Thái Bình quảng ký, quyển một trăm mười hai
Báo ứng (việc làm thiện hay ác đều được đáp trả bằng phúc hay họa), phần mười một
Sử Thế Quang — Đổng Cát — Tống lại quốc
Trương Nguyên — Thích Trí Hưng — Đổng Hùng
Mạnh Tri Kiệm — Thôi Thiện Xung — Đường Yến
Trương ngự sử — Lý Hân — Ngưu Đằng
Lý Nguyên Bình — Người Trường Sa — Nhà sư đời Càn Phù
Sử Thế Quang
Đời Tấn, Sử Thế Quang người Tương Dương, chết ở Vũ Xương năm Hàm Hòa thứ tám (năm 333). Đến ngày thứ bảy, sa môn (nhà sư) Chi Pháp Sơn tụng kinh Tiểu phẩm (bản ngắn của kinh Bát-nhã), mệt nên nằm thiu thiu, nghe trên linh tọa (chỗ đặt bài vị, thờ người mới chết) như có tiếng người. Nhà họ Sử có người hầu gái tên Trương Tín, thấy Thế Quang ngồi trên linh tọa, quần áo y như ngày thường. Thế Quang nói với Tín: "Ta vốn phải đọa xuống địa ngục, nhờ hòa thượng Chi tụng kinh cho ta, nên Đàm Phòng (?) và Đàm Kiên đã đón ta lên Đệ thất Phạm thiên (tầng trời Phạm thứ bảy, một cõi trời trong đạo Phật), là chốn vui sướng rồi." Phòng và Kiên đều là sa di (chú tiểu mới xuất gia) của Pháp Sơn, đã mất.
Sau đó Chi Pháp Sơn lại đến tụng kinh Đại phẩm (bản dài của kinh Bát-nhã), Thế Quang lại đến ngồi trên linh tọa. Lúc còn sống, Thế Quang từng dâng hai lá phan (cờ phướn dài treo ở chùa) để cúng dường (dâng lễ vật lên Phật, sư), lúc ấy phan vẫn để trong chùa. Thế Quang bèn gọi Trương Tín: "Cầm phan tiễn ta." Tín đáp: "Vâng." Liền tắt thở chết. Thế Quang đem Tín cầm phan cùng bay về phía tây bắc, lên một ngọn núi xanh màu như ngọc lưu ly. Đến đỉnh núi, trông thấy cửa trời. Thế Quang tự cầm lấy phan, bảo Tín trở về, đưa cho Tín một viên hương xanh giống hạt ba đậu, dặn: "Đem dâng hòa thượng Chi." Tín chưa quay về thì xa xa đã thấy Thế Quang đi thẳng vào cửa trời. Tín theo đường cũ trở về, thoắt cái sống lại, nhưng không thấy hương trong tay nữa; còn phan thì vẫn ở trong chùa như cũ.
Lúc Thế Quang và Tín đi, nhà có đứa trẻ sáu tuổi trông thấy, chỉ tay nói với bà nội: "Cha bay lên trời, bà có thấy không?" Về sau Thế Quang lại cùng hơn mười người trời trở về nhà, đi lại quanh quẩn rồi mới đi. Mỗi lần đến thì thấy cài trâm, đội mũ vải, lúc đi thì để lộ búi tóc. Tín hỏi, Thế Quang đáp: "Trên trời có mũ riêng, ta không đội mũ trời." Thế Quang cùng đám người trời vừa gảy đàn vừa đi vừa hát, đi thẳng lên nhà của mẹ. Tín hỏi sao năng đến, đáp: "Ta đến là muốn cho các ngươi biết tội và phúc, cũng là để làm vui lòng mẹ." Tiếng đàn trong trẻo tuyệt diệu, không giống âm thanh thường. Người nhà đều nghe thấy, nhưng như cách một bức vách, không nghe rõ được, chỉ riêng Tín nghe rành rọt. Một lát thì đi. Tín tự mình tiễn, thấy Thế Quang vào một cái cửa đen, chốc lát lại ra, bảo Tín: "Cậu ta ở trong này, ngày ngày bị đánh đập, đau đớn không chịu nổi, ta vào thăm rồi ra. Cậu vì phạm tội giết người nên chịu quả báo này. Hãy bảo mợ mời sư tụng kinh, sẽ dần dần được thoát." Người cậu ấy tức là Xa tướng quân (?). (Trích sách Minh tường ký)
Đổng Cát
Đổng Cát người huyện Ư Tiềm, nhà ba đời theo đạo Phật, đến Cát thì càng tinh tấn (siêng năng, dốc lòng tu tập), thường giữ trai giới (ăn chay, giữ giới luật nhà Phật), tụng kinh Thủ Lăng Nghiêm. Trong làng ai có bệnh thì mời Cát tụng kinh, người được cứu phần nhiều đều khỏi. Người cùng huyện là Hà Hoảng cũng theo đạo, bỗng mắc bệnh sơn độc (bệnh do khí độc ở núi rừng), anh của Hoảng hốt hoảng chạy đi mời Cát. Nhà họ Đổng và họ Hà cách nhau sáu bảy chục dặm, lại ngăn một con suối lớn. Giữa tháng năm mưa to; lúc anh của Hoảng mới lội qua thì nước chưa lên, Cát hẹn sau bữa trưa sẽ đến. Đến lúc đi thì nước núi dâng mạnh, không lội qua được nữa. Cát không biết bơi, đi tới đi lui do dự, than thở hồi lâu.
