Thái Bình Quảng Ký, quyển 159
Định số, phần 14 (định số: số phận đã được định sẵn từ trước, con người không đổi được)
Quán Định Hôn — Thôi Nguyên Tông — Con gái nhà Lư Thừa Nghiệp
Cầm Đài Tử — Vũ Ân — Lư sinh
Trịnh Hoàn Cổ
Quán Định Hôn
Vi Cố người Đỗ Lăng mồ côi từ nhỏ, muốn sớm lấy vợ, tìm nhiều đường hỏi vợ nhưng đều không thành. Năm Trinh Quán thứ hai (niên hiệu vua Đường Thái Tông, năm 628), Cố định đi chơi đất Thanh Hà, dọc đường trọ lại ở một quán phía nam thành Tống Thành. Có người khách đứng ra bàn chuyện hỏi con gái của Phan Phưởng, nguyên Tư mã (chức quan phụ tá cho quan đứng đầu một châu) Thanh Hà, cho Cố. Người ấy hẹn sáng hôm sau gặp ở cổng chùa Long Hưng phía tây quán. Cố nóng lòng muốn thành chuyện, nên trời vừa tờ mờ đã đến.
Trăng tà còn sáng. Có một ông lão tựa vào cái túi vải, ngồi trên bậc thềm, hướng về phía trăng mà giở sách. Cố ghé nhìn, không nhận ra chữ gì. Cố hỏi: “Cụ đang tra sách gì vậy? Tôi từ nhỏ chăm học, chữ trong các sách chữ không có chữ nào không biết, đến chữ Phạn của nước phương tây cũng đọc được, chỉ có sách này là mắt chưa từng thấy, là sách gì vậy?” Ông lão cười: “Đây không phải sách của cõi đời, anh làm sao mà thấy được.” Cố hỏi: “Vậy là sách gì?” Đáp: “Sách của cõi âm.” Cố hỏi: “Người cõi âm sao lại đến đây?” Đáp: “Là anh đi sớm quá, chứ không phải tôi không nên đến. Phàm quan lại cõi âm đều coi giữ việc của người sống, người sống há lại không đi lại lẫn giữa họ sao? Nay người đi trên đường, người sống với người cõi âm mỗi bên một nửa, chỉ là các anh tự không phân biệt được thôi.”
Cố hỏi: “Vậy cụ coi việc gì?” Đáp: “Sổ sách hôn nhân của thiên hạ.” Cố mừng nói: “Tôi mồ côi từ nhỏ, vẫn mong sớm lấy vợ để con cháu đông đúc. Mười năm nay tìm đủ cách mà rốt cuộc không được như ý. Hôm nay có người hẹn ở đây bàn chuyện con gái Phan tư mã, liệu có thành không?” Đáp: “Chưa đâu. Vợ anh mới vừa ba tuổi, đến năm mười bảy tuổi mới về nhà anh.”
Cố bèn hỏi trong túi đựng gì. Đáp: “Dây đỏ đấy, dùng để buộc chân vợ chồng. Khi họ ra đời (?) thì ta lén buộc vào nhau. Dù là hai nhà thù địch, sang hèn cách xa, kẻ ở chân trời đi làm quan, người ở đất Ngô đất Sở quê khác, một khi dây này đã buộc thì rốt cuộc không thoát được. Chân anh đã buộc với người kia rồi, tìm nơi khác thì ích gì.” Cố hỏi: “Vợ tôi ở đâu, nhà làm nghề gì?” Đáp: “Là con gái của bà già bán rau ở phía bắc quán này.” Cố hỏi: “Có thể xem mặt được không?” Đáp: “Bà Trần thường bế nó đến chợ bán rau. Anh đi theo tôi thì tôi sẽ chỉ cho.”
Đến khi trời sáng, người hẹn không tới. Ông lão cuốn sách, xách túi đi, Cố theo sau vào chợ gạo. Có một bà già chột mắt bế đứa bé gái ba tuổi đi tới, quần áo rách rưới, trông rất nghèo hèn. Ông lão chỉ mà nói: “Đây là vợ anh.” Cố giận hỏi: “Giết nó đi có được không?” Ông lão nói: “Người này số được hưởng bổng lộc lớn, nhờ con mà được hưởng thực ấp (đất được vua phong, được thu thuế của vùng đất ấy), sao giết được.” Nói xong ông lão biến mất.
