Thái Bình quảng ký, quyển một trăm mười
Báo ứng (quả báo đáp lại việc làm thiện hay ác), phần chín
Đậu Phó — Chu Đang — Trúc Pháp Nghĩa
Vợ của Vương Mân — Trúc Trường Thư — Phan Đạo Tú
Loan Tuân — Trương Sùng — Thích Khai Đạt
Trúc Pháp Thuần — Thích Đạo Thái — Quách Tuyên
Lã Tủng — Từ Vinh — Lưu Độ
Nam Cung Tử Ngao — Từ Nghĩa — Tất Lãm
Thích Pháp Trí — Tôn Đạo Đức — Trương Hưng
Đàm Vô Kiệt — Mẹ họ Xa — Thích Đàm Dĩnh
Hình Hoài Minh — Vương Cầu
Đậu Phó
Đậu Phó đời Tấn là người quận Hà Nội (một quận thời Tấn, nay thuộc tỉnh Hà Nam, Trung Quốc). Trong niên hiệu Vĩnh Hòa (345–356), Thứ sử (quan đứng đầu một châu) Tịnh Châu là Cao Xương và Thứ sử Ký Châu là Lã Hộ (?) mỗi người nắm quân bộ khúc (quân lính riêng thuộc quyền một tướng), hai bên bất hòa với nhau. Phó được Cao Xương dùng làm quan trưởng (người cầm đầu một đơn vị). Lã Hộ sai kỵ binh đánh úp, Phó bị bắt. Phó cùng sáu bảy người bạn bị giam chung một ngục, xiềng xích rất chặt, đã định ngày đem giết.
Bấy giờ sa môn (người xuất gia tu theo đạo Phật) Chi Đạo Lâm (?) (đoạn sau truyện gọi là Sơn, có lẽ là Chi Đạo Sơn) đang ở trong doanh trại của Lã Hộ. Ông vốn quen biết Phó từ trước, nghe tin Phó bị bắt, gặp nạn, liền đến chỗ ngục thăm, cách cửa nói chuyện với nhau. Phó nói với Sơn: "Nay tôi gặp nạn, mạng sống chỉ còn tính bằng khắc lậu (khắc trên đồng hồ nước, ý nói chỉ còn trong chốc lát), có cách nào cứu được không?" Sơn nói: "Nếu hết lòng quy y cầu khẩn thì ắt có cảm ứng (lời cầu được thần Phật đáp lại)."
Trước đó Phó cũng đã nghe nhiều về Quán Thế Âm (vị Bồ Tát chuyên lắng nghe tiếng kêu cứu của chúng sinh mà đến cứu khổ). Nghe Sơn nói, Phó bèn chuyên tâm niệm tưởng, suốt ba ngày đêm, hết lòng thành quy y. Nhìn xiềng xích trên người, Phó như thấy nó lỏng ra, khác hẳn mọi khi; thử đẩy lay một chút thì xiềng xích tuột khỏi người.
Phó lại dốc lòng khấn: "Nay nhờ lòng thương che chở mà gông cùm đã tự mở, nhưng bạn bè cùng cảnh còn nhiều, con không nỡ bỏ đi một mình. Thần lực của Quán Thế Âm cứu khắp mọi người, xin cho tất cả đều được thoát." Khấn xong, Phó lại kéo xiềng của những người khác, xiềng đều lần lượt rơi ra, như có ai cắt đứt vậy.
Họ bèn mở cửa chạy ra, đi qua giữa chỗ lính canh tuần mà không ai hay biết, rồi vượt thành đi thẳng. Đi được bốn năm dặm thì trời sáng, không dám đi tiếp, cùng trốn vào một khu rừng. Chốc lát Lã Hộ biết tù đã mất, người ngựa nối nhau tỏa ra bốn phía lùng bắt, đốt cỏ, giẫm khắp rừng, không chỗ nào không tới, chỉ riêng khoảng đất chừng một mẫu chỗ Phó nấp là rốt cuộc không ai đến.
Nhờ vậy họ thoát nạn, trở về quê, kính tin khác thường, ai nấy đều tin thờ Phật pháp. Về sau Đạo Sơn qua sông sang miền Giang Đông, kể lại đầy đủ việc này cho cư sĩ (người tu Phật tại gia) Tạ Phu nghe. (Trích từ "Chân truyện thập di")
Chu Đang
Chu Đang đời Tấn là người huyện Diệm, quận Cối Kê. Nhà mấy đời thờ Phật pháp. Năm mười sáu tuổi, Đang đã ăn chay, tụng kinh. Hết đợt trường trai (ăn chay giữ giới liền một thời gian dài) tháng giêng, Đang mời sư đến làm lễ Bát quan trai (lễ người tại gia giữ tám giới răn trong một ngày một đêm), và mời thầy mình là Trúc Phật Mật cùng Chi Pháp Giai. Đang nhờ Phật Mật mang theo bộ kinh Tiểu phẩm (tức bộ Tiểu phẩm Bát-nhã, một bộ kinh Phật) để trong ba ngày trai giới tụng đọc.