Cát vốn thật thà ngay thẳng, nhất định muốn đến đúng hẹn, bèn đau xót phát tâm, tự thề: "Tôi cứu nỗi khổ gấp của người, chẳng tính đến thân mạng, mong đức Như Lai (danh hiệu của Phật) và các bậc Đại sĩ (các vị Bồ Tát) soi xét tấm lòng thành." Rồi cởi áo bọc kinh, đội lên đầu, đi thẳng xuống nước. Lường độ sâu cạn thì nước lẽ ra phải ngập đến cổ Cát, vậy mà khi lội qua chỉ đến đầu gối thôi. Lên được bờ rồi thì mất túi kinh, Cát rất buồn tiếc. Đến nhà Hoảng, Cát lễ ba lạy sám hối (thú nhận lỗi lầm, xin được tha), chảy nước mắt tự trách. Trong thoáng chốc, thấy túi kinh nằm trên tòa cao. Cát vừa mừng vừa tủi, lấy xuống xem, thấy túi ươn ướt như có hơi ẩm, mở túi xem kinh thì kinh vẫn khô như cũ. Thế là người trong làng cùng lúc theo đạo.
Phía tây bắc nhà Cát có ngọn núi cao hiểm trở, trong núi nhiều yêu ma, hay quấy hại dân. Cát muốn dùng sức mạnh của kinh và giới luật để hàng phục chúng, bèn ở chân núi tự tay chặt cây trên khoảng bốn năm mẫu đất, dựng một căn nhà nhỏ, đặt tòa cao, tụng kinh Thủ Lăng Nghiêm hơn trăm ngày; núi lặng yên không còn yêu quái, nạn hại dân dần dứt. Sau có mấy người đến trò chuyện với Cát hồi lâu. Cát nghĩ: "Đây không phải người Ư Tiềm, núi sâu hẻo lánh, cớ sao lại đến?" Ngờ là thần, bèn nói với họ: "Các ông chẳng phải là thần trong núi này sao?" Họ đáp: "Phải. Nghe ông đức hạnh trong sạch nghiêm cẩn nên đến xem, và xin một việc, chắc ông sẽ nghe. Chúng tôi đời đời lấy núi này làm nơi ở và rong chơi; nay ông đến ở, chúng tôi lo hai bên xâm phạm nhau, trong lòng thường không yên. Nay muốn chia lại ranh giới, sẽ làm chết cây để làm mốc." Cát nói: "Tôi ham nơi yên tĩnh này để đọc tụng kinh sách, không xâm phạm gì nhau, đang mừng được như vậy, mong được giúp đỡ." Họ đáp: "Chúng tôi cũng trông vào ông không lấn sang." Nói xong thì đi. Qua một đêm, cây cối ở ngoài bốn phía khoảng đất đã phát quang đều khô chết như bị lửa đốt. (Trích sách Minh tường ký)
Tống lại quốc
Đời Tống có một nước ở gần nước La-sát (loài quỷ dữ chuyên ăn thịt người). La-sát nhiều lần vào cõi nước ăn thịt người không chừng mực. Vua giao ước với La-sát: "Từ nay về sau, mỗi nhà trong nước chịu một ngày, sẽ lần lượt đưa người sang, đừng giết bừa nữa." Có một nhà thờ Phật chỉ có một đứa con trai mới mười tuổi, đến lượt phải đi. Lúc từ biệt, cha mẹ gào khóc, bèn hết lòng niệm Phật. Nhờ sức uy thần của Phật nên quỷ (?) không đến gần được. Hôm sau thấy con vẫn còn, vui mừng cùng về. Từ đó nạn ấy dứt hẳn, người trong nước được nhờ. (Trích sách U minh lục)
Trương Nguyên
Đời Hậu Chu, Trương Nguyên tên chữ là Hiếu Thủy, người Vạn Thành, Hà Bắc. Năm mười sáu tuổi, ông nội bị mù đã ba năm, Nguyên lo sợ buồn khóc, ngày đêm kinh hành (vừa đi vòng quanh vừa tụng niệm) để cầu phúc. Lại đọc kinh Dược Sư, thấy có câu "người mù được thấy", bèn mời bảy vị sư, thắp đèn bảy tầng, bảy ngày bảy đêm tụng đọc kinh Dược Sư. Mỗi ngày làm lễ, Nguyên khấn: "Nguyên làm cháu bất hiếu, để ông bị mù; nay xin đem ánh đèn này bố thí khắp pháp giới (mọi cõi của chúng sinh), xin cho mắt ông được sáng, Nguyên xin chịu mù thay." Khó nhọc siêng năng như vậy đến ngày thứ bảy, đêm ấy mộng thấy một ông già dùng que vàng chữa mắt cho ông nội, bảo Nguyên: "Đừng lo buồn, ba ngày nữa mắt ông ắt khỏi." Trong mộng Nguyên mừng rỡ tụng niệm, giật mình tỉnh dậy, bèn báo khắp người nhà. Ba ngày sau mắt ông nội quả nhiên khỏi. (Trích sách Pháp uyển châu lâm)
