Thái Bình Quảng Ký (bộ sách gom các truyện kể, do triều Tống biên soạn), quyển thứ một trăm sáu mươi sáu
Khí nghĩa (khí phách và lòng trọng nghĩa), phần một
Bào Tử Đô · Dương Tố · Quách Nguyên Chấn
Địch Nhân Kiệt · Kính Chiêu Đạo · Ngô Bảo An
Bào Tử Đô
Đời Ngụy, Bào Tử Đô buổi chiều đi ngoài đồng, gặp một người học trò bỗng lên cơn đau tim. Tử Đô xuống ngựa xoa ngực cho anh ta, được một lúc thì người học trò chết. Tử Đô xem trong túi của anh ta, thấy có một cuốn sách chép trên lụa trắng và mười thỏi vàng. Ông bán hai thỏi để lo chôn cất người học trò, số vàng còn lại thì đặt dưới đầu người chết làm gối, còn cuốn sách lụa để cạnh bụng. Mấy năm sau, trên đường đi, có một người cưỡi ngựa lông xanh lẫn trắng đuổi theo Tử Đô. Đuổi kịp rồi, người ấy cho Tử Đô là kẻ trộm, cứ gặng hỏi xác con trai mình ở đâu. Tử Đô kể lại đầu đuôi. Hai người bèn cùng đi, mở mộ lấy xác người con đem về. Thấy tám thỏi vàng vẫn ở dưới đầu, cuốn sách lụa vẫn ở cạnh bụng, cả nhà người ấy cảm phục đức độ và lòng nghĩa của Tử Đô. Từ đó tiếng tăm của Tử Đô vang khắp nơi. (Trích từ sách Độc Dị Chí)
Dương Tố
Vợ của Từ Đức Ngôn, giữ chức thái tử xá nhân (quan hầu cận thái tử) nhà Trần, là em gái của Hậu chủ Trần Thúc Bảo (vị vua cuối cùng nhà Trần), được phong là công chúa Lạc Xương, tài sắc bậc nhất. Lúc Đức Ngôn làm thái tử xá nhân thì đúng thời loạn lạc. Ông sợ vợ chồng không giữ được nhau, nói với vợ: "Với tài sắc của nàng, khi nước mất, nàng ắt sẽ lọt vào nhà kẻ quyền thế giàu sang, như thế là vĩnh biệt. Nếu duyên tình chưa dứt, còn mong được gặp lại, thì phải có vật làm tin." Ông bèn đập vỡ một chiếc gương, mỗi người giữ một nửa, hẹn rằng: "Mai sau, nhất định vào ngày rằm tháng Giêng, nàng hãy đem nửa gương ra bán ở chợ kinh đô. Nếu ta còn sống, sẽ đúng ngày ấy đi tìm."
Đến khi nhà Trần mất, người vợ quả nhiên lọt vào nhà Việt công Dương Tố (đại thần nhà Tùy, được phong tước Việt quốc công), được sủng ái hết mực. Đức Ngôn lưu lạc vất vả, khó khăn lắm mới đến được kinh đô. Đúng ngày rằm tháng Giêng, ông ra chợ tìm, thấy có một ông lão đầy tớ đang bán nửa chiếc gương, hét giá rất cao, ai cũng cười. Đức Ngôn dẫn thẳng ông lão về chỗ mình ở, mời ăn uống, kể hết đầu đuôi, rồi lấy nửa gương của mình ra ghép lại. Ông đề một bài thơ:
"Gương cùng người đều đi,
Gương về, người chẳng về.
Không còn bóng Hằng Nga,
Chỉ còn ánh trăng sáng suông."
Nàng họ Trần nhận được thơ, khóc lóc không chịu ăn. Dương Tố biết chuyện, xót xa động lòng, lập tức cho mời Đức Ngôn đến, trả vợ lại cho ông, lại còn tặng nhiều của cải. Ai nghe chuyện cũng cảm thán. Dương Tố còn mời Đức Ngôn và nàng họ Trần cùng uống rượu, bảo nàng làm thơ. Nàng làm bài:
"Hôm nay sao đổi chỗ,
Chồng mới đối chồng xưa.
