳ (con số nhiều không đếm được) chúng sinh mất đi chỗ ở yên ổn là niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, thoát khỏi sinh tử).

 Này Xá-lợi-phất! Nếu người nào phá hủy ao A-nậu-đạt (hồ nước mát lạnh trong truyền thuyết ở phía bắc Ấn Độ, nơi rồng chúa ở, là nguồn của bốn con sông lớn) và giết rồng chúa lớn, thì phải biết người ấy làm mất đi nước tám công đức (nước có tám đức tính tốt: trong, mát, ngọt, nhẹ, mềm, êm, uống không ngán, uống xong không sinh bệnh) của các chúng sinh hai chân, bốn chân đang khát thiếu. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, nếu người nào phá rối tâm Bồ-tát thì là phá hoại dòng nước Bát thánh đạo (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng) vốn có thể trừ cơn khát ái (lòng khao khát ham muốn) cho vô lượng chúng sinh. Này Xá-lợi-phất! Ví như có người phá hủy cung điện mặt trời thì người ấy làm tắt ánh sáng của chúng sinh trong bốn thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức toàn bộ thế giới loài người). Cũng vậy, Xá-lợi-phất, nếu người nào phá rối tâm Bồ-tát thì phải biết người ấy hủy diệt ánh sáng pháp lớn của tất cả chúng sinh trong mười phương thế giới (khắp mọi phương: đông, tây, nam, bắc, bốn góc, trên, dưới).

 Này Xá-lợi-phất! Như người phá hoại tất cả các mỏ báu thì phải biết người ấy phá hoại châu báu của vô lượng chúng sinh. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, nếu người nào phá rối tâm Bồ-tát thì phải biết người ấy phá hoại phần báu pháp của vô lượng a-tăng-kỳ chúng sinh, cũng là hủy diệt các bộ kinh như thế này, khiến không ai được nghe được thấy. Này Xá-lợi-phất! Như từ mỏ báu sinh ra vô lượng của báu, cung cấp đầy đủ cho chúng sinh; cũng vậy, Xá-lợi-phất, tâm của các Bồ-tát là mỏ báu pháp, từ báu pháp ấy sinh ra các Phật pháp, thần thông (năng lực siêu phàm) và sức trí tuệ không thể nghĩ bàn. Cho nên, Xá-lợi-phất, phải biết người phá hoại tâm Bồ-tát thì mắc tội nặng không lường, không bờ bến.

 Này Xá-lợi-phất! Như người có ác tâm làm thân Phật chảy máu; nếu lại có người phá giới (vi phạm giới luật đã thọ), không có lòng tin, mà phá hoại tâm Bồ-tát, khiến người ấy bỏ tâm ấy, thì tội ngang bằng nhau. Này Xá-lợi-phất! Hãy gác lại tội ác tâm làm thân Phật chảy máu; ta nói dù phạm đủ cả năm tội vô gián (năm tội nặng nhất, khiến phải đọa ngay vào địa ngục chịu khổ không ngừng: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá hòa hợp của tăng đoàn), thì người phá hoại tâm Bồ-tát còn mắc tội hơn thế. Vì sao? Vì phạm năm tội vô gián còn không phá được pháp của một đức Phật, còn người phá hoại tâm Bồ-tát thì là cắt đứt, tiêu diệt tất cả Phật pháp. Này Xá-lợi-phất! Ví như giết con bò thì đã làm mất sữa, lạc (sữa chua) và tô (bơ). Cũng vậy, Xá-lợi-phất, nếu người nào phá hoại tâm Bồ-tát thì là cắt đứt, tiêu diệt tất cả trí tuệ của Phật. Cho nên, Xá-lợi-phất, nếu người nào phá giới, không có lòng tin, mắng nhiếc, chê bai, phá hoại tâm Bồ-tát, phải biết tội ấy còn nặng hơn năm tội vô gián.

