Thái Bình quảng ký, quyển mười ba
Thần tiên, phần mười ba
Mao Quân, Khổng An Quốc, Doãn Quỹ
Giới Tượng, Tô Tiên công, Thành Tiên công
Quách Phác, Doãn Tư
Mao Quân
Mao Quân là người U Châu. Ông học đạo ở đất Tề hai mươi năm, đạo thành thì về nhà. Cha mẹ thấy ông thì giận lắm, mắng: "Mày bất hiếu, không ở gần phụng dưỡng cha mẹ, lại đi tìm những thứ yêu quái, nhảm nhí, lang bạt bốn phương." Rồi định lấy roi đánh. Mao Quân quỳ thẳng lưng tạ lỗi: "Con nhận mệnh trời, phải được đạo. Hai việc không thể vẹn cả hai, nên con đành đi xa, không phụng dưỡng được cha mẹ. Nhưng phụng dưỡng dù nhiều ngày cũng chẳng ích gì. Nay con có thể khiến gia đình bình yên, cha mẹ sống lâu. Đạo của con đã thành, không thể chịu roi vọt nhục nhã được, e rằng sẽ xảy ra chuyện không nhỏ."
Người cha vẫn giận không thôi, cầm gậy xông tới. Vừa giơ gậy lên thì gậy gãy thành mấy chục khúc, khúc nào cũng bay vụt đi như tên bắn khỏi cung: trúng vách thì vách thủng, trúng cột thì cột lún vào. Người cha bèn thôi. Mao Quân nói: "Vừa rồi con nói chính là lo chuyện như thế này, lỡ ra trúng làm người bị thương mà thôi." Người cha hỏi: "Mày nói đã được đạo, vậy có làm người chết sống lại được không?" Mao Quân đáp: "Người chết vì tội nặng, ác chồng chất thì không thể sống lại. Còn người chết vì tai nạn bất ngờ hay chết yểu thì có thể làm sống lại." Cha bảo ông thử làm, quả nhiên có hiệu nghiệm.
Em trai Mao Quân làm quan đến bậc nhị thiên thạch (hàng quan lương hai nghìn thạch thóc một năm, tương đương quan đứng đầu một quận), sắp đi nhậm chức. Người trong làng đến tiễn mấy trăm người, Mao Quân cũng ngồi đó. Ông nói: "Tôi tuy không làm quan nhị thiên thạch, nhưng cũng sắp nhận chức của thần linh. Ngày ấy tháng ấy tôi sẽ đi nhậm chức." Khách khứa đều nói: "Chúng tôi xin được đến tiễn." Mao Quân nói: "Các vị chịu đến tiễn, quả là tình ý rất hậu. Nhưng cứ đến tay không, không cần tốn kém gì, tôi sẽ có cái để đãi."
Đến ngày ấy, khách khứa đều tới. Tiệc mở rất lớn: màn trướng toàn bằng lụa xanh, dưới trải mấy lớp thảm nỉ trắng, món ăn lạ, hoa quả quý thơm phức bày la liệt, ca kỹ múa hát, chuông khánh nhạc cụ cùng tấu, tiếng vang trời đất, cách mấy dặm còn nghe. Hơn nghìn người tùy tùng, ai cũng say no. Đến khi quan quân ra đón tới nơi: quan văn mặc áo đỏ thắt đai trắng, mấy trăm người; quan võ thì giáp binh, cờ xí, khí giới sáng chói cả mặt trời, đóng trại dài mấy dặm.
Mao Quân từ biệt cha mẹ, họ hàng, rồi lên xe có lọng bằng lông chim mà đi. Cờ phướn rợp trời, rồng con có sừng thắng làm ngựa kèm, hổ kéo xe, chim bay lượn, thú nhảy nhót che phía trên, mây trôi ráng đẹp lờ mờ quấn quanh hai bên. Đi khỏi nhà hơn mười dặm thì bỗng biến mất. Người gần xa lập miếu thờ phụng ông.
