Thái Bình quảng ký, quyển một trăm tám mươi hai
Cống cử (chế độ thi cử để chọn người làm quan; ở thời Đường chủ yếu là các khoa thi do bộ Lễ tổ chức ở kinh đô), phần năm
Thôi Lễ — Lư Triệu — Đinh Lăng
Cố Phi Hùng — Lý Đức Dụ — Trương Phần
Tuyên Tông — Lư Ác — Lưu Thuế
Miêu Đài Phù, Trương Độc — Hứa Đạo Mẫn — Thôi Ân Mộng
Nhan Tiêu — Ôn Đình Quân — Lư Thoán
Ông Ngạn Xu — Lưu Hư Bạch — Phong Định Khanh
Phùng Tảo — Triệu Tông
Thôi Lễ
Đời Đường, khi Thôi Lễ đang giữ chức Tri chế cáo (chức quan chuyên soạn thảo chiếu lệnh, văn bản ban ra của nhà vua), ông gặp tang mẹ, về ở nhà riêng tại Đông Đô (kinh đô phía đông của nhà Đường, tức Lạc Dương). Bấy giờ ông sống thanh bạch, kham khổ, tằn tiện. Người bốn phương gửi biếu thì ông chỉ nhận trà và thuốc, không nhận vàng bạc, lụa là. Vì thế dù là bậc hiền tài trong triều, nhà ông chẳng khác gì nhà nghèo. Ngay cả nàng hầu được yêu và con cái được cưng chiều cũng không mặc đồ mỏng nhẹ, đắt tiền.
Ông Thôi đã bói chọn được đất và ngày an táng mẹ. Một hôm, có một người học trò cùng dòng họ đến xin gặp. Người giữ cổng từ chối, nói: "Ông nhà đang chịu tang, chưa từng tiếp khách lạ." Người ấy nói: "Tôi là con cháu trong dòng họ Thôi, lại biết cụ bà sắp đến ngày đưa đi an táng, xin được gặp ông một lần." Ông Thôi nghe vậy, mời vào nói chuyện. Người ấy nói thẳng: "Tôi biết ông ở giữa hàng quan lại mà vẫn trong sạch, tiết kiệm. Tang lễ của cụ bà cần nhiều thứ, không thể không tốn kém. Tôi được đứng vào hàng cháu chắt trong họ, lại có của cải tạm đủ dùng, xin đem ba triệu đồng tiền giúp ông lo việc lớn."
Thôi Lễ thấy người ấy hào phóng, rất lấy làm lạ và quý. Nhưng ông chỉ vui lòng nhận tấm lòng, còn tiền thì rốt cuộc từ chối không nhận. Người này đi thi đã lâu mà không đỗ, nhiều người cho rằng anh ta bị thiệt thòi. Chẳng bao lâu (?) Thôi Lễ mãn tang, được phong chức Thượng thư Hữu thừa (quan phó trong Thượng thư tỉnh, cơ quan điều hành chính sự cao nhất), kiêm làm chủ khảo kỳ thi do bộ Lễ tổ chức. Người kia đến dự thi, Thôi Lễ cho đỗ trạng nguyên (người đỗ đầu khoa thi).
Mọi người khá ngạc nhiên. Họ cho rằng Thôi Lễ làm chủ khảo là chọn người bằng lẽ công bằng, còn người họ Thôi kia đem tài nghệ ra trình bày thì nhờ được đánh giá cao mà thành danh. Cho đỗ thì được, nhưng đỗ đầu thì chưa xứng. Có người đem chuyện ấy nói với Thôi Lễ. Ông đáp: "Người họ Thôi đó vốn là người đáng đỗ, nhưng ngôi đầu bảng là do ơn riêng của tôi mà ra." Rồi ông kể hết chuyện cũ. Từ đó trong triều ngoài nội mới phục, tiếng tăm của ông càng thêm lớn. (Trích từ "Chi điền lục")
Lư Triệu
Lý Đức Dụ dẹp bỏ những kẻ phù phiếm, nâng đỡ những người nghèo khó không chỗ dựa. Bấy giờ các quan quyền quý trong triều kết bè kéo cánh, Đức Dụ phá tan bè đảng ấy. Vì thế ông bị oán ghét, không ai dám đến bám víu (?), cửa nhà vắng khách. Chỉ có tiến sĩ (người dự khoa thi Tiến sĩ, khoa thi văn chương quan trọng nhất thời Đường; ở đây chỉ người đi thi khoa này) Lư Triệu, người Nghi Xuân, có tài lạ.
