Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn gom chép truyện kể, soạn vào đời Tống, niên hiệu Thái Bình Hưng Quốc), quyển mười bốn
Thần tiên, phần mười bốn
Lưu Tử Nam — Quách Văn — Ông già núi Tung Sơn
Hứa chân quân — Ngô chân quân — Vạn Bảo Thường
Lý Thuyên
LƯU TỬ NAM
Lưu Tử Nam là tướng quân Quan Quân (?) kiêm thái thú (quan đứng đầu một quận) quận Vũ Uy đời Hán. Ông theo đạo sĩ Doãn công, được truyền bài thuốc "Viên đom đóm của Vụ Thành Tử". Thuốc này trừ được bệnh tật, khí dịch độc, cọp sói, rắn độc, ong, bọ cạp cùng mọi thứ độc. Thuốc còn trừ được năm loại binh khí, gươm đao, giặc cướp và mọi tai họa hung dữ.
Cách làm như sau. Lấy hùng hoàng (khoáng chất màu vàng, có độc, dùng làm thuốc) cùng một vị nữa (?), mỗi thứ hai lạng (đơn vị cân thời xưa). Lấy đom đóm, quỷ tiễn (?) (vị thuốc lấy từ cành cây vệ mâu có cánh như mũi tên) và tật lê (một loại hạt có gai dùng làm thuốc), mỗi thứ một lạng. Lấy cán búa sắt đốt cho cháy đen, tro trong lò rèn và sừng dê đực, mỗi thứ một phân rưỡi (phân: đơn vị cân trong sách thuốc xưa, bằng một phần tư lạng). Tất cả nghiền nhỏ như bột, trộn với lòng đỏ trứng gà và máu mào gà trống lông đỏ, vo thành viên to bằng hạt hạnh nhân. Dùng túi đỏ ba góc đựng năm viên, thường đeo trên cánh tay trái. Người đi lính thì buộc ở thắt lưng, người ở nhà thì treo trên cửa, sẽ trừ được giặc cướp và các vật độc.
Tử Nam bào chế thuốc ấy rồi đeo theo người. Năm Vĩnh Bình thứ mười hai (niên hiệu của Hán Minh Đế, tức năm 69), ở vùng ranh giới đất Vũ Uy, ông gặp quân giặc ngoại tộc, đánh một trận lớn và thua. Quân còn lại tan chạy hết, riêng ông bị giặc vây. Tên bắn xuống như mưa, nhưng còn cách ngựa của Tử Nam mấy thước là tên rơi xuống đất, rốt cuộc không mũi nào trúng được ông. Giặc cho ông là thần nhân, bèn giải vây bỏ đi. Tử Nam đem phép ấy dạy cho con cái và anh em đi lính, ai nấy đều chưa từng bị thương. Ông mừng vì thấy thuốc linh nghiệm, truyền lại cho đời sau và quý giữ nó.
Cuối đời Hán, đạo sĩ Thanh Ngưu (tức đạo sĩ cưỡi trâu xanh) là Phong Quân Đạt có được bài thuốc, đem truyền cho Hoàng Phủ Long người đất An Định. Hoàng Phủ Long trao lại cho Ngụy Vũ Đế (tức Tào Tháo), từ đó thuốc dần dần truyền ra dân gian. Thuốc còn có tên là "Viên Quan Quân", cũng gọi là "Viên Vũ Uy". Nay bài thuốc được chép trong sách Thiên kim dực (sách thuốc của danh y Tôn Tư Mạc đời Đường). (Trích từ sách Thần tiên cảm ngộ truyện)
QUÁCH VĂN
Quách Văn, tên chữ là Văn Cử, người Lạc Dương; sách Tấn thư có chép truyện về ông. Ông ở ẩn trên núi Thiên Trụ đất Dư Hàng (?), có khi ở núi đá Đại Bích. Thái Hòa chân nhân (bậc tiên đã đắc đạo, hiệu Thái Hòa) từng giáng xuống nhà ông, truyền cho ông đạo "xung chân" (đạo giữ lòng trống lặng, trở về bản tính chân thật). Ông giấu tung tích, lặng lẽ tu luyện, người đời không ai biết.
