Duyên thứ chín mươi lăm: Vợ chồng quan Phụ tướng ở nước Câu-thi-di có lòng ác với Phật, Phật liền cảm hóa, dẫn dắt, họ chứng được quả Tu-đà-hoàn
Phật ở nước Câu-thi-di (Kausambi, một vương quốc cổ ở miền bắc Ấn Độ). Có một vị Phụ tướng (quan đại thần giúp vua cai trị, tương đương tể tướng) thuộc dòng Bà-la-môn (giai cấp tư tế, đứng đầu xã hội Ấn Độ xưa). Ông là người hung hăng, thô bạo, làm gì cũng không theo lẽ phải. Vợ ông thì tà vạy, xu nịnh, cũng chẳng khác gì chồng. Người chồng dặn vợ: "Vị Sa-môn (người xuất gia tu hành) Cù-đàm (họ của Đức Phật Thích-ca) đang ở trong nước này. Nếu ông ấy đến thì cứ đóng cửa, đừng mở."
Một hôm, Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đã đến từ chân lý như thật) bỗng nhiên hiện ra trong nhà ông. Bà vợ người Bà-la-môn thấy vậy thì im lặng, không nói với Ngài một lời nào. Phật bèn nói: "Bà là người Bà-la-môn ngu si, theo tà kiến (cách thấy biết sai lệch), không tin Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp — tức giáo lý, và Tăng — tức đoàn thể người tu)."
Bà vợ nghe câu ấy thì vô cùng tức giận, tự giật đứt chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo trang sức), mặc áo dơ bẩn cáu ghét, ngồi bệt dưới đất. Người chồng từ ngoài về, hỏi: "Sao lại ra nông nỗi này?" Bà đáp: "Sa-môn Cù-đàm chửi mắng làm nhục tôi, nói rằng: 'Bà là người Bà-la-môn theo tà kiến, không có lòng tin.'" Chồng nói: "Hãy đợi đến mai. Ngày mai cứ mở cửa ra mà chờ ông ấy đến."
Ngày hôm sau, Phật hiện ra ở nhà ông. Người Bà-la-môn liền cầm thanh gươm sắc chém Phật, nhưng không chém trúng được. Thấy Phật đang ở giữa hư không, ông tự lấy làm hổ thẹn, gieo năm vóc sát đất (lạy sát đất bằng hai đầu gối, hai khuỷu tay và trán — cách lạy cung kính nhất), thưa với Phật: "Kính mong Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật) xuống đây nhận lời sám hối (nhận lỗi và hối cải) của con." Phật liền xuống, nhận lời sám hối của ông, rồi giảng cho họ những điều cốt yếu của giáo pháp. Cả hai vợ chồng đều chứng được quả Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên trong bốn bậc thánh của người tu theo Phật, gọi là "nhập lưu", tức đã bước vào dòng thánh, không còn đọa vào các cõi khổ thấp kém).
Bấy giờ các vị tỳ-kheo (tăng sĩ nam đã thọ giới đầy đủ) nghe Phật hàng phục, cảm hóa được kẻ ác như vậy, ai nấy đều nói: "Thế Tôn ra đời thật là kỳ lạ, thật là đặc biệt!" Phật bảo các tỳ-kheo: "Không chỉ ngày nay, mà thời quá khứ ta cũng từng chế ngự, cảm hóa họ." Các tỳ-kheo thưa: "Chúng con không rõ thời quá khứ Ngài đã cảm hóa họ như thế nào?"
Phật nói: "Xưa kia, ở nước Ca-thi (Kasi, một vương quốc cổ ở Ấn Độ, kinh đô là Ba-la-nại) có một vị vua tên là Ác Thọ. Vua làm toàn những việc trái phép, khiến trăm họ khổ sở, tàn hại người dân, không có đạo lý. Lái buôn từ bốn phương xa mang đến những vật quý lạ, tốt đẹp, vua đều lấy cớ thu thuế mà cướp đoạt, không trả tiền. Vì thế, đồ quý trong nước trở nên vô cùng đắt đỏ. Người người truyền miệng nhau, tiếng xấu của vua lan khắp nơi.
Khi ấy có một vua chim anh vũ (vẹt) ở trong rừng, nghe người đi đường kể về tội ác của nhà vua, liền tự nghĩ: 'Ta tuy chỉ là loài chim mà còn biết điều ấy là sai. Nay ta nên đến chỗ vua để nói cho vua nghe con đường lành. Nếu nhà vua nghe lời ta, ắt sẽ nói rằng: Vua của loài chim kia còn có lời hay lẽ phải, cớ sao ta là vua loài người lại để cho nó chê trách? Biết đâu vua có thể sửa đổi.'