Đức Dụ từng bị giáng chức xuống Nghi Dương, Lư Triệu đem các quyển văn của mình đến dâng, nhờ vậy được ông biết đến. Sau đó Lư Triệu theo đoàn người được địa phương tiến cử lên kinh đô dự thi, mỗi lần đến thăm đều được Đức Dụ tiếp đãi rất trọng hậu. Theo lệ cũ, bộ Lễ trước khi yết bảng phải trình danh sách lên tể tướng (quan đứng đầu triều đình, giúp vua điều hành mọi việc). Năm Hội Xương thứ ba (niên hiệu của Đường Vũ Tông, năm 843), Vương Khởi làm chủ khảo, hỏi Đức Dụ muốn cho ai đỗ. Đức Dụ đáp: "Cần gì hỏi tôi muốn ai? Những người như Lư Triệu, Đinh Lăng, Diêu Hộc, lẽ nào lại không cho đỗ?" Vương Khởi bèn theo đúng thứ tự ấy mà yết bảng. (Trích từ "Ngọc tuyền tử")
Đinh Lăng
Khi Lư Triệu và Đinh Lăng thi đỗ: theo lệ, yết bảng xong thì các tân khoa phải đến bái kiến tể tướng. Lời thưa dẫn đầu do người đỗ đầu bảng nói, dáng cúi ngẩng, lời nhanh chậm đều phải hết sức cẩn thận. Bấy giờ Lư Triệu đỗ đầu nhưng có việc không đến được, người kế tiếp là Đinh Lăng. Đinh Lăng nói lắp, người lại nhỏ bé, xấu xí. Khi được dẫn vào, anh cúi đầu nói lời chào. Ý định nói "Lăng cùng mọi người được đỗ", nhưng Lăng đỏ bừng mặt, mồ hôi toát ra, khom lưng hồi lâu, rồi mới nói: "Lăng đẳng đăng, Lăng đẳng đăng…", rốt cuộc không nói được phần sau, đành thôi. Những người xung quanh đều cười.
Hôm sau, một người bạn trêu: "Nghe nói anh gảy đàn tranh giỏi, có thể cho nghe được không?" Lăng đáp: "Làm gì có." Người bạn nói: "Hôm qua nghe thấy 'lăng đẳng đăng, lăng đẳng đăng', chẳng phải là tiếng đàn tranh sao?" (Câu nói lắp "Lăng đẳng đăng" — nghĩa là "Lăng cùng mọi người đỗ" — đọc lên giống tiếng đàn tranh "leng deng deng".) (Trích từ "Ngọc tuyền tử")
Cố Phi Hùng
Cố Phi Hùng là con của Cố Huống. Ông hài hước, thích tranh luận, hay lấn lướt bọn con em nhà quyền quý kiêu căng, nên bị nhiều người căm ghét. Phi Hùng bị họ gạt bỏ, lận đận ở trường thi gần ba mươi năm, tiếng kêu oan ầm cả tai người. Trong niên hiệu Hội Xương, Trần Thương làm chủ khảo yết bảng. Nhà vua lấy làm lạ vì không thấy tên Phi Hùng, cho gọi quan phụ trách đến, bổ sung vào bảng, cho đỗ. Từ đó những người nghèo đi thi trong thiên hạ đều được khích lệ. Nhà thơ Lưu Đắc Nhân làm thơ mừng rằng: "Khi tôi còn là đứa trẻ thơ, đã biết đọc thuộc thơ anh; đến khi đỗ cao thì đã muộn, phải gặp bậc vua sáng mới được biết đến." (Trích từ "Đường chích ngôn")
