Thái Bình quảng ký (bộ sách gom chép các truyện ký, biên soạn thời Tống, niên hiệu Thái Bình Hưng Quốc), quyển một trăm mười một
Báo ứng (sự đền đáp tốt hay xấu tương xứng với việc thiện hay ác mình đã làm), phần mười
Trúc Huệ Khánh — Biện Duyệt Chi — Trương Sướng
Vương Mô — Thích Đạo Quýnh — Phục Vạn Thọ
Bành Tử Kiều — Thích Huệ Hòa — Kiến An vương nhà Tề — Mao Đức Tổ — Lý Nho Tuấn — Thẩm Giáp
Trương Đạt — Tôn Kính Đức — Cao Tuân
Sử Tuấn — Chú sa di ở Đông Sơn — Từ Thiện Tài
Đỗ Trí Khải — Bà họ Trương — Hứa Nghiễm
Sư Đạo Hiến — Thành Khuê — Vương Kỳ
Trúc Huệ Khánh
Sa môn (người xuất gia tu hành, tức nhà sư) Trúc Huệ Khánh đời Tống, người Quảng Lăng, tu hành giữ giới trong sạch, sáng tỏ. Năm Nguyên Gia (niên hiệu của Tống Văn Đế) thứ mười hai, vùng Kinh Châu, Dương Châu bị lụt lớn. Huệ Khánh định vào núi Lư Sơn. Thuyền ra đến sông thì bỗng nổi gió dữ. Những người cùng đi đã vào được bến, chỉ riêng thuyền của Huệ Khánh bị gió cuốn ra giữa sông. Gió gắt, sóng dâng, chỉ còn chờ thuyền chìm. Huệ Khánh giữ lòng ngay thẳng, tâm ý chuyên nhất, tụng kinh Quán Thế Âm (bài kinh nói về Bồ Tát Quán Thế Âm nghe tiếng kêu cầu mà cứu khổ cho chúng sinh, tức phẩm Phổ Môn trong kinh Pháp Hoa). Người trên bãi sông trông thấy chiếc thuyền ấy ngược gió, cắt ngang dòng nước, như có mấy chục người kéo, đi thẳng vào bờ. Cả thuyền đều được an toàn. (Trích từ Pháp uyển châu lâm, một bộ sách đời Đường gom chép điển tích nhà Phật.)
Biện Duyệt Chi
Cư sĩ (người tu theo đạo Phật nhưng vẫn sống tại gia) Biện Duyệt Chi đời Tống, người Tế Âm, làm chức triều thỉnh (chức quan nhàn, chỉ được vào chầu vua theo những kỳ định sẵn), nhà ở Triều Câu. Năm năm mươi tuổi vẫn chưa có con. Vợ cưới vợ lẽ cho ông, lại nhiều năm vẫn không có thai. Ông muốn cầu có con nối dõi, bèn phát nguyện tụng kinh Quán Âm một nghìn lượt. Số lượt sắp đủ thì người vợ lẽ có thai, rồi sinh một con trai. Lúc ấy là năm Nguyên Gia thứ mười bốn. (Trích từ Minh tường ký (?).)
Trương Sướng
Trương Sướng đời Tống thường thờ phụng Quán Âm. Khi Nam Tiếu vương làm phản, Sướng không chịu theo, vương muốn giết ông. Đêm ấy vương mộng thấy Quán Thế Âm bảo: "Ngươi không được giết Sướng." Vương bèn không dám hại. Đến khi vương thất bại, Sướng bị giam vào ngục. Ông tụng kinh Quán Thế Âm nghìn lượt, xiềng khóa đứt ra từng tấc một. Quan coi ngục thay xiềng khác, lại đứt nữa. Viên lại bẩm lên, bèn thả ông ra. (Trích từ Đàm tẩu.)
Vương Mô
Vương Mô người Thái Nguyên đời Tống, tính phóng khoáng, hơn hẳn người thường. Ông đi đánh phương bắc, làm trái quân lệnh nên thua trận, theo quân pháp phải chết. Ông mộng thấy có người bảo: "Ngươi tụng Quán Thế Âm nghìn lượt thì có thể thoát họa." Mô nói: "Mạng tôi treo trong sớm tối, làm sao tụng kịp nghìn lượt?" Người ấy bèn dạy bài: "Quán Thế Âm, Nam mô Phật (nam mô: kính lạy, xin nương theo), cùng Phật có nhân, cùng Phật có duyên, Phật pháp nối duyên, thường lạc ngã tịnh (bốn đức của cõi Niết Bàn: thường còn, an vui, chân ngã, trong sạch); sáng niệm Quán Thế Âm, chiều niệm Quán Thế Âm, mỗi niệm từ tâm khởi, niệm Phật chẳng rời tâm." Rồi ông tụng đủ nghìn lượt. Sắp bị đem chém thì tướng quân Thẩm Khánh Chi can ngăn, ông bèn được tha. Về sau ông làm quan trải đến thượng thư (quan đứng đầu một bộ trong triều), được hàm kim tử (tước hàm cao, được đeo ấn vàng dây tím), làm thứ sử (quan đứng đầu một châu) Dự Châu.
