Phẩm Vì Pháp, thứ ba mươi mốt.
Đức Phật bảo A-nan (người em họ và thị giả của Phật, nghe nhiều nhớ nhiều): "Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) có bốn pháp thì nghe pháp được giảng sẽ thấu hiểu ý nghĩa, được trí tuệ, đủ khả năng lãnh nhận pháp, có niệm (sự ghi nhớ, giữ ý) vững chắc, đầy đủ nghĩa lý của pháp. Bốn pháp ấy là gì? Một là phát tâm siêng tu, tìm cầu những kinh pháp sâu xa như thế. Hai là được pháp rồi thì an trụ đúng như lời dạy. Ba là tự mình an trụ trong pháp, cũng khuyên bảo dẫn dắt nhiều chúng sinh vào trong pháp ấy. Bốn là khi họ đã vào pháp rồi thì giảng giải cho họ, chỉ bày, dạy bảo, làm lợi ích, khiến họ vui mừng." Khi ấy Đức Thế Tôn (danh hiệu Phật, bậc được cả thế gian tôn kính) muốn làm sáng tỏ ý này, liền nói kệ (bài thơ tụng) rằng:
Bồ-tát cầu pháp sâu,
Được niềm vui vô thượng.
Chưa được pháp như thế,
Trọn không giữa chừng biếng nhác.
Nghe pháp sâu xa ấy,
Ở một mình suy ngẫm.
Pháp đã nghe như vậy,
Luôn một lòng tu học.
Có thể giáo hóa người,
Khiến được như mình đã đứng.
Không chỉ dùng lời nói,
Mà dùng việc làm của thân dẫn dắt họ.
"Lại nữa, A-nan! Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn) vì pháp ấy mà luôn theo hầu pháp sư (người giảng dạy giáo pháp), nghĩ thế này: 'Có pháp ta chưa nghe, chưa biết, e rằng vì nhân duyên lỡ làng mà mất lợi ích của pháp ấy.'" Khi ấy Đức Thế Tôn liền nói kệ rằng:
Nếu có người học rộng,
Luôn theo sát thân cận,
Xem như bậc Pháp vương (vua của chánh pháp),
Để gom góp tu pháp.
Pháp ta chưa được nghe,
Không biết nghĩa lý nó,
Nếu nhân duyên lỡ làng,
Thì mất lợi ích pháp.
Phát tinh tấn (nỗ lực không ngừng) vững chắc,
Lìa bỏ mọi ham muốn,
Luôn cầu pháp quyết định,
Để tăng trí chân thật.
Thân cận người có trí,
Học rộng và lợi căn (căn tính lanh lợi, mau hiểu),
Được mọi người tôn kính,
Người giữ được kinh này.
"Lại nữa, A-nan! Bồ-tát Ma-ha-tát đem pháp đã nghe rộng nói cho người khác, mà không bị pháp làm tổn hại. A-nan! Thế nào là bị pháp làm tổn hại? Nếu có tỳ-kheo (tu sĩ nam đã thọ giới đầy đủ) tham đắm danh tiếng, y phục, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc men và đủ thứ lợi lộc cúng dường, mà vì người khác khen ngợi, giảng nói pháp tùy thuận hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh: sống đơn giản, khất thực, lìa tham đắm), giới thanh tịnh sâu xa và pháp tương ưng với tánh không (lẽ thật rằng mọi sự vật đều không có tự tính cố định), nhưng tự mình lại không làm đúng như lời mình nói, thì gọi là tỳ-kheo bị pháp làm hại." Khi ấy Đức Thế Tôn muốn làm sáng tỏ ý này, liền nói kệ rằng:
Bồ-tát nghe pháp này,
Vì đại chúng nói rộng,
Hãy làm như Phật làm,
Chớ để pháp làm hại.
Chớ vì đồ nuôi sống,
Cũng chớ vì lời khen,
Luôn với tâm từ bi
Mà nói pháp vô thượng.