Sư đi dự lễ trai lại quên mang kinh Tiểu phẩm. Đến khi ăn bữa trưa xong, định đọc kinh mới nhớ ra, rất buồn bực. Nhà Đang ở thôn Phản Di, cách chùa ba mươi dặm, không có ai để sai đi lấy. Đến giờ nhân định (khoảng chín đến mười một giờ đêm), đốt hương xong, cả nhà tiếc vì không có kinh, Phật Mật càng áy náy không yên.
Một lúc sau, nghe có người gõ cửa, nói là mang kinh Tiểu phẩm tới. Đang kinh ngạc mà mừng thầm, mở cửa thì thấy một thiếu niên mặc áo đơn áo kép (?), trước nay chưa từng quen, lại không giống người thường đương thời. Đang ngờ là thần linh, liền quỳ thẳng người nhận kinh, mời vào ngồi phía trước. Thiếu niên không chịu vào, nói: "Đêm nay tôi sẽ đến nghe kinh." Vừa ra khỏi cửa thì không thấy đâu nữa, hương thơm đầy nhà.
Rồi xem lại thì đó đúng là kinh của Phật Mật. Cả người tu lẫn người thường đều kinh ngạc vui mừng. Kinh của Phật Mật vốn cất trong tủ, khóa niêm rất cẩn thận; về xem lại thì ổ khóa vẫn y nguyên như cũ. Từ đó hơn mười nhà trong thôn đều thờ Phật. Đang bèn xuất gia, pháp danh là Đàm Nghi, tụng đọc các kinh đến hai mươi vạn chữ. (Trích từ "Minh tường ký")
Trúc Pháp Nghĩa
Trong niên hiệu Hưng Ninh (363–365) đời Tấn, sa môn Trúc Pháp Nghĩa ở trong núi, ưa làm việc thiện, trú ở núi Bảo Sơn, huyện Thủy Ninh. Về sau ông mắc bệnh lâu ngày, chữa chạy đủ cách mà không hề thuyên giảm, ngày càng nặng thêm. Ông bèn không tự chữa nữa, chỉ một lòng quy y Quán Thế Âm.
Như vậy được mấy ngày, ban ngày ngủ, ông mơ thấy một vị đạo nhân (ở đây chỉ nhà sư) đến chữa bệnh cho mình: mổ lấy ruột và dạ dày ra, rửa sạch các tạng phủ, thấy có rất nhiều vật dơ bẩn kết tụ lại; rửa xong lại đặt vào chỗ cũ, rồi bảo Nghĩa: "Bệnh của ông đã hết." Tỉnh mộng, mọi bệnh tật đều tan biến, chẳng bao lâu ông trở lại sinh hoạt như thường.
Cho nên trong kinh có câu: "Có khi hiện thân làm sa môn hay Phạm chí (người tu hành theo đạo Bà-la-môn)." Có lẽ giấc mộng của ngài Nghĩa chính là như vậy chăng? Nghĩa mất năm Thái Nguyên thứ bảy (382). Thượng thư lệnh (quan đứng đầu sảnh Thượng thư, nắm việc chính sự) đời Tống là Phó Lượng có chép lại sự tích này. Lượng tự kể rằng cha mình từng qua lại với Nghĩa; mỗi lần Nghĩa kể chuyện ấy, nghe xong ai cũng rùng mình, càng thêm kính cẩn. (Trích từ "Thuật dị ký")
Vợ của Vương Mân
Vương Mân người Lang Gia đời Tấn có người vợ không có con, từng cầu Quán Thế Âm xin được con trai. Về sau Mân đi đường gặp một nhà sư người Hồ (người các nước phía tây), trong lòng rất quý mến. Nhà sư nói: "Khi tôi chết, tôi sẽ làm con của ông." Ít lâu sau vị đạo nhân ấy quả nhiên chết, và vợ Mân có thai.
Đứa bé sinh ra đã biết nói, lại hiểu được tiếng Phạn (tiếng cổ Ấn Độ) của mười sáu nước miền Tây Vực, rất thông minh, có độ lượng tài năng; đó chính là Vương Hồng Minh, sau làm Thượng thư đời Tấn. Vì thế tên mụ của ông là A Luyện. Ông kể lại những việc kiếp trước, việc nào cũng đúng. (Trích từ "Biện chính luận")
Trúc Trường Thư
Đời Tấn có Trúc Trường Thư, vốn là người Thiên Trúc (Ấn Độ), chuyên tâm lấy việc tụng kinh Quán Âm làm nghiệp. Về sau ông sống ở vùng Ngô. Trong thành gặp hỏa hoạn, nhà cửa nối liền dãy, mái nóc liền nhau, đều bị cháy. Nhà Trường Thư nằm ngay cuối chiều gió, ông tự nghĩ thế nào cũng bị cháy, bèn một lòng niệm Quán Thế Âm. Lửa sắp tới nhà ông thì gió đổi chiều, lửa tắt. Cả huyện đều kinh ngạc.