Có con cọp há miệng đến trước hang đá như muốn xin điều gì. Văn Cử thò tay vào cổ họng cọp, thấy có cái xương mắc, bèn lấy ra. Hôm sau, cọp ngậm một con hươu chết đặt ở ngoài hang đá. Từ đó cọp thường quanh quẩn hiền lành bên ông, ông có thể vuốt ve và dắt nó đi. Văn Cử ra khỏi núi thì cọp ắt đi theo. Dù vào chốn thành thị giữa đám đông, cọp vẫn cúi đầu đi theo, không dám hung dữ, giống như chó hay dê vậy. Có khi ông đặt sách vở lên lưng, cọp cũng cõng mà đi (?). Văn Cử thường hái quả cây, lá tre để đổi lấy muối gạo, bỏ vào sọt cho cọp cõng theo (?).
Vua Tấn nghe chuyện, cho vời ông về triều, hỏi: "Tiên sinh thuần phục được cọp là có phép thuật gì chăng?" Ông đáp: "Chỉ là tự nhiên mà thôi. Người không có lòng hại thú thì thú không có ý hại người, cần gì đến phép thuật. Vỗ về ta thì ta tôn làm chủ, cọp cũng như dân vậy. Hà hiếp ta thì ta coi là kẻ thù, dân cũng như cọp vậy. Việc trị dân với việc thuần cọp có gì khác nhau đâu?" Vua cho lời ông là cao, phong quan nhưng ông không nhận.
Ông về núi Ngao Đình, đắc đạo rồi đi mất. Người đời sau tìm được dưới chiếu giường ông nằm những tập sách viết trên lá cói (?), tên là Kim hùng thi và Kim thư ký. Lời trong đó đều là sấm ngữ (lời đoán trước việc tương lai) về thời bấy giờ. Xác ông để lại giống như xác rắn lột. (Trích từ sách Thần tiên thập di)
ÔNG GIÀ NÚI TUNG SƠN
Ông già núi Tung Sơn là người đời Tấn. Sách Thế thuyết chép rằng phía bắc núi Tung Sơn có một cái hang lớn, không đo được nông sâu. Năm nào dân chúng cũng lên đó dạo chơi ngắm cảnh. Có lần ông già lỡ chân rơi xuống hang. Bạn bè mong may ra ông chưa chết, bèn ném thức ăn xuống hang. Ông nhặt được thức ăn ấy mà ăn, rồi men theo hang đi tới.
Đi được hơn mười ngày, bỗng thấy chỗ rộng rãi sáng sủa, có một căn nhà cỏ. Trong nhà có hai vị tiên ngồi đánh cờ, dưới bàn cờ có mấy chén nước trắng. Ông nói mình đang đói khát, người đánh cờ cho ông uống. Uống xong, sức lực ông tăng gấp mười. Người đánh cờ hỏi: "Ngươi có muốn ở lại đây không?" Ông đáp là không muốn ở. Người đánh cờ bèn chỉ bảo: "Từ đây đi về phía tây mấy chục bước có một cái giếng lớn. Trong giếng có nhiều thứ kỳ quái, chớ có sợ. Cứ gieo mình xuống giếng, tự khắc sẽ ra được. Nếu đói thì lấy vật trong giếng mà ăn."
Ông làm đúng như lời, vào trong giếng. Trong đó có nhiều giao long (loài rồng sống dưới nước), nhưng thấy ông thì đều tránh đường. Ông theo lòng giếng mà đi. Vật trong giếng giống như bùn xanh mà thơm ngon, ăn vào thì chẳng thấy đói nữa. Đi chừng nửa năm, ông mới ra ở núi Thanh Thành đất Thục, nhờ vậy được trở về Lạc Dương.
Ông đem chuyện hỏi Trương Cử. Trương Cử nói: "Đó là quán của bậc tiên (?). Thứ ông uống là ngọc tương (nước ngọc, thứ nước uống của tiên). Thứ ông ăn là thạch tủy (tủy đá, chất tinh của đá, thức ăn của tiên) trong hang rồng. Có lẽ ông là người được thành tiên chăng!" Ông bèn tìm đường hang quay trở lại, rồi không biết đi đâu mất.