Mao Quân ngồi trong trướng nói chuyện với người. Khi ra vào, có lúc ông hiện thành người ngựa, có lúc hóa thành hạc trắng (?). Người có bệnh đến cầu phúc, thường luộc mười quả trứng gà đưa vào trong trướng. Chốc lát, từng quả được ném ra trả lại. Đem về đập ra, nếu bên trong có lòng đỏ thì người bệnh sẽ khỏi, nếu bên trong có đất thì không khỏi. Người ta thường lấy đó làm điềm. (Trích "Thần tiên truyện")
Khổng An Quốc
Khổng An Quốc là người nước Lỗ. Ông thường luyện hành khí (phép điều hòa, vận chuyển hơi thở trong thân để dưỡng sinh) và uống đan (thuốc luyện từ khoáng chất theo thuật tiên gia), sống đến ba trăm tuổi mà sắc mặt như trẻ nhỏ. Ông ở ẩn trong núi (?), học trò theo ông mấy trăm người. Mỗi lần ông đoạn cốc (nhịn ăn ngũ cốc, một phép tu tiên) rồi vào phòng kín tu luyện một năm rưỡi, khi trở ra lại càng trẻ hơn. Lúc không vào phòng kín thì ăn uống như thường, chẳng khác gì người đời.
An Quốc tính người trầm tĩnh, nghiêm cẩn, rất quý trọng những điều cốt yếu của đạo, không chịu truyền dễ dàng. Ai theo hầu ông năm sáu năm, ông xét kỹ con người và chí hướng rồi mới truyền. Có Trần Bá, người đất An Lạc, xin theo hầu An Quốc. An Quốc nhận làm học trò, giữ lại ba năm, biết ông ta một lòng tin tưởng vững vàng, bèn bảo:
"Thuở nhỏ ta cũng từng chịu khó nhọc tìm kiếm đạo thuật, chỗ nào cũng đến, nhưng rốt cuộc không được phép dùng thần đan luyện từ tám thứ khoáng thạch để bay lên trời, chỉ được phép thành địa tiên (bậc tiên ở lại cõi trần, sống mãi mà không bay lên trời), vừa đủ để không chết mà thôi. Xưa ta theo hầu một ông lão đánh cá ở bờ biển. Ông lão ấy chính là Phạm Lãi, tướng quốc nước Việt ngày trước, đổi tên họ để tránh đời loạn. Ông thương ta có chí, truyền cho ta phương thuốc bí mật và cách uống thuốc, nhờ đó được độ thế (vượt khỏi vòng sống chết của người đời). Những người như Đại Ngũ, Tư Thành, Tử Kỳ, Khương Bá, Đồ Sơn (?) đều sau nghìn tuổi lại trẻ khỏe hơn.
Từ khi nhận đạo đến nay ta uống thuốc đã hơn ba trăm năm. Ta đem một phương truyền cho Thôi Trọng Khanh. Trọng Khanh năm nay tám mươi tư tuổi, uống thuốc đã ba mươi ba năm, xem da thịt, khí lực rất khỏe, râu tóc không bạc, răng miệng còn nguyên chắc. Con hãy đến gặp mà theo hầu ông ấy."
Trần Bá bèn đến theo hầu, nhận phương thuốc, cũng được độ thế, không già. Lại có vợ của Trương Hợp, năm mươi tuổi uống thuốc ấy, trở lại như người chừng hai mươi, cả huyện lấy làm lạ; tám mươi sáu tuổi còn sinh được một con trai. Ông lại dạy thêm mấy người nữa, đều sống đến bốn trăm tuổi rồi vào núi mà đi. Cũng có người không độ thế được, là do vướng vào chuyện thuật phòng trung (phép điều hòa chuyện ăn nằm vợ chồng theo thuật dưỡng sinh) (?). (Trích "Thần tiên truyện")
Doãn Quỹ
Doãn Quỹ tự là Công Độ, người đất Thái Nguyên. Ông học rộng Ngũ Kinh (năm bộ kinh điển của Nho gia: Thi, Thư, Lễ, Dịch, Xuân Thu), đặc biệt giỏi thiên văn, xem khí sao; các sách Hà Đồ, Lạc Thư và sấm vĩ (sách lời sấm, sách giải kinh theo lối thần bí để đoán việc tương lai) không cái gì không tinh tường đến chỗ sâu kín. Về già ông mới học đạo, thường uống hoa hoàng tinh (một vị thuốc rễ củ, tiên gia dùng để dưỡng sinh), mỗi ngày ba hợp (đơn vị đo dung tích nhỏ), tính tuổi đã mấy trăm năm. Ông nói việc thịnh suy, yên nguy, lành dữ trong thiên hạ, chưa từng sai.