Cố mài một con dao nhỏ, đưa cho đầy tớ, bảo: “Mày xưa nay được việc, nếu giết được con bé kia cho ta, ta thưởng mày một vạn tiền.” Đầy tớ vâng lời. Hôm sau nó giấu dao trong tay áo vào hàng rau, giữa đám đông đâm đứa bé rồi chạy. Cả chợ náo loạn, nó chạy thoát được. Cố hỏi đầy tớ: “Đâm có trúng không?” Đáp: “Lúc đầu nhắm vào tim, không may chỉ trúng giữa hai lông mày thôi.”
Về sau Cố hỏi vợ mãi vẫn không thành. Lại mười bốn năm sau, nhờ công cha mà được làm Tham quân (chức quan giúp việc ở một châu) châu Tương. Thứ sử (quan đứng đầu một châu) là Vương Thái cho Cố tạm giữ chức Tư hộ duyện (chức quan coi hộ tịch, thuế khóa trong châu), chuyên việc tra xét án ngục. Thấy Cố có tài, ông gả con gái cho. Cô gái chừng mười sáu, mười bảy tuổi, nhan sắc lộng lẫy, Cố vô cùng vừa ý. Nhưng giữa hai lông mày nàng lúc nào cũng dán một miếng hoa điền (miếng trang sức hình bông hoa, phụ nữ dán trên trán hay mặt), dù lúc tắm gội hay lúc ở nhà rảnh rỗi cũng chưa từng gỡ ra.
Hơn một năm sau, Cố gặng hỏi. Người vợ rưng rưng nước mắt nói: “Thiếp là cháu gọi quan quận thú (quan đứng đầu quận, ở đây chỉ quan thứ sử) bằng chú, không phải con gái ông. Ngày trước cha thiếp từng làm huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) Tống Thành và mất khi đang tại chức. Khi ấy thiếp còn trong tã, mẹ và anh lần lượt qua đời. Chỉ còn một trang trại ở phía nam Tống Thành, thiếp ở đó với vú nuôi họ Trần, gần quán trọ, bán rau để kiếm ăn sớm tối. Bà Trần thương thiếp còn nhỏ, không nỡ rời ra chốc lát. Năm thiếp ba tuổi, bà bế thiếp đi chợ thì bị một tên giặc điên đâm, vết dao vẫn còn, nên phải dán hoa che lại. Bảy tám năm trước (?), chú thiếp làm quan ở Lư Long, thiếp mới được về ở bên chú; chú nhận thiếp làm con gái mà gả cho chàng.”
Cố hỏi: “Bà Trần có chột mắt không?” Đáp: “Đúng vậy, sao chàng biết?” Cố nói: “Kẻ sai đâm nàng chính là ta.” Vợ nói: “Lạ thay!” Cố bèn kể hết đầu đuôi, từ đó vợ chồng càng kính trọng nhau. Về sau sinh con trai tên Côn, làm Thái thú (quan đứng đầu một quận) Nhạn Môn; người vợ được phong Thái Nguyên quận thái phu nhân (tước hiệu vua ban cho mẹ của quan lớn). Mới biết điều trời đã ngầm định sẵn thì không thể thay đổi. Huyện lệnh Tống Thành nghe chuyện, đề tên quán ấy là “Quán Định Hôn” (quán nơi duyên vợ chồng được định). (Trích từ sách “Tục U Quái Lục”)
Thôi Nguyên Tông
Khi Thôi Nguyên Tông làm Tham quân ở Ích Châu, ông định lấy vợ, ngày lành đã chọn xong. Bỗng một hôm chợp mắt, ông thấy có người bảo: “Con gái nhà này không phải vợ ông. Vợ ông hôm nay mới ra đời.” Rồi trong mộng ông theo người ấy đến Đông Kinh (tức Lạc Dương), phường Lý Tín, chỗ ngã tư, phía tây, bên bắc đường có một nhà. Vào trong nhà, dưới dãy nhà phía đông, thấy đúng lúc một người đàn bà đang sinh một bé gái. Người kia nói: “Đây là vợ ông.” Ông Thôi giật mình tỉnh dậy, hoàn toàn không tin.