Cười khóc đều chẳng dám,
Mới biết làm người khó."
Rồi nàng theo Đức Ngôn về Giang Nam, sống với nhau đến già. (Trích từ sách Bản Sự Thi)
Quách Nguyên Chấn
Quách Nguyên Chấn mười sáu tuổi vào học ở Thái học (trường học cao nhất của triều đình đặt ở kinh đô), làm bạn với Tiết Tắc và Triệu Ngạn Chiêu. Một lần, nhà gửi thư đến, kèm bốn mươi vạn tiền để làm lộ phí và tiền ăn đi thi. Bỗng có một người mặc áo tang gõ cửa, nói: "Năm đời tổ tiên nhà tôi chưa được an táng, mỗi người nằm một nơi. Nay muốn cùng lúc dời về cải táng mà thiếu tiền của. Nghe nói nhà ông vừa gửi tiền đến, ông có thể giúp đỡ phần nào chăng?" Nguyên Chấn lập tức cho người ấy lấy xe chở hết một lượt, không giữ lại chút nào, cũng chẳng hỏi tên họ. Tiết Tắc và Triệu Ngạn Chiêu chê cười ông dữ lắm. Nguyên Chấn thản nhiên nói: "Giúp người ta làm xong việc lớn, thì có gì đáng chê?" Năm ấy ông hết tiền ăn, rốt cuộc không đi thi được. (Trích từ sách Chích Ngôn)
Địch Nhân Kiệt
Địch Nhân Kiệt người Thái Nguyên, làm chức pháp tào tham quân (quan coi việc hình pháp, xét xử) ở phủ. Bấy giờ, người làm cùng là Trịnh Sùng Tư có mẹ già lại đang ốm, mà phải nhận lệnh đi sứ đến miền biên ải xa xôi. Nhân Kiệt nói với ông: "Cụ bà đang bệnh nặng nguy kịch mà ông lại phải đi sứ xa, lẽ nào để mẹ phải khóc vì con cách xa muôn dặm?" Rồi ông xin đi thay Sùng Tư. (Trích từ sách Đàm Tân Lục)
Kính Chiêu Đạo
Kính Chiêu Đạo làm chức đại lý bình sự (quan thẩm xét án ở Đại lý tự, cơ quan xét xử cao nhất của triều đình). Trong niên hiệu Diên Hòa (năm 712, đời Đường Duệ Tông), ở châu Nghi có kẻ làm phản, hơn bốn trăm người bị liên lụy, sắp bị đày sung vào ty Tư nông làm việc nặng nhọc nhưng chưa lên đường (?), đang bị giam trong ngục của châu. Chiêu Đạo căn cứ vào chiếu ân xá mà tha cho họ. Tể tướng đương thời trách mắng nặng nề Đại lý tự: "Sao lại ân xá cho người nhà của kẻ làm phản?" Quan đại lý khanh (người đứng đầu Đại lý tự) và các quan đại lý chính (quan phó, chuyên thẩm định án) đều tái mặt, bèn dẫn Chiêu Đạo đến. Quan chấp chính giận dữ trách hỏi ông. Chiêu Đạo nói: "Chiếu ân xá ghi rằng tha cho những tù nhân hiện đang bị giam. Người nhà kẻ phản đang bị giam trong ngục của châu, tức là hiện đang bị giam." Tranh cãi qua lại đến năm sáu lần, quan chấp chính không bác được. Những người bị liên lụy đều được tha. Chiêu Đạo được thăng làm giám sát ngự sử (quan có nhiệm vụ giám sát và tố giác lỗi lầm của các quan).