Ông đeo ở lưng hơn mười ống tre sơn, trong đều có thuốc, nói là có thể tránh binh đao và dịch bệnh. Ông thường cho người một viên, bảo đeo vào mình. Gặp lúc đời đại loạn, người trong làng nhiều kẻ mắc nạn, chỉ nhà ấy thoát được. Lại khi có dịch lớn, có người được chút thuốc to bằng hạt gạo, bôi lên cửa, thì cả nhà không ai mắc bệnh.
Học trò là Hoàng Lý ở trong núi Lục Hồn, khổ vì hổ dữ. Công Độ bảo ông chặt gỗ (?) làm cột, cách nhà năm dặm, bốn phía mỗi phía chôn một cột. Công Độ đóng ấn niêm phong lên, hổ liền tuyệt dấu; hổ cứ đến chỗ cách năm dặm là quay về. Có con chim quái đậu trên mái nhà, người ta đến thưa với Công Độ. Công Độ viết một đạo bùa, dán vào chỗ chim kêu; đến tối, chim nằm chết dưới lá bùa.
Có người gặp tang, phải chôn cất (?) mà nghèo, lo cuống quýt không biết lấy gì lo liệu. Công Độ đi qua ghé thăm, người con có hiếu kể nỗi cô quạnh khốn khổ. Công Độ thương xót, bảo tìm một miếng chì. Công Độ vào núi Kinh, dựng một túp lều nhỏ, nấu chảy chì trong lò lửa, lấy thuốc mang theo, to bằng hạt gạo, bỏ vào chì quấy lên, liền thành bạc tốt. Ông đưa cho người ấy, dặn: "Ta thương con nghèo khốn không lo liệu nổi nên cứu giúp. Cẩn thận chớ nói nhiều."
Có người nợ tiền công một triệu, thân bị bắt trói. Công Độ đến nhà người giàu mượn mấy nghìn tiền đưa cho người ấy, bảo mua thiếc được trăm lạng. Ông lại nấu chảy, lấy một phương thốn chủy (chiếc thìa đong thuốc vuông một tấc) thuốc bỏ vào, thành vàng, đem trả quan. Sau ông vào núi Thái Hòa thành tiên mà đi. (Trích "Thần tiên truyện")
Giới Tượng
Giới Tượng tự là Nguyên Tắc, người Cối Kê (?). Ông học thông Ngũ Kinh, đọc rộng các học thuyết riêng của từng nhà, giỏi viết văn. Sau ông học đạo, vào núi Đông Sơn, giỏi thuật độ thế và thuật cấm khí (dùng khí lực, phép thuật để chế ngự, làm ngưng đọng sự vật). Ông có thể nhóm lửa trên cỏ tranh nấu gà mà cỏ không cháy; có thể khiến các nhà trong vòng một dặm thổi cơm không chín, gà chó ba ngày không gáy không sủa; có thể khiến cả chợ người đều ngồi không đứng dậy được; có thể biến hình thành cỏ cây, chim thú.
Nghe nói có sách Ngũ đan kinh (sách dạy luyện năm loại thuốc tiên), ông đi khắp thiên hạ tìm mà không gặp được thầy, bèn vào núi chuyên tâm suy nghĩ, mong gặp thần tiên. Mệt lả, ông nằm trên tảng đá. Có một con hổ đến liếm (?) trán ông. Tượng tỉnh dậy thấy hổ, liền bảo: "Nếu trời sai mày đến hầu hạ, bảo vệ ta thì mày cứ ở lại. Nếu thần núi sai mày đến thử ta thì đi ngay." Hổ bèn bỏ đi.
Tượng vào hang núi, trên đó có những viên đá màu tím, ánh xanh biếc rất đẹp, to bằng quả trứng gà, nhiều không đếm xuể. Ông lấy hai viên. Hang sâu không đi tiếp được, ông quay về. Trong núi gặp một người con gái đẹp, tuổi chừng mười lăm mười sáu, dung nhan khác thường, mặc áo năm màu (?), hẳn là thần tiên. Tượng xin phép sống lâu. Người con gái nói: "Anh đem vật trong tay trả về chỗ cũ thì mới được. Anh chưa nên lấy vật ấy, vì thế ta dừng lại đây đợi anh."