Thích Đạo Quýnh
Sa môn Thích Đạo Quýnh thời Diêu Tần (nhà Hậu Tần do họ Diêu lập). Năm (Hoằng) Thủy thứ mười tám (?), thầy ông là Đạo Ý sai ông đến núi Hoắc Sơn ở Hà Nam lấy chung nhũ (thạch nhũ trong hang đá, dùng làm thuốc). Ông cùng bọn bạn đạo là Đạo Lãng, tất cả bốn người, cùng đi. Họ cầm đuốc vào hang sâu gần ba dặm thì gặp một dòng nước sâu, phải đi qua trên cây gỗ bắc ngang. Quýnh qua trước nhất, những người đi sau rơi xuống nước chết cả. Lúc ấy đuốc lại tắt, tối tăm mịt mù. Quýnh nghĩ mình đã hết đường sống, chỉ biết khóc lớn. Nhưng ông vẫn một lòng kêu Quán Thế Âm, thề nguyện nếu ra được sẽ cúng dường trăm người để tỏ lòng đền đáp oai thần (?). Qua một đêm, ông thấy một đốm sáng nhỏ le lói như đom đóm; thoắt chốc trong hang sáng rực cả. Ông nhờ thế thấy đường, ra được đến chân vách núi. Từ đó lòng tin và sự hiểu đạo của ông càng sâu, nhiều lần được thấy điều linh dị. Năm Nguyên Gia thứ mười chín, Lâm Xuyên vương đến trấn giữ Quảng Lăng, mời Quýnh về để cúng dường. Tháng chín năm ấy, trong gian phòng chay phía tây, ông làm lễ trai Quán Thế Âm (lễ ăn chay, tụng niệm cầu Quán Thế Âm) mười ngày. Đã được chín ngày, đêm ấy hết canh tư, các sư đều ngủ cả. Quýnh dậy lễ bái xong, định ngồi thiền (ngồi lặng yên, thu nhiếp tâm ý), bỗng thấy trên bốn vách có vô số sa môn, đều hiện ra nửa thân. Lại thấy một vị Phật, búi tóc xoắn ốc (loa kế: tóc xoắn như vỏ ốc, một tướng tốt của Phật) hiện rõ ràng. Có một người cao lớn đội khăn bình thượng trách (loại khăn đội đầu, đỉnh bằng), mặc bộ khố triệp (áo quần gọn kiểu cưỡi ngựa, như quân phục) bằng vải, tay cầm đao dài, dáng mạo rất oai hùng khác thường, cầm hương trao cho Đạo Quýnh. Đạo Quýnh không chịu nhận. Các sa môn trong vách nói: "Quýnh công hãy nhận hương để đáp lễ chủ nhân (?)." Chốc lát bỗng nhiên không còn thấy gì nữa. Lúc ấy ông cũng không thấy các sư (?) đâu cả, chỉ thấy pho tượng Thích Ca Văn hành tượng (tượng Phật Thích Ca dùng để rước đi trong lễ hội) đặt ở đó mà thôi. (Trích từ Pháp uyển châu lâm.)
Phục Vạn Thọ
Phục Vạn Thọ, người Bình Xương. Năm Nguyên Gia thứ mười chín đời Tống, ông ở Quảng Lăng làm tham quân (viên quan giúp việc, bàn việc quân trong phủ) ở phủ Vệ (?), xin nghỉ về châu nhà. Đầu canh tư ông qua sông, sóng dài, nước êm. Ra đến giữa sông thì gió nổi lên nhanh như tên bắn, lại đang đêm, không biết đi về hướng nào. Vạn Thọ vốn theo Phật pháp, chỉ một lòng quy mệnh (đem cả thân mạng nương tựa) Quán Thế Âm, niệm không ngớt. Bỗng ông cùng mấy người trên thuyền đều thấy ở bờ bắc có ánh sáng giống lửa trong làng. Ông mừng nói: "Đây ắt là lửa của người ở thật." Quay thuyền hướng về đó, trời chưa sáng đã tới nơi. Hỏi người ở đó, ai cũng nói đêm qua không có ai đốt lửa. Bấy giờ ông mới hiểu đó là sức thần. (Trích từ Pháp uyển châu lâm.)