Bấy giờ có mấy gã thiếu niên hư hỏng lấy làm lạ về sự linh ứng ấy. Đến nửa đêm sau, gió thổi mạnh, bọn thiếu niên ném lửa vào nhà ông, ném bốn lần thì cả bốn lần lửa đều tắt. Bọn thiếu niên than phục, sáng ra đến dập đầu thú tội. Trường Thư nói: "Tôi không có thần lực gì, chỉ thường lấy việc tụng kinh Quán Âm làm nghiệp, hễ có việc gì thì đều được thoát nạn." (Trích từ "Biện chính luận")
Phan Đạo Tú
Phan Đạo Tú người quận Ngô, hơn hai mươi tuổi từng theo quân đi đánh phương bắc. Rồi quân hơi bị thua, Tú chạy trốn thì bị bắt, qua mấy nơi đều phải làm nô lệ, bị giữ làm tù binh ở xứ lạ, muốn về mà không có cách.
Từ nhỏ Tú đã tin Phật pháp, thường hết lòng niệm Quán Thế Âm, mỗi khi ngủ mơ đều thấy tượng ngài. Về sau Tú trốn được về phương nam, nhưng lạc đường không biết lối. Trong núi sâu cùng tận, bỗng thấy chân thân của ngài, giống như pho tượng rước đi trong lễ hành tượng (lễ rước tượng Phật đi quanh) ngày nay. Tú liền lễ bái, trong lòng thư thái lúc nào không hay, cứ thong thả đi thì tìm được đường về, bèn trở về quê cũ. Từ đó Tú càng siêng năng tu hành. (Trích từ "Minh tường ký")
Loan Tuân
Loan Tuân đời Tấn, không rõ người ở đâu, từ nhỏ đã thờ Phật pháp, từng làm Huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) huyện Phú Bình. Trước đó ông theo quân đi đánh Lư Tuần (thủ lĩnh một cuộc nổi dậy cuối đời Đông Tấn), gặp lúc quân hơi bị thua, thuyền bè bị lửa cháy gần hết, giặc lại áp sát đánh tới, đúng lúc đang ở giữa sông, sóng gió kinh hoàng.
Tuân sợ hãi, tự nghĩ chắc chết hết, nhưng vẫn niệm Quán Thế Âm. Chốc lát thấy giữa sông có một người đứng sừng sững một mình, nước ngang thắt lưng. Tuân biết trong lòng là nhờ niệm kinh mà được cảm ứng, liền nhảy xuống nước bơi tới. Thân người nổi bập bềnh mà chân như giẫm được lên đất. Lát sau quân triều đình sai thuyền đến đón những người thua trận, thế là được cứu thoát. (Trích từ "Minh tường ký")
Trương Sùng
Trương Sùng đời Tấn là người huyện Đỗ Lăng, quận Kinh Triệu, từ trẻ đã thờ Phật pháp. Trong niên hiệu Thái Nguyên, sau khi Phù Kiên (vua nước Tiền Tần) thua trận, hơn nghìn nhà dân Trường An chạy về phương nam theo nhà Tấn, bị quân trấn giữ biên giới bắt giữ, cho là giặc cướp lưu động.
Sùng cùng bốn người khác bị gông cùm tay chân, đặt xuống hố, chôn đến ngang lưng, mỗi người cách nhau hai mươi bước, định ngày hôm sau phi ngựa bắn chết. Sùng nghĩ mọi hy vọng đã hết, chỉ giữ lòng trong sạch niệm Quán Thế Âm. Nửa đêm, gông cùm bỗng tự vỡ, nhờ vậy thoát chạy được.
Trên đường đi qua một ngôi chùa, Sùng lại xưng danh hiệu Quán Thế Âm, hết lòng lễ bái, đặt một hòn đá trước mặt rồi phát lời thề nguyện: "Nay con muốn qua sông sang Giang Đông, dâng lời kêu lên vua Tấn, minh oan cho những oan hồn này, cứu vợ con họ. Nếu tâm nguyện được thành thì hòn đá này sẽ tách làm đôi." Sùng lạy xong, hòn đá liền vỡ.