 Này Xá-lợi-phất! Hãy gác tội vô gián ấy lại. Giả như khắp bốn thiên hạ đầy những A-la-hán (bậc thánh đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh), nếu có một người giết hết tất cả, ý ông nghĩ sao, người ấy mắc tội có nhiều không?" Xá-lợi-phất thưa: "Rất nhiều, thưa Thế Tôn." Phật nói: "Nay ta bảo ông: nếu người nào chê bai, phá rối Bồ-tát, khiến Bồ-tát tin theo mà bỏ tâm ấy, mất trí tuệ Phật, thì tội giết các A-la-hán kia so với tội này, không bằng một phần trăm, một phần nghìn, một phần trăm nghìn vạn, cho đến không thể dùng thí dụ nào mà so được. Vì sao? Vì kẻ kia tuy giết bấy nhiêu A-la-hán nhưng không ngăn trở được: mười lực của chư Phật (mười năng lực trí tuệ chỉ Phật mới có), bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp giữa đại chúng), bốn vô ngại trí (bốn trí thông suốt không trở ngại về nghĩa, pháp, ngôn từ và biện luận), mười tám pháp bất cộng (mười tám phẩm chất riêng của Phật, không chung với ai khác), lòng đại từ đại bi (thương yêu và cứu khổ cho tất cả chúng sinh), việc làm không uổng phí của Phật; không ngăn trở được dáng quay lại nhìn như voi chúa, dáng vươn mình như sư tử, tướng đỉnh đầu không ai thấy được tận cùng của Như Lai (danh hiệu của Phật); không ngăn trở việc Như Lai thổi trăm nghìn thứ ốc pháp đầy đủ (ví việc thuyết pháp vang khắp như tiếng ốc lớn); cũng không cản trở việc chuyển bánh xe pháp vô thượng (giảng dạy giáo pháp cao nhất, khiến giáo pháp lan truyền như bánh xe lăn đi); không ngăn trở sức thần thông tự tại của Thánh chủ (bậc chúa của các bậc thánh, tức Phật); cũng không ngăn trở trí tuệ biết rõ các căn của chúng sinh lanh hay chậm và những ham muốn khác nhau của họ.

 Này Xá-lợi-phất! Nếu Bồ-tát phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ tối thượng, chân chính, trọn vẹn của Phật), được thành tựu Đại thừa (con đường tu lớn, cầu thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh), lấy lời thệ nguyện bền chắc làm trang nghiêm, mà có người đến phá rối tâm ấy, khiến Bồ-tát lùi bước bỏ đi, thì người ấy ngăn trở mười lực của Phật, cho đến trí biết những ham muốn khác nhau của chúng sinh. Này Xá-lợi-phất! Hãy gác bốn thiên hạ lại. Nếu tam thiên đại thiên thế giới (toàn thể một nghìn triệu thế giới, tức một vũ trụ lớn do một đức Phật giáo hóa) đầy những A-la-hán, dày đặc như rừng tre, lau, lúa, gai, mà có một người giết hết tất cả, ý ông nghĩ sao, người ấy mắc tội có nhiều không?" "Rất nhiều, thưa Thế Tôn." "Này Xá-lợi-phất! Nếu lại có người ôm lòng giận dữ, khinh mạn, phá giới, không có lòng tin, mà phá hoại, làm rối loạn tâm Bồ-tát ấy, thì tội người ấy mắc phải chỉ có Phật mới biết được. Vì sao? Vì người ấy phá rối tâm sâu xa của Bồ-tát, tức là hủy diệt tất cả Phật pháp, cắt đứt giống Phật (dòng giống làm cho Phật ra đời không dứt). Vì sao? Vì nếu không có tâm ban đầu của Bồ-tát thì làm sao có được trí tuệ Phật và sức tự tại của Phật như thế xuất hiện ở thế gian?

 Cho nên, Xá-lợi-phất, tâm vô thượng, tâm lớn, tâm sâu xa của các Bồ-tát này (?), dù ở nơi tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ), tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ giới đầy đủ), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia), trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần có sức mạnh, đi lại nhanh), càn-thát-bà (thần nhạc của trời), a-tu-la (loài thần hiếu chiến), ca-lưu-la (chim cánh vàng khổng lồ, ăn rồng), khẩn-na-la (thần ca hát), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người hay loài chẳng phải người, thì cả thế gian đều nên lễ kính. Vì sao? Vì người có tâm ấy, phải biết đó chính là Thế Tôn trong tương lai.

 Này Xá-lợi-phất! Ý ông nghĩ sao? Như Lai khen ngợi tâm Bồ-tát ấy, có hề phân biệt, giới hạn theo danh xưng của chúng sinh chăng — như nhà sát-lợi (giai cấp vua chúa, quý tộc võ sĩ ở Ấn Độ), nhà bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế), nhà cư sĩ giàu có, chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chính pháp), Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương), Thích-đề-hoàn-nhân (vua trời Đế Thích, chúa cõi trời Đao-lợi); hoặc trời Đao-lợi, trời Diễm-ma, trời Đâu-suất-đà, trời Hóa Lạc, trời Tha Hóa Tự Tại (các tầng trời trong cõi dục, theo thứ tự từ thấp lên cao); hoặc Phạm thiên, Đại Phạm vương (các vị trời cõi sắc, ở trên cõi dục) — những danh xưng ấy chăng?" "Thưa Thế Tôn, không ạ. Vì sao? Vì Thế Tôn chỉ nói về tâm thanh tịnh, tâm lớn, tâm sâu xa như vậy." "Ý ông nghĩ sao? Khi ta khen ngợi tâm ấy như vậy, trong đó có hề nói đến bậc đại lực sĩ như Na-la-diên (vị thần có sức mạnh vô địch) v.v., hoặc người trẻ, người già, giàu sang, nghèo hèn, người trên kẻ dưới chăng?" "Thưa Thế Tôn, không ạ."