Bành Tử Kiều
Bành Tử Kiều đời Tống, người huyện Ích Dương, làm chủ bạ (viên quan giữ sổ sách, giấy tờ) ở quận nhà, phục vụ thái thú (quan đứng đầu một quận) Thẩm Văn Long. Năm Kiến Nguyên thứ nhất, ông vì có tội mà bị giam. Tử Kiều lúc nhỏ từng xuất gia, sau hoàn tục nhưng vẫn thường tụng kinh Quán Thế Âm. Bấy giờ Văn Long giận lắm, gông cùm (?) ngày càng ngặt, nhất định muốn giết ông. Tử Kiều lo sợ, không còn kế gì, chỉ hết lòng thành tụng kinh, được hơn trăm lượt, mệt quá ngủ thiếp đi giữa ban ngày. Hơn mười người bị giam cùng cũng đều ngủ. Có viên lại huyện Tương Tây là Đỗ Đạo Vinh cũng bị giam trong ngục, chập chờn lúc ngủ lúc thức, không ngủ say được. Bỗng có con hạc trắng đến đậu trên tấm bình phong chỗ Tử Kiều; lát sau một con hạc sà xuống bên Tử Kiều, có lúc lại trông như một người đẹp. Đạo Vinh ngồi dậy nhìn, thấy cái gông của Tử Kiều đã tuột ra nằm ngoài chân, mà khóa gông (?) vẫn còn nguyên. Đạo Vinh kinh ngạc nhìn, Tử Kiều cũng tỉnh dậy, hai người cùng nhìn cái gông mà than thở. Tử Kiều hỏi Đạo Vinh: "Ông có mộng thấy gì không?" Đáp: "Không mộng." Rồi Đạo Vinh kể lại những gì mình đã thấy. Tử Kiều tuy biết chắc mình đã được cứu, nhưng còn lo người coi ngục ngờ mình muốn trốn, bèn lấy gông đeo lại. Qua bốn năm ngày thì ông được thả. (Trích từ Pháp uyển châu lâm.)
Thích Huệ Hòa
Sa môn Huệ Hòa đời Tống là sư chùa Chúng Tạo ở kinh đô. Lúc có loạn năm Nguyên Gia, Hòa còn là người áo trắng (người thường, chưa xuất gia), thuộc quyền Lưu Hồ. Hồ thường sai mấy chục tướng sĩ sang phía đông làm gián điệp, Hòa cũng được sai đi. Đi đến Thước Chử thì gặp quân triều đình đang ngược lên phía tây, bọn gián điệp tan tác, mỗi người trốn vào bụi cỏ đầm lầy. Hòa chạy được xuống tới Tân Lâm, thấy một ông lão nhà quê áo quần rách rưới, bèn lấy bộ khố triệp lành lặn của mình đổi lấy áo ông, xách giỏ gánh gồng như người làm ruộng. Bấy giờ các toán quân tuần tra đang lùng bắt bọn gián điệp tản mát, thấy dáng vẻ Hòa thì sinh nghi mà tra hỏi. Hòa trả lời sai sót, qua loa, nên bị đánh khảo, rồi lập tức bị đem chém. Từ lúc tan chạy, Hòa vẫn luôn tụng niệm kinh Quán Thế Âm; đến khi sắp bị chém, ông càng khẩn cầu tha thiết. Rồi quân lính vung đao, mấy lần đều trượt, ba lần giơ đao thì ba lần đao gãy. Ai nấy kinh hãi mà thả ông ra. Hòa từ đó xuất gia, trở thành người tu hành tinh chuyên. (Trích từ Pháp uyển châu lâm.)
Kiến An vương nhà Tề
Kiến An vương nhà Tề bị mụn nhọt, niệm Quán Âm không ngớt. Đêm ấy mộng thấy Quán Âm tự tay bôi thuốc cho. Sáng hôm sau nhọt khỏi hẳn. (Trích từ Cảm ứng truyện.)
Mao Đức Tổ
Mao Đức Tổ, người Huỳnh Dương. Lúc mới chạy sang Giang Nam, ông lén đi đường tắt, dọc đường bị kỵ binh giặc phương bắc đuổi theo. Ông nấp trong đám cỏ dại bên đường, nửa người vẫn còn lộ ra ngoài, đành chịu chết. Cả nhà ông cùng niệm Quán Thế Âm; bỗng mây nổi lên, mưa trút xuống, ông nhờ thế thoát chết. (Trích từ Biện chính luận.)
Lý Nho Tuấn
Đội chủ (người chỉ huy một đội quân) Lý Nho Tuấn trấn giữ Hổ Lao, bị giặc Ngụy vây, tình thế nguy cấp, muốn hàng. Đêm ấy ông vượt thành ra ngoài, thấy quân giặc nằm ngổn ngang khắp nơi. Nho Tuấn một lòng niệm Quán Thế Âm, rồi đi qua được chỗ giặc nằm, chạy về phía đầm hoang. Giặc liền đuổi theo. Nho Tuấn chạy vào bụi cỏ, chưa kịp nấp thì giặc đã ập tới. Ông hoảng sợ, một lòng chuyên niệm kinh Quán Âm, bỗng có được một con ngựa phi đi, nhờ đó thoát nạn. (Trích từ Biện chính luận.)