Sùng đến kinh đô, mở chén Bạch Hổ (chén rượu nhà Tấn đặt ở triều đình, ai dám dâng lời nói thẳng thì được mở; ý nói dâng đơn kêu oan thẳng lên vua), kể đủ tình trạng oan khuất. Vua bèn ra ơn tha, những người đã bị bắt đem bán đều được chuộc về, ghi vào sổ hộ tịch làm dân thường. Đạo nhân Trí Sinh là người tận mắt thấy việc này. (Trích từ "Pháp uyển châu lâm")
Thích Khai Đạt
Sa môn Thích Khai Đạt đời Tấn, năm Long An thứ hai (398), lên vùng Lũng hái cam thảo thì bị người Khương bắt. Năm ấy đói to, người Khương, người Hồ ăn thịt lẫn nhau, bèn nhốt Đạt vào trong chuồng rào để định ăn thịt. Trong chuồng trước đó đã có hơn mười người, người Khương ngày ngày đem nấu ăn, chỉ còn mình Đạt.
Từ khi bị bắt, Đạt lặng lẽ tụng kinh Quán Thế Âm, trong lòng không hề lơi lỏng. Đến hôm sau là ngày sẽ bị ăn thịt, sáng sớm trời vừa rạng thì bỗng có một con hổ lớn từ xa xông tới đám người Khương, giận dữ gầm thét, người Khương ai nấy kinh sợ chạy tán loạn. Con hổ bèn đến cắn vào cọc rào, làm thành một lỗ hổng nhỏ vừa lọt một người, rồi thong thả bỏ đi.
Lúc mới thấy hổ cắn rào, Đạt nghĩ thế nào cũng bị hại; đến khi rào đã thủng mà hổ không vào, trong lòng ngờ là chuyện lạ, cho là nhờ sức của Quán Thế Âm. Tính rằng bọn Khương chưa kịp quay lại, Đạt liền chui qua lỗ rào trốn đi, đêm đi ngày nấp, nhờ vậy thoát nạn. (Trích từ "Pháp uyển châu lâm")
Trúc Pháp Thuần
Sa môn Trúc Pháp Thuần đời Tấn là trụ trì chùa Hiển Nghĩa ở Sơn Âm. Trong niên hiệu Nguyên Hưng (402–404), ông dựng chùa, đi mua gỗ, đường đi qua hồ. Chủ gỗ là một người đàn bà, cùng đi chung một thuyền. Vào đến giữa hồ thì trời tối, gió dữ nổi lên, sóng cao như núi, thuyền nhỏ nước tràn vào, lại thêm đi chung với đàn bà (điều nhà sư phải kiêng), mạng sống chỉ trong chớp mắt.
Ông bèn một lòng tụng kinh Quán Thế Âm. Lúc ấy đã vào đêm, không còn thuyền bè qua lại, bỗng có một chiếc thuyền lớn trôi tới, Thuần liền sang thuyền ấy, còn chiếc thuyền nhỏ kia lập tức chìm. Thuyền lớn theo sóng dập dềnh, chốc lát đã đến bờ. (Trích từ "Pháp uyển châu lâm")
Thích Đạo Thái
Sa môn Thích Đạo Thái đời Tấn là sư ở tinh xá (chùa) Hành Đường, quận Thường Sơn. Trong niên hiệu Nghĩa Hy (405–418), ông từng mơ thấy người nói: "Mạng ông sẽ hết ở tuổi sáu bảy (tức sáu nhân bảy, bốn mươi hai tuổi)." Đến năm bốn mươi hai tuổi, Thái mắc bệnh nặng, nghĩ chắc không qua khỏi, bèn đem hết của cải mình có, kể cả áo cà sa và bát, ra làm việc bố thí cầu phúc thật hậu. Lại quy y một lòng niệm tụng Quán Thế Âm, suốt bốn ngày đêm, chuyên cần không ngừng.
Lúc ấy trước chiếc giường ông ngồi có buông rèm, bỗng dưới rèm thấy một người bước qua cửa đi vào, mu bàn chân màu vàng, ánh sáng chiếu khắp nhà. Thái vội vén rèm nhìn thì bỗng chốc biến mất. Vừa kinh vừa mừng, ông vã mồ hôi đầm đìa, ngực và thân thể liền nhẹ nhõm, bệnh khỏi hẳn. (Trích từ "Pháp uyển châu lâm")
Quách Tuyên
Năm Nghĩa Hy thứ mười một (415) đời Tấn, Quách Tuyên người Thái Nguyên và Văn Xử Mậu người quận Thục vốn là bạn của Thứ sử Lương Châu là Dương Thu Kính. Thu Kính có tội bị bỏ ngục, Tuyên và Xử Mậu cũng cùng bị gông cùm, bèn niệm Quán Thế Âm. Mười ngày sau, đêm mơ thấy một vị Bồ Tát (bậc đã giác ngộ, nguyện cứu độ chúng sinh) an ủi dặn dò, bảo rằng mạng sống không có gì phải lo. Chốc lát gông xiềng tự tuột ra; đến sáng lại đeo vào, rồi lại tự mở như thế.