Đối chúng sinh khổ não,
Khởi lòng đại từ bi,
Hãy một lòng thuyết pháp,
Vì lợi ích chúng sinh.
Nếu người vì lợi lộc
Mà thuyết pháp cho chúng,
Vì nương theo lợi đời,
Thì bị pháp làm hại.
Hãy theo bậc trí giả,
Học đúng như lời nói,
Không bị pháp làm hại,
Đó gọi là giữ pháp.
Mười phương chư Thế Tôn
Đều khen ngợi người ấy:
"Lành thay, khéo thuyết pháp,
Cũng an trụ pháp này."
"Lại nữa, A-nan! Bồ-tát Ma-ha-tát khi cầu pháp, không chấp lỗi của pháp sư như nhìn với vẻ khó chịu, cau mày, khinh rẻ, ngạo mạn, mà luôn một lòng cầu pháp đúng như cách nên làm. A-nan! Thế nào là Bồ-tát cầu pháp đúng như cách nên làm? Nếu các bậc thầy dạy đúng pháp thì an trụ trong lời dạy ấy, vì muốn đầy đủ pháp mà siêng năng tu hành, lại đem y phục, thức ăn uống, đồ nằm, thuốc men và những thứ cần dùng mà cúng dường các vị. Đó gọi là Bồ-tát cầu pháp đúng như cách nên làm." Khi ấy Đức Thế Tôn nói kệ rằng:
Bồ-tát khi cầu pháp,
Không chấp lỗi pháp sư;
Theo điều thầy nói cho người,
Tự mình cũng an trụ trong đó.
Bồ-tát khi cầu pháp,
Hãy trụ đúng lời dạy,
Đúng pháp mà cầu pháp,
An trụ trong pháp ấy.
Vậy nên người cầu pháp,
Hãy trụ đúng lời dạy.
Đó gọi là pháp đầu,
Tức làm đúng lời nói.
Nên chứng được tịch diệt (vắng lặng, dứt hết phiền não),
Như điều Ta đã nói.
Ta xưa học pháp này,
Nên được giác ngộ này.
Hãy luôn siêng cầu pháp,
Đối với pháp sinh lòng kính.
Người mình theo nghe pháp,
Nên xem như Thế Tôn.
Hãy nghĩ như thế này:
"Đây là bậc đại sư của ta.
Người này mở lối cho ta,
Khiến ta đứng trong đường chánh.
Đây là Thế Tôn của ta",
Tâm luôn thêm tôn kính.
Nhờ bậc đại sư ấy,
Mà lìa bỏ vui đời.
A-nan ông nên biết,
Thuở xa xưa quá khứ,
Cách vô lượng vô biên
Kiếp không thể nghĩ bàn,
Có Phật ra đời,
Hiệu là Tu-di Sơn Vương.
Phật ấy diệt độ (nhập Niết-bàn) rồi,
Có đệ tử Vi-tu-la,
Lợi căn, có trí lớn,
Vì chúng khen ngợi, thuyết pháp,
Hiểu rõ nghĩa sâu xa,
Thấu biết ấm, giới, nhập (năm uẩn, mười tám giới, mười hai nhập: các cách phân loại thân tâm và thế giới),
Giữ giới trọn vẹn đến bờ bên kia,
Phân tích rành A-tỳ-đàm (tạng luận, phần giáo pháp phân tích, giải thích các pháp),
Khéo tu ba môn học (giới, định, tuệ),
Giữ vững kho tàng Phật pháp.
Phật Tu-di Sơn Vương
Gia thêm sức thần thông,
Cầu trí lớn của chư Phật,
Thấu suốt pháp sâu xa.
Phúc đức tỳ-kheo ấy
Nói không thể hết được.
Khi ấy trong thành Hoa Đại
Có vị trưởng giả (người giàu có, có đức vọng) giàu sang,
Giàu đủ các của cải,
Nhờ phúc đức nên danh vọng cao.