Sách Trung ký (?) chép rằng núi Thanh Thành ở quận Thục có hang động chia làm ba ngả, ngả tây bắc thông tới núi Côn Lôn (ngọn núi thần thoại ở phương tây, nơi tiên ở). Sách Mao Quân truyện chép rằng Thanh Thành là động thứ năm, gọi là cõi trời "Nhà báu của chín vị tiên", chu vi hai nghìn dặm. Đó là một trong mười "động thiên" (theo Đạo giáo, đó là những cõi trời nằm trong lòng núi, nơi thần tiên cư ngụ). Vào núi mười dặm thì đến được. (Trích từ sách Thần tiên thập di)
HỨA CHÂN QUÂN
Hứa chân quân (chân quân: danh hiệu tôn xưng bậc tiên đã đắc đạo trong Đạo giáo) tên là Tốn, tên chữ là Kính Chi, vốn người đất Nhữ Nam. Ông nội là Diễm, cha là Túc, đời đời đều mến mộ đạo lớn. Hứa Mại, giữ chức thượng thư lang (quan làm việc ở cơ quan Thượng thư, giúp vua xử lý giấy tờ) đời Đông Tấn, và Hứa Mục, giữ chức tán kỵ thường thị (quan hầu cận bên vua để can gián) kiêm trưởng sử (quan đứng đầu bộ máy giúp việc) của tướng quân Hộ quân (?), đều là cháu trong họ của chân quân.
Năm hai mươi tuổi, chân quân theo học Đại Động quân Ngô Mãnh, được truyền những phép cốt yếu của Tam Thanh (ba vị thần tối cao của Đạo giáo). Ông được quê nhà tiến cử vào hàng hiếu liêm (danh mục chọn người hiếu thảo, liêm khiết ra làm quan), được bổ làm huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) huyện Tinh Dương đất Thục. Ít lâu sau, vì nhà Tấn rối loạn, ông bỏ quan về phía đông, cùng Ngô quân đi khắp vùng Giang Tả (vùng phía đông hạ lưu sông Trường Giang).
Gặp lúc Vương Đôn (đại tướng nhà Đông Tấn) làm loạn, hai vị bèn giả làm người làm bùa (?) để xin vào yết kiến Đôn, cốt muốn ngăn sự tàn bạo của Đôn để giữ lấy nhà Tấn. Một hôm, hai vị cùng Quách Phác (danh sĩ đời Tấn, giỏi bói toán) đến chầu Đôn. Đôn đang chứa giận mà tiếp họ, nói với hai vị: "Cô (tiếng vương hầu tự xưng) đêm qua được một giấc mộng, muốn nhờ tiên sinh đoán giúp, được chăng?" Chân quân đáp: "Xin đại quân (?) kể đủ."
Đôn nói: "Cô mộng thấy một thân cây, phía trên đâm thủng trời. Cô nhận ngôi vua, liệu có chắc thành công trọn vẹn không?" Hứa quân nói: "Giấc mộng này hẳn không phải điềm lành." Đôn nói: "Xin cho nghe lời giải." Ngô quân nói: "Chữ Mộc (nghĩa là cây) mà nét trên đâm vượt lên trời thì thành chữ Vị, nghĩa là 'chưa'. Minh công (tiếng tôn xưng người quyền quý) chưa thể làm liều được, vận nước nhà Tấn hẳn còn chưa suy."
Vương Đôn giận, bèn sai Quách Phác bói cỏ thi (cách bói đếm cọng cỏ thi để lập quẻ). Quẻ thành, Cảnh Thuần (tên chữ của Quách Phác) nói: "Không thành." Đôn lại hỏi về tuổi thọ của mình. Phác nói: "Minh công nếu khởi binh thì tai họa chẳng còn bao lâu; nếu ở yên tại Vũ Xương thì tuổi thọ không lường được." Đôn rất giận, lại hỏi: "Còn tuổi thọ của khanh là bao nhiêu?" Phác nói: "Tuổi thọ của tôi hết trong hôm nay." Đôn giận, sai võ sĩ bắt Phác đem đi hành hình.
Lúc ấy hai vị chân quân đang uống rượu với Đôn. Hứa quân ném chiếc chén lên xà nhà, chén bay lượn quanh các xà. Bọn Đôn ngước mắt nhìn theo chén thì Hứa quân ẩn mình ngay giữa chỗ ngồi (?). Thế là hai vị ra cửa ải nhà Tấn về phía nam, đến cửa sông Lư Giang, gọi người lái thuyền chở đi Chung Lăng. Người lái thuyền nói: "Tôi tuy có chiếc thuyền này nhưng không có người chèo chống, không cách gì chở các ông được." Hai vị nói: "Ngươi cứ dùng thuyền chở chúng ta, chúng ta tự lo cho thuyền đi." Rồi dặn người lái thuyền: "Ngươi nên vào trong khoang, đóng cửa, nằm im. Nếu nghe thuyền đi rất nhanh cũng không được lén nhìn."
