Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn sưu tập truyện kể và ghi chép, biên soạn vào niên hiệu Thái Bình Hưng Quốc đời Tống), quyển mười lăm
Thần tiên, phần mười lăm
Đạo sĩ Vương Toản — Trinh Bạch tiên sinh — Hoàn Khải
Lan công — Nguyễn Cơ
Đạo sĩ Vương Toản
Đạo sĩ Vương Toản là người Kim Đàn, ở núi Mã Tích. Ông thường dùng âm công (việc thiện làm thầm lặng, không ai biết, nhưng được trời đất ghi nhận) để cứu giúp muôn vật, lòng nhân trải đến cả loài sâu bọ (?). Gặp lúc cuối đời Tây Tấn, vùng Trung Nguyên (vùng đồng bằng giữa lưu vực Hoàng Hà, trung tâm của Trung Quốc) loạn lạc. Nạn đói đã đến, dịch bệnh lại nổi lên. Bấy giờ có khí độc chướng (khí độc ở vùng rừng núi gây bệnh), người chết rất nhiều, làng xóm tiêu điều hoang vắng, xác người nằm chồng lên nhau.
Toản ở trong tĩnh thất (phòng yên tĩnh dành để tu luyện, cầu đảo) phi chương (viết tờ tấu dâng lên trời rồi đốt đi để thấu đến thần tiên) để thưa trình. Suốt ba đêm, ông vừa tấu vừa khóc. Đến đêm thứ ba, có ánh sáng như ban ngày chiếu khắp sân nhà. Liền đó gió lành, mây đẹp dày đặc giữa không trung. Chốc lát, hương lạ và nhạc trời giáng xuống tụ trong sân. Hơn ba nghìn người mặc giáp vàng, cầm binh khí sắc bén dàn thành hàng, như đang chờ đợi ai.
Một lát sau, tràng phan kết ngọc châu, phướn quý, cờ vẽ cầu vồng, cờ tiết (cờ làm bằng chùm lông, biểu tượng quyền uy của sứ giả) bằng lông chim, cờ đỏ, cờ gấm, mỗi thứ hai cái đối nhau đi trước dẫn đường; tràng phan ở đầu, cờ tiết ở sau cùng. Lại có bốn đồng tử áo xanh cầm hoa, bưng hương, hai thị nữ bưng án thư. Dưới đất trải chiếu gấm, phía trước dựng một tấm bình phong lớn. Bên trái bên phải có quân Long Hổ (quân hộ vệ mang danh rồng và hổ) và các quan hầu cận, mỗi bên hơn hai mươi người, đứng hai bên bình phong như để canh giữ. Lại có hai mươi sáu người thuộc đại quân giáp vàng và năm mươi vị thần, đứng xếp sau, ở phía ngoài hai vị Long quân và Hổ quân, hàng ngũ nghiêm trang.
Chốc lát, tiếng sênh tiếng sáo vang động không trung, từ phía bắc kéo đến; ánh sáng lạ năm màu rực rỡ tỏa khắp. Một người đeo kiếm, cầm hốt (tấm thẻ dài cầm tay khi chầu) bước lên trước, bảo Toản: "Thái Thượng Đạo Quân (một trong những vị thần tối cao của Đạo giáo) đã đến." Thế rồi một tòa ngồi lớn làm bằng trăm thứ báu từ trên không hạ xuống. Thái Thượng Đại Đạo Quân ngồi trên tòa, có hai vị chân nhân (người tu đạo đã đắc đạo thành tiên) và hai vị thiên đế hầu bên. Đạo Quân ngồi trên hoa sen năm màu, hai chân nhân và hai thiên đế đứng hầu. Toản chắp tay lạy đón, quỳ rạp xuống đất.