Tên ông là Lạc Thiện,
Được nhiều người kính trọng,
Giữ giới, có đức hạnh,
Học rộng, tiếng vang xa.
Trưởng giả ấy một lần
Đến chỗ Vi-tu-la.
Vị ấy dùng trí học rộng
Tùy hợp mà thuyết pháp.
Trưởng giả nghe pháp xong,
Vui mừng nói lời này:
"Bao nhiêu của cải tôi có,
Xin đem hết cúng dường."
Khi ấy tỳ-kheo nói:
"Lành thay, bố thí lớn!
Nghe pháp mà tin hiểu,
Là gốc rễ Phật pháp."
Đem hết của cải mình
Dâng lên pháp sư rồi,
Trong suốt hai mươi năm,
Luôn theo hầu hạ thầy.
Trưởng giả Lạc Thiện ấy,
Khi theo hầu pháp sư,
Được nghe đủ loại pháp,
Tâm trọn không biết đủ.
Lại phát tâm như vầy:
Muốn cúng dường đủ thứ.
Khi cúng dường như vậy,
Tâm trọn không mỏi mệt.
Mỗi lần đến thăm hỏi,
Mang hai mươi ức vàng
Dâng lên cho pháp sư,
Thầy đều nhận dùng hết.
Luôn luôn như thế mãi,
Tùy lúc mà cúng dường.
Nhờ việc cúng dường ấy,
Tâm được vui mừng lớn.
Các đệ tử mà pháp sư
Vi-tu-la dẫn dắt,
Ông cũng đều cúng dường,
Mỗi người một ngàn lạng vàng.
Dâng ngần ấy vàng rồi,
Lại mỗi người ba tấm áo (ba y: ba tấm áo của tỳ-kheo).
Mỗi tấm áo đáng giá
Hai mươi ức lạng vàng.
Lại vì Vi-tu-la
Và chúng tỳ-kheo
Mỗi vị dựng phòng ốc,
Cao rộng rất đẹp đẽ.
Xây mỗi một ngôi tháp,
Đều tốn hai mươi ức vàng.
Giường chõng cùng chăn nệm
Đều trang hoàng đầy đủ.
Pháp sư luôn đúng lúc
Ở trong ấy thuyết pháp,
Làm lợi lớn cho chúng,
Cho đến hết tuổi thọ.
Trưởng giả Lạc Thiện ấy
Cúng dường thi hài thầy,
Chất nhiều hương mà làm lễ xà-duy (hỏa táng),
Dựng tháp cao trăm do-tuần (đơn vị đo đường của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần chừng mười mấy cây số).
Tháp bảy lớp (?) bằng bảy báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xa cừ, xích châu, mã não),
Để đựng xá-lợi (phần xương cốt còn lại sau khi hỏa táng) của thầy,
Đặt trong ngôi tháp lớn,
Luôn dâng hoa hương cúng dường.
Trưởng giả Lạc Thiện này
Sau khi cúng dường như vậy,
Rốt cuộc gặp vô lượng Phật,
Mãi không rơi vào đường dữ.
Nhờ nhân duyên phúc lành ấy,
Trong tám mươi ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài)
Thường làm Đại Phạm Vương (vị trời làm chủ cõi Phạm thiên, cõi trời thanh tịnh đã lìa dục),
Cũng luôn thấy chư Phật.
Lại tám mươi ức kiếp
Làm vua trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai thuộc cõi dục, trên đỉnh núi Tu-di),
Luôn được thấy chư Phật,
Dùng đủ thứ cúng dường.
Lại trong ngần ấy kiếp,
Làm Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chính pháp),
Luôn được thấy chư Phật,
Cũng đều hết lòng cúng dường.
Từ đó về sau lần lượt
Lại được gặp vô lượng,
Vô số a-tăng-kỳ (con số nhiều không đếm được),
Na-do-tha (đơn vị số cực lớn) chư Phật.