Thích Trí Hưng
Nhà sư Thích Trí Hưng ở chùa Đại Trang Nghiêm tại kinh đô thời Đường, người Lạc Châu, gắng sức tu hạnh, bền vững sáng suốt, theo học luật sư (vị sư chuyên về giới luật) Thủ, tụng kinh giữ luật sớm tối không ngừng. Đến tháng giữa đông năm Đại Nghiệp thứ năm (năm 609), đến lượt Hưng làm duy-na (chức sư trông coi nề nếp, việc chung trong chùa), lo việc đánh chuông. Cùng chùa có vị sư tên Tam Quả, có người anh theo vua Dạng Đế đi xuống phương nam tới Giang Đô, giữa đường chết. Ban đầu chưa có tin báo tử, người anh báo mộng cho vợ: "Ta đi đến Bành Thành, chẳng may bệnh chết. Lúc sống không làm việc thiện, nay đọa địa ngục, chịu đủ năm thứ khổ. Nhờ ngày mồng mười tháng này, sư Trí Hưng chùa Thiền Định đánh chuông, tiếng vang chấn động địa ngục, những kẻ cùng chịu khổ một lúc đều được thoát, nay ta được sinh vào chốn vui. Ta nghĩ đến việc báo ơn, nàng hãy sắm mười tấm lụa dâng sư, và bày tỏ lòng ân cần." Tỉnh dậy người vợ kể lại, không ai tin. Không lâu lại mộng như lần trước. Hơn mười ngày sau, tin dữ đến, khớp với giấc mộng, bèn đem lụa dâng Hưng.
Các bậc đại đức (sư có đức hạnh cao) cả chùa đến, đều hỏi Hưng: "Vì cớ gì đánh chuông mà có cảm ứng như vậy?" Hưng nói: "Tôi không có phép gì khác. Thấy sách Phật pháp tạng truyện chép vua Kế-nị-tra chịu khổ, nhờ tiếng chuông mà được ngừng; và kinh Tăng nhất A-hàm nói đánh chuông là làm phúc; tôi kính theo việc ấy, gắng sức mà làm. Mùa đông giá rét lên lầu chuông, gió cắt da thịt, tôi để trần tay đánh dùi, lòng bàn tay nứt nẻ mà không lấy làm khổ. Lúc mới đánh chuông, trước hết tôi phát nguyện lành: nguyện các bậc hiền thánh cùng vào đạo tràng (nơi làm lễ, tu tập), cùng thọ pháp thực (bữa ăn theo phép nhà Phật); nguyện chúng sinh ở các ác thú (các cõi xấu như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) nghe tiếng chuông này đều cùng lúc lìa khổ, mau được giải thoát. Nguyện và hạnh như thế, tôi giữ chí thường xuyên tu theo, nên mới có sự cảm thông này." (Trích sách Dị uyển)
Đổng Hùng
Đổng Hùng thời Đường, người Hà Nam, trong năm Trinh Quán làm Đại lý thừa (quan phó ở Đại lý tự, cơ quan xét xử hình án). Từ nhỏ theo Phật pháp, ăn chay nhiều năm. Vì bị liên lụy oan, ông cùng các đồng liêu Lý Kính, Vương Hân đều bị trói giam. Hùng chuyên tâm niệm phẩm Phổ Môn (một phẩm trong kinh Pháp Hoa nói về Bồ Tát Quán Âm), mỗi ngày ba mươi lượt. Đêm nọ, khóa bỗng tự tuột rơi. Hùng kinh ngạc báo cho Hân; Hân xem thì thấy ổ khóa vẫn chắc chắn nguyên vẹn nằm dưới đất, móc khóa vẫn cài liền không mở, mà cách người mấy thước. Liền báo người canh. Ngự sử (quan giám sát, đàn hạch quan lại) Trương Thủ Nhất đang trực đêm, sai lại cầm đuốc soi, rất lấy làm lạ, khóa lại, niêm phong ghi dấu rồi đi. Hùng vẫn