Tượng đem đá trả về, thấy cô gái vẫn ở chỗ cũ. Cô bảo: "Hơi thở của người ăn thịt cá trong anh chưa hết. Hãy đoạn cốc ba năm rồi lại đến, ta ở đây." Tượng về đoạn cốc ba năm, lại đến, thấy cô gái vẫn ở chỗ cũ. Cô trao cho Tượng một quyển Hoàn đan kinh (sách dạy luyện hoàn đan, loại thuốc tiên luyện đi luyện lại nhiều lần), bảo: "Được cuốn này là được thành tiên, đừng làm gì khác nữa." Rồi ông từ biệt trở về.
Tượng thường ở nhà học trò là Lạc Đình Nhã. Sau bức rèm, bên giường có bình phong, có mấy thư sinh đang bàn nghĩa sách Tả truyện, bàn không đúng. Tượng ở bên nghe, không nhịn được, bèn bực mình phân giải cho họ. Các thư sinh biết ông không phải người thường, bí mật dâng biểu tiến cử lên vua Ngô. Tượng biết chuyện, muốn bỏ đi, nói: "Sợ việc quan trói buộc ta." Đình Nhã cố giữ lại.
Vua Ngô vời ông đến Vũ Xương, rất tôn kính, gọi là Giới Quân, xuống chiếu cho dựng nhà, màn trướng đồ dùng đều bằng gấm vóc thêu, ban vàng nghìn dật (đơn vị cân lớn, khoảng hai mươi hoặc hai mươi bốn lạng), theo Tượng học thuật ẩn hình (?). Vua thử vào hậu cung, ra vào các phòng khuê mà không ai trông thấy. Những phép ảo thuật như thế, biến hóa đủ cách, không kể xiết.
Sau ông báo là bị bệnh. Vua sai thị nữ thân cận đem một hộp lê ngon ban cho Tượng. Tượng ăn xong, chốc lát thì chết. Vua chôn ông. Ông chết vào giờ trưa, đến giờ thân (khoảng ba đến năm giờ chiều) đã tới Kiến Nghiệp, đem số lê được ban giao cho viên quan coi vườn trồng. Về sau viên quan dâng biểu tâu lên. Vua Ngô liền cho mở quan tài ra xem, chỉ thấy một đạo bùa. Vua nhớ ông, lập miếu thờ, thường thân hành đến cúng. Thường có hạc trắng (?) đến đậu trên chỗ ngồi, quanh quẩn một lúc rồi bay đi. Về sau học trò thấy ông ở núi Cái Trúc, sắc mặt càng trẻ ra. (Trích "Thần tiên truyện")
Tô Tiên công
Tô Tiên công là người Quế Dương, đắc đạo vào thời Hán Văn Đế. Tiên sinh sớm mồ côi (?) cha, trong làng nổi tiếng nhân hậu, hiếu thảo. Nhà ở phía đông bắc thành quận. Ông ra vào đi lại không ngại khô ướt, ăn uống không nề ngon dở. Nhà nghèo, ông thường tự chăn trâu, cùng bọn trẻ trong làng thay phiên nhau làm người chăn. Trâu tiên sinh chăn thì chỉ loanh quanh gần đó, không cần đuổi cũng tự về. Trâu những đứa trẻ khác chăn thì chạy tán loạn bốn phía, vượt đồi băng dốc hiểm. Bọn trẻ hỏi: "Anh có phép gì vậy?" Tiên sinh đáp: "Không phải điều bọn mày biết được." Ông thường cưỡi một con hươu.
Tiên sinh thường cùng mẹ ăn cơm. Mẹ nói: "Bữa ăn không có cá muối, hôm khác con ra chợ mua." Tiên sinh liền cắm đũa vào bát cơm, cầm (?) tiền đi, chốc lát đã mang cá muối về. Mẹ ăn xong, hỏi: "Mua ở đâu thế?" Ông đáp: "Ở chợ huyện Tiện." Mẹ nói: "Huyện Tiện cách đây một trăm hai mươi dặm, đường sá hiểm trở, sao đi về nhanh thế được? Con lừa mẹ." Rồi định đánh. Tiên sinh quỳ thưa: "Lúc mua cá, con gặp cậu ở chợ, cậu nói chuyện với con, bảo ngày mai sẽ đến đây. Xin mẹ đợi cậu đến để xem thật hư." Mẹ bèn tha cho. Sáng hôm sau, quả nhiên người cậu đến, nói hôm qua gặp tiên sinh mua cá muối ở chợ huyện Tiện. Mẹ kinh hãi, mới biết con thần dị.