Hai người bèn phát nguyện: nếu được thoát tội, mỗi người sẽ bỏ ra mười vạn tiền dâng lên chùa Tây Minh để làm công đức. Ít ngày sau cả hai đều được tha. Tuyên theo lời nguyện đem tiền đến chùa, còn Xử Mậu bội lời thề không đưa. Đến khi Lư Tuần dấy binh, Mậu ở bến Hương Phố bị trúng tên lạc; lúc chưa chết, nói: "Ta có tội lớn." Nói xong thì chết. (Trích từ "Biện chính luận")
Lã Tủng
Lã Tủng đời Tấn, tên chữ là Mậu Cao, người Duyện Châu, sống nhờ ở huyện Thủy Phong. Phía nam huyện có dòng suối nước chảy xiết, bờ dốc đứng, quanh co như sợi chỉ cuộn, lại nhiều đá lớn, ban ngày người đi qua còn thấy sợ hãi.
Tủng tự kể rằng cha mình từng đi thuyền trên suối, cách nhà hơn mười dặm, trời sắp tối thì gặp mưa to gió lớn, tối đen như mực, không còn biết đông tây, tự nghĩ chắc sẽ lật thuyền chết đuối, chỉ một lòng quy y Quán Thế Âm, vừa tụng vừa niệm. Chốc lát có ánh lửa đến bên bờ, như có người cầm đuốc, soi rõ mồn một lòng suối, nhờ vậy về thẳng được nhà. Ánh lửa luôn ở phía trước, cách thuyền hơn mười bước. Về sau Tủng giao du với Khích Gia Tân, chuyện này do Khích kể lại. (Trích từ "Pháp uyển châu lâm")
Từ Vinh
Đời Tấn có Từ Vinh, người Lang Gia, từng đến Đông Dương, lúc về đi qua núi Định Sơn. Người lái thuyền không quen đường, lỡ lọt vào chỗ nước xoáy, thuyền sắp chìm. Vinh không còn cách nào, chỉ hết lòng kêu danh hiệu Quán Thế Âm. Chốc lát như có mấy chục người cùng ra sức kéo thuyền, thuyền vọt ra khỏi vùng nước xoáy, xuôi theo dòng sông mà đi.
Trời đã tối, mù mịt, mưa gió rất dữ, không biết đi về đâu, mà sóng dâng càng lúc càng mạnh. Vinh tụng kinh không ngừng, bỗng trông thấy trên đỉnh núi có ngọn lửa sáng rực, bèn quay thuyền hướng về phía ấy, đến thẳng được bờ. Tới nơi thì không thấy lửa đâu nữa. Sáng hôm sau, hỏi người ở bến: "Đêm qua trên núi là lửa gì vậy?" Mọi người ngạc nhiên nói: "Mưa gió như thế, làm gì có lửa?" Mới biết là nhờ sức Phật ngầm che chở.
Về sau Vinh làm Đốc hộ (chức quan võ coi việc quân) ở phủ Cối Kê. Tạ Phu từng nghe Vinh kể chuyện này. Người đi cùng thuyền với Vinh lúc ấy là sa môn Chi Đạo Uẩn, một người cẩn trọng, thật thà, cũng kể lại đầy đủ việc này cho Phó Lượng nghe, giống hệt lời Vinh kể. (Trích từ "Pháp uyển châu lâm")
Lưu Độ
Lưu Độ người huyện Liêu Thành, quận Bình Nguyên. Hơn nghìn nhà trong làng đều thờ Phật pháp, tạc dựng tượng Phật, cúng dường (dâng của cải, thức ăn nuôi dưỡng) tăng ni. Gặp thời chúa giặc Hồ là Mộc Mạt, huyện này thường có người trốn đi, Mạt cả giận, muốn giết sạch cả thành. Mọi người đều hoảng sợ, nghĩ chắc sẽ bị giết hết.
Độ bèn giữ lòng trong sạch, thành kính dẫn mọi người quy y Quán Thế Âm. Một lát sau, Mạt thấy có vật từ trên không rơi xuống, quấn quanh cột nhà mình; kinh ngạc nhìn kỹ thì là kinh Quán Thế Âm. Mạt rất vui mừng, nhân đó bớt việc hình phạt giết chóc, thành ấy nhờ vậy thoát nạn. (Trích từ "Minh tường ký")
Nam Cung Tử Ngao
Nam Cung Tử Ngao người Thủy Bình, đi trấn giữ thành Tân Bình. Thành bị Trường Lạc công, con của chúa giặc Phật Phật (?) (có lẽ chỉ Hách Liên Bột Bột, chúa nước Hạ), đánh phá, mấy nghìn người trong thành đều bị giết. Tử Ngao tuy biết chắc phải chết nhưng vẫn hết lòng niệm Quán Thế Âm.