tụng kinh không thôi, đến canh năm khóa lại tuột rơi có tiếng. Hùng lại báo cho bọn Hân. Đến sáng Thủ Nhất xem, niêm phong vẫn như cũ mà khóa tự rời ra. Hân vốn không tin Phật pháp; vợ Hân đọc kinh, Hân thường nói với vợ: "Sao lại bị thần của người Hồ mê hoặc mà đọc sách này?" Đến khi thấy việc của Hùng mới hiểu sâu cái lỗi không tin, mới biết Phật là bậc đại thánh. Lúc ấy Hân cũng tụng tên tám vị Bồ Tát đủ ba vạn lượt, ban ngày khóa tự tuột rơi, xem thì y như của Hùng. Không bao lâu cả hai đều được tha. (Trích sách Pháp uyển châu lâm)
Mạnh Tri Kiệm
Mạnh Tri Kiệm thời Đường, người Tinh Châu. Lúc trẻ bị bệnh, bỗng chết, thấy dinh quan như lúc còn sống, không biết mình đã chết. Gặp người quen cũ làm lại (viên chức nhỏ), người ấy hỏi: "Vì sao ông đến đây?" Kiệm kể hết, mới biết người ấy là lại ở cõi âm. Viên lại tra sổ cho, nói: "Ông bình sinh không có chỗ nào tu phúc, lấy gì để được về?" Kiệm nói: "Cả đời tôi tụng Đa tâm kinh (tức Bát-nhã Tâm kinh) và Cao Vương kinh, tuy không nhớ số nhưng cũng đến ba bốn vạn lượt." Tra lại thì thấy đúng, bèn cho về. Viên lại hỏi: "Có muốn biết đường làm quan không?" Đáp: "Rất muốn." Viên lại bèn đưa sổ cho xem, trong đó ghi: "Mạnh Tri Kiệm, nhờ việc vận mà được ra làm quan, làm Tham quân (chức quan giúp việc ở châu) Tào Châu, chuyển làm Tư thương (chức quan coi kho lương ở châu) Đặng Châu." Rồi gập ngay lại, không cho xem nữa. Kiệm đến chỗ bụi gai hoang vu, vào một cái hố đen, liền sống lại. Ông không biết "vận" là việc gì. Không lâu có sắc chỉ của vua chiêu mộ người vận chuyển lương thực, nhân đó ông được tuyển, bổ làm Tham quân Tào Châu, mới hiểu ra: "Tên châu này cũng đã định trước sao?" Mãn nhiệm, được bổ làm Tư thương Đặng Châu. Thôi chức, lại dự tuyển, được xướng tên làm Phán ty (chức quan coi một ty việc ở châu) Tấn Châu, chưa kịp nhận thì mất. (Trích sách Triều dã thiêm tái)
Thôi Thiện Xung
Thôi Thiện Xung, ban đầu làm Thừa (quan phó của huyện) huyện Đồng Sơn ở Tử Châu. Thứ sử (quan đứng đầu một châu) Tủy Châu là Lý Tri Cổ tâu xin cho ông làm Phán quan (quan giúp việc cho thứ sử). Các tộc người Man (dân tộc thiểu số phương nam) làm phản, giết Tri Cổ. Thiện Xung cùng hơn hai mươi người chạy trốn, định đến Côn Minh, ban đêm không biết đường. Xung chuyên tâm niệm Tôn kinh (kinh được tôn kính, tức kinh Kim Cương). Chợt thấy có ánh đuốc ở phía trước, mọi người bèn đi theo, đến sáng đuốc tắt thì đã tới Côn Minh. (Trích sách Báo ứng ký)
Đường Yến
Đường Yến người Tử Châu, trì kinh (giữ việc tụng kinh đều đặn) mỗi ngày bảy lượt. Đầu năm Khai Nguyên đời Đường, ông lánh việc đến huyện An Nhạc ở Phổ Châu. Ông có hiềm khích với một người, người ấy gièm pha ông với sứ quân (quan đứng đầu châu) Lưu Quăng; Quăng sai người bắt Yến. Đêm ấy Yến mộng thấy một nhà sư người Hồ bảo: "Mau đi." Giật mình dậy bỏ chạy, đến huyện Phương Nghĩa ở Toại Châu thì người của Quăng ập tới, chạy không còn đường, ông bèn một lòng niệm kinh. Kẻ đi bắt chạy ngang chạy dọc mà chẳng ai trông thấy ông, nhờ vậy được thoát. (Trích sách Báo ứng ký)
Trương ngự sử