Thẩm Giáp
Thẩm Giáp người quận Ngô bị bắt giam, bị xử tử. Đến lúc sắp hành hình ở chợ, ông vẫn ngày ngày tụng danh hiệu Quán Âm, lòng và miệng không ngớt. Lưỡi đao tự gãy, nhân đó ông được tha. Có thuyết khác nói: người đất Ngô là Lục Huy bị giam, đáng tội chết, bèn bảo người nhà tạc tượng Quán Âm, mong thoát chết. Lúc hành hình chém ba đao, đao đều gãy cả. Quan hỏi duyên cớ, ông đáp: "E là sức từ bi của Quán Âm." Đến khi xem tượng, thấy trên cổ tượng hiện ra ba vết đao. Nhân đó quan tâu lên, ông được tha. (Trích từ Tuyên nghiệm ký.)
Trương Đạt
Trương Đạt có tội bị giam vào ngục, đáng phải chịu chết. Ông bèn chuyên tâm niệm Quán Thế Âm, xiềng gông tự tuột ra, nhân đó được tha. Suốt đời ông giữ trai giới (ăn chay và giữ các điều răn của nhà Phật). (Trích từ Trương thị truyện.)
Tôn Kính Đức
Tôn Kính Đức thời Đông Ngụy, trong niên hiệu Thiên Bình là lính mộ ở Định Châu, tin theo đạo Phật. Ông từng tạc một pho tượng Quán Âm, tự mình lễ bái kính thờ. Sau bị bọn cướp khai dính vào, ông không chịu nổi tra tấn (đành nhận tội). Bỗng ông mộng thấy một sa môn bảo tụng "Cứu sinh Quán Thế Âm" nghìn lượt. Đến khi bị trói đem đi chém, ông tụng vừa đủ số thì đao tự gãy làm ba khúc, da cổ không hề bị thương. Ba lần thay đao, rốt cuộc vẫn gãy như cũ. Quan sở tại đem sự trạng tâu lên, thừa tướng Cao Hoan dâng biểu xin tha tội chết cho ông. Đến khi về nhà, ông thấy trên cổ pho tượng Quán Âm ở nhà có ba vết đao. Vua ra lệnh chép bài kinh ấy, ban truyền khắp đời, nay gọi là "Cao vương Quán Thế Âm kinh". Từ các nước Tấn, Tống, Lương, Trần, Tần, Triệu đến nay, những người xưng danh niệm tụng Quán Âm, Địa Tạng (vị Bồ Tát phát nguyện cứu độ chúng sinh nơi địa ngục), Di Lặc (vị Phật sẽ ra đời trong tương lai), Di Đà (Phật A Di Đà, vị Phật cõi Tây phương Cực Lạc) mà được cứu thì nhiều không kể xiết. (Trích từ Minh tường ký (?).)
Cao Tuân
Cao Tuân người Huỳnh Dương, tuổi đã năm mươi, vì giết người mà bị bắt, bị xiềng khóa giam trong ngục đất, tự nghĩ chắc phải chết. Người cùng ngục bảo: "Hãy gắng cùng nhau niệm Quán Âm." Tuân nói: "Tội tôi rất nặng, cam lòng chịu chết (?), làm sao mà thoát được?" Người cùng bị giam khuyên: "Hãy phát tâm thề bỏ ác làm lành, chuyên niệm Quán Âm, dù chốc lát cũng không rời. Nếu được thoát, nguyện dựng tháp năm tầng (phù đồ: tháp thờ Phật), hiến thân làm nô bộc để cúng dường các sư." Ông dốc lòng như thế mười ngày thì kìm xiềng tự mở ra. Quan coi ngục kinh sợ, nói với Tuân: "Nếu Phật thần thương ngươi thì chém ắt không chết." Đến ngày hành hình, vừa giơ đao lên thì lưỡi đao gãy. Tâu lên, ông được tha. (Trích từ Tuyên nghiệm ký.)
Sử Tuấn
Sử Tuấn có học thức, theo Đạo giáo mà khinh Phật, thường nói với người: "Phật là thần nhỏ, không đáng thờ." Mỗi lần thấy tượng Phật, ông thường chê bai chế giễu. Sau ông bị bệnh chân co quắp, cầu phúc đủ cách đều không hiệu nghiệm. Bạn ông là Triệu Văn bảo: "Kinh nói (tạo tượng) là bậc nhất trong các việc làm phúc, thử đúc tượng Quán Âm xem." Tuấn vì bệnh gấp, làm theo lời, đúc tượng. Tượng đúc xong, ông mộng thấy Quán Âm, quả nhiên khỏi bệnh. (Trích từ Tuyên nghiệm ký.)