Đạo Quân nói: "Ngươi thương xót dân chúng, bày tỏ trong tờ chương tấu, mổ lòng dâng máu (ý nói hết mực chân thành), cảm động đến cõi u minh (?). Địa ti (cơ quan thần linh coi việc ở cõi đất và cõi âm) đã tâu trình đầy đủ, nhờ vậy ta soi xét được tấm lòng ngươi." Toản bò rạp lễ tạ xong, Đạo Quân bảo:
"Một âm một dương sinh thành, nuôi dưỡng muôn vật, còn ngũ hành (năm yếu tố cơ bản cấu thành vạn vật: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) là chỗ thể hiện công dụng của chúng. Ngũ hành lại tương thắng (khắc chế lẫn nhau), hành nào cũng có lúc thịnh lúc suy, thay thế nhau, luân chuyển không ngừng dù chỉ trong một hơi thở. Vì thế sự sinh sôi không bao giờ dừng, khí này thắng khí kia, từ ức kiếp (vô số thời kỳ cực kỳ dài lâu) đến nay chưa từng tạm nghỉ. Kẻ được phần sống thì hợp với thuần dương (dương khí trong sạch, không lẫn âm), bay lên trời mà thành tiên. Kẻ phải phần chết thì chìm vào chí âm (âm khí tột cùng), ở dưới đất mà thành loài âm vật (?). Trong loài ấy cũng có hơn kém, mạnh yếu, cứng mềm, thiện ác, chẳng khác gì cõi người.
Ngọc Hoàng Thiên Tôn lo bọn quỷ thần ngang ngược làm hại con người, nên thường sai Ngũ Đế (năm vị thiên đế cai quản năm phương) và Tam Quan (ba vị quan Trời, Đất, Nước, chuyên xét tội phúc của con người) kiểm soát, cai quản chúng. Luật lệnh, hình phạt không gì là không rõ ràng đầy đủ. Thế nhưng dân đời mạt thế phần nhiều bạc bẽo, giả dối; cội nguồn thuần hậu đã tan, yêu tà dối trá nảy sinh. Họ không trung với vua, không hiếu với cha mẹ, trái với lời dạy về tam cương ngũ thường (ba mối quan hệ chính: vua – tôi, cha – con, chồng – vợ; và năm đức thường: nhân, nghĩa, lễ, trí, tín), tự lao mình vào chỗ chết.
Do đó, bọn ma thuộc khí cũ của Lục Thiên (theo Đạo giáo là sáu cõi trời cũ, nơi thế lực quỷ thần tà ác ngự trị trước khi bị chính đạo thay thế), cùng hồn binh lính bại trận chết chóc qua các đời, tụ họp thành bè đảng, cũng giết hại dân lành. Chúng cưỡi mưa đạp gió, nhân lúc người ta suy yếu mà dò tìm kẽ hở, gây ra đủ thứ bệnh tật. Người bị trúng hại rất nhiều, cũng có kẻ không sống hết tuổi trời, phải chết yểu oan uổng.
Xưa ta ở cung Đỗ Dương ban ra Thần chú kinh, trao cho chân nhân Đường Bình, bảo lưu truyền để cứu giúp muôn vật. Dân gian có kinh ấy, nhưng người đời thấy trong đó có tên Vương Tiễn, Bạch Khởi (hai danh tướng nước Tần thời Chiến Quốc, nổi tiếng giết rất nhiều người) thì cho là hoang đường. Thật ra, những kẻ xưa nay cầm quân, khi sống làm thống lĩnh binh lính thì khi chết làm tướng soái; ai có công thì được thăng làm âm quan (quan ở cõi âm), kẻ tàn ác thì vẫn ở trong bè lũ ma, nương theo khí suy bại của ngũ hành mà gây ra bệnh lao, bệnh tật. Nhưng chúng sợ dương khí; lấy thần chú mà hàng phục thì tự nhiên chúng sẽ yên lặng, dứt hẳn. Nay ta đem hai bộ kinh Thần hóa và Thần chú trao lại cho ngươi, hãy làm theo đó để cứu giúp muôn dân."