Thế rồi thuyền bay lên khỏi mặt nước, vượt không trung vào mây. Hai vị ngồi ngay ngắn bàn luận, trong khoảnh khắc đã tới đỉnh Tử Tiêu ở phía tây bắc động Kim Khuyết trên núi Lư Sơn. Hai vị muốn tạm ghé vào trong động. Hai con rồng kéo thuyền đi tới nơi, thân thuyền quẹt rẽ cây rừng, tiếng cọ xát rào rạo nghe kinh hãi, khác thường. Người lái thuyền không nhịn được, lén đưa mắt nhìn trộm. Hai con rồng biết có người nhìn thấy mình, bèn bỏ thuyền lại trên đỉnh núi mà đi.
Hai vị nói với người lái thuyền: "Ngươi trái lời ta dặn, làm kinh động hai con rồng, khiến chúng bỏ thuyền lại trên đỉnh núi cao muôn trượng. Ta vì bận cùng các vị chân tiên trừ dẹp yêu quái gây hại, nay phải tạm rời đây đi khắp sông hồ. Ngươi đã mất thuyền, trở về cõi người cũng vô ích. Ngươi có thể ở lại trên đỉnh Tử Tiêu này mà dạo xem núi Khuông Lư (tên khác của núi Lư Sơn)." Hai vị chỉ cho người ấy cách phục nhĩ (ăn uống thuốc tiên để dưỡng thân, sống lâu) bằng cỏ thiêng, lại dạy thuật ẩn mình làm địa tiên (bậc tiên ở lại trần gian, sống lâu trong núi non). Vì thế dấu vết đáy thuyền của người lái thuyền nay vẫn còn.
Về sau, ở đất Dự Chương, chân quân gặp một chàng trai trẻ, dáng vẻ chỉnh tề, tự xưng là Thận Lang. Hứa quân trò chuyện với y, biết y không phải người. Chỉ trong chớp mắt, chàng trai cáo từ đi mất. Chân quân nói với học trò: "Chàng trai vừa rồi chính là tinh thuồng luồng. Ta nghĩ đất Giang Tây nhiều lần bị lụt lội tàn hại, nếu không giết nó thì e nó trốn thoát."
Tinh thuồng luồng biết chân quân đã nhận ra mình, bèn trốn ở phía bắc bãi Long Sa, hóa thành con trâu vàng. Chân quân dùng đạo nhãn (con mắt nhìn thấu mọi vật của người tu đạo) nhìn từ xa, bảo đệ tử là Thi Đại Vương: "Con yêu tinh kia đã hóa làm trâu vàng. Ta nay hóa thân làm trâu đen, lấy khăn tay vắt trên vai để nhận ra. Ngươi thấy trâu chạy húc nhau thì lấy kiếm chém." Rồi chân quân hóa thân đi. Chốc lát, quả thấy con trâu đen đuổi con trâu vàng chạy tới. Đại Vương vung kiếm chém, trúng đùi trái con trâu vàng, nó bèn lao xuống cái giếng phía tây thành. Con trâu đen do Hứa quân hóa ra đuổi theo sau, cũng nhảy xuống giếng. Tinh thuồng luồng lại theo giếng ấy chạy trốn, đi thẳng về Đàm Châu, lại hóa thành người.
Trước đó, tinh thuồng luồng đã hóa làm chàng trai đẹp đẽ, thông minh, phóng khoáng, lại giàu có nhiều của báu. Y biết thứ sử (quan đứng đầu một châu) Đàm Châu là Giả Ngọc có cô con gái đoan trang xinh đẹp, đang muốn tìm chàng rể sang trọng để gả. Tinh thuồng luồng bèn bỏ nhiều của báu đút lót cho những người thân cận của Giả công, nhờ vậy được kết làm vợ chồng. Từ đó y cùng vợ ở trong hậu viện của dinh quan. Mỗi khi đến khoảng xuân hạ, y thường xin đi chơi khắp sông hồ, khi về thì mang theo châu báu của cải tính đến hơn vạn. Họ hàng và tôi tớ của Giả sứ quân (tiếng tôn xưng quan thứ sử) ai cũng nhờ y mà thành giàu có.
