Thái Bình quảng ký, quyển 219
Nghề thuốc, phần hai
Chu Quảng; Bạch Sầm; Trương Vạn Phúc
Vương Ngạn Bá; Vợ của Lý Hựu; Nguyên Hàng
Lương Cách; Lương Tân và Triệu Ngạc; Cao Biền
Điền Lệnh Tư; Vu Cấu; Nhan Toại
Chu Quảng
Trong niên hiệu Khai Nguyên (713–741), có thầy thuốc nổi tiếng tên là Kỷ Minh, người đất Ngô. Ông từng được ẩn sĩ Chu Quảng truyền cho bí quyết. Theo phép ấy, chỉ cần nhìn sắc mặt, nghe nói cười là biết bệnh nặng hay nhẹ, nói ra rất tường tận, không cần đợi chẩn hậu (bắt mạch, xem xét người bệnh).
Vua nghe danh, cho triệu về kinh đô. Vua sai gọi những người có bệnh trong Dịch Đình (khu nhà ở của cung nữ trong hoàng cung) đến để Chu Quảng xem xét. Có một cung nữ, cứ đến lúc mặt trời xế bóng là cười, hát, khóc, gào như mắc chứng điên, mà chân lại không chạm được tới đất. Chu Quảng xem rồi nói: "Người này hẳn đã ăn no rồi gắng sức quá mạnh, ngay sau đó lại ngã xuống đất nên mới thành ra như vậy."
Chu Quảng bèn cho uống vân mẫu thang (thuốc sắc có vân mẫu, một loại khoáng chất kết thành lớp lá mỏng). Uống xong, ông cho cô ngủ say. Khi tỉnh dậy, những khổ sở đều hết. Hỏi chuyện thì cô kể: "Hồi trước, nhân ngày thứ ba sau khi Đại Hoa công chúa chào đời, trong cung bày tiệc ca nhạc lớn. Tôi là người hát chính, sợ giọng mình không được trong và dài hơi, nên ăn món canh móng giò (?). Ăn no rồi, tôi đứng giữa tiệc hát mấy khúc. Hát xong, thấy trong ngực rất nóng (?), tôi ra nô đùa trên bậc thềm cao, từ chỗ cao chạy xuống. Chưa xuống được nửa chừng thì bị người chạy sau xô phải, ngã lăn ra đất, hồi lâu mới tỉnh, rồi phát điên, từ đó chân không chạm được tới đất." Vua lấy làm lạ lắm.
Có một viên hoàng môn (hoạn quan hầu trong cung) đi công cán từ vùng Giao, Quảng (Giao Châu và Quảng Châu, nay là miền Bắc Việt Nam và vùng Lưỡng Quảng) trở về, đang lạy và múa (nghi lễ chào vua) dưới điện. Chu Quảng ngoảnh lại nói: "Trong bụng người này có giao long (loài rồng sống dưới nước). Ngày mai nó sẽ đẻ ra một con, khi ấy người này không sống nổi." Vua kinh ngạc, hỏi viên hoàng môn: "Khanh có bệnh gì không?" Ông ta đáp: "Lúc thần phi ngựa qua núi Đại Dữu (dãy núi giữa Giang Tây và Quảng Đông), trời đang nóng lắm (?). Vừa mệt vừa khát, thần uống nước suối bên đường. Từ đó trong bụng có một khối kiên bĩ (khối ứ kết rắn đặc trong bụng), cứng như đá."
Chu Quảng liền lấy tiêu thạch (diêm tiêu, tức kali nitrat) và hùng hoàng (một khoáng chất chứa thạch tín, màu vàng cam) nấu cho uống. Người ấy lập tức nôn ra một vật dài không quá mấy tấc, to bằng ngón tay. Nhìn kỹ thì thấy đủ cả vảy giáp. Thả vào nước, chỉ chốc lát nó đã dài ra mấy thước. Chu Quảng vội lấy khổ tửu (giấm) tưới lên, nó lại trở về hình dạng cũ. Ông lấy đồ úp nó lại. Hôm sau, trong cái đồ úp đã sinh ra một con rồng.