Rồi Đạo Quân sai đồng tử hầu mở hộp Cửu Quang (hộp quý chín màu ánh sáng), lấy Thần hóa kinh cùng bí quyết lập Tam Ngũ đại trai (một nghi lễ trai đàn lớn của Đạo giáo để cầu phúc, trừ tai) trao cho Toản, dặn: "Hãy gắng sức và siêng năng; âm công thành tựu thì có thể mong lên bậc chân tiên." Nói xong, nghìn xe vạn ngựa bay lên về hướng tây bắc, trở về cõi Thượng Thanh (một trong ba cõi trời cao nhất của Đạo giáo).
Toản theo kinh mà định ra phẩm thức, khoa nghi trai đàn, thi hành ở vùng Giang Biểu (vùng phía nam sông Trường Giang). Dịch độc liền dứt, dân chúng yên ổn. Từ đời Tấn đến nay, số người được hưởng phúc nhờ đó nhiều không kể xiết. (Trích từ Thần tiên cảm ngộ truyện)
Trinh Bạch tiên sinh
Trinh Bạch tiên sinh họ Đào, tên húy là Cảnh (tức Đào Hoằng Cảnh), tự là Thông Minh, là cháu bảy đời của Đào Tuấn, Châu mục (quan đứng đầu một châu) Kinh Châu nước Ngô, người Đan Dương. Khi mẹ ông mới có thai, bà mơ thấy một con rồng xanh từ trong lòng mình bay ra, cùng hai người trời giáng xuống, tay cầm lư hương. Tỉnh dậy, bà bảo người hầu: "Ta sẽ sinh con trai, không phải người thường, nhưng e rằng phần nhiều không có con nối dõi." Khi sinh ra, ông đã có dấu hiệu khác thường. Nhỏ thì thông minh sáng suốt, lớn lên học rộng hiểu sâu. Nhân đọc Thần tiên truyện, ông có chí cưỡi mây, cưỡi rồng (tức chí tu tiên).
Năm mười bảy tuổi, ông cùng Giang Hiệu, Chử [mất tên] (?), Lưu Tuấn được gọi là "Thăng Minh tứ hữu" (bốn người bạn thời niên hiệu Thăng Minh) của triều Tống. Ra làm quan triều Tề, ông trải làm thị độc (chức quan đọc và giảng sách hầu bên cạnh) cho các vương. Ngoài hai mươi tuổi, ông dần dần theo phép phục thực (uống thuốc, ăn kiêng theo phép dưỡng sinh để cầu sống lâu, thành tiên). Sau đó ông đến thỉnh học kinh pháp với Tôn tiên sinh, quán chủ quán Hưng Thế, tinh chuyên thực hành những điều cốt yếu của đạo, gần như thông suốt mọi chỗ sâu kín, vi diệu. Ông chuyển sang làm Phụng triều thỉnh (?) (danh vị được dự chầu triều theo kỳ hạn), rồi dâng biểu xin từ chức. Chiếu vua trả lời hết lời khen ngợi, tiếc nuối, ban thưởng rất hậu. Các bậc công khanh làm lễ tiễn ông ở đình Chinh Lỗ, màn trướng, cỗ bàn rất linh đình. Ai cũng nói từ thời Tống, Tề đến nay chưa từng có việc như thế.
Ông bèn vào núi Mao Sơn, lại có được chân thư của Dương [Hy] và Hứa [Mật] (sách kinh do các vị tiên giáng truyền, được hai đạo sĩ Dương Hy, Hứa Mật chép lại), rồi lên núi đá, tuyên bố ở ẩn tĩnh tu. Ông tự xưng là "Hoa Dương ẩn cư" (người ở ẩn đất Hoa Dương), thư từ cũng dùng tên hiệu ấy thay cho tên họ. Năm sau, triều đình bàn muốn đón ông (?), ông khẩn thiết từ chối mới thôi. Nhưng sắc lệnh ban tặng vẫn thường xuyên gửi tới, rất nhiều. Ông bèn dựng một ngôi lầu ba tầng để ở: bản thân ở tầng trên, đệ tử ở tầng giữa, tầng dưới để tiếp khách, chỉ sai một tiểu đồng chuyển lời qua lại mà thôi.