 "Này Xá-lợi-phất! Các ông thấy tâm ấy ở chỗ nào — dù nơi người trẻ hay già, giàu sang hay nghèo hèn, có sức hay không có sức — thì đều nên kính trọng, quan tâm, bảo vệ, giúp người ấy thành tựu. Đó là cách đền ơn cao nhất của Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát), vì có thể dùng pháp thí (bố thí bằng giáo pháp) mà giáo hóa Bồ-tát. Này Xá-lợi-phất! Nếu người Thanh văn làm được như vậy thì tức là cúng dường Như Lai đầy đủ, nghĩa là có thể chỉ bày, dạy bảo, khiến các Bồ-tát không thoái chuyển (lùi bước, bỏ dở) tâm Bồ-đề vô thượng."

 Xá-lợi-phất bạch Phật rằng: "Thưa Thế Tôn! Bồ-tát có ba thứ tâm: một là tâm mới phát, hai là tâm đang chuyển tiến, ba là tâm đã thành. Trong ba thứ tâm ấy, Thế Tôn khen ngợi, che chở tâm nào?" Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông nói, Bồ-tát có ba thứ tâm: tâm ban đầu, tâm đang chuyển tiến và tâm đã thành. Này Xá-lợi-phất! Trong đó Như Lai khen ngợi, che chở tâm ban đầu và tâm đang chuyển tiến, giúp chúng được thành tựu. Vì sao? Vì nếu có người phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, khiến người ấy không thoái lui rơi xuống bậc Thanh văn hay Bích-chi-phật (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không nhờ thầy, nhưng không đi giáo hóa rộng), nhờ không rơi xuống nên dần dần sẽ thành Bồ-đề vô thượng. Cho nên Bồ-tát phát tâm Bồ-đề thì nên quán xét tướng không (tính chất trống rỗng, không có tự thể cố định) của tâm ấy. Này Xá-lợi-phất! Thế nào là tâm, thế nào là tướng không? Này Xá-lợi-phất! Tâm gọi là ý thức, tức là thức ấm (phần hiểu biết, nhận thức — một trong năm nhóm yếu tố tạo nên con người), là ý nhập (giác quan ý và đối tượng của nó, một trong mười hai nhập), ý giới (yếu tố ý, một trong mười tám giới). Tướng không nghĩa là: tâm không có tướng của tâm, cũng không có kẻ tạo tác. Vì sao? Vì nếu có kẻ tạo tác thì có kẻ kia làm mà người này chịu; còn nếu tâm tự làm thì tự làm tự chịu.

 Này Xá-lợi-phất! Tâm ấy tướng là không, không có kẻ làm, không có kẻ sai khiến làm. Nếu không có kẻ làm thì không có tướng làm. Nếu người nào hý luận (bàn luận viển vông, chấp vào lời lẽ) về tướng của tâm thì là tranh cãi với lẽ không, vô tướng (không có hình tướng cố định), vô ngại. Nếu tranh cãi với lẽ không, vô tướng, vô ngại thì người ấy là tranh cãi với Như Lai. Tranh cãi với Như Lai thì phải biết người ấy rơi vào hố sâu. Hố sâu ấy là địa ngục (nơi chịu khổ hình nặng nề nhất), ngạ quỷ (loài quỷ đói), súc sinh (loài vật); và các kiến chấp cho là có được ấm, giới, nhập (các nhóm yếu tố tạo nên thân tâm và thế giới), kiến chấp có ngã (cái tôi thật), kiến chấp có người, kiến chấp có chúng sinh. Này Xá-lợi-phất! Nói tóm lại, kiến chấp về Phật, Pháp, Tăng (Phật, giáo pháp và tăng đoàn) và kiến chấp về niết-bàn, tất cả đều gọi là kiến chấp có chỗ được (cho rằng có cái gì đó thật sự để nắm giữ, đạt được). Các kiến chấp ấy là cội nguồn của các đường ác. Chúng sinh vì tham đắm các kiến chấp ấy mà rơi vào hố sâu, lại còn kéo người khác cùng rơi vào hố sâu. Hố sâu ấy chính là sinh tử trong năm đường (năm nẻo luân hồi: trời, người, địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh)."