Đến lần này, tinh thuồng luồng về tay không, lại nói bị bọn cướp đánh bị thương. Trong lúc cả nhà đang than thở thương xót, người coi việc tiếp khách vào báo: "Có một vị đạo sĩ họ Hứa, tên chữ Kính Chi, xin gặp sứ quân." Giả công vội ra tiếp. Chân quân nói với Giả công: "Nghe nói ông có chàng rể quý, xin cho gặp mặt một chút." Giả công bèn gọi Thận Lang ra gặp đạo sĩ. Thận Lang sợ hãi, cáo bệnh trốn biệt. Chân quân lớn tiếng quát: "Đây là con yêu già thuồng luồng chuyên hại người vật ở sông hồ, sao dám trốn hình!" Tinh thuồng luồng liền hiện lại nguyên hình, quằn quại dưới thềm nhà, rồi bị lính và nha lại giết chết.
Chân quân lại bảo đem hai đứa con của nó ra, phun nước vào, chúng liền hóa thành thuồng luồng con. Người vợ họ Giả cũng suýt biến thân (?). Cha mẹ nàng khẩn cầu chân quân, chân quân bèn cho bùa thần để cứu chữa. Ông lại sai đào dưới nền nhà, mới sâu hơn một trượng (đơn vị đo xưa, khoảng hơn ba mét) đã thấy hang chạy ngang mênh mông không bờ. Chân quân nói với Giả Ngọc: "Người nhà ông suýt nữa thành mồi cho cá và ba ba. Nay phải dời đi ngay, không được chậm trễ." Giả Ngọc vội vàng dọn nhà. Chỉ trong khoảnh khắc, dinh quan sụp đổ chìm mất, sóng trắng cuộn trào. Dấu vết cũ ấy đến nay vẫn còn rõ.
Ngày mồng một tháng tám năm Thái Khang thứ hai đời Hiếu Vũ Đế nhà Đông Tấn (?), tại núi Tây Sơn đất Hồng Châu, chân quân cùng cả nhà bốn mươi hai người và cả ngôi nhà bay lên trời mà đi. Chỉ có một hộp đá, một cối giã thuốc, một bầu bánh xe cùng chiếc màn gấm chân quân từng dùng từ trong mây rơi trở xuống nền nhà cũ. Người trong làng nhân đó dựng quán (đền thờ của Đạo giáo) Du Duy ở chỗ ấy. (Trích từ sách Thập nhị chân quân truyện)
NGÔ CHÂN QUÂN
Ngô chân quân tên là Mãnh, tên chữ là Thế Vân, nhà ở huyện Vũ Ninh đất Dự Chương. Bảy tuổi, ông thờ cha mẹ nổi tiếng hiếu thảo. Mùa hè đi ngủ, ông không xua muỗi, vì sợ muỗi bay đi sẽ đốt cha mẹ mình. Lớn lên, ông thờ thầy là thái thú Nam Hải Bào Tĩnh, nhân đó được nghe giảng về đạo lớn.
Có lần ông đi Chung Lăng, sóng sông mênh mông, ông không cần thuyền chèo, chỉ lấy quạt lông trắng vạch xuống nước rồi đi qua. Người xem đều lấy làm lạ. Mãnh có đạo thuật. Bỗng một hôm, gió dữ nổi lên ầm ầm. Mãnh bèn viết một lá bùa ném lên mái nhà, có con chim xanh ngậm bùa bay đi. Chốc lát gió lặng. Có người hỏi, ông đáp: "Ở hồ Nam có chiếc thuyền gặp gió này, trong đó có hai đạo nhân kêu trời xin cứu, nên ta dùng cách ấy để cứu họ." Về sau người ta dò hỏi, quả đúng như lời ông nói.