Ông giấu ánh sáng của mình mà soi rọi vào trong (tức ẩn tài, chuyên tu dưỡng nội tâm), tu luyện kín đáo. Lòng thành sâu xa của ông thấu đến tận các bậc thần linh ở xa (?); có thể nói là hễ cảm thì liền thông vậy. Ông cao bảy thước tám tấc (thước, tấc: đơn vị đo chiều dài thời xưa; một thước thời ấy khoảng hơn hai mươi phân), tính tình thông suốt, khiêm nhường, cẩn trọng, lòng sáng như gương, gặp việc gì là hiểu ngay. Ông rất mến cách làm người của Trương Lương (mưu thần giúp Hán Cao Tổ dựng nghiệp, về sau lui về theo tiên đạo), tính tình thanh thoát, nhẹ nhàng, phơi phới như có hứng thú bay lượn giữa mây trời. Những gì ông thông hiểu đều do tự lòng mình mà có, không phải sự hiểu biết vay mượn bên ngoài có thể sánh kịp.
Ông giỏi khảo đính, sửa chữa những chỗ sai lầm, giả mạo, giỏi địa lý, lịch pháp (phép tính lịch) và toán học. Văn của ông không viết suông, hễ viết thành là thành khuôn mẫu. Ông chế tạo hồn thiên nghi (dụng cụ mô phỏng bầu trời dạng quả cầu để quan sát, tính toán thiên văn), xoay nó thì khớp đúng với chuyển động của trời. Ông soạn các sách Chân cáo, Quyết chú Lão Tử… cộng hơn hai trăm quyển. Đến năm Vĩnh Bình (?) thứ ba, ông ẩn sâu, lui hẳn vào chốn khuất.
Đến khi Lương Vũ Đế lật đổ triều cũ, lên ngôi, bàn về quốc hiệu mà chưa định, tiên sinh bèn dẫn các sách sấm ký (sách ghi lời tiên tri) (?) để xác định điềm báo nhà Lương ứng với vận trời; lại chọn ngày làm lễ nhận thiện nhượng (vua cũ nhường ngôi cho vua mới), linh nghiệm rõ ràng. Vua sai sứ vào núi tuyên chỉ (?) cảm tạ. Vua vốn đã kết giao với ông từ sớm, từ đó về sau việc gì lớn nhỏ cũng báo cho ông biết. Tiên sinh có được bí chỉ (?) và diệu quyết, cho rằng thần đan (thuốc tiên luyện bằng lửa) có thể luyện thành, nhưng thường khổ vì không có nguyên liệu. Vua cấp cho, lại tự tay viết sắc thư mời ông về triều.
Tiên sinh bèn vẽ hai con trâu: một con thả rong giữa nơi nước cỏ, một con đeo dàm vàng, có người cầm dây (?) dùng gậy lùa đi. Vua cười nói: "Người này việc gì cũng làm được, muốn bắt chước con rùa kéo đuôi trong bùn (điển trong sách Trang Tử: thà làm con rùa sống kéo đuôi trong bùn còn hơn làm con rùa chết được cất giữ trong miếu, ý nói không muốn ra làm quan), há có thể mời được sao!" Thời ấy hễ có việc lớn, việc gì vua cũng hỏi ý ông trước rồi mới bàn định (?). Người đương thời gọi ông là "Tể tướng trong núi". Đầu niên hiệu Đại Đồng, ông dâng hai thanh đao, một thanh tên là Thiện Thắng, một thanh tên là Thành Thắng, đều là báu vật.
Lương Vũ Đế lúc đầu chưa biết Đạo giáo, tiên sinh dần dần khai ngộ cho vua. Về sau vua quy hướng đạo của Trương Thiên Sư (người sáng lập giáo phái Thiên Sư của Đạo giáo) (?), lập ba trăm đàn tràng, đều là nhờ công tiên sinh. Lương Nguyên Đế trong sách Kim lâu tử viết: "Trong hàng đạo sĩ, ta trọng Đào Trinh Bạch; trong hàng sĩ đại phu (tầng lớp quan lại, trí thức), ta trọng Chu [Hoằng] Chính (?). Hai người ấy đối với nghĩa lý đều tinh tường, uyên bác không cùng, cũng là danh sĩ một thời."