 Bấy giờ trong hội có một người ăn xin tên là Soạn Trạch, từ chỗ ngồi đứng dậy, cung kính chắp tay bạch Thế Tôn rằng: "Con nay không muốn rơi vào hố sâu ấy, cũng không muốn tranh cãi với Như Lai. Từ trước tới nay con từng sinh tâm như vầy: muốn được A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Nhưng rồi con lại tự nghĩ: 'Ta là người nghèo, nhiều khổ não, sinh sống khó khăn. Những người sát-lợi, bà-la-môn, cư sĩ giàu có kia còn không tu tập được Bồ-đề vô thượng, huống chi ta là kẻ ăn xin nghèo hèn bậc nhất.' Nay con nghe Phật khen ngợi tâm ban đầu của Bồ-tát như thế, trong đó không nói đến dòng họ lớn sát-lợi, nhà bà-la-môn, nhà cư sĩ giàu có, cũng không nói đến Tứ Thiên Vương, Thích-đề-hoàn-nhân, trời Đao-lợi, trời Diễm-ma, trời Đâu-suất-đà, trời Hóa Lạc, trời Tha Hóa Tự Tại, không nói đến cõi Phạm thiên và Phạm thiên vương, cũng không nói đến giàu nghèo sang hèn. Từ hôm nay con quyết định phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, không tự khinh mình nữa." Phật nói: "Lành thay, Soạn Trạch! Nay ông đã có thể theo học Như Lai, quyết định phát tâm đạo vô thượng này." Bấy giờ Soạn Trạch liền ở trước Phật nói kệ rằng:

 Con không cầu được khen, khen ngợi chẳng phải điều cao quý mầu nhiệm;

 Điều con muốn cầu là ý nguyện cao nhất, tức trí tuệ vô thượng của Phật.

 Phật ở trên cả thế gian, cũng là bậc không ai hơn trong thế gian;

 Đối với chúng sinh khổ não, Ngài có thể làm chỗ nương tựa.

 Phật chứng được pháp vô lậu (pháp đã dứt hết phiền não), vi diệu, thanh tịnh, không lường;

 Vì thương chúng sinh mà nói ra, độ họ thoát khỏi nạn sinh tử.

 Sức thần thông của Phật không gì ngăn ngại, ánh sáng cũng không bờ bến;

 Ngài được trí tuệ không bến bờ, phúc đức cao vời, tôn quý.

 Bạch Thế Tôn, tâm con xưa kia cũng nghĩ rằng sẽ được thành Phật;

 Rồi tâm lại sinh lùi bước, chìm xuống: ai lại cho kẻ nghèo hèn điều ấy?

 Có các vua chúa, cư sĩ, Đế Thích, Phạm thiên và các vị thần tôn quý,

 Những trời người có thần lực, đức độ lớn, mà còn không thể được,

 Huống chi con là kẻ nghèo hèn, ăn xin để tự nuôi mạng sống;

 Trí tuệ Phật cao nhất thế gian, làm sao mà có thể đạt được?

 Thế Tôn biết tâm con, bảo Xá-lợi-phất rằng:

 "Ta nói việc phát tâm này không phân giàu nghèo, sang hèn;

 Cũng không nói sát-lợi, bà-la-môn hay cư sĩ,

 Các trời, rồng, quỷ thần; chỉ nói về việc phát tâm thanh tịnh."

 Nay nghe lời Phật nói, tâm con được sức mạnh lớn,

 Biết rằng chắc chắn sẽ thành Phật, vì đã phát được tâm sâu xa.

 Trời đất có thể đổi chỗ, núi Tu-di (ngọn núi khổng lồ ở trung tâm thế giới) có thể nát thành bụi,

 Hư không còn có thể đổi thay, nhưng tâm con thì không thể lay chuyển.

 Giả sử muôn loài chúng sinh, tất cả đều hóa thành ma (kẻ phá hoại việc tu đạo),

 Đều kéo đến quấy nhiễu con, tâm con quyết chẳng lay chuyển.

 Nếu có người ở trước con mà nói lời như thế này:

 "Trí tuệ Phật rất khó được, ai lại cho kẻ nghèo hèn?"

 Con nghe xong sẽ đáp rằng: "Chính anh mới là kẻ nghèo hèn,

 Anh không có của cải là lòng tin; tôi có, nên sẽ thành Phật."

 Chư Phật không có dòng dõi riêng, cũng không có giống nòi cố định;

 Chỉ cần một lòng hướng về Đại thừa vô thượng,

 Đó chính là tính Phật, cũng là giống của Như Lai.