Rồi đến lượt Tử Ngao, mấy lưỡi đao cùng chém xuống, nhưng nhát thì cao quá, nhát thì lệch đi; người cầm đao bỗng mệt mỏi rã rời, tay chân không nghe theo. Lúc ấy Trường Lạc công đích thân giám sát việc hành hình, kinh ngạc hỏi. Tử Ngao buột miệng đáp: "Tôi biết làm yên ngựa." Thế là được lệnh tha.
Tử Ngao cũng không biết vì sao lúc ấy lại nói câu đó. Về sau trốn thoát được, ông tạc một pho tượng Quán Âm nhỏ, đựng trong hộp thơm, khi đi thì đội trên đầu. (Trích từ "Minh tường ký")
Từ Nghĩa
Từ Nghĩa thời nhà Tần họ Phù (nước Tiền Tần), người Cao Lục, làm Thượng thư (quan đứng đầu một bộ ở triều đình), từ nhỏ đã thờ Phật pháp. Bấy giờ chiến tranh nổi lên khắp nơi như ong vỡ tổ, giặc bắt được Nghĩa, định giết, bèn chôn hai chân, buộc tóc vào cây.
Đến đêm, Nghĩa chuyên tâm niệm Quán Thế Âm. Một lúc sau bỗng mơ thấy người bảo: "Việc nay gấp lắm rồi, còn rảnh mà ngủ sao?" Nghĩa giật mình tỉnh dậy, thấy bọn canh giữ đều mệt mỏi ngủ cả, bèn thử cựa mình vùng vẫy, tay và tóc đã gỡ ra được, chân cũng thoát được, liền trốn đi hơn trăm bước, nấp trong bụi cỏ thì nghe bọn đuổi theo chạy đi chạy lại, cầm đuốc tìm mà không ai thấy. Đến sáng giặc tan, Nghĩa tìm về nương náu ở chùa đất Nghiệp, nhờ vậy thoát nạn. (Trích từ "Minh tường ký")
Tất Lãm
Tất Lãm thời nhà Tần họ Phù, người Đông Bình, từ nhỏ thờ Phật pháp. Theo Mộ Dung Thùy (về sau là vua nước Hậu Yên) đi đánh phương bắc, bị rơi vào tay giặc, một mình một ngựa chạy trốn. Kỵ binh giặc đuổi theo sắp kịp, Lãm hết lòng tụng niệm Quán Thế Âm, nhờ đó thoát được. Vào núi thì mê muội lạc đường, lại chuyên tâm trì niệm. Nửa đêm thấy một vị đạo nhân mặc áo nhà sư, cầm tích trượng (gậy có vòng khoen của nhà sư), chỉ cho lối đi, Lãm về đến nhà yên ổn. (Trích từ "Minh tường ký")
Thích Pháp Trí
Sa môn Thích Pháp Trí, khi còn là người áo trắng (người thường chưa xuất gia), từng đi một mình đến giữa một đầm lầy lớn, bỗng gặp lửa dữ bốc lên bốn phía, đường chạy đã bị chặn hết, bèn hết lòng lễ bái tụng niệm Quán Thế Âm. Chốc lát lửa cháy qua, cỏ cả đầm không còn sót một cọng, chỉ chỗ Pháp Trí đứng là không cháy. Từ đó ông mới kính thờ Phật pháp.
Về sau ông làm tướng cho Diêu Hưng (vua nước Hậu Tần), theo đi đánh giặc Sách Lỗ (giặc "tết tóc", tức người Tiên Ti nước Bắc Ngụy). Quân rút lui, ông mất ngựa, rơi vào vòng vây, chỉ tìm được bụi cây bên bờ mương để che đầu, lại niệm Quán Thế Âm, lòng rất chuyên cần tha thiết. Người bên kia mương gọi to quân phía sau, chỉ chỗ bảo giết ông, nhưng quân đi qua lục tìm mãi không ai thấy, nhờ vậy thoát nạn. Về sau ông xuất gia luôn. (Trích từ "Minh tường ký")
Tôn Đạo Đức
Tôn Đạo Đức đời Tống, người Ích Châu, là tế tửu (người đứng đầu một nhóm tín đồ) của đạo Thiên Sư (một phái Đạo giáo). Ngoài năm mươi tuổi vẫn chưa có con. Nhà ở gần tinh xá. Trong niên hiệu Cảnh Bình (423–424), một sa môn bảo Đạo Đức: "Nếu thật muốn có con thì nên hết lòng lễ bái tụng kinh Quán Thế Âm, việc ấy có thể mong được." Đức bèn bỏ không theo Đạo giáo nữa, dốc lòng son thành kính quy y tụng niệm Quán Thế Âm. Chỉ ít ngày sau, có giấc mộng ứng nghiệm, vợ liền có thai, sinh con trai. (Trích từ "Minh tường ký")
Trương Hưng
Trương Hưng đời Tống, người Tân Hưng, khá tin Phật pháp, thường theo các sa môn Tăng Dung và Đàm Dực nhận giữ tám giới (tám điều răn người tại gia giữ trong ngày trai). Đầu niên hiệu Nguyên Gia (khoảng năm 424), Hưng từng bị bọn cướp khai liên lụy, phải bỏ trốn; vợ bị bắt giam, bị tra khảo đánh đập nhiều ngày.