Tiên sinh từng làm thơ: "Di Phủ mặc tình phóng túng, Bình Thúc ngồi bàn chuyện không; nào ngờ điện Chiêu Dương, hóa thành cung Thiền Vu." (Di Phủ tức Vương Diễn, Bình Thúc tức Hà Yến, đều là danh sĩ thời Ngụy, Tấn chỉ chuộng bàn suông lẽ huyền diệu; điện Chiêu Dương chỉ cung điện nhà vua; Thiền Vu là vua của người Hung Nô, ý nói cung vua rơi vào tay ngoại tộc.) Bấy giờ người ta đều chuộng bàn về lẽ "không", không luyện tập việc võ. Đến khi xảy ra loạn Hầu Cảnh, quả đúng như lời thơ.
Tiên sinh cáo hóa (qua đời; theo cách nói của Đạo giáo là biến hóa mà đi) vào năm Đại Đồng thứ hai, năm Bính Thìn, tháng ba, ngày sóc (ngày mồng một) là ngày Nhâm Dần, đến ngày mười hai là ngày Quý Sửu, thọ tám mươi mốt tuổi. Sắc mặt không đổi, tay chân co duỗi như thường, trong phòng hương thơm nhiều ngày không tan. Ngày mười bốn tháng ấy, ông được an táng ở núi Lôi Bình. Việc này giống như Hiên Viên (tức Hoàng Đế; tương truyền ông thành tiên, lăng mộ chỉ chôn áo mũ) chôn áo mũ, như Tử Kiều (tức Vương Tử Kiều, tương truyền thành tiên, mộ chỉ còn thanh kiếm và đôi giày) để lại kiếm và giày; so với ngày hôm ấy có thể thấy là ứng hợp (?).
Vua xuống chiếu truy tặng ông chức Trung tán đại phu (một hàm quan văn), đặt thụy (tên hiệu đặt cho người sau khi mất) là Trinh Bạch tiên sinh, lại sắc cho quan xá nhân coi sóc việc tang (?). Sách Đắc đạo truyện của Mã Xu chép rằng ông nhận chức Bồng Lai đô thủy giám (chức quan tiên coi việc sông nước ở núi tiên Bồng Lai). Ông có mấy trăm đệ tử; những người đắc đạo trước chỉ có Vương Viễn Tri, Lục Dật Xung, Hoàn Thanh Viễn, nối được đức của tiên sinh. Năm Thiên Bảo thứ nhất đời Đường, triều đình truy tặng ông chức Kim tử quang lộc đại phu (hàm quan văn cao, được đeo ấn vàng dây tía) và Thái bảo (một trong ba chức quan tôn quý bậc nhất). Thiệu Lăng vương nhà Lương là Tiêu Luân soạn bài văn bia cho ông. (Trích từ Thần tiên cảm ngộ truyện)
Hoàn Khải
Hoàn Khải không rõ là người ở đâu. Ông theo hầu Đào tiên sinh ở Hoa Dương, làm kẻ sai vặt, vất vả cần cù hơn mười năm. Tính ông thường cẩn trọng, ít nói, trầm lặng; ngoài việc hầu hạ ra không lo toan việc gì khác. Một sớm, có hai đồng tử áo xanh cưỡi [hạc] trắng (?) từ trên không bay xuống, đậu ở giữa sân. Ẩn cư (tức Đào tiên sinh) vui mừng ra hiên đón. Đồng tử nói: "Thái Thượng sai chúng tôi đến tìm Hoàn tiên sinh thôi." Ẩn cư lặng im, trong bụng nghĩ trong số môn đồ không có ai họ Hoàn. Sai người đi tìm thì hóa ra là Hoàn quân, người làm việc sai vặt.
