Thái Bình Quảng Ký (bộ sách lớn đời Tống, sưu tập truyện ký từ thời xưa) – quyển 122
Báo ứng (việc thiện ác gây ra thì phải chịu quả báo tương xứng) – phần 21
Trần Nghĩa Lang; Đạt Hề Tuân; Viên huyện úy họ Lý ở Hoa Dương; Đoạn Tú Thực; Mã Phụng Trung; Người lính đánh Vận Châu
Nhạc Sinh; Tống Thân Tích; Người giữ sổ sách doanh trại đất Thục
Trần Nghĩa Lang
Cha của Trần Nghĩa Lang là Di Sảng. Di Sảng và Chu Mậu Phương đều là người huyện Phúc Xương, vùng Đông Lạc (tức Lạc Dương), cùng theo học ở Tam Hương. Di Sảng thi đỗ, về cưới con gái ông Quách Âm. Còn Mậu Phương thì rốt cuộc không đỗ đạt, chỉ kết thân với Di Sảng và thề nguyền gắn bó với nhau.
Giữa niên hiệu Thiên Bảo đời Đường, Di Sảng lên kinh dự tuyển, được bổ làm huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) huyện Nghi Lũng thuộc Bồng Châu. Mẹ ông quyến luyến nhà cũ, không theo con đến nơi làm quan. Ngày lên đường đã định, Quách thị lấy một tấm lụa do chính tay mình dệt và nhuộm, cắt may áo định dâng mẹ chồng. Lỡ tay để kéo cắt vào ngón, máu dính lên áo. Nàng thưa với mẹ chồng: "Con dâu bảy tám năm nay sớm tối hầu hạ mẹ, đông lo cho ấm, hè lo cho mát. Nay sắp theo chồng đi nhận chức, phải xa cách mẹ, lòng nghẹn ngào quyến luyến khôn xiết. Chiếc áo này do chính tay con may, trên có vết máu vì lỡ bị kéo cắt, giặt không sạch được. Mẹ thấy nó thì xin đừng quên con dâu." Mẹ chồng cũng khóc.
Di Sảng cố nài Mậu Phương đi cùng. Con trai Di Sảng là Nghĩa Lang mới hai tuổi, Mậu Phương yêu quý cậu bé hơn cả ruột thịt. Khi còn cách Nghi Lũng hơn năm trăm dặm, đường bậc đá men theo chỗ hiểm, sông Ba mênh mông, hai người vịn dây leo mà ngắm cảnh. Mậu Phương bỗng nảy lòng gian, sai bọn đầy tớ đi trước, dọn sẵn cơm nước ở nhà trạm cho mình. Hai người thong thả tự dắt ngựa đi bộ. Đến chỗ đường núi dốc đứng, Mậu Phương bất ngờ rút chùy kim loại đánh vỡ trán Di Sảng, rồi đẩy xuống dòng nước sâu chảy xiết. Hắn giả vờ gào khóc, nói: "Tôi mắc đi đại tiện, lúc quay lại thì thấy ngựa hoảng sợ giẫm lên, quan đã chết rồi. Bây giờ biết đi đâu!" Suốt một đêm làm lễ tang (?), vợ Di Sảng cùng đầy tớ, người đánh xe dâng rượu cúng, ai nấy đau xót.
Mậu Phương nói: "Việc đã thế này thì biết làm sao. Huống chi khắp thiên hạ không một ai biết chuyện, ta tạm cùng phu nhân mượn danh nghĩa của ông ấy đến nhận chức, cũng để hưởng bổng lộc một nhiệm kỳ. Đợi đến khi có thể về phương bắc sẽ phát tang." Bọn đầy tớ, người đánh xe đều được hứa trả hậu. Người vợ không biết đầu đuôi nên nghe theo kế ấy. Đến nhiệm sở, Mậu Phương vỗ về yên ổn bọn đầy tớ. Sau một năm, hắn nói với Quách thị: "Chí nguyện của ta đã thành, thề không phụ nhau." Quách thị ôm hận trong lòng mà chưa làm gì được, vì Mậu Phương đề phòng rất chặt.