Chú sa di ở Đông Sơn
Đầu niên hiệu Khai Hoàng nhà Tùy, có một vị sư ở Dương Châu, quên mất tên, tụng thông thạo kinh Niết Bàn (bộ kinh lớn của đạo Phật, nói về sự giải thoát rốt ráo), tự khoe về công phu của mình. Lại có một chú sa di (người mới xuất gia, chưa thọ đủ giới) ở làng dưới chân núi Đông Sơn, Kỳ Châu, tụng kinh Quán Thế Âm. Hai người cùng chết bất ngờ, cùng đến chỗ vua Diêm La (vua cai quản cõi âm, xét tội người chết). Vua cho sa di ngồi tòa cao bằng vàng, rất kính trọng; cho vị sư tụng Niết Bàn ngồi tòa cao bằng bạc, lòng kính có phần kém hơn. Vị sư rất bực, hỏi chỗ ở của chú sa di. Sống lại rồi, ông từ phương nam lên Kỳ Châu, tìm được chú sa di, hỏi kỹ duyên cớ. Sa di nói: "Mỗi lần tụng Quán Âm, tôi đến chỗ riêng, mặc áo sạch, đốt hương quý, khấn nguyện xong mới tụng. Giữ phép ấy không hề lơi, ngoài ra không có thuật gì khác." Vị sư tạ rằng: "Tội ta sâu thật! Ta tụng kinh Niết Bàn mà dáng vẻ, cử chỉ không nghiêm chỉnh, thân và miệng không trong sạch, nay đã ứng nghiệm." (Trích từ Pháp uyển châu lâm.)
Từ Thiện Tài
Trong niên hiệu Vũ Đức nhà Đường, Từ Thiện Tài người huyện Lễ Tuyền thường giữ trai giới, tụng kinh Quán Thế Âm hơn nghìn lượt. Ông từng đến chùa Diên Hưng ở kinh thành làm công đức (việc lành để cầu phúc như cúng dường, sửa sang chùa). Lúc về nhà, giữa đường gặp giặc Hồ. Người Hán bị giặc bắt có đến hàng nghìn hàng trăm, bị đem đến Hồng Nhai, lần lượt giết từng người. Thiện Tài biết không thoát được, chỉ hết lòng niệm kinh Quán Âm. Lúc bị giết, ông hoàn toàn không hay biết gì. Đến đầu đêm mới tỉnh, thấy mình đang ở trên cành cây trong một khe sâu, cách bờ hơn ba trăm thước. Lấy tay xoa cổ, thấy hơi đau nhưng không có vết thương. Ông từ từ xuống cây, men theo khe đi về phía nam chừng năm sáu mươi dặm. Trời dần sáng, đã cách xa giặc, ông gặp đường lớn của quan, bèn về được nhà. Pháp sư Uyển từng kể chuyện này. (Trích từ Pháp uyển châu lâm.)
Đỗ Trí Khải
Đỗ Trí Khải người Ly Hồ, Tào Châu, lúc trẻ thích kinh sách nhà Phật, không làm quan, không lấy vợ, mặc áo nhà sư, ở núi Thái Sơn, lấy việc đọc tụng kinh làm việc của mình. Năm Trinh Quán thứ hai mươi mốt nhà Đường, ông từ trong núi trở về, bỗng mắc bệnh sắp chết, lấy áo cà sa (áo pháp của nhà sư) đắp lên mình. Mê man như mộng, ông thấy một ông già cùng hơn mười người con gái đẹp nhiều lần đến quấy nhiễu. Trí Khải ngồi ngay ngắn, không động. Dần dần chúng ép sát, xua đuổi, cùng bảo nhau khiêng Trí Khải ném xuống khe phía bắc. Rồi chúng cùng xông tới nắm bắt; có kẻ vừa chạm vào áo cà sa thì bỗng cả bọn đồng thanh niệm Phật, lui lại sám hối (thú nhận lỗi lầm, xin tha thứ), xin ông vì chúng mà tạo tượng Phật A Di Đà, tụng niệm Bồ Tát Quán Âm hơn ba mươi lượt. Chốc lát ông thấy khắp mình toát mồ hôi đầm đìa, liền khỏi bệnh. Ly Hồ nay là Tế Âm. (Trích từ Pháp uyển châu lâm.)
Bà họ Trương
Bà Trương thị, vợ Trần Phạm, một lòng thờ Phật, thường mong tự làm một pho tượng vàng để suốt đời cúng dường, có nguyện mà không làm được. Chuyên tâm lâu ngày, bỗng có một pho tượng vàng Quán Thế Âm, kể cả vầng hào quang thì cao năm thước, hiện ra trên tòa cao. Mọi người đều khen rằng đó là do lòng tinh thành của bà cảm động mà nên. (Trích từ Biện chính luận.)
