Phẩm Nghịch thuận (phẩm nói về sự chống trái và thuận theo), thứ hai mươi chín
Bấy giờ Xá-lợi-phất (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) bạch Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn): "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật)! Bồ-tát đạo (con đường tu của Bồ-tát, người cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) này vi diệu sâu xa, vừa tự trang nghiêm trong sạch, vừa làm trong sạch chúng sinh (mọi loài có sự sống và có tâm thức). Bạch Thế Tôn, ví như cây Ba-lợi-chất-đa Câu-tỳ-la (một loài cây quý ở cõi trời, hoa rất đẹp và thơm) trên cõi trời Đao-lợi (cõi trời Ba mươi ba, ở trên đỉnh núi Tu-di), hoa nở ra vừa tự đẹp đẽ, vừa trang điểm cho chư thiên (các vị trời) cõi Đao-lợi. Bồ-tát cũng vậy: khi đầy đủ Phật pháp (giáo lý và công đức của Phật), đã được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (quả giác ngộ cao nhất, chân chánh, trọn khắp, tức thành Phật), thì vừa tự trang nghiêm trong sạch, vừa làm chỗ quay về cho vô lượng chúng sinh; khiến những người thành tựu Thanh văn thừa (con đường của người tu nhờ nghe lời Phật mà giác ngộ, cầu giải thoát cho riêng mình) đều được dạo chơi trong các căn, lực, giác chi, đạo chi (các phẩm tu tập đưa đến giác ngộ: năm căn, năm lực, bảy yếu tố giác ngộ, tám chánh đạo), thiền định, bối xả (các tầng giải thoát, buông bỏ dần sự bám víu) mà tự vui thích; cũng như hoa cây kia nở ra làm niềm vui cho chư thiên cõi Đao-lợi.
Bạch Thế Tôn, có người trí nào lại không đi cỗ xe này? Chỉ vì chúng con xưa nay lười biếng, tin theo lời người, đối với pháp đã nghe thì sinh tâm an vui, bèn cho là đã được vui. Nay mới biết tự mình không có sức khiến được dù chỉ một người an trụ trong đạo này. Bạch Thế Tôn, từ nay trở đi, khi con thuyết pháp, trước hết sẽ khai mở Bồ-tát thừa (cỗ xe của Bồ-tát, con đường cầu thành Phật), sau đó mới nói các pháp Thanh văn. Vì sao? Vì làm như thế, con may ra đền được ơn Phật, nghĩa là khiến dù chỉ một người phát tâm vô thượng (tâm cầu quả giác ngộ cao nhất), mau đạt chánh giác (giác ngộ chân chánh)."
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Lành thay, lành thay! Nay ông đã phát được tâm như vậy, muốn diễn nói pháp lớn để giáo hóa Bồ-tát. Vì sao? Vì ở đời sau sẽ có nhiều người khinh rẻ pháp Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) này, các kinh như thế không ai tin nhận. Xá-lợi-phất, vào thời ấy, nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật pháp) cầu pháp lành, thì nên tự giữ chánh niệm (sự nhớ nghĩ, tỉnh giác đúng đắn), nương theo nghĩa lý, nương theo pháp, chớ ở giữa đám đông. Vì sao? Vì chúng hội thời ấy không phải là người hành đạo. Chúng Thanh văn của ta, những người tu hành đạo, không khinh Bồ-tát, không hủy hoại Đại thừa, huống gì lại chống trái những kinh pháp rất sâu như thế do Phật nói. Vì sao? Vì nếu sinh chống trái, đó là việc làm của kẻ không tu hành, không phải việc làm của người tu hành; là việc làm của phàm phu, không phải việc làm của người trí. Xá-lợi-phất, vì thế nên học làm việc của người trí, lìa hạnh của phàm phu. Nếu có tỳ-kheo (tu sĩ nam đã thọ đủ giới) nào nhận ta làm thầy, thì nên làm như vậy.
Xá-lợi-phất, đời sau, người cầu Phật đạo tin sâu, tinh tấn, một lòng biết hổ thẹn, vui cầu pháp lành, có khi bị người khác khinh chê, nói rằng: 'Đây là kẻ lười biếng, không có sức phương tiện, không thể ngay đời này được quả sa-môn (quả vị chứng đắc của người xuất gia tu hành); chỉ vì muốn làm quốc vương để hưởng năm dục (năm thứ ham muốn: hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị ngon, xúc chạm) (?), nên bày ra pháp môn, tự xưng là Bồ-tát, nhận sự cúng dường khen ngợi của người khác. Kinh pháp Đại thừa như thế không phải Phật nói; kẻ này không gọi là người tu hành.' Xá-lợi-phất, hãy xem kẻ ngu này vì một chút duyên cớ nhỏ mà phỉ báng ta. Người ta nói là người tu hành chân thật thì kẻ ấy cho là không phải. Người Như Lai (danh hiệu của Phật) nói là người tu hành tối thắng, người được hiểu biết thù thắng, thì kẻ ấy lại cho là không phải người tu hành, không phải người được hiểu biết.