Tiên sinh từng cầm một cây gậy tre. Người thời ấy nói: "Cây gậy tre của chàng Tô hẳn là rồng." Mấy năm sau, tiên sinh quét dọn sân cửa, sửa sang tường nhà. Bạn hỏi: "Có đón ai sao?" Ông đáp: "Bạn tiên sắp giáng xuống." Chốc lát, thấy ở góc trời tây bắc mây tía cuồn cuộn, có mấy chục con hạc trắng (?) bay lượn trong đó, nhẹ nhàng hạ xuống trước cửa nhà họ Tô, đều hóa thành những thiếu niên dáng vẻ đoan trang tươi đẹp, như người mười tám mười chín tuổi, thong thả nhẹ nhàng.
Tiên sinh nghiêm sắc mặt ra đón, rồi quỳ thưa với mẹ: "Con nhận mệnh phải thành tiên, đã đến kỳ được triệu, nghi vệ đã tới. Con đành không được hầu hạ mẹ nữa." Rồi lạy từ biệt. Mẹ con nức nở. Mẹ nói: "Con đi rồi, mẹ sống thế nào?" Tiên sinh nói: "Sang năm thiên hạ có dịch bệnh. Nước giếng trong sân và cây quýt bên mái hiên có thể thay con nuôi mẹ: một thăng nước giếng, một lá quýt chữa được cho một người. Con lại niêm phong một cái hòm để lại. Khi thiếu thốn gì, mẹ gõ vào hòm mà nói ra, thứ cần dùng sẽ đến. Cẩn thận chớ mở ra."
Nói xong, ông ra cửa, ngập ngừng ngoái nhìn, rồi vọt mình vào mây; mây tía nâng chân, bầy hạc bay lượn, cứ thế lên tận trời xanh mà đi. Năm sau quả có dịch bệnh, người gần xa đều đến xin bà mẹ chữa, bà đều dùng nước giếng và lá quýt, không ai không khỏi. Thiếu thốn gì thì gõ hòm, thứ cần liền đến. Ba năm sau, lòng bà sinh nghi, bèn mở hòm ra, thấy một đôi hạc trắng (?) bay đi. Từ đó gõ hòm không còn ứng nghiệm nữa.
Bà mẹ sống hơn trăm tuổi, một hôm không bệnh mà mất. Người làng cùng chôn cất theo lễ như người thường. Sau bỗng thấy trên núi Ngưu Tỳ ở phía đông bắc châu có mây tía che phủ, trên đó có tiếng khóc than, ai cũng biết là thần của Tô Quân. Quan thái thú và người làng đều lên núi viếng an ủi, chỉ nghe tiếng khóc mà không thấy hình. Quan thái thú và người làng khẩn khoản xin được gặp. Trên không đáp: "Tôi rời cõi tục đã lâu, hình dáng khác người thường. Nếu hiện ra, e rằng các vị sẽ kinh sợ." Họ cố xin mãi, ông bèn hiện nửa mặt và một bàn tay, đều có lông mịn, khác người thường.
Rồi ông nói với quan thái thú và người làng: "Các vị nhọc công từ xa đến an ủi, đường sá hiểm trở, có thể theo đường thẳng mà về, không cần ngoái lại." Nói xong liền thấy một cây cầu bắc ngang bên sườn núi, thẳng đến thành quận. Đang đi, có một viên quan lại ngoái đầu nhìn, liền mất chỗ cầu, rơi xuống bờ sông, thấy một con rồng đỏ uốn mình dưới chân bay đi. Chỗ tiên sinh khóc có hai cành tre quế, không gió mà tự quét đất, nơi ấy luôn sạch sẽ. Ba năm sau không còn tiếng khóc nữa. Nhân thường thấy có con ngựa trắng trên đỉnh núi, người ta đổi tên núi Ngưu Tỳ thành núi Bạch Mã.