Hứa Nghiễm
Khoảng niên hiệu Long Sóc, Lân Đức nhà Đường, Hứa Nghiễm ở phường Vĩnh Hưng chốn kinh đô làm nghề bắt cá. Sau ông mắc bệnh, mê man như chết, mình đỏ như lửa, đau như bị lửa đốt. Ông tự kể chỉ thấy xe lửa đến đốt thân mình, quan phủ dưới âm trách ông bắt cá quá nhiều, bắt phải chịu tội ngay khi còn sống. Đã mấy ngày, lúc sống lúc chết. Họ hàng khuyên làm công đức, ông bèn tạc hai pho tượng Quán Âm, lại bảo cả nhà kiêng rượu thịt. Bệnh bèn khỏi. (Trích từ Pháp uyển châu lâm.)
Sư Đạo Hiến
Sư Đạo Hiến chùa Thánh Thiện đời Đường, họ ngoài đời là Nguyên. Trong niên hiệu Khai Nguyên, ông làm trụ trì (vị sư đứng đầu, trông coi một ngôi chùa) chùa Đại Vân ở Giang Châu, các bạn đạo đều khen ngợi. Bấy giờ thứ sử họ Nguyên muốn vẽ bảy bức Quán Thế Âm, thấy Hiến tu hành tinh chuyên nên giao cho ông trông coi. Hiến bảo thợ vẽ ăn chay, giữ mình sạch sẽ; các thứ màu (?) đều dùng nhũ hương (một loại nhựa cây thơm) thay cho keo, hết sức trong sạch. Ông Nguyên rất khen. Việc xong, Hiến đến Dự Ninh đẵn gỗ đóng bè (?) để dựng điện Văn Thù (điện thờ Bồ Tát Văn Thù, vị Bồ Tát tượng trưng cho trí tuệ). Bè làm xong, sắp trở về thì ông bỗng rơi xuống nước. Dòng sông chảy xiết, bạn đồng hành không cách nào cứu được. Lúc rơi xuống nước, Hiến liền nghĩ đến và niệm Quán Thế Âm, thấy dưới đáy nước có ánh sáng lạ. Nhìn hồi lâu, ông thấy bảy vị Bồ Tát (bậc đã giác ngộ, phát nguyện cứu độ chúng sinh) mà mình đã cho vẽ đang đứng hai bên, bảo Hiến: "Ngươi cứ niệm 'Nam mô Bồ Tát'." Hiến cúi lạy như thường, vẫn biết mình đang ở dưới đáy nước, sợ không khỏi chết, bèn nghĩ cách niệm A Di Đà Phật, rồi lại niệm A Di Phật. Bảy vị Bồ Tát đều đến nâng chân ông, đưa lên mặt nước; quần áo không hề bị vấy bẩn. Ông theo bè đi hơn bốn mươi dặm. Hiến diệt độ (nhà sư qua đời, đi vào cõi giải thoát) vào đầu niên hiệu Đại Bảo (?). Nay bảy bức Bồ Tát ở chùa Đại Vân, Giang Châu vẫn còn, lại có vẽ cả chuyện ông rơi xuống nước nữa. (Trích từ Quảng dị ký.)
Thành Khuê
Thành Khuê, đầu niên hiệu Thiên Bảo nhà Đường làm úy (quan coi việc giữ trị an, bắt trộm cướp trong huyện) Trường Sa, áp tải gỗ làm cầu cho Hà Nam. Mới đến Dương Châu, nhiều lần gặp sóng gió, gỗ thất lạc khá nhiều. Quan sở tại ở Dương Châu cho rằng Khuê bán trộm gỗ, đem phu khuân vác ra tra khảo. Phu không chịu nổi đau đớn, khai bừa là đã đem dùng hết. Dương Châu chuyển công văn đến phủ Đàm. Bấy giờ Ban Cảnh Thiến là viên quan nổi tiếng nghiêm khắc, hay soi xét ở phủ Đàm. Biệt tướng (võ quan phụ tá) phủ Trường Sa là Tiền Đường và Dương Cận thấy việc được sai đi có lợi, bèn cùng bọn tả hữu của Cảnh Thiến dựng nên vụ án. Cảnh Thiến sai Cận đến bắt bọn Khuê. Cận tới Dương Châu, dùng gông nhỏ gông Khuê lại, giải đi đường bộ, chuyển từng chặng đến Ninh Giang mới xuống thuyền. Hắn lấy xích khóa liền cái gông vào xà thuyền, bốn phía đều đóng đinh bít kín, chỉ chừa một lỗ nhỏ để đưa cơm nước ra vào. Khuê nghĩ nếu đến phủ Đàm ắt phải chết, nên từ lúc rời Dương Châu, trong lòng luôn niệm Bồ Tát Quán Thế Âm cứu khổ, thường mỗi ngày ăn một bữa, có hôm không ăn, chỉ uống nước, giữ chay trong sạch. Qua hơn mười ngày, đến cửa sông Trừ, lúc chiều tối, ông niệm tụng hết sức tha thiết thì gông và xích bỗng mở bung