Xá-lợi-phất, khi ấy có những người bạch y (người tại gia, mặc áo trắng) làm đệ tử của kẻ ấy, tin nhận lời hắn, thấy các Bồ-tát, tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ đã thọ đủ giới), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ năm giới), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ năm giới) đọc tụng, tin tưởng, tu tập các kinh như thế thì sinh lòng thù địch. Xá-lợi-phất, hãy xem kẻ ngu ấy nào có giữ giới gì! Trong kinh ta đã nói: thấy gốc cây trụi có hình dáng giống người còn không nên giận, huống gì là loài có tâm thức. Vậy mà kẻ ác như thế thường ôm lòng giận dữ.
Xá-lợi-phất, ông hãy xem những điều đảo lộn của thời ấy: với pháp lại tưởng là phi pháp, với phi pháp lại tưởng là pháp; với điều lành tưởng là chẳng lành, với điều chẳng lành tưởng là lành; với người tu hành lại sinh tưởng không phải người tu hành, với kẻ không tu hành lại sinh tưởng là người tu hành; với người được hiểu biết lại sinh tưởng chẳng hiểu biết, với kẻ chẳng hiểu biết lại sinh tưởng là hiểu biết. Nên biết người như vậy không gọi là người tu hành, không gọi là người hiểu biết; đã không biết pháp, cũng không biết điều lành, không thể thuận theo giáo pháp Phật dạy. Kẻ ngu như thế bị cơn giận che lấp, bị keo kiệt, tham lam, ganh ghét, kiêu mạn bao trùm, tự khen mình, kiêu căng tự cao, chê bai hạ thấp người khác; bị tham, sân, si thiêu đốt làm hại, đi sâu vào các điều ác, xa lìa pháp lành. Xá-lợi-phất, nếu ta nói đầy đủ lỗi lầm của người này, thì người ấy sẽ còn tăng thêm tội nghiệp, không thể cứu chữa. Kẻ ngu như thế nên tránh xa, như tránh con bò dữ.
Xá-lợi-phất, Như Lai là thầy của người biết hổ thẹn, không phải của kẻ không biết hổ thẹn; là thầy của người tin nhận, không phải của kẻ không tin; là thầy của người thuận theo pháp, không phải của kẻ phá pháp; là thầy của người tinh tấn, không phải của kẻ lười biếng; là thầy của người giữ tâm chuyên nhất, không phải của kẻ tâm tán loạn; là thầy của người có trí, không phải của kẻ ngu si. Xá-lợi-phất, kẻ ngu si ấy không phải đệ tử của ta, ta không phải thầy của hắn.
Ông hãy xem người ấy: Phật thừa (cỗ xe dẫn đến quả Phật) như thế, chánh trí của Như Lai, là chỗ Như Lai tu học từ lâu xa. Tu học lâu rồi, Như Lai thấu suốt trí tuệ lớn, thành Bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn) vô thượng, liền đem pháp này nói cho Bồ-tát, nghĩ rằng: 'Nếu có Bồ-tát nào theo học pháp này, tu tập trí tuệ Phật, thì sẽ đạt được Bồ-đề vô thượng, cứu vớt chúng sinh, khiến họ thoát khỏi sinh tử, không làm dứt mất giống Phật (dòng nối tiếp sự thành Phật).' Như Lai cũng tự tôn kính pháp này, vậy mà kẻ ngu ấy khinh chê, không tin; thật là chẳng lành, chẳng lành bậc nhất! Biết làm sao được! Vì thế các ông nên nương theo pháp mà làm, chớ nương theo người; nên tự nương tựa nơi mình, chớ nương tựa nơi người khác. Xá-lợi-phất, đó gọi là giáo pháp của Như Lai.