Hết nhiệm kỳ, hắn đổi đi làm quan nơi khác, đưa nhà đến ở huyện Trường Giang thuộc Toại Châu. Qua một kỳ tuyển nữa, hắn được bổ làm tào duyện (viên quan cấp dưới coi một phòng việc trong châu) ở Toại Châu. Chẳng bao lâu đã mười bảy năm, đứa con đã lớn, mười chín tuổi. Mậu Phương cho rằng chắc chắn không ai biết chuyện, nên dạy con học kinh sách. Việc học sắp thành, lại vừa mãn nhiệm ở Toại Châu, hắn dẫn con đi thi. Năm ấy kỳ thi và kỳ tuyển quan tổ chức ở Đông Đô (Lạc Dương). Mậu Phương đi đường phía bắc, bảo con đi đường phía nam, ý muốn để con dò xem quê cũ ra sao, ai còn ai mất.
Dọc đường đến Tam Hương, có một bà lão bán cơm giữ cậu lại ăn, cứ nhìn đi nhìn lại mãi. Ăn xong, cậu định trả tiền, bà lão nói: "Không cần. Già thương cậu vì dáng dấp giống cháu nội già." Rồi bà mở rương áo, lấy chiếc áo dính máu mà Quách thị để lại tặng cho cậu, vừa khóc vừa tiễn. Người con cất kín trong túi, cũng không biết vì sao, lại càng không biết đầu đuôi chuyện của cha mình.
Năm sau thi trượt, cậu trở về Trường Giang. Mẹ bỗng thấy chiếc áo có vết máu, kinh hãi hỏi duyên cớ. Cậu kể lại đầy đủ việc bà lão ở Tam Hương tặng áo. Hỏi đến tuổi tác, dáng người, thì chính là mẹ chồng mình. Bà khóc lớn, dẫn con vào phòng kín, kể hết mọi chuyện: "Người này không phải cha con. Cha con bị chính hắn hại chết. Mẹ muốn nói từ lâu, nhưng lo con còn nhỏ; mẹ là đàn bà, nếu mưu tính không chu đáo thì nỗi oan của cha con không bao giờ rửa được nữa. Mẹ chẳng phải tiếc mạng sống đâu. Nay chiếc áo vết máu do tay mẹ để lại đã quay về, há chẳng phải ý trời sao?"
Người con lén mài sắc dao, đợi Mậu Phương ngủ thì cắt cổ, rồi xách đầu đến trình quan. Liên soái (viên quan đứng đầu cả một vùng gồm nhiều châu) cho đó là việc nghĩa, tha tội. Cậu liền hầu mẹ trở về phương đông. Bà nội vẫn còn sống. Hai bên kể chuyện xa cách bao năm, lấy chiếc áo ra đối chứng, sụt sùi nhìn nhau mà khóc. Quách thị phụng dưỡng mẹ chồng được ba năm thì bà mất. (Trích từ sách "Can Tử")
Đạt Hề Tuân
Đường Túc Tông thu phục lại hai kinh đô (Trường An và Lạc Dương). Thôi Khí làm Tam ty sứ (quan được giao cùng ba cơ quan tư pháp xét xử các vụ án lớn). Hắn tính khắc nghiệt, thích thấy người khác gặp họa, nham hiểm tàn nhẫn, ít lòng thương người, lại hay đón ý bề trên (?), viện dẫn luật lệ một cách hà khắc. Hắn tâu rằng những quan lại từng ra làm quan cho giặc, theo luật đều phải xử tử. Lý Hiện cố cãi lại: "Việc có kẻ cầm đầu, kẻ a theo; tình có nặng có nhẹ. Xử chết tất cả thì e không đúng với đạo bao dung. Xưa các bậc vua sáng dùng hình phạt chỉ giết kẻ đầu sỏ, còn những kẻ bị ép theo thì không truy cứu. Huống chi đám giặc còn sót ở Hà Bắc đến nay vẫn chưa dẹp xong. Nếu tha cho một số kẻ lọt lưới thì vừa mở đường cho họ hối cải; còn giết sạch thì chỉ khiến lòng phản nghịch của giặc thêm kiên quyết. Bọn quan lại chỉ biết bám vào câu chữ luật thì không hiểu được đại cục." Nhiều ngày sau vua mới nghe theo lời tâu của Lý Hiện, chia tội từ Trần Hy Liệt trở xuống thành sáu bậc mà xử.