Về sau có con hạc trắng (?) đến đậu trên lầu phía đông bắc thành quận. Có người cầm ná bắn nó. Nó lấy móng cào lên ván lầu, nét như viết bằng sơn, rằng: "Thành quách vẫn còn đó, người dân đã khác xưa; ba trăm lần giáp tý mới trở về một lần. Ta là Tô Quân, bắn ta làm gì?" Đến nay, người tu đạo cứ đến ngày giáp tý (ngày đứng đầu trong chu kỳ sáu mươi ngày tính theo can chi) lại thắp hương lễ bái ở nhà cũ của Tiên công. (Trích "Thần tiên truyện")
Lại có thuyết nói: Tô Đam là người Quế Dương, thuở nhỏ nổi tiếng rất hiếu thảo. Mẹ muốn ăn canh cá, Đam ra chợ Tương Châu mua, cách nhà một nghìn bốn trăm dặm, chốc lát đã quay về. Chú của Đam làm lại viên ở châu, gặp Đam ở chợ, nhân đó viết thư gửi về nhà, người nhà rất kinh ngạc. Về sau Đam thưa với mẹ: "Con nhận mệnh phải thành tiên, đành phải đi xa không phụng dưỡng được nữa." Ông để lại trong nhà hai cái mâm: nếu cần ăn thì gõ mâm nhỏ, muốn tiền bạc vải lụa thì gõ mâm lớn; thứ gì cần đều đến ngay. Người trong làng đều lấy làm lạ, báo lên quan. Quan sai lại viên đến khám mâm, không thấy có gì, nhưng mẹ Đam dùng thì linh nghiệm như thần.
Trước đó, khi Đam mới đi có nói: "Năm nay có dịch lớn, người chết gần một nửa. Uống nước giếng trong nhà thì không sao." Quả như lời ông nói, cả nhà đều được yên lành. Mẹ sống hơn trăm tuổi thì mất. Người ta nghe trên núi có tiếng người khóc, đến khi mãn tang mới thôi. Dân chúng lập đền thờ ông. (Trích "Động tiên truyện")
Thành Tiên công
Thành Tiên công tên húy là Vũ Đinh, người làng Ô, huyện Lâm Vũ, quận Quế Dương. Thời Hậu Hán, năm mười ba tuổi, ông cao bảy thước, làm tiểu lại ở huyện. Ông có dáng vẻ khác thường, ít nói, độ lượng rộng rãi, không a dua theo ai, người ta cho ông là ngớ ngẩn. Thuở nhỏ ông thông kinh học mà không theo thầy, chỉ do bẩm tính tự nhiên.
Bấy giờ tiên sinh được sai lên kinh đô, trên đường về qua quận Trường Sa, không kịp vào nhà trạm, bèn ngủ ngoài đồng dưới gốc cây (?). Bỗng nghe phía trên có người nói: "Đi đến chợ Trường Sa mua thuốc." Sáng ra nhìn thì là hai con hạc trắng (?). Tiên công lấy làm lạ, bèn đến chợ, thấy hai người che dù trắng đi cùng nhau. Tiên sinh liền gọi họ lại, bày cơm mời ăn. Ăn xong họ đi luôn, chẳng ngoảnh lại cảm ơn. Tiên sinh bèn theo họ đi mấy dặm. Hai người ngoái lại thấy tiên sinh, nói: "Anh cầu gì mà theo mãi không thôi?" Tiên sinh đáp: "Tôi xuất thân hèn kém, nghe các ông có thuật cứu người, nên xin theo hầu."
Hai người nhìn nhau cười, bèn lấy hộp ngọc ra, mở (?) sách lụa trắng, quả có tên họ Vũ Đinh trong đó. Họ cho ông hai viên thuốc, bảo uống. Hai người nói với tiên sinh: "Anh sẽ thành địa tiên." Rồi bảo ông về nhà. Từ đó ông nhìn thấu muôn vật, tiếng thú tiếng chim đều hiểu được.
Tiên sinh về nhà, sau đó huyện sai ông mang lương thực đến nộp cho phủ quân (quan đứng đầu một quận). Phủ quân là Chu Hân, có tài nhìn người, thấy tiên sinh liền gọi: "Ngươi tên họ là gì?" Ông đáp: "Họ Thành, tên Vũ Đinh, là tiểu lại ở huyện." Phủ quân lấy làm lạ, bèn giữ ông ở bên cạnh. Lâu sau, cử ông làm Văn học chủ bộ (chức quan ở quận, coi việc văn thư, sổ sách và việc học).
Có lần ông ngồi cùng mọi người, nghe đàn chim sẻ kêu thì cười. Mọi người hỏi vì sao, ông đáp: "Phía đông chợ có xe bị lật đổ gạo, bầy sẻ gọi nhau đến ăn." Sai người đi xem thì quả đúng. Bấy giờ quan lại và các nhà hào tộc trong quận đều lấy làm lạ, cho rằng không nên dùng người xuất thân nghèo hèn làm rối loạn chức vị. Phủ quân nói: "Đây không phải điều các ông biết được."