Trương mỗ, trong năm Thiên Bảo đời Đường làm Ngự sử phán quan (quan giúp việc cho ngự sử), vâng mệnh đi Hoài Nam xét lại các vụ án. Sắp qua sông Hoài, có một người áo vàng từ phía sau chạy đến xin qua sông; ông tưởng có việc gấp nên đặc biệt cho dừng thuyền. Người ấy đến nơi lại nói: "Chỉ xin đi nhờ qua sông Hoài thôi." Người lái thuyền muốn đánh, lại trách sao muốn qua sông mà làm thuyền phải dừng lại. Phán quan nói: "Đừng đánh," trái lại trách người lái thuyền: "Chở một người dân qua sông Hoài thì có khổ gì?" Lại tự tay lấy đồ ăn còn thừa cho người ấy ăn. Người ấy rất hổ thẹn. Qua sông rồi, người ấy chia đường với ông. Chốc lát ông đến trạm phía trước thì người ấy đã đứng ở cửa. Ông ngờ là đến nhờ vả xin xỏ, trong lòng rất ghét, bảo: "Ta vừa chở ngươi qua sông, sao lại đến đây? Đi ngay đi."
Người ấy nói: "Tôi thật không phải người, muốn bàn việc với phán quan, không phải chuyện kẻ hầu được nghe." Ông bèn cho kẻ hầu lui ra. Người ấy nói: "Tôi vâng mệnh đến bắt ông, ông phải chết đuối giữa sông Hoài. Vừa được ông cho một bữa ăn, tôi không dám quên ơn dày, nhưng chỉ có thể cho ông nán lại một ngày thôi." Ông xin về nhà để dặn dò, người ấy nói: "Quá một ngày thì không dám trái lệnh. Tôi tuy làm sứ, nhưng chức vị dưới cõi âm cũng chỉ như trưởng xóm ở cõi người, ngang hàng tiểu lại mà thôi." Ông muốn bước tới xin cứu, người ấy nói: "Người và ma khác đường, không nên đến sát nhau, e ông không thoát được." Ông vái từ xa. Người ấy nói: "Nếu trong một ngày tụng được nghìn quyển kinh Tục mệnh thì sẽ được kéo dài tuổi thọ." Nói xong đi ra, đến cửa lại quay vào hỏi: "Ông biết kinh Tục mệnh không?" Ông vốn chưa biết. Người ấy nói: "Tức là kinh Kim Cương ở cõi người." Ông nói: "Hôm nay đã muộn, làm sao tụng được nghìn quyển kinh?" Đáp: "Hễ có người tụng là được." Ông bèn gọi to những người trong nhà trạm và dân chúng khác, được vài chục người cùng tụng, đến chiều hôm sau thì xong đủ nghìn lượt.
Người kia lại đến, nói: "Phán quan đã thoát rồi, chốc nữa phải tạm đến yết kiến địa phủ (cõi âm phủ)." Mọi người đều thấy viên lại áo vàng cùng ông đi ra cửa. Gặp vua cõi âm, ông thưa đủ rằng đã tụng nghìn lượt kinh Tục mệnh, đủ để được kéo dài tuổi thọ. Vua sai lấy sổ ra tra, thấy đúng như số đã tụng, nhân đó chắp tay nói: "Nếu vậy, lại càng phải được thêm mười năm thọ." Rồi thả cho sống lại. Đến trước cửa, viên lại đi bắt nói: "Vì bắt phán quan chậm trễ, nay tôi đã bị đánh đòn," bèn vén áo cho xem, xin chút tiền. Ông nói: "Ta là học trò nghèo, lại đang ở nhà trọ, e không lo được." Đáp: "Chỉ hai trăm nghìn." Ông nói: "Nếu là tiền giấy thì xin dâng năm trăm quan." Đáp: "Cảm ơn ông có lòng hậu, nhưng đức tôi vốn mỏng, sao nhận được ngần ấy tiền; hai trăm nghìn là vừa." Ông nói: "Nay tôi cũng đang ở trọ (?), đêm về nhà trọ chưa dễ lo được." Đáp: "Phán quan chỉ cần trong lòng niệm, bảo vợ con trả cho tôi, tôi tự sẽ nhận được." Ông bèn hết lòng niệm. Viên lại nói: "Đã nhận xong." Chốc lát lại đến nói: "Phu nhân muốn đưa cho bà vú lo, bà vú không chịu." Lại bảo ông niệm đến bà vú. Chốc lát nói: "Được rồi."