Hỏi ông tu đạo gì mà được như vậy, Hoàn quân đáp: "Tôi tu đạo mặc triều (lặng lẽ triều bái các bậc thần tiên trong tâm), đã nhiều năm; đích thân chầu Thái Đế (vị đế tối cao trên trời) được chín năm rồi, nên hôm nay mới có lời triệu này." Khi sắp lên trời, Đào quân muốn tôn ông làm thầy, Hoàn một mực khiêm nhường, không nhận. Đào quân nói: "Tôi truyền dạy và tu đạo cũng đã hết sức cần mẫn, há chẳng phải vì có lỗi mà phải nán lại ở đời sao? Mong ông hỏi giùm tôi, ngày khác báo cho biết." Thế rồi Hoàn quân mặc áo trời, cưỡi hạc trắng bay lên trời mà đi.
Ba ngày sau, ông lặng lẽ giáng xuống phòng Đào quân, nói: "Âm công của ông đã rõ rệt. Nhưng trong bộ Bản thảo (sách ghi chép về các vị thuốc) ông soạn, ông dùng con mòng (?), con đỉa… làm thuốc; công tuy giúp được người nhưng lại hại tính mạng loài vật. Vì thế, phải sau một kỷ (mười hai năm) ông mới được giải hình (rời bỏ thân xác mà thành tiên), lìa đời, nhận chức Bồng Lai đô thủy giám mà thôi." Nói xong thì đi. Đào quân bèn lấy những vị thuốc cỏ cây có thể thay cho vị thuốc từ sinh vật, soạn thành sách Biệt hành bản thảo ba quyển để chuộc lỗi. Về sau quả nhiên ông giải hình đắc đạo. (Trích từ Thần tiên cảm ngộ truyện)
Lan công
Ở làng Cửu Nguyên, hương Cao Bình, huyện Khúc Phụ, châu Duyện, có bậc chí nhân (người đạt đạo đến mức cao nhất) là Lan công. Gia tộc ông hơn trăm người, chuyên một lòng thực hành đạo hiếu, cảm động cả trời đất. Bỗng có một vị chân nhân trong sao Đẩu (chòm sao Bắc Đẩu) giáng xuống nhà Lan công, tự xưng là Hiếu Đễ Vương (vua của đạo hiếu với cha mẹ và kính thuận với anh), nói:
"Ta ở trong mặt trời là Tiên Vương, ở trong mặt trăng là Minh Vương, ở trong sao Đẩu là Hiếu Đễ Vương. Lòng hiếu thấu đến trời thì mặt trời, mặt trăng vì thế mà sáng; lòng hiếu thấu đến đất thì muôn vật vì thế mà sinh; lòng hiếu thấu đến dân thì vương đạo (đạo trị nước bằng nhân đức của bậc vua hiền) vì thế mà thành, gồm đủ cả tam tài (ba yếu tố lớn: trời, đất, người). Thuở mới phân chia trời đất, mọi thứ bắt đầu từ tam khí; tam khí ấy là ba cõi trời mà đứng đầu là Ngọc Thanh (?). Cảnh Ngọc Thanh là nơi Nguyên Thủy Thái Thánh Chân Vương trị vì, giáo hóa. Thái Thanh là nơi đạo lưu hành, hư vô tự nhiên, do Ngọc Hoàng cai quản. Ta từ cõi Thượng Thanh trở xuống, gửi thân hóa hiện ở nhân gian, để bày dạy giáo lý về đạo hiếu. Về sau, đến đời Tấn sẽ có chân tiên Hứa Tốn truyền tông chỉ đạo hiếu của ta, làm bậc đứng đầu các vị tiên." Nhân đó, vị chân nhân trao cho Lan công bí chỉ (?) về đạo tột cùng.
Lan công được diệu quyết ấy, thông ngộ cơ huyền của đạo, lặng lẽ biết rõ căn do quá khứ, nhìn lại thấy được việc trước. Một hôm cùng người làng ra ngoài đồng, chợt thấy ba ngôi mộ cổ, ông bèn nói: "Đây là mộ nơi ba vị tiên của ta giải hóa (thoát xác thành tiên)." Ông nhờ dân báo quan, xin dời con đường bên cạnh mộ, đừng để người và súc vật giẫm đạp. Quan lại hỏi Lan công: "Lời ấy lấy gì làm bằng chứng?"