Lý Đức Dụ
Lý Đức Dụ vì bản thân không phải xuất thân qua thi cử nên luôn ghét những người thi đỗ tiến sĩ. Đến khi ông làm tể tướng, bọn quyền quý đều phải bó tay. Trước kia, khi Đức Dụ còn làm tòng sự (quan phụ tá trong phủ của quan trấn thủ một vùng), có một đồng liêu là Bình sự (chức quan xét xử án) họ Lý xuất thân bằng khoa thi văn chương, tình cờ cùng chức với Đức Dụ. Khi ấy có một sĩ tử đem cuộn văn đến dâng, lại đưa nhầm cho Đức Dụ. Biết mình nhầm, người ấy xin lại và nói: "Cuộn văn của tôi phải đưa cho ông Lý Bình sự người đã thi đỗ, không phải đưa cho ông." Từ đó Đức Dụ để tâm gạt bỏ những người thi đỗ. (Trích từ "Ngọc tuyền tử")
Trương Phần
Năm Hội Xương thứ năm (năm 845), Trương Phần đỗ trạng nguyên dưới tay chủ khảo Trần Thương. Viện Hàn lâm (cơ quan văn học của triều đình) chấm lại bài, đánh trượt Trương Phần cùng tám người khác. Triệu Vị Nam tặng Trương Phần bài thơ: "Đừng hướng gió xuân mà than thở bên chén rượu, bậc tiên bị đày xuống trần (ví người có tài văn chương xuất chúng, như Lý Bạch) thật sự là tài của tiên. Vẫn đủ làm điềm lành cho đời, vì đã từng lên tới đỉnh núi tiên (?) rồi." (Trích từ "Đường chích ngôn")
Tuyên Tông
Vua Tuyên Tông rất thích người đỗ tiến sĩ. Mỗi lần gặp các quan trong triều, vua đều hỏi có đỗ đạt không. Nếu người đáp có đỗ khoa nào thì vua rất mừng, liền hỏi đề bài thơ, phú lúc thi và tên họ quan chủ khảo. Có người phẩm cách khá tốt mà tình cờ thi không đỗ thì vua than tiếc hồi lâu. Vua thường ở trong cung tự viết: "Hương cống tiến sĩ (người được địa phương tiến cử lên kinh thi tiến sĩ) Lý Đạo Long".
(Trích từ "Lư thị tạp thuyết")
Lư Ác
Đời Đường, Liêm sứ (?) (quan quan sát, đứng đầu việc giám sát một vùng) Thiểm Châu là Lư Ác, khi còn đi thi đã rất có tiếng. Có lần ở quán trọ bên sông Sản, ông gặp vua Tuyên Tông đang cải trang đi dạo (?). Ông đoán đó là người sang trọng, bèn khép mình tránh sang bên. Vua chắp tay chào, cùng gặp mặt, ông tự xưng là tiến sĩ Lư Ác. Vua xin xem quyển thơ của ông, cất vào tay áo rồi cưỡi lừa đi mất. Hôm khác, khi bàn chuyện với các tể tướng, vua nhắc đến Lư Ác, ra lệnh cho quan chủ khảo cho ông đỗ.