Ông bỗng thấy như rơi xuống hố sâu, nhân đó sống lại. Ông xin nghỉ phép về nhà, kể đủ mọi việc. Vợ nói: "Thì ra là mộng thật. Tôi mộng thấy ông đã chết, đòi hai trăm nghìn tiền giấy, tôi định đi mua làm, bà vú bảo việc trong mộng đâu đáng tin. Tối hôm ấy bà vú cũng mộng thấy như thế." Nhờ vậy mười năm sau ông mới mất. (Trích sách Quảng dị ký)
Lý Hân
Lý Hân thời Đường giỏi trì chú Thiên thủ thiên nhãn (thần chú của Bồ Tát Quán Âm nghìn tay nghìn mắt, còn gọi là chú Đại Bi). Có người mắc bệnh sốt rét, Hân đọc chú cho; con quỷ sốt rét hiện hình nói với người ấy: "Ta vốn định làm khốn nhục ông một trận lớn, vì sợ Lý thập tứ lang (cậu Lý thứ mười bốn) nên không dám đến nữa." Thập tứ lang tức là Hân. Nhà Hân ở Đông quận, ông đi làm khách ở Hà Nam. Em gái ông mắc bệnh chết, mấy ngày sau sống lại, kể rằng: lúc đầu bị mấy người dẫn vào giữa đám mồ mả, lại có mấy chục người muốn làm nhục; trong đó bỗng có một người nói: "Đây là em gái Lý thập tứ lang, các ngươi định làm gì? Nay Lý thập tứ lang đã về, chẳng bao lâu sẽ tới nhà. Ông ấy là người lành, nếu nghe chúng ta bắt em gái ông ấy, ắt dùng thần chú làm khốn nhục chúng ta, chi bằng sớm đưa cô ta về." Bèn cùng nhau đưa cô về nhà. Cô sống lại rồi thì Hân cũng về đến nhà. (Trích sách Quảng dị ký)
Ngưu Đằng
Ngưu Đằng thời Đường, tên chữ là Tư Viễn, làm Triều tán đại phu (một hàm quan văn) kiêm huyện lệnh huyện Giáp Thành. Ông bỏ quan để theo sở thích, dốc lòng vào đạo Phật, theo chí ấy suốt đời. Ông thường mến hiệu "Ngũ Liễu tiên sinh" (ông tiên sinh năm cây liễu) của Đào Tiềm (nhà thơ ẩn dật đời Tấn), nên tự xưng là Bố y công tử (công tử áo vải, tức người không làm quan). Ông là cháu gọi bằng cậu của Thị trung kiêm Trung thư lệnh (các chức tể tướng) Hà Đông hầu Viêm. (Hầu họ Bùi.) Chưa đến tuổi hai mươi, ông thi đỗ khoa Minh kinh (khoa thi về thông hiểu kinh sách Nho gia), lại dự tuyển được làm Kỵ tào tham quân (chức coi việc ngựa) ở Hữu vệ (một đạo quân cấm vệ). Công tử trầm tĩnh ít nói, từ nhỏ đã có tiết tháo khác thường. Hà Đông hầu quý tài đức của ông, việc chính sự triều đình đều hỏi ý ông. Công tử thanh liêm kiệm ước giữ mình, đức hạnh và học nghiệp hơn người, nên bốn người như Vương Bột (bốn văn sĩ nổi tiếng đầu đời Đường) đều là học trò ông.
Đến tuổi tráng niên thì Hà Đông hầu bị giết, công tử bị đày làm Thừa huyện Kiến An ở Tang Kha. Lúc sắp đi, Trung thừa (quan phó của Ngự sử đài) Thôi Sát đang nắm quyền, quan bị giáng chức đều phải đến từ biệt ông ta; ai vốn có hiềm khích thì bị giữ lại, giết rất nhiều. Lúc ấy Thiên hậu (tức Võ Tắc Thiên) đang dùng bọn quan lại tàn ác, mà Thôi Sát trước vốn bất hòa với Hà Đông hầu, đã hãm hại ông. Công tử sắp phải gặp Thôi Sát, sợ hãi không biết làm sao. Bỗng giữa ngã tư gặp một người, hình dáng rất to lớn, mặc áo vàng chỉnh tề, hỏi công tử: "Ông sắp đến gặp Trung thừa, chẳng phải đang sợ chết sao?" Công tử kinh ngạc đáp: "Phải." Lại hỏi: "Ông có con dao sừng tê không?" Đáp: "Có." Người lạ nói: "Ông có dao thì rất tốt. Ta trao cho ông thần chú, khi gặp Trung thừa chỉ cần cúi rạp xuống, bấm quyết (bấm ngón tay theo phép) (nghĩa là phải đeo dao sừng tê, bấm thủ quyết thì mới tụng chú được; quyết ấy là lấy móng ngón cái bấm vào ngấn ngang ở đốt thứ ba ngón giữa bàn tay trái), rồi thầm tụng chú bảy lượt, sẽ thấy điều lạ, có thể không phải lo." Chú rằng: "Cát trung cát, ca tuất luật đề, trung hữu luật đà, a bà ca ha." Công tử cúi xuống tụng, thuộc rồi ngẩng lên nhìn thì người lạ đã biến mất, ông rất lấy làm lạ.