 Một lòng cầu Phật đạo, nhờ cúng dường mà thành Phật.

 Con không tiếc thân mạng, cũng chẳng tham vui thú thế gian;

 Chỉ quyết chí đạo vô thượng, độ cho tất cả chúng sinh.

 Nay trước Pháp vương (vua của giáo pháp, chỉ Phật), con nói lời chân thật không sợ hãi;

 Nếu có điều gì sai lầm, xin Phật thương xót chỉ bảo.

 Bấy giờ Thế Tôn dùng kệ đáp rằng:

 Ông phát tâm vô thượng, cưỡi cỗ xe vô thượng (tức Đại thừa),

 Trong đó không có sai lầm, ông sẽ thành vị vua Phật pháp.

 Soạn Trạch nghe Phật nói, trong lòng vui mừng vô hạn;

 Vì tâm đã khéo thanh tịnh, nên bay lên cao bằng bảy cây đa-la (cây thốt nốt, loài cây rất cao, dùng làm đơn vị đo chiều cao).

 Bấy giờ Thế Tôn mỉm cười, từ miệng phóng ra ánh sáng năm màu,

 Chiếu sáng khắp trời đất, rồi trở lại đi vào trên đỉnh đầu.

 A-nan (vị thị giả, người hầu cận của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ nhiều) liền chắp tay hỏi bậc Lưỡng Túc Tôn (đấng tôn quý nhất trong loài hai chân, tức Phật):

 "Bậc Thế Hùng (bậc anh hùng của thế gian) trí tuệ không ngăn ngại, việc này do nhân duyên gì?

 Người ăn xin hèn kém nhất trong thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ thời Phật),

 Đang đứng giữa hư không, chắp tay lễ kính Phật.

 Nay các trời, các vua rồng, dạ-xoa, người và loài chẳng phải người,

 Đều một lòng chắp tay lễ kính người ăn xin ấy.

 Con nay hỏi Thế Tôn: vì sao Ngài mỉm cười phóng ánh sáng?

 Ai là người chuyên tu Phật đạo mà Ngài muốn thụ ký (báo trước rằng người ấy chắc chắn sẽ thành Phật)?

 Ai sẽ an trụ trong Phật đạo mà phát tâm vô thượng,

 Sẽ chứng được trí tuệ cao nhất, độ chúng sinh khỏi già, bệnh, chết?

 Ai sẽ ngồi nơi đạo tràng (chỗ ngồi tu thành Phật), phá tan quân của ma vương,

 Được Phật đạo vô thượng, chuyển bánh xe pháp mầu nhiệm nhất?

 Ai sẽ được trí tuệ lớn, đạt vô lượng thần thông,

 Được trí biết khắp không ngăn ngại, phân biệt rõ căn tính của chúng sinh?

 Ai sẽ được phạm âm (giọng nói trong trẻo, thanh tịnh của Phật), lời nói đều kỳ diệu đặc biệt,

 Vì trí chân thật không ngăn ngại, nên điều giảng nói không hề sai khác?

 Ai chứng đạo vô thượng, luôn ở trong định (trạng thái tâm yên lặng, tập trung) vi diệu,

 Thấu rõ tâm chúng sinh ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), vì thương xót mà nói pháp?

 Ai khi nói pháp mà trời người đều vui mừng,

 Sẽ được hạnh không uổng phí, phép quay lại nhìn như voi chúa?

 Ai làm người dẫn dắt đại chúng, trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật,

 Lìa hết mọi tai nạn, mở rộng con đường tịch diệt (đạo dẫn đến sự lặng tắt hết phiền não, tức niết-bàn)?

 Bạch Thế Tôn có thần lực đức độ lớn, con xin hỏi việc này:

 Vì duyên cớ gì mà Ngài mỉm cười? Xin nói ra cho đại chúng vui mừng."

 Bấy giờ Thế Tôn bảo A-nan rằng: "Như Lai vì người ăn xin Soạn Trạch này nên mỉm cười, phóng ánh sáng lớn. Ngay lúc ấy trong hội có các trời, rồng, dạ-xoa, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người và loài chẳng phải người, gồm tám mươi ức na-do-tha (một con số rất lớn) chúng, đều phát tâm Bồ-đề vô thượng. Ta thụ ký A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề cho tất cả họ." Bấy giờ Thế Tôn muốn làm rõ nghĩa ấy, nói kệ rằng:

 Khi Như Lai nói nhân duyên này, có đủ tám mươi ức na-do-tha

 Chúng sinh đều phát tâm vô thượng; những người ấy đều sẽ thành Phật đạo.