Lư Ác không yên lòng, sợ mang tiếng vượt phận mạo danh. Tể tướng hỏi Ác có quan hệ gì với nhà vua, Ác bèn kể hết đầu đuôi. Người đương thời cũng không cho là ông không xứng, vì tài nghiệp của ông cũng đáng được đỗ. Về sau Lư Ác từ chức quan quan sát vào triều làm chủ khảo, gặp lúc giặc Hoàng Sào đánh vào kinh đô nên kỳ thi không kịp kết thúc. Đại phu Triệu Sùng trêu ông: "Đúng là quan chủ khảo đẻ ra mà không nuôi được." Nhà họ Lư chưa từng có ai làm chủ khảo, Lư tướng công lấy làm hổ thẹn, định cất nhắc ông làm chủ khảo, nhưng việc không thành. (Trích từ "Bắc mộng tỏa ngôn")
Lưu Thuế
Những người được phủ Kinh Nam tiến cử lên kinh dự thi bị gọi đùa là "thiên hoang" (đất hoang trời bỏ, ý nói lâu nay chưa có ai thi đỗ). Năm Đại Trung thứ tư (niên hiệu của Đường Tuyên Tông, năm 850), Lưu Thuế được phủ này tiến cử và thi đỗ. Bấy giờ quan họ Thôi (?) đang trấn thủ ở đó, đem bảy mươi vạn đồng gọi là "tiền phá thiên hoang" tặng Lưu Thuế. Trong thư cảm tạ, Lưu Thuế viết đại ý: "Năm mươi năm nay vốn là do người bỏ phí, ngoài nghìn dặm này há lại gọi là đất trời bỏ hoang?" (Trích từ "Đường chích ngôn")
Miêu Đài Phù, Trương Độc
Miêu Đài Phù sáu tuổi đã biết làm văn, thông minh không ai bằng. Mười mấy tuổi đã đọc rộng các sách, soạn bộ "Hoàng tâm" ba mươi quyển, mười sáu tuổi thi đỗ. Trương Độc cũng từ nhỏ đã giỏi từ phú (thơ và phú, thể văn có vần), mười tám tuổi thi đỗ. Hai người là bạn đỗ cùng khoa, lại cùng làm phụ tá trong phủ của Thiếu sư Trịnh Huân ở Tuyên Châu. Hai người thường cùng đề tên ở hành lang phía đông chùa Tây Minh. Có người lén ghi thêm bên cạnh: "Một cặp tiến sĩ khóa trước, hai đứa trẻ con." Đài Phù mất năm mười bảy tuổi; Trương Độc làm quan đến chức Lễ bộ Thị lang (quan phó của bộ Lễ). (Trích từ "Đường chích ngôn")
Hứa Đạo Mẫn
Hứa Đạo Mẫn lúc mới được địa phương tiến cử thì được vị tể tướng đương thời biết đến. Mùa đông năm ấy, quan chủ khảo sắp đến trường thi nhận việc, có đến chào ở phủ tể tướng. Tể tướng hết lời khen Hứa chịu khó học hành, tài học xuất sắc, nên được ông để ý. Quan chủ khảo nhận lời rồi về. Hứa ngầm biết ý ấy nên ra sức trau dồi, chờ ngày thi, đếm từng ngày, mọi người bàn tán rất nhiều về ông.
Không lâu sau, Viên ngoại lang Trương Hy Phục cưới vợ là con nhà Thừa tướng Kỳ Chương công (tức Ngưu Tăng Nhụ). Đêm đón dâu, Trương mời Đạo Mẫn làm người phù rể dẫn lễ. Đạo Mẫn nhân lúc vui vẻ, uống rượu thỏa thích, làm thơ nhanh như bay, ngọc đeo lay động, bàn chuyện ồn ào, vui hết mức mới thôi. Chẳng bao lâu, vị tể tướng kia dâng tấu không vừa ý vua, bị đổi đi làm quan ở quận khác. Quan chủ khảo sợ lòng người đổi khác, không dám cho Đạo Mẫn đỗ vào hàng nào.
Từ đó ông chìm nổi, lận đận, không gượng dậy được nữa, rồi lại gặp tang trong nhà. Hai mươi năm sau, đến năm Đại Trung thứ sáu (năm 852), Thôi Dư làm chủ khảo, ông mới được đỗ khoa cao. Bấy giờ có Trương Độc đỗ cùng khoa, chỉ thi một lần đã thành, mới mười chín tuổi. Đó chính là con trai của Trương Hy Phục, do bà họ Ngưu sinh ra, người mà Đạo Mẫn đã làm phù rể vào mùa đông ông sắp đỗ thì hỏng việc. (Trích từ "Đường khuyết sử")
Thôi Ân Mộng
Thôi Ân Mộng là môn sinh (người thi đỗ dưới tay một quan chủ khảo, coi vị ấy là thầy) của người cùng họ là Thôi Dao, và là con của Thôi Quy Tòng, Tiết độ sứ (quan trấn thủ một vùng, nắm cả quân lẫn dân chính) Di Môn. Người đỗ đầu khoa ấy là Vu Nhưỡng. Nhưỡng thưa với Thôi Dao: "Một kẻ nam nhi có danh tiếng thì lấy việc giữ mình trong đời làm đẹp, không thể để việc khác làm hỏng (?). Mấy năm gần đây, vào lúc quan thí (kỳ thi do bộ Lại tổ chức cho người mới đỗ tiến sĩ để được ghi tên chờ bổ làm quan), nhiều người lấy cớ xin nghỉ để đi nơi khác, thật vô lý. Nay xin Thị lang đừng theo vết xe cũ." Thôi Dao rất cho là phải.