Thế nào là tỳ-kheo nương theo pháp mà làm, không nương theo người; tự nương tựa nơi mình, không nương tựa nơi người khác? Xá-lợi-phất, tỳ-kheo theo hạnh xa lìa, thuận theo Niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, đã dứt hết phiền não và khổ đau), tu Tứ niệm xứ (bốn phép quán niệm, giữ tâm tỉnh giác: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp). Thế nào là niệm xứ? Đối với thân, cảm thọ, tâm, thường nhớ nghĩ quán sát không rời. Lại nữa, Xá-lợi-phất, thấy đúng như thật rằng các pháp không có tự tánh, ở trong pháp ấy giữ chánh niệm không sai lệch; đó gọi là niệm xứ. Đó là tỳ-kheo nương theo pháp mà làm, không nương theo người; thường tự nương tựa nơi mình, không nương tựa nơi người khác.
Xá-lợi-phất, nếu có thể tu tập niệm xứ như vậy, dứt hết tham đắm, thì gọi là A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, giải thoát khỏi luân hồi), gọi là người lậu tận (người đã dứt hết các phiền não rò rỉ), người không phiền não, ruộng phước của thế gian (bậc đáng được cúng dường; cúng dường cho vị ấy sinh phước như gieo hạt vào ruộng tốt), gọi là người tự tại, người không nhiễm ô, gọi là người trí, người đã đến bờ bên kia (bờ giải thoát), là đạo sư (người dẫn đường), là bà-la-môn (ở đây chỉ người đã sống trong sạch, dứt điều ác). Xá-lợi-phất, A-la-hán là người lìa tất cả pháp xấu ác chẳng lành, không ưa thích các pháp hữu vi (các sự vật do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt), diệt trừ các nghiệp (việc làm để lại kết quả về sau) và không để chúng khởi lại. Xá-lợi-phất, A-la-hán mà còn tạo nghiệp tội hay nghiệp phước thì không có lẽ ấy. Vì sao? Vì đã bỏ ba mong cầu (mong cầu dục lạc, mong cầu được tồn tại, mong cầu theo lối tu sai), đã dứt chín kết (chín thứ trói buộc tâm: tham ái, giận dữ, kiêu mạn, vô minh, chấp kiến, chấp thủ, nghi ngờ, ganh ghét, keo kiệt), đối với tất cả pháp tâm không vướng mắc, đã vượt ra ngoài cõi Dục (cõi còn ham muốn dục lạc), cõi Sắc (cõi chỉ còn thân sắc vi tế, không còn dục lạc thô), cõi Vô sắc (cõi chỉ còn tâm, không còn thân), không còn khát ái, không nóng bức, không phiền não, tâm trong sạch như hư không; nên gọi là A-la-hán.
Xá-lợi-phất, gọi là người lậu tận trọn vẹn (?), vì đối với tất cả pháp, lậu đã hết không còn sót, đến chỗ hết rốt ráo. Gọi là người không còn các kết (các trói buộc), vì tâm A-la-hán xưa nay thường không, không cấu bẩn, trong sạch. Gọi là người không nhiễm ô, vì đối với sáu trần (sáu đối tượng của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị, xúc chạm, các ý niệm), dù tốt dù xấu, dù chê dù khen, tâm không khác đi; vì đã dứt hý luận (những lời bàn luận suông, vô ích, do phân biệt mà ra). Gọi là ruộng phước của thế gian, vì đã dứt các nóng bức phiền não, ban được pháp thí trong sạch bậc nhất. Gọi là người tự tại, vì thấy tất cả pháp là không, không có gì cả; ở trong pháp không mà đến được bờ bên kia; vì đã lìa các luận hư dối. Gọi là bà-la-môn tự tại (?), vì ngăn được các pháp ác, lìa tất cả pháp, không bị nhiễm. Gọi là đạo sư, vì có thể nói cho người con đường không còn sinh tử (?). Gọi là người trí, vì người ấy biết rằng nghiệp duyên và quả báo của cõi Dục, cõi Sắc và cõi Vô sắc đều do phân biệt hư dối mà khởi, và đã thoát ra khỏi chúng; nên gọi là người trí. Gọi là người đến bờ bên kia, vì phá được các ma và tất cả kết sử, đến được bờ bên kia của tất cả các pháp, đã ra khỏi bùn lầy, đứng vững trên đất liền; nên gọi là người đến bờ bên kia.