Qua mười ngày, phủ quân cho tiên sinh ở trong gác phủ. Đến đầu năm, vào ngày nguyên hội (?) (buổi họp mặt mừng ngày mồng một Tết), hơn ba trăm người dự, phủ quân sai tiên sinh rót rượu mời. Rượu vừa rót hết một lượt, tiên sinh bỗng ngậm chén rượu phun về hướng đông nam. Khách khứa sửng sốt lấy làm lạ. Phủ quân nói: "Ắt phải có lý do." Bèn hỏi nguyên cớ. Tiên sinh đáp: "Huyện Lâm Vũ bị cháy, tôi dùng rượu này để cứu." Khách khứa đều cười.
Hôm sau, viên quan coi nghi lễ dâng tờ trình, kể tội Vũ Đinh bất kính. Phủ quân liền sai người đến huyện Lâm Vũ xem xét. Người huyện là Trương Tế dâng thư nói: "Ngày mồng một Tết mọi người tụ họp uống rượu mừng, đến giờ thân bỗng lửa cháy lan đến sảnh đường (?), cháy từ hướng tây bắc. Lúc ấy trời trong vắt, gió nam thổi rất mạnh, thấy một dải mây dày từ tây bắc vọt lên, đến thẳng trên huyện, mưa lớn đổ xuống, lửa liền tắt. Trong nước mưa đều có mùi rượu." Mọi người ngờ vực lấy làm lạ, mới biết tiên sinh không phải người thường.
Sau đó phủ quân cho tiên sinh ra phía tây thành quận dựng nhà ở, chỉ có mẹ, một em trai nhỏ và hai đứa con nhỏ. Được hai năm, tiên sinh báo bệnh, bốn đêm sau thì mất. Phủ quân thân đến lo việc khâm liệm. Đã qua hai ngày mà vẫn chưa thành phục (làm lễ mặc đồ tang). Một người bạn của tiên sinh từ Lâm Vũ đến, trên gò Vũ Xương gặp tiên sinh cưỡi la trắng đi về hướng tây. Người bạn hỏi: "Trời sắp tối, anh đi đâu thế?" Ông đáp: "Tạm đến Mê Khê, chốc lát sẽ về. Lúc nãy tôi đi quên thanh đao lớn ở cạnh cửa, đôi giày trên chuồng gà, anh ghé qua bảo người nhà cất đi."
Người bạn đến nhà ông, nghe tiếng khóc, kinh hãi nói: "Vừa rồi tôi gặp tiên sinh ở gò Vũ Xương, nói chuyện với nhau. Ông bảo tạm đến Mê Khê, chốc lát sẽ về, nhờ tôi ghé bảo người nhà cất đao và giày. Sao lại thế này?" Người nhà nói: "Đao và giày đều đã để vào quan tài cả rồi, sao lại ở ngoài được?" Liền đem việc ấy thưa với phủ quân. Phủ quân bèn cho mở quan tài ra xem, không thấy thi hài đâu nữa, chỉ có một cây gậy tre xanh dài chừng bảy thước, mới biết tiên sinh gửi hình (để lại vật thay thân xác) mà thành tiên đi rồi. Người thời ấy nói tiên sinh cưỡi la ở Vũ Xương, bèn đổi tên gò ấy thành gò La, cách quận về phía tây mười dặm. (Trích "Thần tiên truyện")
Quách Phác
Quách Phác tự là Cảnh Thuần, người Hà Đông. Ông hiểu biết rộng, có đạo thoát khỏi cõi đời, tinh thông thiên văn, địa lý, các sách Long đồ, hào tượng (các vạch và hình tượng trong quẻ Kinh Dịch), sấm vĩ; các việc chọn đất đặt mộ, bói chọn chỗ dựng nhà, không việc gì không thấu đến chỗ tinh vi. Lý Phạm trong "Lâm minh đạo luận" (?) nói Cảnh Thuần giỏi gửi gắm ý tứ xa xôi trong văn, giới viết văn đều tôn ông làm thầy.
Khi nhà Tấn trung hưng, Vương Đạo theo chỉ dẫn của ông mà dựng nước, lập xã tắc (đàn thờ thần đất và thần lúa, tượng trưng cho quốc gia). Phác định hết khuôn phép chế độ: ngửa lên thì noi theo các vì sao trong vùng Thái Vi (khu sao tượng trưng cho triều đình của Thiên đế), cúi xuống thì theo Hà Đồ, Lạc Thư và bản đồ hoàng gia. Ôi, việc dựng nghiệp đế vương ắt có trời và người giúp vậy.