Vua rất kính trọng, muốn ban cho chức tước, nhưng Chu Quảng một mực xin về đất Ngô. Vua không trái ý, cho ông về quê. Viên ngoại bộ Thủy là Lưu Phục (thủy bộ viên ngoại: quan phụ tá ở ty coi việc sông ngòi, thủy lợi) có viết bài kể chuyện Chu Quảng rất tường tận. [Trích "Minh Hoàng tạp lục"]
Bạch Sầm
Bạch Sầm từng gặp một người kỳ lạ, được truyền cho phương thuốc chữa phát bối (nhọt độc mọc ở lưng). Phương ấy dùng mười lần khỏi cả mười. Bạch Sầm đem ra khoe khoang để kiếm lời. Sau ông làm một viên tướng nhỏ ở Hoài Nam. Tiết độ sứ (quan đứng đầu một trấn, nắm cả quân lẫn dân) là Cao Thích ép ông phải nộp phương ấy, từ đó phương thuốc không còn hiệu nghiệm mấy. Bạch Sầm đến Cửu Giang thì bị hổ ăn thịt. Viên lại coi trạm dịch tìm thấy bản phương thật trong túi của ông. Vương Thăng Chi người Thái Nguyên chép ra để truyền rộng. [Trích "Quốc sử bổ"]
Trương Vạn Phúc
Liễu Phương làm lang trung (chức quan bậc trung trong các bộ), con trai là Liễu Đăng mắc bệnh nặng. Bấy giờ thầy thuốc nổi tiếng Trương Vạn Phúc vừa được bổ làm quan ở Tứ Châu, vốn là bạn cũ của Liễu Phương. Liễu Phương đến chúc mừng, kể hết bệnh tình của con, nói chỉ còn trông vào việc bạn cũ ghé xem cho một lần. Sáng sớm hôm sau, Trương đến thăm. Liễu Phương vội dẫn vào xem Liễu Đăng. Từ xa trông thấy đỉnh đầu Liễu Đăng, Trương nói: "Có xương đỉnh đầu như thế này thì lo gì!" Rồi bắt mạch chừng năm sáu hơi thở, lại nói: "Không sai, tuổi thọ còn hơn tám mươi." Ông để lại cho Liễu Phương mấy chục chữ, rồi nói với Liễu Đăng: "Không uống thuốc này cũng được." Về sau Liễu Đăng làm đến chức thứ tử (quan trong phủ Thái tử), sống đến chín mươi tuổi. [Trích "Dậu Dương tạp trở"]
Vương Ngạn Bá
Đạo sĩ Vương Ngạn Bá người đất Kinh, trời sinh giỏi nghề thuốc, đặc biệt tinh về phân biệt mạch. Ông đoán người sống hay chết, sống thọ hay chết yểu, trăm lần không sai một. Con trai của thượng thư Bùi Trụ bỗng nhiên mắc bệnh cấp, các thầy thuốc đều bó tay. Có người mách Vương Ngạn Bá, Bùi vội mời đến xem. Ông bắt mạch hồi lâu rồi nói: "Chẳng có bệnh gì cả." Rồi ông nấu mấy vị thuốc tán (thuốc dạng bột), vừa uống vào là khỏi. Bùi hỏi bệnh ra sao, Vương Ngạn Bá đáp: "Đó là trúng độc cá chép không có mang." Người con quả thật mắc bệnh vì ăn gỏi cá. Lúc đầu Bùi không tin, bèn làm gỏi cá chép không mang cho người hầu ăn thử, thì họ đều mắc bệnh y hệt. Bấy giờ ông mới hết sức kinh ngạc. [Trích "Dậu Dương tạp trở"]
Lại có chuyện: Vương Ngạn Bá tự nói rằng nghề thuốc của mình sắp được dùng rộng rãi. Ông kê ba bốn cái bếp, nấu thuốc ngay giữa sân. Già trẻ kéo đến chật cổng xin thuốc. Ông chỉ tay nói: "Ai bệnh nóng (?) thì uống nồi này, ai bệnh lạnh thì uống nồi này, ai bệnh phong (bệnh do gió độc, như cảm gió, tê bại) thì uống nồi này, ai bệnh khí (bệnh do khí trong người bị ứ trệ hoặc đi ngược) thì uống nồi này." Ai nấy đều đem tiền và lụa đến trả ơn, không ai là không khỏi. [Trích "Quốc sử bổ"]
Vợ của Lý Hựu
Lý Hựu làm tướng ở Hoài Tây. Năm Nguyên Hòa thứ mười ba (818), ông xin quy hàng triều đình. Bùi Độ đánh tan Ngô Nguyên Tế (kẻ cát cứ đất Hoài Tây chống lại triều đình), tiến vào thành. Trong quan quân có kẻ lột áo đàn bà đến trần truồng. Lý Hựu có người vợ mới là Khương thị, đang mang thai năm tháng, bị lính loạn cướp bắt, lấy dao rạch bụng. Khương thị tắt thở, ngã gục xuống đất. Lý Hựu về thấy bụng vợ bị rạch toác hơn một thước, bèn cởi áo trong ra quấn lại. Qua một đêm, bà tỉnh lại, đắp thuốc thần thì vết thương lành phẳng. Đủ mười tháng, bà sinh một đứa con trai. Triều đình xét công quy thuận của Lý Hựu, ban chức quan cho người con. Người con tên là Hành Tu, hơn ba mươi tuổi làm Tiết độ sứ Nam Hải, khi thôi chức trở về thì mất giữa đường. [Trích "Độc dị chí"]
Nguyên Hàng
Thời Đường, ở kinh thành có một thầy thuốc, nay đã quên mất họ tên. Trong số họ hàng bên nội bên ngoại của Nguyên Hàng có một người đàn bà theo chồng xuống vùng Nam Trung (miền phương nam, nay là Vân Nam, Quý Châu). Bà từng lỡ ăn phải một con sâu, cứ nghi ngại mãi, từ đó thành bệnh, chữa đi chữa lại không bớt. Người nhà mời thầy thuốc đến xem. Thầy thuốc biết rõ bệnh do đâu, bèn xin chủ nhà chọn một người vú già kín đáo, cẩn thận, dặn trước rằng: "Nay tôi cho uống thuốc để nôn và đi ngoài (?). Cứ lấy chậu hứng lấy. Lúc bà ấy nôn, chỉ cần nói có một con cóc nhỏ chạy mất. Nhưng tuyệt đối không được để người bệnh biết là nói dối." Người vú làm đúng như thế, bệnh ấy dứt hẳn.