ra, thân thể nhẹ nhõm, không còn vướng víu gì. Đợi đến đêm khuya, người trên thuyền đều ngủ cả, Khuê bèn tháo chỗ đóng đinh, gỡ ra, chui lên lưng thuyền, đến trên buồng của Cận gọi: "Dương Cận, ngươi làm gì được ta?" Cận giật mình dậy, hỏi làm sao ra được đến đây. Khuê nói: "Ta thà vùi thân trong bụng cá sông, há lại để bọn ngươi lập công sao!" Rồi quyết ý nhảy xuống nước. Vừa chìm tới đáy vực, chốc lát ông gặp một khúc gỗ nổi, giữa có một cành dựng đứng. Khuê cưỡi lên gỗ, ôm lấy cành, nổi được lên mặt nước. Nửa đêm tối đen, nhìn bốn phía mênh mông. Khúc gỗ đã chìm xuống tới đáy vực rồi lại nổi lên. Khuê hết lòng niệm Quán Thế Âm, bèn trôi đi, bỗng lật lại, theo khúc gỗ trong nước mà đi, biết đã tới bờ, bèn nấp trong bụi lau. Bên sông có nhiều thú dữ qua lại nhìn ngó, nhưng cũng không hại ông. Đến sáng, ông tìm đến làng gần đó; người trong làng sắm sửa áo quần cho Khuê, đưa ông đến Trừ Châu. Quan lại trong châu khen ngợi, mua lừa ngựa, lương ăn cho ông. Khuê bèn vào kinh, đến Ngự sử đài (cơ quan giám sát, xét tội quan lại) trình bày phân xử. Lúc trước, khi Dương Cận để mất Khuê, cả bọn lập tức tan tác bỏ trốn; Cận nhân đó cũng xuất gia. (Trích từ Trác dị ký.)
Vương Kỳ
Vương Kỳ đời Đường, người Thái Nguyên, ở Vinh Dương. Từ thuở bé ông đã không ăn đồ mặn tanh. Đầu niên hiệu Đại Lịch, ông làm tư hộ (quan coi việc hộ tịch, thuế khóa của châu) Cù Châu. Ông tính thích làm điều lành, thường trì tụng kinh Quán Âm. Từ nhỏ đến lớn nhiều lần mắc bệnh nặng, cứ niệm tụng là khỏi. Mỗi lúc niệm tụng, thường có những hình thù quái dị đến quấy nhiễu, nhưng vì lòng Kỳ ngay chính nên chúng không phạm được. Trước kia, năm Kỳ chín tuổi, ông bị bệnh năm sáu ngày, nhân đó không nói được. Bỗng nghe ngoài cửa có người gọi tên mình: "Ta đến bắt ngươi." Ông bèn đi theo, đi chừng năm mươi dặm thì đến một tòa phủ. Viên quan đứng đầu trong phủ cả kinh nói: "Sao lại bắt nhầm đứa trẻ này đến? Phải cho về ngay." Người bên cạnh nói: "Phàm đã gọi người đến thì không nên thả về; phải bắt làm một việc sai phái rồi mới được đi." Quan nói: "Có con chó đáng chết, bảo nó đi bắt con chó ấy." Kỳ thưa mình còn nhỏ, không đi một mình được. Quan cho ông cùng đi với sứ giả. Giữa đường, sứ giả trao cho Kỳ một viên tròn như quả cầu, bảo Kỳ gõ cửa nhà có con chó; chó chạy ra thì ném viên ấy cho nó. Chó nuốt viên ấy, chết ngay. Quan nói: "Việc đã xong, có thể về." Về sau ông lại bị bệnh, bỗng thấy trong tứ chi có tám mươi hai người, mày, mắt, miệng, mũi, mỗi người giữ một chỗ. Những kẻ ở trong tay chân thì qua lại đánh vào máu thịt; mỗi khi đến chỗ cổ tay, các khớp xương thì ắt xô đẩy nhau, khiến ông đau tức không chịu nổi. Kỳ hỏi: "Các ngươi muốn giết ta sao?" Đáp: "Chúng tôi chữa bệnh cho ông, sao lại giết?" Kỳ nói: "Nếu chữa bệnh thì ta sẽ bày cỗ lớn đãi các ngươi." Chúng mừng rỡ, kêu vang trong thịt. Hôm sau ông bày cỗ cho chúng; ăn xong chúng đều đi cả, bệnh cũng khỏi. Kỳ vốn có giữ một con dao sạch, dài hơn một thước, mỗi lần niệm tụng thì cầm. Đến khi mắc thiên hành (bệnh dịch lây lan theo mùa), ông thường đặt dao ở đầu giường để tự vệ. Sau bệnh nặng thêm, trong bóng tối ông gắng gượng dậy niệm Bồ Tát Quán Thế Âm. Chỗ tối bỗng sáng như ban ngày, thấy lưỡi