Chẳng bao lâu, cô gái đã bàn chuyện cưới bỗng nhiên chết đột ngột. Từ đó về sau, ông làm quan đến hàng tứ phẩm (bậc thứ tư trong chín bậc quan). Năm năm mươi tám tuổi, ông mới cưới em gái họ của Thị lang (chức quan phó, đứng dưới quan đứng đầu một bộ) Vi Trắc; cô gái khi ấy mới mười chín tuổi. Tuy chê ông Thôi lớn tuổi, cuối cùng cô vẫn lấy ông. Lễ cưới làm tại nhà họ Vi ở phường Lý Tín, và quả nhiên vợ chồng ở dưới dãy nhà phía đông. Xét lại năm tháng, đúng ngày ông nằm mộng là ngày người vợ vừa ra đời. Ông Thôi làm quan đến hàng tam phẩm, thọ chín mươi tuổi; Vi phu nhân cùng ông sống đến già, gần bốn mươi năm được hưởng bổng lộc sang trọng. (Trích từ sách “Định Mệnh Lục”)
Con gái nhà Lư Thừa Nghiệp
Thượng thư bộ Hộ (quan đứng đầu bộ Hộ, coi việc hộ khẩu và tài chính) là Lư Thừa Khánh người Phạm Dương có đứa cháu gái gọi bằng chú, sắp đến tuổi cài trâm (con gái mười lăm tuổi làm lễ cài trâm, tức đã đến tuổi lấy chồng), định gả đi. Ông nói với em trai là Thượng thư tả thừa (quan phó giúp việc ở Thượng thư sảnh, cơ quan điều hành các bộ) Lư Thừa Nghiệp: “Ta đã chọn được cho cháu một chàng rể, đó là Bùi Cư Đạo. Tướng mạo cậu ta cho thấy địa vị sẽ cao tột bậc trong hàng bề tôi, nhưng sợ rằng sẽ chết không yên lành, làm tan nát cửa nhà, nên không thể gả được.” Thừa Nghiệp nói: “Chưa biết tướng số của cháu có cùng hắn hưởng phú quý đến cuối đời không.” Bèn gọi cô cháu gái ra, hai anh em nhìn kỹ. Thừa Nghiệp lại nói: “Khi Bùi làm đến lang quan (chức quan bậc trung ở các bộ) thì cô gái này đã phải qua đời rồi; dù về sau hắn có gặp tai họa cũng không liên lụy đến nó.” Cuối cùng gả cho Bùi. Cư Đạo làm quan đến Lang trung thì quả nhiên vợ mất. Về sau Cư Đạo được phong Trung thư lệnh (quan đứng đầu Trung thư tỉnh, ngang hàng tể tướng), rồi bị giết, nhà cửa bị tịch thu, mãi lâu sau mới được minh oan. (Trích từ sách “Định Mệnh Lục”)
Cầm Đài Tử
Lý Hy Trọng người Triệu Quận, đầu niên hiệu Thiên Bảo (niên hiệu vua Đường Huyền Tông, 742–756) làm huyện lệnh Yển Sư. Ông có con gái tên Nhàn Nghi, chín tuổi, đang chơi trong vườn hoa có rào ở huyện đường, bỗng có người vội vàng gọi Nhàn Nghi mà nói: “Tôi có điều thành khẩn muốn gửi gắm người hiền thục, mong cô nghe hết lời, đừng quá sợ hãi.” Rồi nói: “Tôi là vợ nhà họ Thôi, có hai trai một gái, đứa con trai tên Cầm Đài Tử là đứa tôi thương nhất. Nó mới sinh được sáu mươi ngày thì tôi đã qua đời. Cô sau này sẽ làm vợ kế của nhà họ Thôi, nên tôi dám đem đứa con tôi thương mà gửi gắm, mong cô thật lòng thương xót nó.” Nói rồi đau đớn nghẹn ngào khóc, chốc lát đã biến mất. Nhàn Nghi cũng mê man không biết gì nữa. Người nhà chăm sóc chu đáo, mười ngày thì khỏe lại.