Đã gặp vô lượng Phật,
Cũng cúng dường không lường,
Hỏi được đạo của chư Phật,
Phật cũng theo nghĩa mà đáp.
A-nan, ông cho rằng
Ở trong thành Hoa Đại,
Vị trưởng giả danh tiếng lớn
Là người nào khác chăng?
Ông chớ ôm mối nghi ấy,
Chính là thân Ta nay.
Ta khi ấy phụng sự
Pháp sư Vi-tu-la,
Vì muốn đầy đủ Phật pháp,
Mà cúng dường như vậy.
Nhờ nhân duyên căn lành (gốc rễ việc thiện sinh ra quả tốt) ấy,
Được giác ngộ vô thượng.
Ta cúng dường pháp sư,
Những gốc công đức đã gây,
Được quả báo lớn,
Đến nay vẫn chưa hết.
Ta nhờ nhân duyên ấy,
Đời đời càng tôn quý,
Được thấy vô lượng Phật,
Cũng nghe pháp chư Phật.
Lời chư Phật ấy đáp
Cũng như Ta nay nói.
Đó là đạo Phật chân thật,
Các ông hãy tu học.
A-nan bạch Phật: "Thật lạ lùng hiếm có! Như Lai (danh hiệu của Phật) từ rất lâu xa đã tích sâu gốc công đức, trong đời quá khứ luôn được tôn quý. Bạch Thế Tôn! Tỳ-kheo Vi-tu-la nay còn tại thế hay đã nhập Niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử)?" Phật bảo A-nan: "Tỳ-kheo ấy nay chưa nhập Niết-bàn, đang ở trong pháp của Ta thực hành đạo Bồ-tát." A-nan lại thưa: "Hiếm có thay, bạch Thế Tôn! Trưởng giả Lạc Thiện cúng dường pháp sư, nhờ gốc công đức ấy mà đạt giác ngộ vô thượng, còn pháp sư ấy nay vẫn mới đang hành đạo Bồ-tát."
Phật bảo A-nan: "Vi-tu-la không phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh) như Ta. Ông ấy luôn dùng con đường an vui mà cầu giác ngộ, bỏ con đường khổ hạnh ấy. A-nan! Ta trong đêm dài sinh tử luôn dùng con đường khổ nhọc mà cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là sự giác ngộ hoàn toàn, chân chính, cao tột, tức quả vị Phật). Khi xưa tu hành đạo Bồ-tát, Ta phát nguyện thế này: 'Nếu có chúng sinh phần nhiều theo nghiệp ác, rơi vào ba đường dữ (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), chịu đủ mọi khổ, thì lúc ấy ta sẽ thành chánh giác (giác ngộ chân chính) để cứu độ những chúng sinh khổ não ấy.'
A-nan! Hạnh nguyện mà Vi-tu-la tu tập thì nói không thể hết, dùng số đếm hay thí dụ cũng không thể làm rõ được. Ông ấy dùng hạnh bố thí lớn mà phát sâu tâm cầu giác ngộ vô thượng, rồi đem căn lành ấy phát nguyện thế này: 'Khi tôi tu hành đạo giác ngộ, nếu có chúng sinh chưa vào được pháp vị (địa vị chắc chắn trên đường thánh, không còn thối lui), hoặc đang cầu quả thanh văn (người tu nghe lời Phật mà cầu giải thoát riêng cho mình), Bích-chi Phật (người tự giác ngộ khi không có Phật ra đời, không đi giáo hóa người khác), thì những chúng sinh ấy hễ thấy thân tôi hoặc nghe tên tôi, đều chắc chắn đạt giác ngộ vô thượng.'"
A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Pháp sư Vi-tu-la, người đã nhận sự cúng dường bậc nhất của Lạc Thiện, nay có ở trong đại chúng hội này chăng?" Phật bảo A-nan: "Tỳ-kheo Vi-tu-la đang ở trong chúng này, chính là người đang đứng trước mặt Ta đây."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video