Bấy giờ trong huyện có hỏa hoạn, tù nhân được đưa ra bên đường. Gặp lúc Tăng Dung và Đàm Dực cùng đi, tình cờ qua chỗ tù nhân. Người vợ kêu lên thảng thốt: "Thưa xà-lê (tiếng tôn xưng nhà sư, nghĩa là thầy), sao không cứu con?" Dung đáp: "Bần đạo (tiếng nhà sư tự xưng khiêm tốn) sức yếu, không cứu được, biết làm sao; chỉ nên siêng niệm Quán Thế Âm, may ra được thoát."
Người vợ bèn ngày đêm cầu niệm. Được chừng mười ngày, đêm mơ thấy một sa môn lấy chân đạp mình, nói: "Này, này, có thể dậy được rồi!" Người vợ giật mình ngồi dậy, kìm, xiềng, gông, cùm đều tuột cả. Nhưng cửa đóng, canh phòng nghiêm ngặt, không có cách nào ra được; sợ có người phát hiện, bèn lại tự đeo gông vào. Lại mơ thấy vị sa môn lúc nãy nói: "Cửa đã mở rồi."
Người vợ tỉnh dậy chạy ra, lính canh đều ngủ cả, bèn thong thả bước đi trốn thoát. Đi trong đêm tối được mấy dặm thì bất ngờ gặp một người, người vợ sợ quá ngã lăn ra đất. Rồi hỏi han nhau mới biết đó là chồng mình. Gặp nhau vừa buồn vừa mừng, đêm ấy đến nương nhờ sư Đàm Dực; Dực giấu họ đi, nhờ vậy thoát nạn. (Trích từ "Minh tường ký")
Đàm Vô Kiệt
Đầu niên hiệu Nguyên Gia đời Tống, có sa môn Đàm Vô Kiệt người đất Hoàng Long, tụng kinh Quán Thế Âm, giữ mình trong sạch tu khổ hạnh (tu bằng cách chịu đựng gian khổ), cùng hai mươi lăm đệ tử đi sang các nước có Phật (?) (tức Ấn Độ), trải qua đủ mọi gian nguy. Khi đến nước Xá Vệ ở Thiên Trúc, trên đường gặp một đàn voi núi, Kiệt mang kinh ra tụng niệm, xưng danh hiệu quy y, thì có sư tử từ trong rừng đi ra, đàn voi hoảng sợ chạy tán loạn. Sau lại có một đàn bò rừng rống gầm kéo đến, sắp hại người, Kiệt lại quy y như trước, thì có con chim kền kền lớn bay tới, đàn bò liền hoảng sợ tan chạy, nhờ vậy thoát nạn. (Trích từ "Pháp uyển châu lâm")
Mẹ họ Xa
Có một người họ Xa gặp trận thua ở Thanh Nê của Lư Lăng vương đời Tống, bị giặc bắt, giữ trong doanh trại giặc. Mẹ anh vốn thờ Phật, liền thắp bảy ngọn đèn trước tượng Phật, đêm đêm dốc lòng niệm Quán Thế Âm, cầu cho con được thoát. Như vậy suốt một năm.
Người con bỗng trốn về được, bảy ngày bảy đêm đi một mình, từ phía nam chạy về, trời luôn âm u, không biết đông tây. Từ xa thấy có bảy đốm ánh lửa, bèn nhắm theo lửa mà chạy, tưởng là làng xóm muốn tới nương nhờ, nhưng rốt cuộc không tới được. Như vậy bảy đêm, không ngờ đã về đến nhà, thấy mẹ vẫn đang phủ phục trước tượng Phật, lại thấy bảy ngọn đèn, nhân đó mới vỡ lẽ. Mẹ con cùng chuyện trò, biết là nhờ sức Phật. Từ đó về sau họ thành khẩn cầu nguyện, chuyên làm việc từ bi. (Trích từ "Tuyên nghiệm ký")
Thích Đàm Dĩnh
Chùa Trường Can đời Tống có Thích Đàm Dĩnh, người Cối Kê, xuất gia từ nhỏ, giữ giới luật nghiêm cẩn, tụng kinh hơn mười vạn chữ, ở chùa Trường Can. Ông giỏi lối xướng giảng (giảng kinh có ngâm xướng cho người nghe), tài trời phú không ai sánh bằng. Dĩnh thường mắc bệnh hắc lào, chữa mãi không khỏi. Trong phòng ông luôn thờ một pho tượng Quán Thế Âm, sớm tối lễ bái cầu cho khỏi bệnh.
