Câu chuyện thứ một trăm lẻ một: Đề-bà-đạt-đa (người anh em họ của Đức Phật, nhiều lần mưu hại Phật) thả con voi say tên Hộ Tài để hòng hại Phật.
Đức Phật ở thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà, miền Trung Ấn Độ xưa). Bấy giờ Đề-bà-đạt-đa thả con voi say tên Hộ Tài ra, muốn hại Phật. Năm trăm vị A-la-hán (những bậc tu hành đã dứt sạch phiền não, không còn phải tái sinh) đều bay lên không trung. Chỉ có A-nan (người em họ và cũng là thị giả theo hầu Phật) một mình đứng lại sau lưng Phật. Lúc ấy Phật giơ tay phải lên, con voi trắng Hộ Tài liền thấy năm trăm con sư tử. Voi sợ hãi, lập tức trở nên hiền lành, ngoan ngoãn. Năm trăm vị tỳ-kheo (người xuất gia theo Phật) đều bỏ Phật mà đi, chỉ có A-nan ở lại sau lưng Phật.
Phật nói: “Không phải chỉ hôm nay, mà trong quá khứ cũng đã như vậy. Thuở xưa, ở nước Ca-thi có năm trăm con nhạn sống chung thành bầy. Bấy giờ nhạn chúa tên là Lại-tra. Nhạn chúa có một bề tôi tên là Tố-ma. Một lần, nhạn chúa bị người thợ săn bắt được. Năm trăm con nhạn trong bầy đều bỏ mà bay đi, chỉ có Tố-ma bay theo không rời. Tố-ma nói với người thợ săn: ‘Xin hãy thả vua của tôi, hôm nay tôi xin đem thân mình thế chỗ.’ Người thợ săn không nghe, rồi đem nhạn chúa dâng lên vua Phạm-ma-diệu (?).
Nhà vua hỏi nhạn chúa: ‘Ngươi có được yên ổn không?’ Nhạn chúa đáp: ‘Nhờ ơn lớn của đại vương, tôi được uống nước trong của nhà vua, lại được ăn cỏ tốt để sống, nên thường được bình an khi ở trong đất nước này. Chỉ mong đại vương thả hết thảy loài nhạn, để chúng không còn phải sợ hãi.’ Năm trăm con nhạn trong bầy bay trên điện vua, kêu vang giữa không trung. Vua hỏi: ‘Đây là những con nhạn nào?’ Nhạn chúa đáp: ‘Đó là quyến thuộc (họ hàng, bầy đàn) của tôi.’ Vua liền ban cho chúng sự không sợ hãi (cho chúng được sống yên, không bị ai giết hại), truyền lệnh khắp trong ngoài không cho phép ai giết nhạn.
Nhạn chúa thưa với vua: ‘Nay nhà vua nên dùng chánh pháp (đạo lý chân chính, lẽ phải theo lời Phật dạy) mà trị nước. Cuộc đời là vô thường (mọi thứ đều thay đổi, không có gì còn mãi), giống như bốn quả núi từ bốn phương ập tới. Ví như ở phương đông có một quả núi lớn, cao không thấy đỉnh, bỗng một lúc ập đến; phương nam, phương tây, phương bắc cũng đều như thế. Chúng nghiền nát thế gian, hết thảy chúng sinh, cả người lẫn quỷ, đều tan mất, không có chỗ nào trốn tránh, không có gì để nương cậy, không ai cứu giúp được. Đến lúc ấy biết nương tựa vào đâu? Chỉ nên nghĩ như vậy mà khởi lòng từ (lòng thương yêu, mong cho mọi loài được an vui), che chở nuôi dưỡng tất cả, tu hành theo chánh pháp, làm các việc công đức (việc lành đem lại phúc báo).
Đại vương nên biết: mọi sự giàu sang đều bị sự suy tàn nghiền nát, nó từ bốn phương ập đến, rốt cuộc đều mất hết. Mọi sự mạnh mẽ cường tráng lại có các thứ bệnh tật từ bốn phương kéo đến, phá tan sức khỏe. Mọi tuổi trẻ sung sức đều có núi bệnh tật, gầy yếu từ bốn phương kéo đến, phá hoại tuổi trẻ. Mọi loài có mạng sống đều có núi lớn của cái chết từ bốn phương ập đến, hủy diệt sinh mạng. Bốn quả núi như thế, ai ai cũng đều phải chịu: trời, rồng, người, quỷ, hễ loài nào có sinh ra thì không loài nào thoát được. Vì lẽ ấy, nên thường tu tập lòng từ, siêng năng làm theo chánh pháp. Nếu làm được như vậy thì lúc chết không hối hận. Vì lòng không hối hận nên được sinh vào cõi lành, chắc chắn gặp được các bậc hiền thánh (những người tu hành có đức hạnh và trí tuệ cao). Gặp được bậc hiền thánh thì được thoát khỏi sinh tử (vòng luân hồi sinh ra rồi chết đi không dứt).’
Vua hỏi Tố-ma: ‘Sao ngươi im lặng?’ Tố-ma đáp: ‘Nay nhạn vương và nhân vương, hai vị vua đang nói chuyện với nhau, nếu tôi xen lời vào thì không đúng lễ nghi, như thế là không có lòng cung kính giữa trên và dưới.’ Vua nói: ‘Thật là hiếm có! Ngươi mang thân chim nhạn mà giữ được khí tiết của bậc trung thần như thế, đến người cũng không bằng. Ngươi dám đem thân mạng mình để thế chỗ cho nhạn chúa, lại khiêm nhường, không xen lời. Như ngươi với nhạn chúa, cái nghĩa vua tôi ấy, thế gian hiếm có.’ Rồi vua đem vật trang sức bằng vàng (?) buộc quanh đầu cả hai, lấy lụa trắng đẹp quấn lên đầu nhạn chúa, rồi thả cho đi và dặn rằng: ‘Hãy thường qua lại giảng pháp lành cho ta (?).’ Nói xong liền thả đi.
Nhạn chúa thuở ấy chính là thân ta. Tố-ma thuở ấy chính là A-nan. Vị vua người thuở ấy chính là phụ vương của ta, vua Tịnh Phạn. Người thợ săn thuở ấy chính là Đề-bà-đạt-đa.”
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video