Vương Đôn trấn giữ Nam Châu, mưu làm việc đại nghịch, bèn vời Phác làm phụ tá. Bấy giờ vua Minh Đế mười lăm tuổi, một tối họp các quan trong triều, hỏi quan Thái sử (quan coi thiên văn, lịch pháp, xem điềm trời): "Vương Đôn có giành được thiên hạ không?" Sử thần đáp: "Vương Đôn có thể ép được thiên tử, nhưng không thể giành được thiên hạ."
Minh Đế bèn một mình cưỡi ngựa đi vi hành, vào thẳng thành Cô Thục. Đôn đang cùng Phác ăn cơm. Phác hồi lâu không báo với Đôn. Đôn kinh ngạc nói: "Ta với ông đang cùng bàn định kế lớn, sao ông không báo ngay?" Phác nói: "Vừa rồi thấy tinh linh của mặt trời, mặt trăng, các vì sao và thần linh của Ngũ Nhạc (năm ngọn núi lớn linh thiêng), bốn biển đều đi trước đi sau hộ vệ, hạ quan run sợ mất hồn, nên không báo ngay được." Quân của Đôn nghe báo, tưởng là đứa đầy tớ nhỏ cưỡi ngựa chơi; xét lại mới biết không phải, sai ba mươi kỵ binh đuổi theo nhưng không kịp.
Đôn nói: "Đêm qua ta mơ thấy mình ở giữa sông ngoài thành Thạch Đầu, vịn cày mà cày ruộng." Bảo Phác đoán. Phác nói: "Giữa sông lớn vịn cày mà cày thì vốn chẳng thành; cày thì phải lật đất (cũng nghĩa là làm phản), làm phản cũng chẳng thành được gì." Đôn giận, bảo Phác: "Mệnh ông còn được bao lâu (?)?" Phác đáp: "Mệnh hạ quan hết vào hôm nay." Đôn giết Phác.
Nước sông dâng lên đột ngột đến chợ. Thi thể Phác được đưa ra hố phía nam thành, thấy người nhà Phác đã chở quan tài và đồ tống táng đặt sẵn bên hố, giữa hai cây thông, trên cây có tổ chim khách. Đó là điều Phác đã báo trước trong thư gửi về nhà. Phác nói với viên ngũ bá (người lính sai dịch phụ trách việc hành hình): "Năm ta mười ba tuổi, ở Sách Đường đã cởi áo bào cho ngươi. Mệnh ta phải ở trong tay ngươi, hãy dùng đao của ta." Viên ngũ bá cảm nhớ ơn xưa, ngậm nước mắt thi hành án.
Sau khi chôn được ba ngày, người ở chợ Nam Châu thấy Phác bán quần áo, đồ dùng thường ngày của mình, lại nói chuyện với người quen, không chỉ một người thấy. Đôn không tin, mở quan tài ra thì không có thi hài. Phác đắc đạo binh giải (?) (thành tiên bằng cách mượn cái chết do binh khí để thoát xác), nay làm Thủy tiên bá (vị tiên cai quản dưới nước). Ông chú giải các sách "Sơn hải kinh", "Hạ tiểu chính", "Nhĩ nhã", "Phương ngôn"; sáng tác "Du tiên thi", "Giang phú", "Bốc dao", "Khách ngạo", "Động lâm". "Tấn thư" có truyện về ông. (Trích "Thần tiên truyện")
Doãn Tư
Doãn Tư tự là Tiểu Long, người An Định. Đời Tấn, năm Nguyên Khang thứ năm, đêm rằm tháng giêng, ông ngồi trong nhà, sai con ra xem trong mặt trăng có vật gì lạ không. Người con nói: "Năm nay sẽ có lụt lớn, trong mặt trăng có một người mặc áo tơi, đeo kiếm." Tư nhìn kỹ rồi nói: "Sắp có loạn đến." Người con hỏi: "Sao biết vậy?" Ông đáp: "Người trong mặt trăng mặc áo giáp, cầm giáo. Sẽ đại loạn ba mươi năm, rồi mới tạm yên được đôi chút." Sau quả đúng như lời ông nói. (Trích "Thần tiên truyện")
Thái Bình quảng ký, quyển mười ba
Khâm định Tứ khố toàn thư
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video