Bấy giờ huyện lệnh Vũ Ninh là Can Khánh chết đã ba ngày mà chưa khâm liệm. Mãnh đến khóc viếng, rồi nói: "Quan huyện vốn chưa đáng chết, nay ta sẽ lên trời kiện cho ông ấy." Mãnh bèn nằm bên cạnh xác Khánh, mấy ngày sau cả hai cùng trở về. Lúc ấy đang giữa mùa nóng, xác trong quan tài đã thối rữa, hồn Khánh ghê sợ không muốn nhập vào. Mãnh cố đẩy hồn vào, Khánh mới sống lại. Em của Khánh là Can Bảo, giữ chức trước tác lang (quan coi việc biên soạn sử sách) nhà Tấn, cảm động vì chuyện anh mình, lại tận mắt thấy người thiếp bị chôn theo người cha đã mất sống lại, bèn soạn sách Sưu thần ký, lưu hành khắp đời. Về sau, ở đất Tây Bình, Mãnh cưỡi cỗ xe báu do hươu trắng kéo bay vào không trung mà đi. (Trích từ sách Thập nhị chân quân truyện)
VẠN BẢO THƯỜNG
Vạn Bảo Thường không rõ là người ở đâu. Sinh ra đã thông minh, ông tinh thông chung luật (hệ thống quy tắc định cao độ các âm trong âm nhạc), giỏi khắp bát âm (tám loại nhạc cụ chia theo chất liệu: kim loại, đá, tơ, trúc, bầu, đất nung, da, gỗ). Có lần ở ngoài đồng, ông gặp hơn mười người, xe cộ áo quần sáng đẹp, cờ phướn dàn hàng san sát, như đang chờ ai. Bảo Thường vội tránh đi. Những người ấy sai người gọi ông đến trước mặt, nói: "Thượng đế thấy ông được trời ban cho tính hiểu âm luật, muốn ông truyền bát âm ở đời suy mạt, cứu lấy thứ nhạc đã hư hỏng. Nhưng âm thanh chính thủy (nền nhạc chuẩn mực thuở ban đầu) thì ông chưa biết đủ. Nay sai quan coi nhạc Quân Thiên (nhạc trên cõi trời của Thượng đế) chỉ cho ông những chỗ tinh vi cốt yếu."
Họ mời ông ngồi rồi dạy cho nhạc các đời, những âm thanh của thời thịnh trị và thời loạn lạc, không điều gì không giảng đủ. Bảo Thường ghi nhớ hết. Hồi lâu, các vị tiên bay lên không trung mà đi. Bảo Thường về đến nhà thì đã qua năm ngày. Từ đó, nhạc ở cõi người không thứ gì ông không hiểu tường tận.
Có lần ông đang ăn cùng mọi người, câu chuyện bàn đến âm luật. Lúc ấy không có nhạc cụ, Bảo Thường bèn lấy bát đĩa và đồ vật linh tinh, dùng đũa gõ vào, xếp định âm cao âm thấp. Các bậc cung, thương (tên các bậc trong thang năm âm cung, thương, giốc, chủy, vũ của nhạc xưa) đều đủ cả, hòa nhau như tiếng đàn sáo, khiến người đương thời rất khen ngợi.
Trải qua nhà Bắc Chu đến nhà Tùy, ông lận đận không làm quan. Đầu năm Khai Hoàng (niên hiệu của Tùy Văn Đế), Bái quốc công Trịnh Dịch định xong nhạc và dâng lên. Văn Đế cho gọi Bảo Thường đến hỏi có được hay không. Bảo Thường nói: "Đây là âm thanh của nước sắp mất, bi ai oán hận, nhẹ nổi tản mát, không phải tiếng nhạc chính đáng thanh nhã." Ông hết lời nói là không dùng được. Vua ra lệnh cho Bảo Thường chế tạo nhạc cụ, nhưng tiếng nhạc của ông nhìn chung thấp hơn, không giống nhạc cũ.
Ông lại nói rằng đời có phép "toàn cung" trong sách Chu lễ (phép lần lượt lấy mỗi luật trong mười hai luật làm âm chủ để lập điệu), từ thời Hán, Ngụy đến nay những người hiểu nhạc đều không thông được. Bảo Thường đem phép ấy ra làm, ai cũng cười chê. Người ta thử bảo ông làm, ông tiện tay là thành khúc nhạc, mọi người đều kinh ngạc thán phục. Từ đó ông thêm bớt sửa đổi nhạc cụ nhiều không kể xiết. Nhưng tiếng nhạc của ông thanh nhã nhạt nhẽo, không hợp với thói thường, người ta đều không ưa, rốt cuộc bị gác lại không dùng.