 Nay Soạn Trạch, người trí sâu xa này, vui mừng chắp tay đứng giữa hư không,

 Cung kính khen ngợi, cúng dường ta, tự nguyện được giác ngộ như Phật hôm nay.

 Nhờ nhân duyên phúc đức, người này rốt cuộc không rơi vào các đường ác;

 Đời đời luôn lìa xa tám nạn (tám hoàn cảnh khó gặp Phật, khó nghe pháp), kiếp kiếp thường được gặp chư Phật.

 Khi đã được gặp chư Phật rồi, vì muốn được Bồ-đề vô thượng,

 Lấy lọng báu, cờ phướn cùng hoa hương, những đồ cúng ấy mà cúng dường Phật.

 Khi các đức Phật qua các đời tu đạo, người ấy đem áo quần tốt đẹp nhất, các món ăn ngon,

 Giường chõng, đồ nằm và thuốc thang, những đồ cúng ấy mà cúng dường Phật.

 Rồi lần lượt sẽ gặp Phật Di-lặc (vị Phật sẽ ra đời trong tương lai, sau Phật Thích-ca), vì cầu thành Phật mà hết lòng tôn kính,

 Đem bảy mươi ức na-do-tha ngọc báu ma-ni (loại ngọc quý trong truyền thuyết, sáng rực, đem lại điều như ý) để cúng dường.

 Ánh sáng của mỗi viên ngọc ma-ni có thể chiếu xa tám mươi do-tuần (đơn vị đo đường dài thời Ấn Độ cổ, khoảng mười mấy cây số);

 Gom sức sáng của các viên ngọc ấy lại, có thể chiếu khắp mọi thế giới.

 Lại dùng bảy báu dựng tháp miếu, đủ bảy mươi ức na-do-tha,

 Mỗi tháp dọc ngang đều mười dặm, lấy các báu mầu nhiệm trang hoàng.

 Áo quần, giường chõng và nệm lót cũng bảy mươi ức na-do-tha;

 Đem những đồ trang nghiêm như thế dâng lên Phật Di-lặc và chúng tăng.

 Trong ba tháng an cư (mùa mưa, các vị tu sĩ ở yên một chỗ để tu tập) bày lễ cúng dường, làm như thế không mỏi suốt trăm năm.

 Sau đó người này sẽ xuất gia, tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới của người tu) trong giáo pháp của Phật Di-lặc;

 Với lòng yêu mến, cung kính như vậy, hết lòng cúng dường Phật Di-lặc.

 Lần lượt tu tập hạnh Bồ-tát, gặp hết tất cả các đức Phật trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, có một nghìn vị Phật ra đời);

 Từ đó lại được gặp chư Phật, nhiều hơn số cát sông Hằng.

 Gặp rồi tâm được thanh tịnh lành sâu xa, đều hết lòng cúng dường, tu Phật đạo.

 Quả báo phúc đức từ tâm thanh tịnh của người này, nay ta nói sơ lược cũng không hết;

 Quả ấy không lường, không gì sánh được; ai nghe điều này mà lại không cầu thành Phật?

 Người này qua lại trong sinh tử, trải số kiếp nhiều như cát sông Hằng cầu Phật đạo,

 Sau cùng sẽ chứng trí tuệ vô thượng, thành Phật hiệu là Tập Kiên Thực.

 Thọ mạng tính ra một nghìn kiếp; khi ấy thế giới của Phật rất thanh tịnh,

 Đất Diêm-phù-đề (châu phía nam, tức thế giới loài người) cũng trang nghiêm như cung trời Đao-lợi trên đỉnh Tu-di.

 Thế Tôn Tập Kiên Thực có những đại hội chúng Thanh văn

 Nhiều hơn ức na-do-tha, như số cát sông Hằng;

 Trong mỗi đại hội có số người như cát sông Hằng,

 Đều được quả A-la-hán, có sức thần thông tự tại,

 Đều thông suốt Tam tạng (ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận), hiểu rõ mọi điều hỏi đáp,

 Như Xá-lợi-phất của ta, đứng đầu về trí tuệ.

 Lại có các đại hội Bồ-tát, số lượng gấp bội số trên;

 Vị đại Bồ-tát của Phật ấy cũng tên là A-dật-đa (Ajita, tên khác của Bồ-tát Di-lặc).

 Các chúng Bồ-tát ấy được vô sinh pháp nhẫn (thấu suốt và an trụ vững chắc trong chân lý rằng mọi sự vật vốn không thật có sinh diệt),

 Chuyển thân sinh sang các nước, ở mỗi nơi đều thành Phật.

 Trong mỗi đại hội có số Bồ-tát như cát sông Hằng;

 Đức Phật ấy thụ ký cho họ sẽ thành đạo vô thượng.