Lã Nhân vội vàng tiến cử Thôi Khí làm Lại bộ thị lang (quan phó của bộ Lại, bộ coi việc tuyển bổ quan lại) kiêm Ngự sử đại phu (quan đứng đầu Ngự sử đài, cơ quan can gián và hặc tội quan lại). Thôi Khí bị bệnh ở gót chân, hơn một tháng thì ngày càng nặng. Hễ nhắm mắt là thấy Đạt Hề Tuân, chỉ luôn miệng nói: "Lạy Đại doãn (cách gọi kính quan đứng đầu phủ thành lớn, ở đây chỉ Đạt Hề Tuân), việc ấy không phải do tôi tự ý." Người hầu hỏi, hồi lâu hắn mới đáp: "Đạt Hề doãn đến kêu oan, ta phải van xin như thế." Suốt ba tháng không dứt, rồi chết. (Trích từ sách "Đàm tân lục")
Viên huyện úy họ Lý ở Hoa Dương
Sau niên hiệu Thiên Bảo đời Đường, có một người họ Trương làm Kiếm Nam tiết độ sứ (quan nắm cả binh quyền lẫn chính quyền một vùng lớn, ở đây là vùng Kiếm Nam, tức đất Thục). Vào ngày Trung nguyên (rằm tháng bảy âm lịch, ngày lễ lớn, các chùa làm lễ cúng), ông ra lệnh cho các chùa trong thành bày biện thật lộng lẫy để trai gái tha hồ đi xem. Có viên huyện úy (quan coi việc trị an, bắt giặc cướp trong huyện) huyện Hoa Dương họ Lý, vợ rất đẹp, người đất Thục ai cũng nghe tiếng; họ Trương cũng biết. Khi các chùa bày biện xong, cả thành đều kéo đến xem. Gia quyến của các viên từ sự (quan phụ tá trong phủ tiết độ sứ) và quan lại châu huyện đi xem thì người coi việc đều phải báo lên họ Trương. Riêng vợ viên huyện úy họ Lý không đến. Họ Trương lấy làm lạ, sai người ngầm hỏi hàng xóm, quả nhiên vì nàng đẹp nên không ra ngoài.
Họ Trương bèn sai chọn một viện lớn trong chùa Khai Nguyên, gọi những thợ khéo nhất đất Thục dốc hết tài nghĩ ra làm một bộ tượng người bằng gỗ, bên trong có máy móc phát ra âm thanh, đủ cả tiếng đàn tiếng sáo. Ông cho dân chúng và người có học tha hồ đến xem trong ba ngày, nói rằng hết ba ngày sẽ dâng vào cung vua. Xe cộ trong vòng trăm dặm chen chúc nghẽn lối. Hai ngày trôi qua, vợ viên huyện úy họ Lý vẫn không đến. Đến ngày thứ ba, trời sắp tối, người đã về hết, vợ họ Lý mới ngồi kiệu nhỏ, có một nữ tỳ theo hầu, đến xem. Nàng vừa ra khỏi nhà thì đã có người chạy đi báo với họ Trương. Họ Trương liền thay quần áo, đến trước, ngồi trong một pho tượng Phật rỗng ruột trong viện để nhìn trộm. Lát sau nàng đến, sai người vào xem trong nhà, thấy không có ai mới xuống kiệu. Họ Trương nhìn thấy, quả là người như tiên, trên đời không có.
Về rồi, ông ngầm tìm những người hay qua lại nhà viên huyện úy họ Lý như ni cô, bà đồng, nhờ họ thay nhau ngỏ ý. Vợ viên huyện úy đều kinh hãi mà khước từ. Gặp lúc viên huyện úy họ Lý xét án nhận của đút, bị chính đầy tớ tố giác. Họ Trương bèn sai một viên quan lại giỏi khép tội thật nặng, tâu xin đánh sáu mươi trượng, đày ra miền biên ải Lĩnh Nam; viên huyện úy chết dọc đường. Họ Trương đút lót hậu cho mẹ viên huyện úy, cưỡng lấy người vợ. Vốn viên huyện úy ngu đần lại xấu xí, người vợ thường ấm ức vì phải lấy kẻ tầm thường, nên nàng bằng lòng để được đưa vào phủ châu. Họ Trương yêu chiều trọng vọng nàng không ai sánh bằng.