Xá-lợi-phất, Như Lai có thể theo đúng phước đức của A-la-hán lậu tận mà nói, không thêm không bớt. Các A-la-hán là ruộng phước lớn, không có cỏ dơ xấu, cũng không có chồi cây dại mọc lại, và không có sỏi đá. Xá-lợi-phất, A-la-hán lậu tận, khi có người phỉ báng thì không khởi ý nghĩ: 'Người này mắng ta'; khi có người khen ngợi cũng không khởi ý nghĩ: 'Người này khen ta'. Không có ý nghĩ phân biệt, không có chỗ nào nghi ngờ thiếu sót, khéo giữ gìn sáu căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), an trụ nơi địa vị quyết định (không còn thối lui), nương theo pháp mà làm, không nương theo người, tự nương tựa nơi mình, không nương tựa nơi người khác. Vì thế, Xá-lợi-phất, người tu hành như vậy trọn không chống trái Bồ-đề của chư Phật, cũng trọn không làm việc của kẻ không tu hành. Như vậy, không bị những người tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, dứt dâm dục) quở trách, lại hết lòng giữ gìn Bồ-đề của chư Phật, khiến được tồn tại lâu dài. Xá-lợi-phất, A-la-hán đối với các pháp tâm không nghi ngờ, việc cần làm đã làm xong, an trụ trong chánh đạo."
Xá-lợi-phất bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, A-la-hán trọn không chống trái, không phải là không an trụ trong Phật pháp. Vì sao? Vì chống trái là việc phàm phu làm, không phải việc của A-la-hán." Phật nói: "Đúng vậy, Xá-lợi-phất. Chống trái pháp là việc phàm phu làm, không phải việc của người trí. Như Lai chỉ vì đời sau sẽ có những tỳ-kheo lớn tuổi, quen biết nhiều người, tâm được yên lặng tạm thời, ở một mình xa đám đông, không thấy nữ sắc, bèn tự cho rằng: 'Ta là A-la-hán', tâm sinh kiêu ngạo. Lúc ấy nhiều người tin theo, cho đó là A-la-hán, tôn kính cung cấp cho kẻ ngu si ấy. Hắn cũng tham danh lợi, nhận sự cúng dường đó, tự cho rằng: 'Ta có pháp của A-la-hán, không còn khởi kết sử (các phiền não trói buộc tâm).' Người ấy không biết pháp không phân biệt, lại ưa sinh phân biệt; kết sử vừa lắng xuống một chút liền cho là đã đắc đạo. Khi vào làng xóm thì giữ gìn oai nghi phép tắc, khi ở một mình thì tự buông thả, ở trong đám đông cũng khác với lúc một mình. Người ấy thích có nhiều đệ tử, quen biết nhiều người, được quốc vương, đại thần cúng dường nhiều, danh tiếng lan xa, được nhiều người yêu kính; các kết sử đầy dẫy mà lại tự cho là không có kết sử.
Khi nghe được các kinh điển rất sâu như thế, những pháp tương ưng với tánh không, các đệ tử tốt của ta yêu quý lắng nghe, nhận lãnh, cầu hiểu ý nghĩa, với lòng tôn kính mà tu hành pháp ấy; vậy mà kẻ ngu này không chịu tin nhận, muốn ôm lòng chống trái, bèn nói rằng: 'Đây không phải lời Phật, không phải lời dạy của Đại Sư, không phải pháp, không phải điều lành.' Người ấy với pháp lại sinh tưởng là phi pháp, với phi pháp lại sinh tưởng là pháp; với pháp chẳng lành sinh tưởng là lành, với pháp lành sinh tưởng là chẳng lành. Xá-lợi-phất, những kẻ ngu ấy hễ được pháp nào thì tự khen ngợi, pháp nào không được thì chê bai khinh rẻ, tự tôn tự đại, kiêu căng, chê bai hạ thấp người khác. Những kẻ ngu như thế chỉ có giữ giới, giữ tâm vào một chỗ, dần dần chế ngự được tâm ác, nghe nhiều, đọc tụng, có nhiều đệ tử, được người tôn thờ, khen ngợi, lễ kính, nên tâm sinh ngạo mạn, ngã mạn (kiêu căng vì chấp có cái 'ta'), tăng thượng mạn (chưa chứng đắc mà cho là đã chứng đắc). Hễ nghe các kinh sâu xa nhiệm mầu như thế liền gây tội nghiệp nặng. Kẻ ngu si ấy không tự biết mình có tội ấy, lại càng tăng thêm tâm ngạo mạn ngu si, chống trái kinh này; gây tội nặng rồi thì rơi vào địa ngục lớn."
Kinh Hoa Thủ do Phật nói, quyển thứ tám (hết)
Kinh Hoa Thủ do Phật nói, quyển thứ chín
Đời Hậu Tần, Tam tạng (bậc pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: kinh, luật, luận) Cưu-ma-la-thập người nước Quy Tư (một nước ở vùng Tây Vực xưa) vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video