Bảo Thường nghe nhạc của Thái thường (cơ quan coi việc lễ nhạc của triều đình), khóc mà nói với người khác: "Tiếng nhạc này dâm loạn, gay gắt mà bi ai, thiên hạ chẳng bao lâu nữa sẽ giết nhau đến hết." Lúc bấy giờ trong nước yên ổn, thiên hạ đang cực thịnh, người ta nghe lời ông đều cho là không đúng. Đến cuối năm Đại Nghiệp (niên hiệu của Tùy Dạng Đế), việc ấy rốt cuộc ứng nghiệm.
Bấy giờ các ông Trịnh Dịch, Hà Thỏa, Lư Bí, Tô Đạo, Tiêu Cát, Vương Lệnh Ngôn đều giỏi nhã nhạc (nhạc chính thống dùng trong lễ nghi triều đình). Các ông An Mã Câu, Tăng (?) Diệu Đạt, Vương Trường Thông, Đôn (?) Kim Lạc thì giỏi soạn nhạc mới. Những người ấy đều trong lòng phục Bảo Thường, nói rằng ông vốn là người tiên mượn thân ở cõi trần đã lâu (?).
Bảo Thường không có con, từng nói với bạn: "Ta mà ốm đau không chịu nổi thì trơ trọi một mình." Nhân lúc ông ốm, người vợ lấy trộm của cải mà bỏ trốn, ông suýt chết đói. Bỗng một đêm, các vị thần tiên ông gặp trước kia giáng xuống nhà ông, nói: "Ngươi bỏ cõi chín tầng trời cao xa, buông lòng vương vấn tình yêu bụi bặm nơi cõi đất, chìm đắm ở đây, nay hạn sắp hết rồi. Ngươi còn nhớ chuyện ở cung Vân Đình chăng (?)?" Bảo Thường ngơ ngẩn hồi lâu mới tỉnh ngộ. Hôm khác, ông nói với người hàng xóm: "Ta vốn từ cung tiên bị đày xuống cõi người, nay sắp đi rồi." Chừng mười ngày sau, không biết ông đi đâu mất. (Trích từ sách Thần tiên thập di)
LÝ THUYÊN
Lý Thuyên hiệu là Đạt Quan Tử, ở núi Thiếu Thất, ham đạo thần tiên, thường đi khắp các núi danh tiếng để thu thập rộng rãi phương thuật (các phép luyện thuốc, tu luyện, bùa phép của người theo đạo tiên). Đến hang đá Hổ Khẩu trên núi Tung Sơn, ông tìm được bộ Hoàng Đế âm phù kinh (kinh sách cổ của Đạo giáo, tương truyền của Hoàng Đế, bàn về lẽ trời đất và cách vận dụng). Đó là bản viết trên lụa trắng, trục sơn son, đựng trong hộp ngọc. Trên đề: "Ngày mồng bảy tháng bảy năm Chân Quân thứ hai đời Đại Ngụy (niên hiệu Thái Bình Chân Quân của nhà Bắc Ngụy), đạo sĩ phái Thượng Thanh là Khấu Khiêm Chi cất giữ ở núi danh tiếng, để truyền cho người cùng chí hướng." Bản sách đã mục nát. Thuyên chép lại, đọc mấy nghìn lần mà rốt cuộc vẫn không hiểu ý nghĩa.
Nhân đó ông vào đất Tần, đến dưới chân núi Ly Sơn, gặp một bà lão búi tóc ngay giữa đỉnh đầu, phần tóc còn lại xõa xuống một nửa, áo quần rách rưới (?), chống gậy, thần thái rất khác thường. Bà thấy bên đường có đống lửa bỏ sót đang cháy cây, bèn nói một mình: "Lửa sinh ra từ cây, tai họa phát ra ắt quay lại khắc chế chính nó." Thuyên kinh ngạc hỏi: "Đó là câu trong Hoàng Đế âm phù kinh, sao bà lại nói được?" Bà lão nói: "Ta được truyền bùa này đã ba nguyên, sáu vòng giáp tý rồi (giáp tý: một vòng sáu mươi năm theo lịch can chi; nguyên: một chu kỳ lớn gồm nhiều vòng giáp tý; ý nói đã trải rất nhiều năm). Chàng trai lấy được nó từ đâu?" Thuyên cúi đầu lạy hai lạy, kể rõ việc mình tìm được.