Nhưng từ đó về sau, ông thường thấp thoáng thấy viên huyện úy họ Lý ở bên cạnh mình. Sai thầy pháp cúng giải mà rốt cuộc không dứt được. Hơn một năm sau, người vợ họ Lý cũng chết. Mấy năm sau họ Trương ốm nặng, thấy hình dạng viên huyện úy họ Lý càng rõ ràng. Bỗng một hôm, ông thấy người vợ họ Lý y như lúc còn sống. Họ Trương kinh hãi bước tới hỏi. Nàng nói: "Thiếp cảm ơn sâu của ngài, muốn báo đáp. Họ Lý đã kiện lên Thượng đế, hạn định là trong năm nay. Nhưng ngài cũng có người cứu giúp, chỉ cần qua được năm nay thì chắc chắn không còn lo gì. Hắn đã đến đón ngài rồi; ngài không ra thì hắn chẳng dám lên nhà. Hãy cẩn thận, tuyệt đối đừng bước xuống thềm." Nói xong thì đi.
Bấy giờ có một đạo sĩ ở núi Hoa Sơn rất giỏi phù lục (bùa chú và sổ sách bí truyền của Đạo giáo dùng để trừ tà), lập đàn tràng trong nhà họ Trương, lời nói cũng gần giống thế. Mấy tháng liền họ Trương không dám bước xuống thềm. Người vợ họ Lý cũng thường đến, đều dạy cách giữ mình cẩn thận. Lại một hôm, lúc chiều tối, dưới nhà phía chái đông có bụi trúc, họ Trương thấy bên bụi trúc có một tay áo đỏ đang vẫy mình. Tưởng là vợ họ Lý đến, ông quên hết lời dặn trước, liền xuống thềm chạy tới. Người hầu chạy theo sau la gọi ngăn cản mà không được. Đến nơi thì thấy viên huyện úy họ Lý mặc áo đàn bà, lôi họ Trương vào dưới rừng trúc đánh đập hồi lâu, nói: "Thằng giặc này, không mặc áo đỏ vẫy thì nó chịu xuống thềm sao!" Rồi nắm lấy ông lôi ra cửa đi mất. Người hầu như say rượu, đến khi tỉnh lại thì thấy họ Trương nằm gục dưới rừng trúc, mắt mũi đều chảy máu, chỉ còn ngực hơi ấm. Dìu vào nhà thì chết. (Trích từ sách "Dật sử")
Đoạn Tú Thực
Đời Đường, Chu Thử thua trận chạy về Kính Châu. Lý Thịnh, phó nguyên soái ở kinh sư, thu phục lại cung điện. Chu Thử thua chạy, tàn quân chỉ còn một hai trăm người. Bỗng hắn mê muội không phân biệt được nam bắc, bèn hỏi đường một ông lão làm ruộng. Ông lão nói: "Chẳng phải Chu thái úy (Thái úy: chức quan võ tối cao, Chu Thử từng giữ chức này) đó sao?" Viên tể tướng của triều đình tiếm ngôi là Nguyên Hưu ngăn lại, nói: "Đây là Hán hoàng đế." Ông lão nói: "Trời đất không để kẻ hung ác lớn mạnh mãi; rắn chuột (?) chẳng bao giờ thành được rồng hổ. Lưới trời lồng lộng, chạy đi đâu cho thoát!" Chu Thử giận, định giết ông, thoắt cái ông lão đã biến mất. Khi còn cách Kính Châu hơn trăm dặm, Chu Thử đang ngồi trên ngựa bỗng dập đầu, luôn miệng xin tha mạng, tay chân khua loạn như đang chống đỡ, vì thế ngã ngựa, hồi lâu mới tỉnh lại. Người hầu hỏi duyên cớ, hắn nói: "Ta thấy Đoạn tư nông (tức Đoạn Tú Thực, từng giữ chức Tư nông khanh, quan coi kho lương của triều đình)." Chẳng bao lâu, Chu Thử bị Hàn Mân chém đầu đem bêu. (Trích từ sách "Quảng Đức thần dị lục")
Mã Phụng Trung
Năm Nguyên Hòa thứ tư đời Đường, Hiến Tông đem quân đánh Vương Thừa Tông. Viên trung úy (viên chỉ huy cấm quân, thời này do hoạn quan nắm) Thổ Đột Thừa Thôi bắt sống được ba mươi người đất Hằng Dương, trong đó có Mã Phụng Trung, phi ngựa giải về kinh. Hiến Tông ra lệnh chém họ ở dốc phía tây chợ Đông, cạnh chùa Tư Thánh. Chém xong. Ở phường Thắng Nghiệp có Vương Trung Hiến, thuộc quân Vũ Lâm (một đạo cấm quân), em trai là Trung Biện theo quân đi đánh, bị quân Hằng Dương giết. Trung Hiến mang mối thù của em, nghe tin tù binh Hằng Dương được giải đến, bèn đeo dao đi xem. Khi lệnh chém đã thi hành xong, Trung Hiến mổ lấy tim cùng thịt hai đùi (?) của một người, đem về ăn.