dao hướng lên trên. Có một vị sư đến ngồi đối diện với Kỳ, hỏi: "Đây là dao gì?" Kỳ nói: "Là dao giết ma." Vị sư bèn biến mất. Chốc lát có một cái chùy sắt từ trên không đập xuống con dao, đập liền hơn hai trăm lần, chùy vỡ nát hết mà dao không hề sứt mẻ. Lại thấy một cái vò nước lớn bằng lá sắt, chứa được hơn hai trăm thạch (đơn vị đo dung tích thời xưa), úp miệng xuống; có hai người to lớn cầm chày đứng bên hỏi Kỳ: "Ông có biết cái này không?" Kỳ đáp: "Không biết." Người ấy nói: "Đây là ngục lá sắt." Kỳ nói: "Đang cần ngục này để giam ma." Nói xong, mọi thứ đều biến mất. Lại thấy có người khiêng những mâm cỗ quý, chừng trăm mâm, từ cửa đi ra. Lại thấy mấy trăm người đều mặc áo (?) đứng thành hàng trong nhà. Rồi ông thấy người cha đã mất tay cầm một con dao, giận dữ nói: "Không có chỗ nào cho chúng bay ở cả (?)!" Bọn người ấy lập tức tan chạy. Chốc lát bệnh khỏi. Trong niên hiệu Càn Nguyên, ở Giang Lăng ông lại bệnh nặng, lại hết lòng niệm Quán Âm. Từ xa ông thấy mấy trăm (người) đi thuyền tới (?), nói từ xa đến nên đói, tìm Kỳ xin ăn. Ông bèn bảo người nhà nấu thức ăn bày cúng ngoài sân, chúng ngồi thành hàng. Trong miệng Kỳ cũng có hai (kẻ) (?) nhảy ra đến ngồi ăn. Ăn xong, lúc đầu chúng nói: "Chưa xong." Kỳ nói: "Chẳng phải là cần áo sao?" Chúng nói: "Đúng vậy." Ông bèn bảo người nhà làm mấy chục bộ áo giấy, lại làm áo màu đỏ, màu lục, đem đốt ở sân. Chúng mặc vào rồi tan đi, bệnh cũng liền khỏi. Trong niên hiệu Vĩnh Thái, ông lại bệnh nặng, bèn ngồi dưới đèn lắng lòng tụng Đa Tâm kinh (tức Bát Nhã Ba La Mật Đa Tâm Kinh, bài kinh ngắn giảng về trí tuệ thấu suốt). Bỗng có một tiếng như chim bay, từ chỗ ngồi chạy lan dần trong thịt lên trên, nhân đó miệng ông há ra không ngậm lại được. Trong lòng ông nghĩ ắt có ma đến quấy, bèn càng lắng tâm định ý; chốc lát lại như cũ. Lại thấy trước giường có xác chết sình trương, có con rắn to bằng cái vò, cùng nhiều người chết vốn quen biết trước kia, lộn xộn lấp loáng. Kỳ nhắm mắt, hết lòng tụng kinh; được hai mươi bốn lượt thì tất cả lặng lẽ biến mất, đến lượt thứ ba mươi chín thì mỏi mệt mà ngủ được. Hôm sau lại khỏi bệnh. Lại có lần vợ ông là Lý thị mắc bệnh dịch. Kỳ ngồi dưới đèn hết lòng tụng Đa Tâm kinh cho vợ; được bốn năm câu, bỗng thấy dưới đèn có ba cái đầu người, cái ở giữa là đầu của đứa hầu gái của Lý thị mới chết gần đây. Liền nghe trong miệng Lý thị phát ra tiếng ư ử, rồi bà tự gượng ngồi dậy, trợn mắt không nói được, chỉ lấy tay chỉ đông chỉ tây, chỉ lên chỉ xuống, như đang thấy vật gì. Kỳ bảo đầy tớ cầm dao dài theo chỗ Lý thị chỉ mà chém. Hồi lâu bà mới tỉnh, nói: "Cậu Ba họ Vương đấy à?" — vì bà gọi Kỳ theo thứ bậc trong nhà. Kỳ hỏi bà chỉ vào cái gì, Lý thị nói thấy trong cửa sổ có một người mũi dài mấy thước, lại thấy trước giường có hai vật trông như lạc đà, lại thấy trên mái nhà giăng màn đỏ khắp nơi; tất cả đều bị đầy tớ chém đứt rách, lập tức tiêu tan. Kỳ lại tụng kinh bốn mươi chín lượt, Lý thị liền khỏi bệnh. (Trích từ Quảng dị ký.)
Thái Bình quảng ký, quyển một trăm mười một
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách tổng tập lớn do vua Càn Long nhà Thanh ra lệnh biên soạn)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video