Trước đó, có mười người lính đi trấn thủ ở châu Phòng (?) là bọn Thư Vạn Phúc, đi đến Ba Lăng, qua thác thì chết đuối. Chiêu Đạo nhân đi công cán ở vùng Ba Du, đến trạm Vạn Niên thì nằm mộng thấy mười người ấy đến kêu xin thương xót, đến hai ba lần. Ông bèn gọi viên coi trạm đến hỏi, viên coi trạm trả lời đúng như điều ông thấy trong mộng. Chiêu Đạo lập tức thuê người bơi giỏi vớt xác họ lên, bày rượu và đồ ăn tế điện. Người xem ai cũng sụt sùi. Ông lại gửi công văn cho các huyện lân cận, sắm quan tài nhỏ đưa họ về quê. Những người lính đi trấn thủ nghe chuyện đều cảm phục, kính mến. (Trích từ sách Đại Đường Tân Ngữ)
Ngô Bảo An
Ngô Bảo An, tên chữ là Vĩnh Cố, người Hà Bắc, giữ chức úy (quan coi việc trị an, bắt trộm cướp trong huyện) huyện Phương Nghĩa thuộc châu Toại. Người cùng quê với ông là Quách Trọng Tường, cháu gọi Quách Nguyên Chấn bằng bác. Trọng Tường có tài học, Nguyên Chấn muốn giúp anh thành danh, làm quan. Vừa lúc người Man ở phương Nam nổi loạn, triều đình cử Lý Mông làm đô đốc (chức quan nắm quân sự và việc cai trị cả một vùng) châu Diêu, dẫn quân đi đánh dẹp. Trước khi đi, Lý đến từ biệt Nguyên Chấn. Nguyên Chấn bèn cho Trọng Tường ra gặp và nói: "Đây là đứa con mồ côi của em tôi, chưa có danh phận gì. Ông hãy tạm đem nó theo. Nếu phá được giặc, lập được công, tôi đang lo việc chính sự sẽ tiến cử nó, cho nó được hưởng chút bổng lộc." Lý nhận lời. Trọng Tường khá có tài cán, nên Lý cho làm phán quan (chức phụ tá giúp tướng soái lo công việc), giao cho việc quân.
Đến đất Thục, Bảo An gửi thư cho Trọng Tường rằng: "May được cùng quê với anh, vẫn nghe danh tiếng và phong cách của anh lừng lẫy. Tuy lâu nay chưa được đến bái kiến, nhưng trong lòng vẫn luôn ngưỡng mộ. Anh là cháu của bậc tể tướng, là người tài lớn trong mạc phủ (bộ phận giúp việc của vị tướng), quả nhiên nhờ tài giỏi mà được giao phó trọng trách. Lý tướng quân văn võ song toàn, nhận lệnh một mình cầm quân đi đánh, tự tay nắm đại quân đi dẹp lũ giặc nhỏ. Với sự anh dũng của tướng quân cộng thêm tài năng của anh, quân ta ắt sẽ diệt sạch giặc, công thành chỉ trong sớm tối. Bảo An tôi từ nhỏ ham học, lớn lên chuyên tâm học kinh sách, nhưng tài không hơn ai, làm quan chỉ được một chức úy, ở nơi hẻo lánh ngoài dải núi Kiếm Các, gần sát đất của người Man, cách quê nhà mấy nghìn dặm, núi sông ngăn trở. Huống chi chức quan này đã mãn hạn, nhiệm sở sau khó mà biết được. Với kẻ bất tài như tôi, lại vướng vào khuôn phép hạn định của quan tuyển bổ, thì muốn có chút lộc mọn nữa còn mong gì được. Tôi đành sắp về già nơi vườn ruộng, rồi chết vùi ở bờ mương. Trộm nghe anh hay lo cái lo của người khác, không quên tình làng nghĩa xóm. Nếu anh bỗng rủ lòng chiếu cố đặc biệt, cho Bảo An được cầm roi cầm cung theo hầu bên cạnh (tức là được theo giúp việc), ghi nhận cả kẻ nhỏ mọn, cho được thấm chút công lao, để khi quân khải hoàn trở về, tôi được góp mặt ở hàng cuối, thì đó là ơn nặng như núi của anh, là ngày Bảo An khắc ghi suốt đời. Tôi không dám mong, chỉ xin anh lo tính giúp. Mong anh xét tấm lòng thành mà bỏ qua sự đường đột. Tôi chỉ biết quất con ngựa hèn què quặt của mình (lời tự khiêm, ý nói gắng sức kẻ kém cỏi) mà ngóng chờ được anh dẫn dắt."