Đến đêm, có người mặc áo tía gõ cửa. Trung Hiến ra gặp, người ấy tự xưng là Mã Phụng Trung. Trung Hiến mời ngồi, hỏi cần gì. Người ấy đáp: "Sao ông nỡ mổ tim ta, cắt thịt ta?" Trung Hiến nói: "Chẳng phải là ngươi sao?" Đáp: "Phải." Trung Hiến nói: "Em ta bị lũ giặc phản nghịch các ngươi giết, ta chẳng buông vũ khí để báo thù, ngươi trách gì!" Phụng Trung nói: "Ta là giặc Hằng Dương, là giặc của nước, ta đã lấy cái chết để đền tội với nước rồi. Em ông bị quân Hằng Dương giết thì tội ở viên chủ soái Hằng Dương, chứ ta đâu có giết em ông, sao ông báo thù bừa bãi? Ông chưa từng nghe sao: tội của cha còn không liên lụy đến con, thế mà ông lại báo thù bừa lên tất cả mọi người, thì kẻ thù của ông nhiều lắm đấy. Phải trả lại tim ta, trả lại thịt đùi ta thì oán hận mới giải được." Trung Hiến như đuối lý, nói: "Cho ngươi một vạn đồng tiền, được không?" Đáp: "Trả lại cho ta thì hết oan. Nhưng cũng hoãn cho ông ít năm tháng vậy." Nói xong thì biến mất.
Trung Hiến bèn bày rượu thịt cùng một vạn quan tiền giấy trước chùa Tư Thánh để cúng tiễn. Qua một năm, hai đùi Trung Hiến gầy dần, lại nói năng lộn xộn, mê loạn như người mất trí, thêm ba năm nữa thì chết. Thế mới biết người quyết chí báo thù cũng phải xét kỹ rồi hãy báo. (Trích từ sách "Bác dị chí")
Người lính đánh Vận Châu
Cuối niên hiệu Nguyên Hòa đời Đường, quân triều đình đánh dẹp Vận Châu. Có một người lính Biện Châu ăn thịt một người lính Vận Châu. Mấy năm sau, hắn bỗng mắc bệnh nặng, mộng thấy người lính bị mình ăn thịt nói: "Ta với ngươi không có thù cũ, đã giết ta rồi lại còn ăn thịt ta, sao bất nhân đến thế! Ta đã kiện lên Thượng đế, ngươi phải trả lại thịt cho ta, ta cũng ăn thịt ngươi, đòi nợ cho đủ." Người lính Biện Châu giật mình tỉnh dậy, mồ hôi đầm đìa. Đến sáng thì đau đớn quằn quại, nhìn thân mình chỉ còn da bọc xương như xác người phơi khô, qua một đêm thì chết. (Trích từ sách "Dật sử")
Nhạc Sinh
Đời Đường, trung thừa (Ngự sử trung thừa, hàm quan cấp cao trong Ngự sử đài) Đỗ Thức Phương làm Quế Châu quan sát sứ (quan đứng đầu việc cai trị, giám sát một vùng gồm nhiều châu). Gặp lúc giặc núi ở Tây Nguyên làm phản, ông phụng chiếu đánh bắt. Sau đó triều đình lại sai viên lang trung (quan cấp trung trong các bộ) họ Bùi nhận mệnh đi chiêu an. Khi qua Quế Châu, Thức Phương sai áp nha (viên quan võ coi việc nghi vệ, hộ tống trong phủ) họ Nhạc cùng hai phó tướng đi theo đến Tân Châu. Viên họ Bùi sai Nhạc Sinh cùng hai phó tướng vào chỗ giặc truyền chiếu chỉ, đồng thời đưa thư cho thủ lĩnh giặc, chiêu dụ quay về quy thuận.