Một hôm, Nhưỡng dẫn các bạn cùng khoa đến thăm hỏi Thôi Dao. Ngồi xong, Thôi Dao cười nói với bọn Nhưỡng: "Hôm qua tôi nhận được thư của Tướng công ở Đại Lương (tức Thôi Quy Tòng), muốn Thôi tiên bối (cách các tiến sĩ gọi nhau cho tôn trọng; ở đây chỉ Thôi Ân Mộng) về một chuyến. Có ngựa tốt, đầy tớ khỏe, đi về chắc không đến nỗi chậm trễ, mong các vị tiên bối lưu ý cho." Vì đó là lời của tọa chủ (quan chủ khảo, thầy của các tân khoa), Nhưỡng đành chịu, không làm sao được. (Trích từ "Ngọc tuyền tử")
Nhan Tiêu
Thị lang Trịnh Huân làm chủ khảo. Trong số sĩ tử có người tên Nhan Tiêu, Trịnh Huân lầm tưởng là con cháu của Lỗ công (tức Nhan Chân Khanh, được phong Lỗ quận công, nổi tiếng trung liệt, chết vì nước). Bấy giờ vùng Từ Châu chưa yên, ông có ý khích lệ lòng trung liệt, bèn cho Nhan Tiêu đỗ trạng nguyên. Đến ngày tạ ơn, ông thong thả hỏi đến nhà thờ tổ của họ. Nhan Tiêu thưa: "Tiêu là người nghèo xuất thân, chưa từng có nhà thờ tổ." Trịnh Huân lúc ấy mới vỡ lẽ, chỉ biết im lặng. Ít lâu sau có người giấu tên làm thơ chế giễu: "Đầu óc quan chủ khảo thật lẩn thẩn mù mờ, nhận lầm Nhan Tiêu là Lỗ công."
(Trích từ "Đường chích ngôn")
Ôn Đình Quân
Ôn Đình Quân khi ngồi thi dưới đèn chưa từng viết nháp, chỉ khoanh tay trong ống áo, tựa vào bàn. Mỗi vần của bài phú chỉ cần ngâm một lần là xong. Vì vậy trong trường thi gọi ông là "Ôn Bát Ngâm" (Ôn tám lần ngâm, vì bài phú khi thi có tám vần, ngâm tám lần là làm xong). (Trích từ "Đường chích ngôn")
Lư Thoán
Năm Thôi Hãng thi đỗ, ông làm chủ phạt lục sự (người phụ trách việc phạt trong các cuộc yến tiệc của những người đỗ cùng khoa). Bạn cùng khoa là Lư Thoán, khi sắp đến kỳ quan thí, cố xin nghỉ để về Lạc Dương bái mừng cha mẹ. Sau đó lại chần chừ, ở lì rất lâu. Đến khi các bạn cùng khoa họp mặt ở đình Khúc Giang, Lư Thoán ngồi xe có rèm chạm trổ chở theo ca kỹ, mặc thường phục (?), buông lỏng dây cương, đứng bên cạnh thỏa thích ngắm nhìn. Lập tức bị đoàn ty (ban lo việc yến tiệc, tụ họp của các tân khoa) phát giác. Thôi Hãng xử, đại ý viết: "Mũ phớt sụp sâu, xe nỉ che kín; trên đường kinh đô đi tìm xuân, liền tránh mặt bạn cùng khoa. Mới đường mây xanh đắc lộ (vừa thi đỗ, con đường làm quan rộng mở) mà đã như vậy, đủ biết lòng dạ về sau."