Trọng Tường nhận thư, rất cảm động, liền nói với Lý tướng quân, xin gọi Bảo An đến làm quản ký (chức lo giấy tờ thư từ trong quân). Bảo An chưa đến thì giặc Man đã tiến sát. Lý tướng quân đến châu Diêu đánh nhau với chúng, phá được giặc, rồi thừa thắng tiến sâu vào. Người Man phục binh đánh úp, quân Lý thua. Lý chết trận, quân bị diệt sạch, Trọng Tường bị bắt làm tù binh. Người Man ham của cải của người Hán, nên những ai bị bắt đều cho báo tin về, bắt nhà họ đem của đến chuộc, mỗi người ba mươi tấm lụa.
Bảo An đến châu Diêu thì gặp lúc quân đã bị diệt, đành lưu lại chưa về. Còn Trọng Tường ở trong đất Man, vượt muôn khó khăn gửi được thư cho Bảo An, rằng: "Vĩnh Cố (tên chữ của Bảo An) vẫn mạnh khỏe chứ? Vừa rồi nhận được thư anh mà chưa kịp trả lời thì đại quân đã xuất phát, tiến sâu vào sào huyệt giặc, quả nhiên gặp thất bại. Lý công chết trận, còn tôi bị bắt làm tù, sống lay lắt qua ngày ở tận chân trời góc biển. Nhìn lại thân mình thì thôi đã hết, nghĩ về quê nhà thì mờ mịt xa xăm. Tài tôi không bằng Chung Nghi (người nước Sở bị nước Tấn bắt giam, vẫn giữ lòng với nước mình) mà cũng bị trói giam; thân tôi không phải Cơ Tử (người bị vua Trụ bắt làm nô lệ) mà ngày ngày bị làm nô lệ. Chăn dê bên bờ biển thì giống Tô Vũ (sứ thần nhà Hán bị Hung Nô giữ lại, bắt chăn dê ở Bắc Hải suốt mười chín năm); còn chuyện vua bắn được con nhạn trong vườn cung (nhạn mang thư báo tin Tô Vũ còn sống, nhờ đó Tô Vũ được về) thì há dám mong như Lý Lăng (?) (tướng Hán hàng Hung Nô, mãi không về được).
Từ khi rơi vào tay người Man, tôi đã nếm đủ mọi gian khổ, da thịt bị đánh nát, máu và nước mắt chảy đầy cả ao. Nỗi khổ cùng cực của kiếp người, thân tôi đều chịu cả. Từ con cháu dòng dõi danh gia ở Trung Hoa mà thành kẻ tù khốn cùng nơi đất xa lạ. Ngày tháng trôi qua, nóng đi lạnh đến. Nhớ cha mẹ già ở quê cũ, ngóng hàng tùng hàng giả (cây trồng ở mộ) nơi mộ tổ tiên, tôi đờ đẫn như phát điên, uất nghẹn khóc than, nước mắt chảy không biết từ đâu. Người qua đường thấy tôi còn thương xót. Tôi với Vĩnh Cố tuy chưa từng gặp mặt giãi bày, nhưng anh là bậc đi trước nơi quê nhà, phong cách tính tình gần gũi; tôi nghĩ đến dung nhan anh mà đêm nào cũng mơ thấy.
Hôm trước được anh gửi thư hỏi han, nhân có dịp tôi liền thưa với Lý công. Lý công vốn biết tài danh của anh, nên xin cho anh làm quản ký. Đại quân đã đi xa mà anh đến chậm, ấy là anh tự đến sau đoàn quân, chứ không phải tôi quên tình đồng hương. Nhà anh có phúc đức đời trước để lại, trời ban phúc cho nhà tích thiện, nên việc lỡ hẹn không vào được mà thân và danh đều vẹn toàn. Giả sử anh đến sớm, theo dưới cờ, cùng làm việc trong mạc phủ, thì nay cũng là kẻ nơi đất xa lạ, có khác gì tôi đâu.