Nhạc Sinh vốn là người có học, có lòng nghĩa khí. Đến nơi, thủ lĩnh giặc là Hoàng Thiếu Khanh rất mừng, giữ lại thết đãi (?) mấy ngày. Hắn thích con dao đeo của Nhạc Sinh, khẩn khoản xin, Nhạc Sinh bèn cho. Thiếu Khanh tặng lại hai nữ tỳ nhỏ để đền. Về phục mệnh xong, hai phó tướng vốn không hợp với Nhạc Sinh, bèn tố cáo với viên họ Bùi rằng: "Nhạc mỗ đã tiết lộ thực hư của quân triều đình cho thủ lĩnh giặc, được giặc thân ái nên tặng gái." Viên họ Bùi giận lắm, sai người khám xét, quả nhiên thấy hai nữ tỳ. Nhạc Sinh kể rõ đầu đuôi: "Con dao này của tôi đáng giá mấy vạn tiền, tôi rất quý. Vì đang đi sứ, thủ lĩnh giặc xin thì không thể không cho. Họ trả lại hai người, giá còn chưa được một nửa. Tôi có tội gì?" Nhạc Sinh vốn nóng tính, lời lẽ và sắc mặt rất gay gắt. Viên họ Bùi càng giận, bèn giam ông vào ngục Tân Châu, gửi thư cho Thức Phương kèm công văn vu cho là tội lớn, xin nhất định phải giết.
Thức Phương nghĩ mình trấn giữ nơi xa, mà chế sứ (viên quan do vua đích thân sai đi làm việc) lại nói thuộc hạ của mình nhận đút lót của giặc ngay lúc sắp đánh dẹp, nên không thể không đưa ra trị tội theo pháp luật; nhưng trong lòng ông cũng biết Nhạc Sinh bị oan. Nhạc Sinh cũng có đơn trình bày đầy đủ. Thức Phương bèn sai người cầm công văn đi giải ông về, dặn riêng người ấy: "Nếu hắn muốn trốn, ngươi cẩn thận đừng ngăn, và nói ý ta cho hắn biết." Sứ giả đến, truyền ý của Thức Phương. Nhạc Sinh nói: "Ta không có tội, thà chết; trốn đi tức là có tội."
Về đến nơi, Thức Phương gọi vào hỏi, Nhạc Sinh kể hết gốc ngọn. Thức Phương đưa thư và công văn của chế sứ cho ông xem, nói: "Việc hôm nay, chẳng phải ta không biết ông bị oan, nhưng không có cách nào cứu được. Biết làm sao đây?" Rồi cho tra hỏi. Nhạc Sinh hỏi người tra án: "Ý trung thừa thế nào?" Đáp: "Trung thừa vì ý của chế sứ, nên áp nha không thể thoát được." Nhạc Sinh nói: "Ý trung thừa đã như thế, tôi còn kêu ca gì nữa." Bèn xin bút viết lời cung, nhận đã nhận tang vật của thủ lĩnh giặc.
Thức Phương rất thương xót. Sắp hành hình, ông cho gọi vào, nói: "Ta biết ông oan ức đến cùng cực. Có việc gì muốn nhờ không?" Nhạc Sinh đáp: "Không có." Thức Phương hỏi: "Ông có con trai không?" Đáp: "Một đứa." Hỏi: "Muốn cho nó chức gì?" Đáp: "Được làm nha tiền ngu hầu (một chức võ quan nhỏ trong phủ) là đủ." Thức Phương liền trao giấy bổ nhiệm, lại tặng một trăm nghìn đồng tiền để lo việc tang. Lại hỏi còn muốn gì, Nhạc Sinh đáp: "Tôi tự nhận tội mà chết, quyết không trốn chạy. Xin tháo gông cùm, cho tắm gội, gặp vợ con dặn dò việc nhà." Thức Phương đều chấp thuận.