Hy Trọng hết nhiệm kỳ, bèn đưa gia đình về ở Lạc Kinh. Cuối niên hiệu Thiên Bảo, vùng U, Kế nổi binh làm loạn, Hy Trọng đưa cả nhà sang phía đông để tránh loạn. Đi đến Lâm Hoài, ông đến chào huyện lệnh là Thôi Kỳ. Gặp nhau rồi, tình thân vẫn như xưa, kể ra quan hệ họ hàng thông gia thì Thôi vốn là anh em họ xa ba đời cả bên nội lẫn bên ngoại (?). Lúc ấy Thôi mất vợ đã nửa năm, việc bếp núc trong nhà không ai trông nom, con nhỏ côi cút, bèn xin cưới con gái Hy Trọng. Hy Trọng nhà nghèo, thời buổi nguy nan, lại sắp đi xa, con gái cũng đã khôn lớn, nên bằng lòng cho thành thân.
Con gái đã có chồng, Hy Trọng tính chuyện sang phương nam. Chuyện xảy ra ở Yển Sư lúc đầu không ai còn nhớ. Một hôm bỗng nghe ở nhà chính họ Thôi có tiếng khóc thảm thiết, sai người đến hỏi thì ra là Nhàn Nghi. Hy Trọng tự mình đến hỏi, nàng bế ra một đứa bé mồ côi một tuổi mà nói: “Đây chính là Cầm Đài Tử mà người ở vườn hoa năm xưa đã nói.” Từ đó nàng càng hết lòng nuôi nấng, đặt tên là Linh Ngộ. Đứa bé lớn lên ra làm quan, đến chức Thái thú Trần Quận. (Trích từ sách “Tục Quái Lục”)
Vũ Ân
Vũ Ân là người quận Nghiệp, từng định cưới cô gái họ Trịnh cùng quận, tức con gái của dì Ân. Cô có nhan sắc tuyệt trần, lại đức hạnh tốt đẹp. Ân rất yêu mến, cô gái cũng muốn lấy Ân, nên Ân xin làm rể và hai nhà đã hứa hẹn xong. Chẳng bao lâu, vì được bạn tri kỷ tiến cử, Ân sắp đi thi Tiến sĩ (khoa thi của triều đình để chọn người có học ra làm quan), hẹn trong ba năm; dì cũng đồng ý.
Đến Lạc Dương, Ân nghe nói Câu Long sinh giỏi xem tướng, lại thích uống rượu, bèn đặc biệt tìm đến. Câu Long sinh rất vui, cùng Ân uống suốt đêm, rồi nói với Ân: “Bổng lộc và tuổi thọ của anh đều rất dày, nhưng muộn mới gặp thời; chưa đến bảy mươi tuổi sẽ có một hạn nhỏ.” Ân nói: “Điều tôi lo hôm nay chưa đến chuyện ấy, xin ông nói chuyện gần trước mắt.” Câu Long sinh nói: “Chuyện gần anh muốn hỏi chẳng phải là công danh và hôn nhân sao?” Ân đáp: “Đúng vậy.” Câu Long sinh nói: “Từ nay trong ba năm anh ắt đỗ đạt nổi danh; còn chuyện cưới vợ thì hoàn toàn chưa có điềm gì.” Ân nói: “Tôi đã có hứa hôn, sao lại bảo chưa có điềm?” Câu Long sinh cười: “Anh định cưới cô họ Trịnh phải không?” Đáp: “Phải.” Câu Long sinh nói: “Người ấy vốn không phải vợ anh. Anh sẽ lấy một cô họ Vi; hai năm nữa cô ấy mới ra đời, cô ấy mười bảy tuổi thì anh cưới. Khi ấy anh đang làm quan, chưa được một năm thì cô họ Vi mất.”
Ân lấy làm lạ, hỏi chồng của cô họ Trịnh sẽ là ai. Đáp: “Là Quách Tử Nguyên cùng quận. Tử Nguyên lấy vợ được năm năm thì chết. Nhưng đêm cô ấy sắp về nhà chồng, anh sẽ mộng thấy cô ấy.”