 Sau khi đức Phật ấy diệt độ, giáo pháp còn ở đời đủ một kiếp;

 Xá-lợi (di cốt của Phật sau khi hỏa táng) được lưu truyền rộng khắp, cũng như sau khi ta diệt độ.

 Xá-lợi của Phật Tập Kiên Thực được trời người cúng dường,

 Tùy theo điều chúng sinh ưa thích mà hiện các sức thần thông.

 Các tháp miếu thờ xá-lợi ấy đều làm bằng bảy báu,

 Lan can và cột báu, hương hoa cùng các cờ phướn, lọng che;

 Lấy những báu mầu nhiệm ấy trang hoàng tháp của Như Lai.

 Nhờ các tháp miếu ấy mà cõi Diêm-phù-đề được trang nghiêm, thanh tịnh.

 Nếu người nào cầm các thứ hoa cúng dường tháp Phật,

 Hoa liền biến thành lọng hoa; có sức thần như thế.

 Hình tượng của Thế Tôn Tập Kiên Thực ở trong các tháp,

 Tùy theo điều chúng sinh ưa thích mà mỉm cười, hiện ánh sáng.

 Ánh sáng lớn chiếu khắp rồi lại trở vào chỗ cũ.

 Nếu ánh sáng đi vào tướng đỉnh đầu, người ấy tự biết mình được thụ ký thành Phật;

 Nếu ánh sáng đi vào từ miệng, biết mình được thụ ký theo Duyên giác thừa (con đường tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên);

 Ánh sáng nếu đi vào từ rốn, tự biết mình được thụ ký làm Thanh văn.

 Hình tượng của Thế Tôn ấy có sức thần thông như vậy,

 Như thế trọn một kiếp, hết kiếp ấy mới diệt.

 Các pháp hữu vi (mọi sự vật do nhân duyên tạo thành) đều vô thường, cho nên phải siêng năng tu hành tiến tới.

 Bấy giờ Xá-lợi-phất bạch Phật rằng: "Thật hiếm có, thưa Thế Tôn! Người ăn xin Soạn Trạch hèn kém như vậy mà tâm đã thành tựu pháp cao quý mầu nhiệm. Người có trí nào lại khinh rẻ người ấy?" Phật bảo Xá-lợi-phất: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông nói, người có trí nào lại khinh rẻ người này, chỉ trừ kẻ phàm phu không học, không trí. Này Xá-lợi-phất! Vì lẽ ấy mà trong kinh ta nói: người trí không nên xem nhẹ, đánh giá người khác; xem nhẹ, đánh giá người khác tức là tự làm hại mình. Này Xá-lợi-phất! Ông cho rằng người ăn xin Soạn Trạch này trước kia có được trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ma-hầu-la-già, người và loài chẳng phải người kính lễ chăng?" "Thưa Thế Tôn, không ạ. Vì sao? Người nghèo hèn này khi chưa được Như Lai thụ ký thì không ai lễ kính; nay được Thế Tôn thụ ký rồi thì tất cả trời, người, a-tu-la đều lễ kính." "Này Xá-lợi-phất! Đó là tri kiến (sự thấy biết) không ngăn ngại về đời vị lai của chư Phật, không chung với Thanh văn và Bích-chi-phật. Cho nên, Xá-lợi-phất, các đệ tử của ta tin nhận lời Phật, khi vì chúng sinh mà giảng nói pháp, nên trước hết ca ngợi thần lực và đức độ của Phật; chúng sinh nghe rồi có thể phát tâm cầu trí tuệ Phật; nhờ phát tâm mà giống Phật không bị đứt.

 Này Xá-lợi-phất! Trong tất cả thế gian ít có chúng sinh nào vì người khác mà cầu lợi ích; vừa lợi mình vừa lợi người là điều khó nhất. Này Xá-lợi-phất! Hãy gác việc cầu lợi cho người khác lại; trong chúng sinh, người biết tự làm lợi cho mình cũng đã khó. Vì sao? Vì người phàm phu ngày nay muốn cầu lợi cho mình mà lại tự làm hại mình. Vì sao? Này Xá-lợi-phất! Ta không thấy ai xâm hại người khác mà bản thân lại không suy sụp, khổ não. Cho nên phải biết: giữ được nhân của sự tự lợi đã là khó, mà trong đó vừa tự lợi vừa lợi người lại càng khó hơn hết. Cho nên, Xá-lợi-phất, nếu người nào phá hoại tâm Đại thừa mà người khác đã phát, phải biết người ấy không thể tự lợi, cũng không thể lợi người, không được gọi là người tu đạo. Này Xá-lợi-phất! Kẻ ngu si ấy đi theo đường tà, làm mất lợi mình, cũng làm mất lợi người. Vì nhân duyên ấy, người đó sẽ gặp tám pháp suy não.