Đến giờ, Thức Phương lên cổng nam của châu, sai dẫn Nhạc Sinh ra để từ biệt. Nhạc Sinh tắm gội, chải đầu, đội khăn, đến trước lầu lạy và thưa: "Tôi nay sẽ chết, nhưng chết rồi cũng chưa thôi đâu." Thức Phương hỏi: "Ông oán ta ư?" Đáp: "Không. Trung thừa chỉ vì bị chế sứ ép buộc thôi." Thức Phương rơi nước mắt, cho dẫn ông đến sân đánh cầu, dọn rượu thịt thật hậu. Ăn xong, gọi vợ con đến từ biệt, ông hỏi: "Đã mua được quan tài chưa? Mua ngay đi, lại lấy một nghìn tờ giấy, mười cây bút bỏ vào quan tài. Ta chết sẽ kiện lên trước Thượng đế." Rồi hỏi viên quan giám sát hành hình: "Bây giờ là giờ nào?" Đáp: "Giữa trưa." Nhạc Sinh nói: "Ta chết lúc giữa trưa, đến chiều tối sẽ tới Tân Châu bắt viên phó tướng kia, đến tháng tư năm sau sẽ giết chế sứ Bùi lang trung."
Ngẩng đầu lên, ông thấy người giữ mình là một tên lại dịch thuộc quyền ngu hầu. Nhạc Sinh từng tạm giữ chức đô ngu hầu, bèn bảo hắn: "Ngươi là thuộc hạ cũ của ta. Nay ta đành phận chết, ngươi cẩn thận đừng bẻ gãy cổ ta. Nếu thế thì ta chết rồi sẽ giết ngươi." Tên lại dịch lúc ấy không kịp nghe theo, cứ theo lệ thường kéo đầu ông mà giết, sau đó mới đánh roi. Đánh xong lôi xác ra ngoài, kẻ kéo đầu bỗng hoảng hốt ngã sấp mặt xuống đất mà chết. Mấy ngày sau, Tân Châu báo về rằng viên phó tướng kia chính chiều tối hôm ấy bỗng đau tim mà chết. Chế sứ họ Bùi chết vào tháng tư năm sau.
Tháng mười năm ấy, Thức Phương đang mở tiệc ở sân đánh cầu đãi sứ giả của vua, rượu đang vui, bỗng ngẩng đầu trừng mắt nói: "Nhạc mỗ, nay ngươi đến làm gì? Ta cũng đâu có lỗi." Rồi xin rượu rưới xuống đất khấn vái hồi lâu, lại nói: "Ta biết ngươi oan mà rốt cuộc vẫn giết ngươi, đó cũng là tội của ta." Rồi câm không nói được nữa, người ta khiêng về châu, đến đêm thì chết. Đến nay, ở cổng nam thành Quế Châu, chỗ Nhạc Sinh chết rộng hơn một trượng vẫn không mọc cỏ. Về sau có người làm từ sự ở Quế Châu đến xem, quả đúng như vậy. Từ xưa người chết oan cũng nhiều, sao riêng Nhạc Sinh lại thiêng lạ đến thế! (Trích từ sách "Dật sử")
Tống Thân Tích
Thừa tướng đời Đường là Tống Thân Tích, lúc mới làm tể tướng được vua ân sủng rất mực, ông cũng tự nhận lấy trách nhiệm đem lại thái bình cho đất nước. Bấy giờ Trịnh Chú kết bè cánh, phóng túng, chuyên quyền, Thân Tích muốn trừ khử hắn. Ông bèn cho người bạn là Vương Phiên làm Kinh Triệu doãn (quan đứng đầu vùng kinh đô), ngầm hẹn với Phiên dò xét những việc làm trái phép của Trịnh Chú để dâng tội trạng lên, rồi bắt hắn về phủ Kinh Triệu đánh trượng cho chết. Hẹn xong, Phiên vốn là kẻ tiểu nhân tráo trở, thấy Trịnh Chú đang được bọn hoạn quan quyền thế yêu chuộng, muốn kết thân với hắn, bèn đem hết mưu kế của Thân Tích nói cho Chú biết. Chú liền báo cho Hữu quân (đạo cấm quân bên hữu do hoạn quan nắm quyền).