Nay tôi đang gặp nạn, sức kiệt kế cùng. Tục người Man, ai bị bắt giữ thì cho thân nhân đến chuộc. Vì tôi là cháu của tể tướng, không giống mọi người, nên chúng cứ đòi ráo riết một nghìn tấm lụa. Khi thư này gửi đi, chúng lại đòi thêm một trăm tấm (?). Mong anh sớm gửi thư (?) báo cho bác tôi, để kịp thời đem của đến chuộc tôi về, cho hồn đã mất được trở về, xương đã chết được mọc lại thịt. Tôi chỉ trông cậy vào anh thôi. Việc hôm nay, xin anh đừng ngại khó nhọc. Nếu bác tôi đã rời triều đình, khó bề bàn bạc, thì xin anh tự mình ra tay, như Án Anh cởi con ngựa kéo xe để chuộc Việt Thạch Phủ khỏi cảnh làm nô, như người nước Tống đem xe ngựa đi chuộc Hoa Nguyên (?) (tướng nước Tống bị nước Trịnh bắt). Đạo cứu giúp người, người xưa còn cho là khó; vì anh vốn có đạo nghĩa cao, danh tiết rạng rỡ, nên tôi mới xin như thế mà không chút ngờ vực. Nếu anh không thương xót, cũng như người đời thường tình, thì tôi sống làm thằng tù, chết làm con ma nơi đất Man mà thôi, còn mong gì nữa! Thôi, ông Ngô ơi, xin đừng bỏ rơi việc của tôi."
Bảo An nhận thư, rất thương xót. Lúc ấy Nguyên Chấn đã mất. Bảo An bèn trả lời, hứa sẽ chuộc Trọng Tường, rồi dốc hết gia sản, được hai trăm tấm lụa, đem đi. Nhân đó ông ở lại châu Tuấn, mười năm không về, buôn bán lo tiền của, trước sau gom được bảy trăm tấm lụa mà vẫn chưa đủ số. Bảo An vốn nghèo túng, vợ con vẫn ở châu Toại. Vì một lòng chuộc Trọng Tường, ông dứt hẳn liên lạc với nhà. Hễ kiếm được gì của ai, dù chỉ một thước vải, một thăng thóc, ông đều dần dần dồn góp lại.
Về sau vợ con ông đói rét không sống nổi. Người vợ bèn dẫn đứa con nhỏ, cưỡi một con lừa, tự mình đến vùng Lô Nam tìm chỗ Bảo An ở. Giữa đường thì hết lương ăn, mà còn cách châu Diêu mấy trăm dặm. Bà không biết làm sao, ngồi khóc bên đường, khiến người qua lại thương cảm. Bấy giờ đô đốc châu Diêu là Dương An Cư đang đi ngựa trạm đến nhận chức, thấy vợ Bảo An khóc, lấy làm lạ, bèn hỏi han. Bà nói: "Chồng thiếp là Ngô Bảo An, làm úy huyện Phương Nghĩa ở châu Toại. Vì có người bạn bị bắt ở đất man di, chồng thiếp đi xin của để chuộc, nhân đó ở lại châu Diêu, bỏ mẹ con thiếp mười năm không có tin tức. Nay thiếp nghèo khổ, đi tìm Bảo An, lương hết mà đường còn dài, vì thế mới khóc." An Cư rất lấy làm lạ, nói: "Tôi đi trước đến trạm, sẽ chờ phu nhân, giúp phu nhân những thứ còn thiếu." Đến trạm, An Cư cho vợ Bảo An mấy nghìn tiền, cấp ngựa xe để bà đi tiếp.