Ba năm trôi qua, Ân thi trượt. Có Quách Thiệu người Nội Hoàng, nhà giàu có, nghe tiếng cô họ Trịnh đẹp, đem lễ vật đến cầu hôn. Mẹ cô họ Trịnh họp họ hàng bàn: “Con gái đã đến tuổi lấy chồng, Ân thì chưa nên sự nghiệp, ta đã già, muốn thấy con có nơi có chốn. Nay có Quách Thiệu đến hỏi, ta muốn bằng lòng, các con thấy thế nào?” Các con đều nói: “Xin theo ý mẹ.” Cô họ Trịnh nghe vậy khóc lóc oán hận, mấy lần định cắt tóc đi tu làm ni cô. Đến đêm sắp về nhà chồng, cô bỗng lâm bệnh, mê man như không cứu được.
Lúc ấy Ân đang ở kinh đô. Đêm đó Ân mộng thấy một cô gái nghẹn ngào rơi lệ như muốn tỏ bày điều gì, nhìn kỹ thì chính là cô họ Trịnh. Ân giật mình hỏi, hồi lâu cô mới nói: “Em từng ngưỡng mộ đức hạnh của chàng, cũng biết lòng chàng, lại từng hứa sẽ về với chàng. Nay không may bị bậc trên trong nhà ép gả cho người khác, nỗi than thở suốt đời này còn biết nói gì nữa.” Nói xong hai người nhìn nhau mà khóc. Ân giật mình tỉnh dậy, vừa đau xót vừa lấy làm lạ, bèn sai người về xem thử, thì quả nhiên cô đã lấy chồng; hỏi họ tên thì là Quách Thiệu.
Mấy ngày liền Ân nghĩ lời Câu Long sinh nói khá linh nghiệm, chỉ ngờ chỗ tên không khớp. Đến khi vua Túc Tông còn làm thái tử, tên là Thiệu, nên Quách Thiệu phải đổi tên thành Tử Nguyên (vì phép kiêng húy: không được dùng trùng tên của vua hay thái tử). Năm sau Ân thi đỗ; lại hai năm sau thì Tử Nguyên chết. Hơn mười năm sau, Ân lần lượt giữ những chức quan thanh cao, hiển hách, mỗi lần hỏi vợ đều không thành. Về sau Ân từ chức Thượng thư lang (chức quan bậc trung ở các bộ) bị giáng đi Thiều Dương; quan quận thú là Vi An Trinh cứ một mực gả con gái cho. Ân nhớ lời Câu Long sinh, hết lời từ chối mà không thoát được. Cưới được mấy tháng thì cô họ Vi mất. Những chuyện về sau đều ứng nghiệm đúng như lời Câu Long sinh. (Trích từ sách “Tiền Định Lục”)
Lư sinh
Con gái của huyện lệnh Hoằng Nông (?) họ Lý đến tuổi cài trâm, được hứa gả cho Lư sinh. Hôm bói chọn ngày lành, có một bà đồng đến. Mẹ cô gái họ Lý hỏi: “Đêm nay con gái tôi về nhà chồng. Cậu Lư thường đến đây, chắc bà đã gặp cậu ấy nhiều lần, xem quan lộc của cậu ấy dày mỏng thế nào?” Bà đồng hỏi: “Cậu Lư mà bà nói có phải người râu dài không?” Đáp: “Phải.” Bà đồng nói: “Vậy thì đó không phải con rể của phu nhân. Con rể phu nhân vóc người tầm thước, da trắng, lại không có râu.” Phu nhân kinh ngạc: “Con gái tôi đêm nay có về nhà chồng được không?” Bà đồng đáp: “Được.” Phu nhân hỏi: “Đã về nhà chồng được, sao lại bảo không phải cậu Lư?” Đáp: “Không biết vì cớ gì, nhưng rốt cuộc cậu Lư không phải con rể của phu nhân.”
Chẳng bao lâu Lư sinh đem sính lễ đến (lễ nạp thái: nhà trai đưa lễ vật sang nhà gái). Phu nhân giận bà đồng, chỉ lễ vật cho bà xem. Bà đồng nói: “Việc sẽ rõ ngay đêm nay, tôi đâu dám nói bừa.” Cả nhà giận lắm, cùng nhổ nước bọt đuổi bà đi. Đến khi Lư sinh ngồi xe có mui đến làm lễ thân nghênh (lễ chú rể đích thân đến đón dâu), lễ nghi giữa khách và chủ đã đủ, đến lúc cởi ngọc đeo, buộc hoa (?), thì Lư sinh bỗng hoảng sợ chạy ra, lên ngựa trốn mất. Khách khứa đuổi theo, Lư không chịu quay lại.