Chưa đầy mười ngày, bọn họ ngụy tạo tội trạng của Thân Tích, sai người tố cáo rằng ông dùng thư từ kết giao với các vương để mưu làm phản, lấy quần áo, vàng bạc châu báu, ngọc quý làm tin; lại sai người bắt chước nét chữ trong thư tay của ông, đều giống như thật. Vụ án được dựng lên ngay trong cung. Từ quan to đến dân thường, không ai không biết ông bị oan. Các vị đại thần đứng đầu triều đình trở xuống thay nhau vào can, ông mới chỉ bị giáng làm tư mã (chức quan phụ tá nhàn tản ở châu, thường dành cho quan bị giáng) Khai Châu. Đến nhiệm sở được mấy tháng, ông uất ức không chịu nổi mà chết. Năm sau có chiếu ân cho đưa thi hài về chôn ở kinh thành.
Đến mùa xuân năm Thái Hòa thứ nhất, vào giữa trưa, phu nhân của ông đang chợp mắt trước nhà, thấy Thân Tích từ cửa giữa đi vào, bất giác giật mình đứng dậy. Thân Tích vẫy tay gọi, bà bèn xuống thềm. Ông nói: "Hãy đến đây, có chút việc muốn cho bà thấy." Rồi dẫn ra khỏi thành, hình như đến sông Sản, đi về phía bắc mấy dặm, đến một gò hoang, thấy một cái hố lớn. Bên hố có mấy chiếc lồng tre nhỏ và hộp gỗ nhỏ, đều có niêm phong ghi dấu. Thân Tích xách một chiếc lên chỉ cho phu nhân, nói: "Đây là thằng giặc ấy." Rồi giận dữ quát mắng. Bà hỏi: "Là ai?" Đáp: "Là Vương Phiên. Ta đã được Thượng đế cho phép báo thù." Bà hỏi tiếp những cái khác, ông đáp: "Rồi sẽ tự biết." Nói xong, bà giật mình tỉnh dậy, mồ hôi ướt khắp người. Ngay lúc ấy bà kể với người nhà và họ hàng, lại lấy bút ghi lại, cất trong rương áo. Đến tháng mười một năm ấy, Vương Phiên quả nhiên vì có việc mà bị chém ngang lưng ở chợ; mấy người cùng bị giết đều bị chôn chung một hố ngoài thành. Bấy giờ mới biết sự thiêng liêng của Tống công là không sai. (Trích từ sách "Dật sử")
Người giữ sổ sách doanh trại đất Thục
Đời Đường, trong doanh trại của tướng đất Thục là Doãn Yển có một người lính, buổi chiều điểm danh (?) đã quá mấy khắc mà chưa đến. Yển định trách phạt, người lính đang say rượu, tự cãi lý to tiếng. Yển giận, đánh mấy chục trượng, suýt chết. Em người lính làm doanh điển (người giữ sổ sách trong doanh trại), vốn thương anh, lấy làm bất bình, bèn (?) lấy dao rạch da khắc hai chữ "giết Doãn", rồi bôi mực vào. Yển ngầm biết chuyện, bèn mượn cớ việc khác đánh chết người doanh điển ấy.
Đến giữa niên hiệu Thái Hòa, quân Nam Man vào cướp (?), Yển dẫn mấy vạn quân giữ ải Cung Lai. Yển sức khỏe hơn người, thường đùa bảo người hầu lấy gậy đánh vào ống chân mình, đánh đến đâu gân nổi phồng sưng lên đến đó. Cậy sức mạnh, ông dốc hết quân ra khỏi ải đuổi quân Man mấy dặm. Quân Man phục binh nổi dậy, đánh kẹp hai bên, ông thua to, ngựa ngã, trúng mấy chục mũi giáo mà chết. Lúc mới ra khỏi ải, ông bỗng thấy người doanh điển mình đã giết ôm một tập hồ sơ vàng to như bầu bánh xe đi trước dẫn đường, trong lòng rất ghê sợ. Hỏi người hầu thì không ai thấy cả. Rốt cuộc ông chết trận. (Trích từ sách "Dậu Dương tạp trở")
Thái Bình Quảng Ký – quyển 122
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do vua Càn Long nhà Thanh sai biên soạn)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video