Ông đáp: "Trong mộ thứ nhất xưa có hài cốt của một chân nhân, nay đã phục hình (thân thể được hồi phục, sống lại như cũ), thành địa tiên (tiên sống trên mặt đất, không chết), sống lâu, mãi mãi thấy đời. Trong mộ thứ hai có một bộ áo tiên, một hộp kinh đạo, lại có một người như đang say ngủ, mở ra một lúc lâu mới nói chuyện được; đó là nhờ phép thái âm luyện hình (phép nằm trong cõi âm dưới đất để luyện lại thân thể, chờ ngày sống lại), nuôi dưỡng chân khí (khí gốc của sự sống) vậy. Trong mộ thứ ba có ngọc dịch đan (một loại thuốc tiên), uống vào thì giữa ban ngày bay vút lên trời."
Bấy giờ quan lại cùng Lan công mở cả ba ngôi mộ, những điều ông nói đều đúng từng điều một. Lan công bèn bước vào giữa các mộ, tự tay lấy áo tiên khoác lên người, lại lấy kim đan (thuốc tiên luyện thành) uống vào, rồi mời hai vị chân nhân nằm trong mộ cùng nhau nhún mình bay lên. Quan lại hối lỗi, tạ ơn, khẩn thiết (?) quỳ lạy, xin hỏi Lan công bao giờ lại giáng xuống. Ông đáp: "Từ nay, cứ mười ngày ta đến đây một lần; qua vài năm nữa thì trăm ngày giáng xuống một lần, để thi hành đạo hiếu. Nên theo khoa giáo mà cứu giúp những người còn trong lồng (ví thân phận trần tục bị ràng buộc), để họ đạt đến đạo tột cùng."
Từ đó, mười lăm đồng tử ở đất Ngô đô, đứa trẻ thiêng ba tuổi ở Đan Dương, cùng với Lan công, đều là tiên hóa hiện. Bí pháp đạo hiếu được truyền lại, ngoài ra còn có một pho kinh báu, một hộp kim đan, đồng phù thiết khoán (bùa bằng đồng và khế ước bằng sắt, những tín vật thiêng liêng của thần tiên); người nhận được chỉ có Cao Minh Đại Sứ Hứa chân quân (tức Hứa Tốn) mà thôi. (Trích từ Thập nhị chân quân truyện)
Nguyễn Cơ
Nguyễn Cơ là người quận Hà Nội (một quận ở phía bắc sông Hoàng Hà, Trung Quốc). Năm Kiến Đức thứ bảy đời Chu Vũ Đế, ông nhân đi săn gấu mà vào núi Vương Ốc. Ở phía đông bắc núi, ông thấy một đạo sĩ ngồi dưới gốc thông, thần thái kỳ lạ. Cơ bèn bỏ cung tên, cúi đầu thăm hỏi. Xong, vị thầy bảo Cơ: "Ngươi có thể tạm đến quán (nơi ở và tu hành của đạo sĩ) mà xem." Đang nhìn vào khe núi, bỗng có một đồng tử dẫn Cơ đến cửa quán. Lầu điện nghiêm trang tráng lệ, đều trang sức bằng vàng ngọc; mặt đất sạch sẽ, đều lát lưu ly (một loại đá quý trong suốt) xanh biếc; hàng cây ngay ngắn, lá xanh quả đỏ; gió mát chốc chốc nổi lên, lá cây va nhau leng keng thành tiếng. Cơ đứng dưới cửa ngắm nhìn, lòng sợ hãi, lạy hai lạy xin lui, rồi trở về chỗ thầy.