An Cư phi ngựa đến quận, trước hết cho tìm Bảo An. Gặp ông, An Cư nắm tay dắt lên công đường, nói: "Tôi thường đọc sách người xưa, thấy việc làm của người xưa, không ngờ hôm nay lại tận mắt thấy ở ông. Sao ông lại trọng tình nghĩa bạn bè sâu nặng, coi nhẹ tình vợ con, bỏ cả nhà cửa để đi chuộc bạn, đến mức này? Tôi thấy vợ ông tìm đến, nghĩ đến đạo nghĩa của ông, trong lòng mong mỏi được gặp mặt ông. Nay tôi mới đến, không có gì giúp ông, tạm lấy bốn trăm tấm lụa của nhà nước trong kho cho ông mượn để dùng vào việc này. Đợi bạn ông về rồi, tôi sẽ từ từ bù trả lại sau." Bảo An mừng rỡ nhận lụa, sai người chuyên đưa tin trong đất Man đi riêng một chuyến. Gần hai trăm ngày sau, Trọng Tường về đến châu Diêu, hình dáng tiều tụy, gần như không ra người nữa. Đến lúc ấy hai người mới lần đầu gặp mặt nhau, vừa nói chuyện vừa khóc.
An Cư từng làm thuộc hạ của Quách thượng thư (tức Quách Nguyên Chấn), nên cho Trọng Tường tắm gội, ban quần áo, mời ngồi cùng, mở tiệc vui. An Cư trọng việc làm của Bảo An nên rất ưu đãi ông. Rồi An Cư cho Trọng Tường tạm giữ chức úy ở một huyện trong vùng mình cai quản. Trọng Tường ở trong đất Man lâu, biết rõ ngõ ngách tình hình bên đó, bèn sai người đến các động (bản làng) của người Man mua mười cô gái, đều có nhan sắc. Mua về rồi, nhân lúc từ biệt An Cư để về phương Bắc, ông đem các cô gái Man ấy tặng An Cư. An Cư không nhận, nói: "Tôi đâu phải kẻ buôn bán ngoài chợ, há lại chờ được đền đáp sao? Tôi kính phục tình nghĩa của Ngô sinh, nên nhân người khác mà giúp cho thành việc thôi. Ông còn cha mẹ già ở phương Bắc, hãy giữ lấy làm tiền sắm đồ ngon phụng dưỡng." Trọng Tường tạ ơn: "Thân hèn này được trở về là ơn của ông; mạng nhỏ này được vẹn toàn là ông ban cho. Tường tôi dù chết nhắm mắt cũng đâu dám quên ơn lớn. Nhưng mấy cô gái Man này vốn là vì ông mà tìm đến; nay ông từ chối, Tường xin liều chết mà nài." An Cư khó lòng từ chối, bèn cho gọi cô nhỏ nhất ra, nói: "Ông đã nhiều lần nài nỉ, tôi không dám trái ý tốt của ông. Cô bé này nhỏ nhất, là đứa tôi vẫn thương; nay vì cô bé này mà nhận của ông một người nhỏ thôi." Rồi ông từ chối chín người kia. Bảo An cũng được An Cư hậu đãi, nhận được rất nhiều tiền của lương thực rồi ra đi.
Trọng Tường về đến nhà, tính ra từ lúc từ biệt cha mẹ đã mười lăm năm. Sau đó ông lên kinh, nhờ có công được bổ làm lục sự tham quân (quan coi sổ sách, giấy tờ, kiểm soát các việc trong châu) châu Úy, rồi đón cha mẹ đến nơi làm quan. Hai năm sau, nhờ thành tích tốt lại được bổ làm hộ tào tham quân (quan coi hộ khẩu, ruộng đất, thuế má trong châu) châu Đại. Hết nhiệm kỳ thì gặp tang mẹ. Chôn cất xong, ông ở bên mộ để tang, rồi nói: "Ta nhờ ông Ngô chuộc về mới được làm quan nuôi cha mẹ. Nay cha mẹ đã mất, tang đã mãn, có thể làm theo chí của mình được rồi." Bèn đi tìm Bảo An.