Nghĩ xong, anh vũ liền bay cao, đến khu vườn của nhà vua, lượn vòng rồi hạ xuống đậu trên một cái cây. Đúng lúc phu nhân của vua vào vườn dạo chơi ngắm cảnh. Bấy giờ anh vũ vỗ cánh, cất tiếng hót mà nói với bà rằng: 'Nhà vua nay tàn bạo, vô đạo quá mức, giết hại muôn dân, độc ác lan đến cả chim muông. Mọi loài có hơi thở đều kêu than thảm thiết, người và vật đều uất ức căm giận, tiếng than thở vang khắp thiên hạ. Phu nhân cũng hà khắc (?) chẳng khác gì nhà vua. Là cha mẹ của dân, lẽ nào lại nên như thế?'
Phu nhân nghe xong, cơn giận độc dữ bốc lên hừng hực: 'Con chim nhỏ này là cái gì mà dám chửi mắng ta thậm tệ như vậy!' Bà sai người rình bắt. Lúc ấy anh vũ không kinh hãi, không sợ sệt, tự đi vào tay người bắt. Phu nhân bắt được, liền đem dâng vua.
Vua hỏi anh vũ: 'Vì sao ngươi chửi mắng ta?' Anh vũ đáp: 'Tôi nói ra những điều trái phép của đại vương là muốn giúp ích cho đại vương, đâu dám chửi mắng.' Vua liền hỏi: 'Ta có những điều trái phép gì?' Đáp: 'Có bảy việc trái phép có thể làm nguy đến thân đại vương.' Hỏi: 'Bảy việc ấy là gì?'
Đáp: 'Một là đắm say nữ sắc, không giữ mình ngay thẳng trong sạch. Hai là ham rượu, say sưa rối loạn, không lo việc nước. Ba là mê mải cờ bạc, không chăm lo lễ nghĩa giáo hóa. Bốn là đi săn bắn, giết hại sinh vật, không hề có lòng từ. Năm là ưa nói lời độc ác, chưa từng có lời lành. Sáu là thuế khóa, lao dịch, phạt vạ gấp bội so với mức thường. Bảy là không theo lẽ phải mà cướp đoạt của cải của dân. Có bảy việc này thì có thể làm nguy đến thân đại vương.
Lại có ba việc làm nghiêng đổ đất nước của đại vương.' Vua lại hỏi: 'Ba việc ấy là gì?' Đáp: 'Một là gần gũi kẻ gian tà, xảo trá, xu nịnh, độc ác. Hai là không gần gũi bậc hiền thánh, không nghe lời ngay thẳng của người trung thành. Ba là ưa đánh chiếm nước khác, không nuôi dưỡng nhân dân. Ba việc này mà không trừ bỏ thì ngày nghiêng đổ không sáng thì chiều sẽ tới.
Làm vua thì khắp cõi đất đều quy phục, ngưỡng vọng. Vua nên như chiếc cầu, đưa muôn dân qua sông. Vua nên như cái cân, kẻ thân người sơ đều đối xử công bằng. Vua nên như con đường, không đi trái dấu chân của bậc thánh. Vua như mặt trời, chiếu sáng khắp thế gian. Vua như mặt trăng, đem mát mẻ đến cho muôn vật. Vua như cha mẹ, thương yêu nuôi dưỡng, xót thương che chở. Vua như trời, che phủ tất cả. Vua như đất, chở che nuôi dưỡng muôn vật. Vua như lửa, thiêu trừ những tai họa xấu ác cho muôn dân. Vua như nước, tưới mát bốn phương. Vua nên như các vị Chuyển luân Thánh vương (vị vua lý tưởng trong truyền thống Ấn Độ và Phật giáo, cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp chứ không bằng vũ lực) thời quá khứ, dùng Thập thiện đạo (mười điều lành: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời thô ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến) mà giáo hóa chúng sinh.'
Vua nghe những lời ấy, tự lấy làm hổ thẹn sâu sắc, nói: 'Lời của anh vũ hết sức chân thành, hết sức tha thiết. Ta là vua loài người mà việc làm lại vô đạo. Xin vâng theo lời dạy của ngươi, tôn ngươi làm thầy, nhận lấy và tu theo hạnh chân chính.' Từ đó trong nước, phong hóa giáo dục được thi hành, tiếng xấu tiêu tan. Phu nhân và các quan đại thần đều sinh lòng trung thành, kính trọng. Tất cả nhân dân không ai là không vui mừng. Ví như con bò đầu đàn lội qua sông: con dẫn đường đi thẳng thì cả đàn theo sau cũng đi thẳng.
Vua chim anh vũ thuở ấy chính là thân ta đây. Vua nước Ca-thi tên Ác Thọ thuở ấy nay chính là vị Phụ tướng này. Phu nhân thuở ấy nay chính là vợ của vị Phụ tướng."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video