Bà lão nói: "Xương gò má của chàng chạy thông tới sinh môn (?) (một vị trí trên mặt theo tướng học), mệnh luân (?) (vành chỉ vận mệnh theo tướng học) ngang với nhật giác (chỗ xương trán nhô lên, tướng của người quý). Khí huyết chưa suy, bóng lòng không lệch, tính hiền mà ham phép tắc, tinh thần dũng mãnh mà vui với đạo lớn, thật là đệ tử của ta. Nhưng năm bốn mươi lăm tuổi chàng sẽ gặp đại nạn." Bà bèn lấy ra một lá bùa viết bằng chữ son, xỏ vào đầu gậy, bảo Thuyên quỳ xuống nuốt, rồi nói: "Trời đất phù hộ cho."
Rồi bà ngồi trên tảng đá, giảng cho Thuyên ý nghĩa của Âm phù kinh: "Kinh này cả thảy ba trăm chữ: một trăm chữ giảng về Đạo, một trăm chữ giảng về thuật, một trăm chữ giảng về phép. Phần trên có đạo bão nhất của thần tiên (giữ trọn cái Một, tức giữ tinh thần hợp nhất với Đạo). Phần giữa có phép làm giàu nước yên dân. Phần dưới có thuật làm mạnh binh lính, đánh đâu thắng đó. Tất cả đều trong thì xuất phát từ tâm trí, ngoài thì hợp với việc đời. Xét chỗ tinh vi của nó, đến kinh Hoàng Đình nội cảnh (kinh Đạo giáo dạy tu luyện bên trong thân thể) cũng không đủ để làm gương soi. Xét chỗ cốt yếu của nó, đến kinh truyện, sách các nhà tư tưởng và sử sách cũng không đủ để làm văn. Xét chỗ khéo léo mưu trí của nó, đến Tôn Vũ, Ngô Khởi, Hàn Tín, Bạch Khởi (các danh tướng nổi tiếng thời xưa) cũng không đủ để gọi là tài lạ.
Không phải người có đạo thì không được cho nghe. Cho nên bậc chí nhân (người đạt đến đạo cao nhất) dùng nó thì được Đạo, người quân tử dùng nó thì được thuật, người thường dùng nó thì chuốc lấy tai họa, vì hiểu biết và phận mỗi người khác nhau. Nếu truyền cho người cùng chí hướng thì phải ăn chay, giữ mình trong sạch rồi mới trao. Người có bản kinh là thầy, người nhận sách là đệ tử. Không được vì giàu sang mà coi trọng, vì nghèo hèn mà coi khinh. Ai trái lời thì bị trừ hai mươi kỷ tuổi thọ (kỷ: đơn vị tính tuổi thọ trong Đạo giáo, một kỷ là mười hai năm). Vào ngày bản mệnh (ngày có can chi trùng với can chi năm sinh của mình), đọc bảy lượt thì tâm trí thêm sáng, tuổi thọ thêm dài. Mỗi năm vào ngày mồng bảy tháng bảy, chép một bản cất vào hang đá trên núi danh tiếng thì được cộng thêm tuổi thọ."
Hồi lâu, bà lão nói: "Đã đến giờ bô (giờ Thân, khoảng ba đến năm giờ chiều) rồi. Ta có cơm lúa mạch, cùng nhau ăn." Bà lấy trong tay áo ra một quả bầu khô, bảo Thuyên xuống khe lấy nước. Nước vừa đầy, quả bầu bỗng nặng hơn trăm cân, Thuyên giữ không nổi, nó chìm xuống suối. Khi ông quay lại thì bà lão đã biến mất, chỉ còn để lại mấy thăng (đơn vị đo lường thể tích xưa) cơm lúa mạch trên tảng đá mà thôi.
Thuyên có tài thao lược, soạn Thái Bạch âm phù (?) mười quyển; lại có tài làm tể tướng, soạn Trung đài chí mười quyển. Bấy giờ ông bị Lý Lâm Phủ (tể tướng gian thần đời Đường Huyền Tông) gạt bỏ, chức vị không hiển đạt. Rốt cuộc ông vào núi danh tiếng tìm đạo, không biết về sau ra sao. (Trích từ sách Thần tiên cảm ngộ truyện)
Thái Bình quảng ký, quyển mười bốn
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách đồ sộ do vua Càn Long nhà Thanh ra lệnh biên soạn, gom các sách xưa chia làm bốn kho)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video