Thầy cười hỏi: "Ngươi không dám vào sao?" Cơ thưa: "Kẻ phàm phu thân xác trần tục này không biết đạo lớn, bỗng hôm nay được thấy thiên đường, lòng thật vui mừng không xiết. Xin thầy từ bi cứu vớt kẻ đang chìm đắm này." Thầy nói: "Ngươi là kẻ chất chứa nhiều tội lỗi, nhờ kiếp trước có chút duyên mọn nên nay mới gặp được ta. Mệnh ngươi đã hết rồi, biết làm sao đây?" Cơ nghe vậy vô cùng sợ hãi, dập đầu hàng trăm hàng nghìn lần xin đường sống. Thầy bèn bảo Cơ bỏ ác theo thiện, thề từ bỏ cung tên, rồi trao cho Cơ Trí tuệ thượng phẩm thập giới (mười điều răn bậc cao về trí tuệ của Đạo giáo), lại dọn cơm chay cho ăn. Ăn xong, thầy bảo đi. Cơ lạy hai lạy từ biệt. Thầy nói: "Đến lúc mệnh ngươi dứt, ta sẽ độ (cứu vớt, dẫn dắt thoát khỏi khổ nạn) ngươi."
Mùa đông năm ấy, Cơ bị bệnh mà chết, chỉ có một ngón tay trái còn ấm, nên người nhà chưa liệm ngay. Ba ngày sau ông sống lại, lâu sau mới nói được. Ông kể: lúc đầu thấy hai sứ giả áo vàng cầm văn thư dẫn mình đi, bỗng đến một nơi giống như dinh quan. Tới cửa có bình phong, sứ giả dẫn vào, thấy một tòa điện lớn (?), trên đó có vị quan ngồi tựa ghế (?). Trước thềm có vài chục tiểu lại, ai cũng cầm sổ sách, có cuốn bìa xanh, có cuốn bìa đen. Một viên lại cầm cuốn sổ đen bảo Cơ: "Ngươi chất chứa tội lỗi sâu nặng, phải vào địa ngục."
Cơ nghe vậy, bối rối hoảng sợ, không biết nói gì. Hồi lâu suy nghĩ, chợt nhớ đến thánh sư, trong lòng thầm niệm: "Lúc mới từ biệt, thầy đã nói khi mệnh con dứt ắt sẽ đến độ con. Hôm nay con lâm vào cảnh nguy khốn, mong thầy rủ lòng cứu giúp." Chốc lát, ở phía tây bắc trời, mây lành bỗng nổi lên, một cỗ xe mây từ từ từ không trung hạ xuống, đến trước thềm, cách mặt đất hơn một trượng (trượng: đơn vị đo chiều dài xưa, bằng mười thước) thì dừng lại. Cơ thấy thánh sư ngồi trong xe. Các quan cõi âm thấy vậy đều cúi đầu làm lễ. Thánh sư nói: "Ta có đệ tử ở đây nên đến để độ nó."
Rồi thánh sư lấy một quyển kinh trao cho Cơ. Cơ lạy hai lạy, quỳ nhận, thấy đề tên là Thái Thượng cứu khổ kinh. Thánh sư bảo Cơ đọc một lượt; các quan cõi âm (?) đều cúi đầu vâng mệnh. Nghe xong, thánh sư bảo Cơ: "Ngươi có thể đi, đừng ở lại đây. Hãy siêng năng tinh tấn, sau này ta sẽ gặp lại ngươi." Nói xong, không thấy thầy đâu nữa, chỉ còn thấy hương thơm ngào ngạt. Lâu sau, có một sứ giả áo vàng dẫn Cơ về nhà, chỉ nghe tiếng người nhà gào khóc, Cơ liền sống lại.
Ông ngồi lặng hồi lâu, nhớ lại quyển kinh trong mộng không sót một chữ, bèn cẩn thận giữ gìn trì niệm (đọc tụng thường xuyên), rồi chép lại truyền ra đời. Sau đó ông lại từ biệt người thân, bạn bè, vào núi Vương Ốc, không ai biết ông ở đâu. (Trích từ Thần tiên cảm ngộ truyện)
Thái Bình quảng ký, quyển mười lăm
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư đồ sộ do vua Càn Long nhà Thanh ra lệnh biên soạn)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video