(Trích từ "Đường chích ngôn")
Ông Ngạn Xu
Ông Ngạn Xu, người Tô Châu, đi thi tiến sĩ. Có một nhà sư cùng quê với Ngạn Xu, hay ra vào nhà của cựu tướng quốc (tể tướng) Bùi Thản. Vì nhà sư đã già, nhà họ Bùi thương mến, dù là cửa trong cũng không ngăn ông ra vào. Ông tay lần chuỗi tràng hạt, nhắm mắt tụng kinh Phật, trừ lúc ngủ và ăn thì không lúc nào ngừng. Khi Bùi Thản làm chủ khảo, vào ở trong trường thi, hai con trai ông là Huân và Chất ngày ngày bàn định bảng đỗ trong phòng riêng. Nhà sư thường ngồi ở đó, hai người con không đề phòng. Tên họ những người được dự định, cho đỗ hay đánh trượt, xếp lên hay hạ xuống, nhà sư đều thuộc cả.
Nhà sư về chùa thì Ngạn Xu đến thăm. Nhà sư hỏi tin tức về chuyện được mất sắp tới, Ngạn Xu kể thật là chẳng có hy vọng gì. Nhà sư hỏi: "Nếu ông thi đỗ thì muốn đỗ hạng thứ mấy?" Ngạn Xu tưởng nhà sư đùa mình, đáp: "Hạng thứ tám là đủ." Nhà sư liền quay lại nhà họ Bùi. Hai người con bàn bạc như trước.
Nhà sư bỗng mở mắt nói với họ: "Thị lang làm chủ khảo hay các cậu làm chủ khảo? Thi cử là việc lớn của nước nhà. Triều đình giao cho Thị lang, có ý muốn Thị lang dẹp bỏ tệ cũ, để người nghèo không chỗ dựa có đường tiến thân. Nay việc cho đỗ hay đánh trượt đều do các cậu, Thị lang há là hình nộm sao? Vả lại người các cậu cho đỗ chẳng qua là con em nhà quyền thế, chưa từng bàn đến một người thường có tài nào. Các cậu làm thế có được không?" Rồi ông đếm trên đầu ngón tay, từ đầu đến cuối không sai một người. Những chuyện nhà quyền quý, thù riêng, quanh co uẩn khúc mà hai người giấu giếm đều bị nói trúng hết.
Bọn Huân rất sợ, liền hỏi nhà sư muốn gì, lại đem vàng lụa ra dụ. Nhà sư nói: "Bần tăng già rồi, cần vàng lụa làm gì? Có người cùng quê là Ông Ngạn Xu, chỉ cần được đỗ thôi." Bọn Huân nói: "Xin xếp ngay vào hạng ba (bính khoa, hàng thứ ba trong bảng đỗ)." Nhà sư nói: "Không phải hạng thứ tám thì không được." Huân bất đắc dĩ phải nhận lời. Nhà sư nói: "Đưa cho bần tăng một tờ giấy làm bằng." Năm ấy Ngạn Xu thi đỗ, đúng như lời nhà sư. (Trích từ "Ngọc tuyền tử")
Lưu Hư Bạch
Lưu Hư Bạch và Bùi Thản thuở trước từng cùng học một lớp. Khi Bùi Thản làm chủ khảo, Hư Bạch vẫn còn là sĩ tử. Ngày thi tạp văn (phần thi thơ, phú), ông dâng lên trước rèm một bài tứ tuyệt (thơ bốn câu): "Hai mươi năm trước, cũng đêm này; đèn nến vẫn thế, gió cũng thế. Chẳng biết năm tháng còn được bao nhiêu, mà vẫn mặc áo vải gai (áo của học trò chưa đỗ) chờ bậc chí công (người hết mực công bằng, chỉ quan chủ khảo)."