Bảo An thì từ chức úy huyện Phương Nghĩa được tuyển bổ làm huyện thừa (phó quan của huyện) huyện Bành Sơn ở châu Mi. Trọng Tường bèn đến đất Thục thăm hỏi. Nhưng Bảo An hết nhiệm kỳ mà không về được, cùng vợ đều đã chết ở đó, được tạm chôn trong chùa. Trọng Tường nghe tin, khóc rất thảm thiết. Ông may áo tang bằng vải gai, đội dây gai quấn đầu, chống gậy (đúng phép tang phục nặng nhất), từ quận Thục đi chân đất, khóc không ngớt tiếng, đến tận Bành Sơn. Làm lễ tế rưới rượu xong, ông đào lấy xương Bảo An, mỗi đốt đều lấy mực đánh dấu (đánh dấu từng đốt xương bằng mực, ghi thứ tự, sợ khi chôn cất bị thất lạc), đựng vào túi lụa trắng; lại đào lấy xương người vợ, cũng đánh dấu bằng mực, đựng vào sọt tre, rồi tự mình mang trên lưng (?), đi chân đất mấy nghìn dặm đến quận Ngụy.
Bảo An có một người con trai, Trọng Tường thương yêu như em ruột. Ông dốc hết gia tài hai mươi vạn tiền, an táng Bảo An thật long trọng, lại khắc bia ca ngợi. Trọng Tường tự mình dựng lều bên mộ, để tang ba năm. Về sau ông làm trưởng sử (quan phụ tá, đứng đầu các viên thuộc quan trong châu) châu Lam, lại được gia thêm hàm triều tán đại phu (một bậc hàm quan văn). Ông đem con Bảo An theo đến nơi làm quan, cưới vợ cho, nuôi nấng hết sức chu đáo. Trọng Tường mang ơn Bảo An không nguôi. Năm Thiên Bảo thứ mười hai (năm 753, đời Đường Huyền Tông), ông lên triều dâng biểu xin nhường phẩm phục đỏ (dải lụa đỏ đeo ấn, tượng trưng phẩm trật cao) và chức quan của mình cho con trai Bảo An để báo ơn. Người đương thời rất kính trọng ông.
Lúc đầu, khi Trọng Tường bị bắt, ông bị đem cho một tù trưởng người Man làm nô lệ. Người chủ ấy quý ông, cho ăn uống ngang với chủ. Qua một năm, Trọng Tường nhớ phương Bắc, bèn trốn về, bị đuổi bắt lại, rồi bị bán sang một động phía Nam. Chủ động ấy hung ác, bắt được Trọng Tường thì bắt làm việc cực nhọc, đánh roi đánh gậy tàn tệ. Trọng Tường bỏ trốn, lại bị đuổi bắt, bị bán tiếp vào một động phía Nam nữa, động ấy gọi là Bồ Tát Man. Trọng Tường ở đó một năm, khốn khổ vô cùng, lại trốn, người Man lại đuổi bắt được, rồi bán sang động khác. Chủ động mới bắt được Trọng Tường, giận dữ nói: "Thằng nô này hay trốn, khó giữ được ư?" Bèn lấy hai tấm ván, mỗi tấm dài mấy thước, bắt Trọng Tường đứng lên ván, lấy đinh đóng xuyên qua mu bàn chân, đinh cắm ngập vào gỗ. Mỗi lần sai làm việc, ông luôn phải mang theo hai tấm ván mà đi; ban đêm thì bị nhốt vào cũi dưới hầm đất, chủ tự tay khóa lại. Hai bàn chân Trọng Tường mấy năm sau vết thương mới lành. Bị ván gỗ, khóa và hầm đất giam giữ như thế suốt bảy năm, ban đầu Trọng Tường không chịu nổi nỗi khổ ấy. Khi Bảo An sai người đi chuộc, trước hết tìm được người chủ đầu tiên của Trọng Tường, rồi người chủ ấy lần lượt qua tay các nơi mà chuộc lấy ông ra, vì thế Trọng Tường mới được trở về. (Trích từ sách Kỷ Văn)
Thái Bình Quảng Ký, quyển thứ một trăm sáu mươi sáu
(Bộ Tử, loại Tiểu thuyết gia, nhóm Dị văn – chép chuyện lạ, sách Thái Bình Quảng Ký)
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tổng tập sách vở do triều Thanh vâng mệnh vua biên soạn)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video