Một hôm bỗng thấy một con rắn bò theo vách lên mái nhà; chốc lát có một con chuột con từ trên mái rơi xuống đất, toàn thân đẫm nước dãi rắn, trông như đã chết. Dĩnh cho là còn sống (?), liền lấy que tre cạo sạch nước dãi. Lại nghe nói con chuột bị rắn nuốt có thể chữa bệnh lở loét, bèn lấy nước dãi bôi lên chỗ hắc lào. Bôi khắp xong thì con chuột cũng sống lại. Chỉ trong hai đêm, bệnh lở khỏi hẳn. Ông mới hiểu ra con rắn với con chuột đều là do lời cầu nguyện mà có.
Từ đó ông được vua chúa trọng vọng, tiếng tăm vang khắp gần xa. Về sau ông mất tại chùa mình ở, thọ tám mươi mốt tuổi. (Trích từ "Cao tăng truyện")
Hình Hoài Minh
Hình Hoài Minh đời Tống, người Hà Gian, làm Tham quân (quan giúp việc bàn bạc quân sự) cho Đại tướng quân. Ông từng theo Thái thú (quan đứng đầu một quận) quận Nam là Chu Tu Chi đi đánh phương bắc, cùng bị giặc bắt. Rình được sơ hở, cả hai cùng trốn về nam, đêm đi ngày nấp.
Được ba ngày vẫn còn sợ bị đuổi bắt, bèn sai người đi trước dò xem tình hình giặc, mấy ngày không thấy về. Một tối trời sắp mưa, âm u tối tăm, gần sáng thì người được sai đi bỗng về tới, kinh ngạc nói: "Vừa rồi từ xa thấy ánh lửa rất sáng nên tìm tới, sao đến nơi lại tối thế này?" Bọn Tu Chi đều kinh ngạc.
Hoài Minh vốn thờ Phật pháp, từ khi đi đánh trận luôn đội kinh Quán Thế Âm trên đầu, tụng đọc không bỏ, ban đêm cũng đọc thầm thuộc lòng. Mọi người đều ngờ là nhờ thần lực của kinh, nhờ vậy được thoát.
Sau này ông sống ở kinh đô, bỗng có một sa môn đến nói với Hoài Minh: "Bần đạo thấy trong ngõ này và nhà ông có khí máu (điềm báo đổ máu), nên dời đi tránh." Nói xong bỏ đi. Hoài Minh đuổi theo nhìn, ra khỏi cửa thì không thấy đâu nữa, trong lòng rất ghét điềm ấy. Qua hai mươi ngày, người hàng xóm là Trương Cảnh Tú đánh bị thương cha và giết vợ. Hoài Minh cho đó là điềm ứng với khí máu, mong rằng mình sẽ vô sự. Lúc ấy ông cùng Lưu Bân, Lưu Kính Văn ở chung một ngõ; năm ấy cả ba đều bị giết cả họ vì bị coi là bè đảng của Lưu Trạm. (Trích từ "Pháp uyển châu lâm")
Vương Cầu
Vương Cầu đời Tống, tên chữ là Thúc Đạt, người Thái Nguyên, làm Thái thú quận Phù Lăng. Năm Nguyên Gia thứ nhất (424), ông để mất quận, bị giam trong ngục, gông xiềng chắc chắn. Cầu vốn tu hành tinh tấn (siêng năng không lơi), lại càng hết lòng. Trong ngục hơn trăm người phần nhiều đói khát, mỗi bữa ăn Cầu đều chia cho họ. Hằng ngày ông tự giữ trai giới, hết lòng niệm Quán Thế Âm.
Đêm ông mơ thấy mình lên tòa cao, gặp một sa môn trao cho một quyển kinh, đề tên là "Quang minh an hạnh phẩm" (?), cùng danh hiệu các vị Bồ Tát. Cầu nhận lấy mở ra đọc, quên mất tên vị Bồ Tát thứ nhất, vị thứ hai là Quán Âm, vị thứ ba là Đại Thế Chí (vị Bồ Tát dùng ánh sáng trí tuệ soi khắp, thường đứng cạnh Quán Âm hầu Phật A-di-đà). Lại thấy một bánh xe, sa môn nói: "Đây là cửa của năm đường (năm cõi mà chúng sinh luân hồi: trời, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục)."
Tỉnh dậy, xiềng xích đều đứt rời. Cầu biết là nhờ thần lực, càng thêm chuyên tâm, nhân đó tự đóng đinh sửa lại xiềng xích. Qua ba ngày thì được tha. (Trích từ "Pháp uyển châu lâm")
Thái Bình quảng ký, quyển một trăm mười
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do vua Càn Long nhà Thanh sai biên soạn)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video