Mạnh Khải lớn tuổi hơn Ngụy công (?). Ngày yết bảng, Khải đi đến tạ ơn riêng, Thôi Hãng (?) khóc nói: "Tiên bối là thầy của tôi." Hãng khóc, Khải cũng khóc. Khải ra vào trường thi suốt ba mươi năm. Trưởng Tôn Tịch là bạn cũ của Trương công, Trương công gọi Tịch là anh. Trương công từng khuyên khéo Tịch nên tính đường khác. Tịch đáp: "Sáng được nghe đạo, tối chết cũng cam" (lời Khổng Tử, ý nói chỉ cần đạt được điều mình theo đuổi thì chết cũng không tiếc). (Trích từ "Đường chích ngôn")
Phong Định Khanh
Từ sau niên hiệu Đại Trung, việc thi tiến sĩ càng thịnh. Sĩ tử nào kết giao với Phong Định Khanh và Đinh Mậu Khuê thì ắt đỗ trước, vậy mà hai ông mỗi người phải thi hai mươi lần mới thành danh. Sao đỗ và trượt lại chênh lệch nhau đến thế! Trước đó có bốn vị quân tử là Lý Đô, Thôi Ung, Tôn Hoàng, Trịnh Ngung, ai được họ để mắt đến thì nhờ đó mà được tiến cử, thăng tiến. Vì thế người ta nói: "Muốn cho số mệnh hanh thông, hãy hỏi Hoàng, Ngung, Đô, Ung." (Trích từ "Bắc mộng tỏa ngôn")
Phùng Tảo
Đời Đường, Phùng Tảo là con của Thường thị (quan hầu cận bên vua để can gián) Phùng Túc, chú của Phùng Quyên, nhà nhiều đời có người thi đỗ. Văn chương của Tảo không cao, nhưng rất ham đỗ đạt, đã thi mười lăm lần. Có một đạo sĩ quen biết nói với ông: "Tôi từng ngồi tĩnh tọa nhập định mà xem, đời này ông không có số đỗ đạt, nhưng sẽ có chức quan." Ông không tin, thi thêm mười lần nữa, đã thành hai mươi lăm lần. Họ hàng bên nội bên ngoại khuyên ông thôi thi để tìm đường làm quan.
Phùng Tảo nói: "Coi như cả đời không thành, xin thề thi thêm năm lần nữa." Rốt cuộc vẫn không đỗ, thi đến ba mươi lần mới ra làm quan. Ông lần lượt giữ các chức Khanh và Giám (người đứng đầu các cơ quan chuyên trách trong triều), làm quan đứng đầu Hiệp Châu, cuối cùng làm quan ở Kỵ tỉnh (cơ quan của các quan Tán kỵ thường thị, hầu cận can gián vua).
(Trích từ "Bắc mộng tỏa ngôn")
Triệu Tông
Cha vợ của Triệu Tông là đại tướng ở Chung Lăng. Triệu Tông nhiều năm lên kinh dự thi mà không đỗ, hết sức nghèo khốn, họ hàng bên vợ càng khinh rẻ, ngay cả cha mẹ vợ cũng không khỏi như vậy. Một hôm, trong quân mở tiệc lớn, các châu quận gọi là "xuân thiết" (tiệc mùa xuân). Gia quyến các đại tướng rủ nhau dựng lều để xem. Vợ Triệu Tông dù nghèo cũng không thể không đi, nhưng quần áo cũ rách, mọi người lấy màn che ngăn nàng riêng ra.
Tiệc đang vui thì quan Liêm sứ bỗng sai lính chạy đến gọi viên đại tướng. Đại tướng vừa kinh ngạc vừa sợ hãi. Đến nơi, Liêm sứ đứng bên lan can, tay cầm một tờ giấy, cười hỏi: "Triệu Tông chẳng phải là con rể ông sao?" Đáp: "Vâng." Liêm sứ bèn cho biết vừa có tin báo đến, Triệu Tông đã thi đỗ rồi, liền trao tờ giấy đang cầm, chính là bảng đỗ. Viên đại tướng vội cầm bảng chạy về, gọi to: "Triệu đỗ rồi!" Họ hàng bên vợ lập tức dỡ bỏ màn che, cùng ngồi chung chiếu với nàng, tranh nhau đem trâm cài, quần áo ra tặng để chúc mừng. (Trích từ "Ngọc tuyền tử")
Thái Bình quảng ký, quyển một trăm tám mươi hai
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do triều Thanh theo lệnh vua biên soạn)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video