 Thế nào là tám? Mất người yêu quý, coi trọng; mất bạn bè thân thích, quyến thuộc; đất nước suy loạn; tài sản ngày càng hao hụt; bị hỏa hoạn thiêu đốt; bị quan lại xâm hại; các giác quan hư hoại; chết rồi vào địa ngục, bị ngục tốt tra khảo, đánh đập. Đó gọi là tám. Lại có tám pháp rất bất an. Thế nào là tám? Sinh vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, đó là rất bất an. Nếu được thân người mà luôn sinh ở vùng biên địa (vùng xa xôi hẻo lánh, không có Phật pháp), không biết thiện ác, ở chỗ không có Phật, không có Pháp, không có các bậc thánh, đó là rất bất an. Giả như được thân người, sinh ở Trung Quốc (vùng trung tâm có Phật pháp và văn hóa), mà điếc, mù, câm, ngọng, tàn tật, trăm thứ bệnh, đó cũng gọi là pháp rất bất an. Tuy sinh ở Trung Quốc, đầy đủ thân người, mà luôn suy yếu, khốn đốn, trong lòng dối trá quanh co, giả dối gian xảo, đó cũng gọi là pháp rất bất an. Theo giáo lý ngoại đạo (các tôn giáo, học phái ngoài Phật giáo), ưa thích tà luận, tà kiến, việc làm xấu ác, lại thành các nghiệp thân, khẩu, ý (hành động, lời nói, ý nghĩ) không trong sạch, chư Phật và các bậc hiền thánh cũng không cứu được, đó cũng gọi là pháp rất bất an. Nếu sinh ở Trung Quốc, đầy đủ thân người, mà ngay đêm Phật thành đạo thì chết, không được gặp Phật pháp, đó cũng gọi là pháp rất bất an. Đó là tám pháp bất an của kẻ khinh chê người cầu Phật đạo.

 Này Xá-lợi-phất! Phải biết người ấy nếu sinh vào địa ngục thì chắc chắn đọa vào địa ngục lớn A-tỳ (địa ngục khổ nhất, chịu khổ không gián đoạn), mang thân hình to lớn, chịu nhiều khổ sở, lại tiếp tục gây thêm tội nặng. Nếu đọa làm súc sinh thì làm loài sâu thú độc ác, luôn khổ vì đói khát, cướp mạng sống của loài khác, ăn thịt xé xác để tự nuôi sống; sinh ra ở đâu cũng tiếp tục tăng thêm tội nghiệp. Nếu sinh làm loài ở nước thì làm cá ma-già (makara, loài cá lớn hung dữ trong biển), trập-dân-già-la (?) (có lẽ là loài cá khổng lồ), thất-thu-ma-la (śiśumāra, loài cá sấu hoặc cá heo sông), uất-đà-la (?) (có lẽ là rái cá), v.v., bị người ta giăng lưới, câu móc, bị cắt xẻ khi còn sống, chịu đủ mọi khổ não, cầu chết cũng không được. Nếu sinh trên đất liền thì làm lạc đà, lừa, bò, dê, heo, chó. Nếu làm lạc đà, bò thì bị người xỏ mũi, thân luôn mang nặng, lại bị roi gậy đánh đau, rên rỉ kêu gào (?) mà không ai cứu; giữa đường mệt lả không thể đi tiếp, mạng chưa dứt đã bị lột da xẻ thịt mà ăn, lại còn bị mắng rằng: 'Ăn nhiều, ham nằm, làm ta thiệt hại lớn.' Này Xá-lợi-phất! Ông hãy xem nhân duyên tội nghiệp ấy. Như điều ta biết, nếu nói cho đầy đủ thì từ kiếp này qua kiếp khác cũng không thể nói hết. Này Xá-lợi-phất! Nói tóm lại, người nào phá hoại tâm Bồ-tát mà muốn thoát khỏi tám nạn thì không thể có được. Vì sao? Vì người ấy tiếp tục gây thêm các tội nghiệp. Phải biết các ông được thoát khỏi nạn này là do tự cứu lấy mình."

 Kinh Hoa Thủ do Phật nói, quyển thứ bảy

 Kinh Hoa Thủ do Phật nói, quyển thứ tám

 Đời Hậu Tần, Tam tạng (pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Kinh, Luật, Luận) người nước Quy Từ (một nước ở vùng Tây Vực, nay thuộc Tân Cương) là Cưu-ma-la-thập vâng chiếu vua mà dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video