Rồi ông vào gặp Sát, cùng lượt có hơn ba mươi người. Tên công tử ở thứ hai mươi; mười chín người trước lần lượt được gọi tên vào; ai vốn có hiềm khích với Sát thì bị giữ lại xử thắt cổ hoặc chém đầu, đến gần một nửa. Đến lượt công tử, ông làm theo lời dặn mà tụng chú. Sát lâu không nói gì; ông ngẩng nhìn, thấy một vị thần cao hơn một trượng (khoảng ba mét), dáng vẻ phi thường, từ thềm phía tây đi ra, đến thẳng trước mặt Sát, tay phải kéo vai, tay trái vặn đầu, khiến mặt Sát quay hẳn ra sau lưng; mà mọi người chỉ thấy Thôi Sát cúi đầu không nói, tay viết chữ "định" (chuẩn y) mà thôi. Công tử nhờ vậy thoát nạn. Đi đến bức bình phong, ông ngoảnh lại thấy vị thần buông Sát ra rồi biến mất.
Công tử đến Tang Kha, vốn giữ lòng thành tín, hết lòng kính đạo Phật, tuy đã có vợ và làm quan mà sống như nhà sư giữ giới: miệng không nói bậy, mắt không nhìn bậy, lời không dối trá, việc làm không thiên lệch. Vì thế người Di, người Lão (các dân tộc thiểu số phương nam) dần thấm sự giáo hóa của ông, đạo Phật bèn được truyền rộng ở Tang Kha. Ông thường kiêm làm trưởng quan của quận, lập đạo tràng ở mấy nơi. Ở đó ba năm thì người Lão ở Trang Châu làm phản, tràn vào Tang Kha, người trong quận đều giết trưởng quan để hưởng ứng. Hào trưởng lớn ở Kiến An dấy binh hưởng ứng, bắt công tử ngồi dưới gốc cây, sắp giết. Bỗng có một người Di cầm dao chém đầu kẻ canh giữ, mắng: "Huyện thừa ơn đức rất lớn, sao các ngươi nỡ hại người ấy!" Rồi đặt công tử vào một cái lồng, sai người khỏe cõng chạy; nhờ vậy cả vợ con ông cũng thoát nạn. Việc yên rồi, quận đem sự việc tâu lên, có chiếu thư cho ông thôi việc công, cho được trở về. Về sau ông làm quan cai trị mấy ấp, đều tính đúng số ngày làm việc mà nhận bổng, thanh liêm không ai hơn, ấy cũng là do bản tính. Sau ông bỏ quan, chuyên tâm vào nội giáo (giáo lý nhà Phật), rất có cảm ứng. (Trích sách Kỷ văn)
Lý Nguyên Bình
Lý Nguyên Bình thời Đường là con của cựu Thứ sử Mục Châu Lý Bá Thành. Năm Đại Lịch thứ năm (năm 770), ông ở trọ trong chùa tại Đông Dương để đọc sách. Hơn một năm, một chiều tối thấy một cô gái mặc váy đỏ, áo thêu, dung mạo xinh đẹp, yêu kiều thản nhiên, dẫn mấy người hầu gái áo xanh vào viện của sư. Nguyên Bình thích, nhìn trộm, gặp người hầu bèn hỏi cô đi đâu, họ tên là gì. Người hầu giận nói: "Con trai nhà ai mà vội bức người thế này? Đều là con nhà sĩ phu, không nên có cử chỉ như vậy." Nguyên Bình vái xin được gặp, không cho. Lát sau cô gái tự ra khỏi viện, nhìn quanh bốn phía, chợt thấy Nguyên Bình thì như người quen cũ. Nguyên Bình không ngờ được như ý, mời vào, hỏi chuyện đi lại. Cô nói: "Thiếp cũng muốn gặp chàng để nói chuyện đời trước, xin chàng đừng nghi ngại." Hai người đã ưng nhau, qua bảy ngày, cô gái nói:
"Thiếp không phải người. Trước kia cha thiếp từng làm Thứ sử Giang Châu, kiếp trước chàng là lính canh cửa, thường trực ở đó. Chàng tuy nghèo hèn nhưng dung mạo dễ mến. Thiếp là cô gái nhỏ ở một mình trong phòng kín, nhất thời không suy nghĩ, đùa cợt với chàng; ấy là do nhân duyên nên mới có tình riêng. Mới qua trăm ngày thì chàng mất. Thiếp tuy không dám khóc nhưng gần như không chịu nổi nỗi thương, bèn lén lấy bút son bôi vào đùi trái chàng để làm dấu. Thiếp thường trì chú Thiên nhãn thiên thủ, mỗi lần đốt hương đều phát nguyện cho hai ta đều sinh vào nhà giàu sang, thương mến nhau mà nguyện làm vợ chồng. Xin chàng xem lại." Nguyên Bình tự xem, quả đúng như lời. Đến sáng, sắp chia tay, cô gái bảo Nguyên Bình: "Đã đến lúc thiếp đầu thai, không thể ở lâu. Người cha của kiếp sau của thiếp hiện đang làm thứ sử. Khi thiếp mười sáu tuổi thì chàng làm huyện lệnh, lúc ấy đúng là lúc thiếp được làm vợ chồng với chàng. Trong khoảng chưa gặp lại, mong chàng giữ lòng nhớ thương, chớ có lấy vợ. Nhưng mệnh trời đã định, chàng dù muốn lấy vợ khác cũng không được đâu." Rồi khóc lóc mà đi. Mấy năm sau, hai người quả làm vợ chồng. (Trích sách Dị vật chí)
Người Trường Sa
Thời Đường có người Trường Sa họ Ngô, là lính phu đi đánh người Man. Bình sinh làm nghề săn bắn, câu cá. Có lần bắt được một con rùa trắng, nấu canh ăn, liền khắp mình mọc mụn lở, đều rữa nát, đau đớn gào thét, không chịu nổi dù chỉ một chốc. Lông mày, ngón tay, ngón chân đều rụng hết, nhưng chưa chết ngay, bèn đi ăn xin ở chợ An Nam. Có một nhà sư thấy thương, bảo: "Ngươi hãy hồi tâm niệm Đại Bi chân ngôn (thần chú Đại Bi của Bồ Tát Quán Âm), ta sẽ dạy miệng cho. Nếu siêng năng, ắt được báo lành." Người lính theo lời mà học, một lòng niệm tụng. Sau đó vết lở dần lành, ngón tay ngón chân đều mọc lại, đến khi khỏi hẳn. Ông bèn cạo tóc làm sư, hiệu là Trí Ích, dựng tinh xá (ngôi chùa nhỏ để tu hành) trên nền nhà cũ của Phục Ba tướng quân (tức Mã Viện đời Hán). Vị trụ trì chùa Khai Nguyên ở Tuyền Châu là đại đức Thông Tuệ Sở Đồng quen biết thân thiết với Trí Ích, Trí Ích thường kể chuyện này với ông. (Trích sách Báo ứng lục)
Nhà sư đời Càn Phù
Trong năm Càn Phù đời Đường có một nhà sư, quên mất tên hiệu, thường lấy việc tụng kinh hằng ngày làm việc chính, chưa từng tạm bỏ. Nhân xuôi qua Tam Hiệp, sư đậu thuyền ở thành Bạch Đế. Đêm khuya muôn vật lặng im, đang lúc trì niệm, sư bỗng thấy có hơi tanh hôi, thấy trên mặt nước có một người dần tiến sát đến thuyền. Sư hỏi, người ấy đáp: "Tôi không phải người, họ Hứa tên Đạo Khôn. Đầu đời Đường làm quan đứng đầu một châu (?), vì tham lam tàn bạo, chết đi phải chịu nghiệp báo (quả báo do những việc mình đã làm), làm Long vương ở gò Diễm Dự (khối đá ngầm lớn giữa dòng sông nơi cửa hẻm núi Cù Đường) ba nghìn năm, đến nay đã được hai trăm bốn mươi năm. Vừa nghe thầy tụng kinh, rất có lợi ích, nên đến tạ ơn." Sư hỏi: "Đường sông trong hẻm núi hiểm ác, thuyền hay bị lật, người hay bị chết đuối, sao không ra lệnh cho các rồng ngăn cấm đi?" Đáp: "Những chuyện ấy thật nhiều, đều do nghiệp cảm (sự đáp trả của những việc đã làm từ trước) gây nên, không phải sức thường mà ngăn được." Sư rất lấy làm lạ, định hỏi tiếp thì bỗng không thấy đâu nữa. (Trích sách Báo ứng lục)
Thái Bình quảng ký, quyển một trăm mười hai
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do vua nhà Thanh sai biên soạn và duyệt định)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video