Chủ nhà vốn nóng tính, không nén được giận, lại cậy con gái mình xinh đẹp, bèn mời khách vào hết, gọi con gái ra chào. Nhan sắc cô đẹp đến mức thiên hạ hiếm ai sánh được. Ông chỉ con mà nói: “Đứa con gái này có gì làm người ta sợ hãi chứ? Nay nếu không cho nó ra, người ta sẽ tưởng nó mang hình thú vật mất.” Ai nấy đều phẫn nộ, than thở. Chủ nhà nói: “Con gái tôi đã ra ra mắt khách khứa rồi, trong các vị nếu ai muốn cưới, xin cưới ngay đêm nay.” Lúc ấy có ông Trịnh làm chức quan nọ, là phù rể của Lư, đang ngồi đó, đứng dậy vái mà nói: “Xin được làm rể nhà ông.” Thế là viết hôn thư, chọn người giúp lễ, lên xe làm lễ cưới. Dung mạo ông Trịnh giống hệt lời bà đồng tả, mới biết bà đồng quả có tài biết trước.
Mấy năm sau, Trịnh làm quan ở kinh đô, gặp Lư, hỏi về chuyện cũ. Lư nói: “Hai mắt cô ấy đỏ ngầu, to như chén son, răng dài mấy tấc chìa ra hai bên mép, làm sao mà không sợ chạy cho được?” Trịnh vốn thân với Lư, bèn bất ngờ gọi vợ ra cho Lư xem. Lư hết sức xấu hổ mà lui về. Mới biết duyên vợ chồng (kết li: buộc dải khăn cho con gái khi về nhà chồng, chỉ việc cưới hỏi) vốn do số mệnh định trước, không thể cầu cạnh tùy tiện mà được. (Trích từ sách “Tục Quái Lục”)
Trịnh Hoàn Cổ
Thái học bác sĩ (chức thầy dạy ở Thái học, trường học cao nhất của triều đình) Trịnh Hoàn Cổ đính hôn với con gái của Thượng thư bộ Hình (quan đứng đầu bộ Hình, coi việc luật pháp, hình án) ông Lưu. Sau lễ nạp cát (lễ nhà trai báo cho nhà gái biết đã bói được quẻ tốt, coi như định xong việc hôn nhân), Hoàn Cổ cùng đạo sĩ Khấu Chương ngủ lại ở huyện Chiêu Ứng. Đêm ấy Hoàn Cổ mộng thấy mình ngồi xe qua ba cây cầu nhỏ, đến một nhà phía sau ngôi chùa mà làm lễ cưới, chủ nhà họ Phòng. Giật mình tỉnh dậy, ông kể tỉ mỉ cho Khấu Chương nghe, rồi lấy giấy bút ghi lại. Khấu Chương nói: “Mới đính hôn mà tình cờ mộng như vậy, chẳng có gì lạ.”
Chẳng bao lâu cô họ Lưu mất. Mấy năm sau, Hoàn Cổ đến Đông Lạc (tức Lạc Dương), lấy vợ khác là cô họ Lý, mượn một ngôi nhà phía sau chùa Chiêu Thành làm lễ. Ngày làm lễ bái đường, quả đúng là chỗ có ba cây cầu, chủ nhà họ Hàn. Lúc ấy Phòng Trực Ôn làm Thiếu doãn (quan phó giúp quan đứng đầu phủ kinh đô) Đông Lạc, là người quen cũ của nhà vợ, cỗ bàn tiệc tùng đều do ông Phòng đứng ra lo liệu. Hoàn Cổ mới hiểu ra giấc mộng năm xưa, đem kể cho khách khứa nghe, ai nấy đều thán phục. (Trích từ sách “Dật Sử”)
Thái Bình Quảng Ký, quyển 159
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn, thu thập sách vở bốn loại: kinh, sử, tử, tập)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video