Lại có một chàng trai trẻ, trong mắt lúc nào cũng thấy một tấm gương nhỏ, bèn nhờ thầy thuốc Triệu Khanh chữa. Triệu Khanh hẹn chàng sáng hôm sau đến, sẽ đãi gỏi cá. Đúng hẹn chàng đến. Triệu mời vào trong, bảo cứ thong thả ngồi chờ, đợi khách về hết mới tiếp. Chốc lát, người nhà dọn bàn ra, chỉ đặt một bát giấm mù tạt, chẳng có món gì khác, Triệu Khanh cũng chưa ra. Đến giờ Ngung trung (khoảng từ 9 đến 11 giờ sáng), chờ mãi không thấy ai, chàng trai đói lắm, lại ngửi thấy mùi giấm thơm, không nhịn được bèn nhấp một chút. Một lát lại nhấp nữa, thấy trong ngực thông thoáng hẳn, mắt hết hoa, không còn thấy gương. Chàng bèn húp cạn cả bát.
Triệu Khanh biết vậy mới bước ra. Chàng trai ngượng ngùng xin lỗi vì đã húp giấm. Triệu Khanh nói: "Trước đây cậu ăn gỏi cá nhiều quá, tương giấm không đủ để tiêu, lại có vảy cá mắc trong ngực, cho nên mắt hoa. Vừa rồi tôi bày tương giấm, chỉ cốt để cậu đói mà húp, quả nhiên khỏi bệnh. Cái hẹn đãi cá tươi (?) chỉ là mẹo mà thôi. Mời cậu về lo bữa sáng." Những phép hay khác của ông cũng phần nhiều như thế. [Trích "Bắc mộng tỏa ngôn"]
Lương Cách
Kim ngô kỵ tào (chức quan coi việc ngựa xe trong Kim ngô vệ, đạo cấm quân canh giữ kinh thành) là Lương Cách học được y thuật của Hòa và Biển (Y Hòa và Biển Thước, hai danh y thời cổ). Đầu niên hiệu Thái Hòa (827–835), ông làm tuần quan (chức quan nhỏ giúp việc trong phủ quan đầu xứ) ở Uyển Lăng. Án sát sứ (quan đi xét việc quan lại và án ngục một vùng) là Vu Ngao có một nữ tì tên là Liên Tử, rất được ông yêu quý. Một hôm, vì một câu đùa cợt mà nàng mắc tội, bị đuổi ra, đem bán. Viên lại ở chợ định giá bảy trăm quan tiền (mỗi quan là một xâu một nghìn đồng). Viên tòng sự ngự sử (quan giúp việc trong phủ, mang hàm ngự sử) họ Thôi nghe tin, gọi nàng đến, nhờ Lương Cách xem mạch. Lương Cách bắt mạch ở cánh tay rồi nói: "Đây là người hai mươi năm nữa không bệnh tật gì." Thôi mừng, giữ nàng lại, gửi tiền (?) cho Vu Ngao.
Vu Ngao vốn vẫn thương nhớ nàng, chỉ vì một lúc giận mà đuổi đi. Nếu bán cho người lạ thì cũng thôi, nay nghe Thôi sủng ái nàng, ông không vui ra mặt. Nhưng đã đuổi đi rồi thì khó gọi lại, nên ông cứ ôm mãi trong lòng.
Chưa được một năm, Liên Tử đột nhiên chết. Lương Cách đang đi việc công ở ngoài (?), lúc trở về, đến cổng thành thì gặp xe tang. Trong đám người nhà họ Thôi có người đang cầm dây kéo xe tang. Ông hỏi chôn ai, họ đáp: "Liên Tử." Ông gọi họ chở về, rồi chạy đi báo với Thôi: "Liên Tử không phải chết, chỉ là thi quyết (chứng ngất lịm như chết mà chưa chết thật) thôi. Vừa rồi tôi vào thành gặp quan tài, đã cho chở về, xin được đến cứu cho nàng tỉnh lại."
Thôi giận câu nói trước kia của Lương Cách, lại xót Liên Tử chết sớm, nổi nóng nói: "Đồ thất phu! Dám nói càn mê hoặc bậc chư hầu, nhờ thế mà được chen vào hàng mũ áo quan lại. Ngươi bảo hai mươi năm không bệnh, vậy mà một năm đã chết. Nay đã đem chôn, ngươi lại gọi quan tài về. Nếu không cứu sống được thì còn mặt mũi nào gặp ta?" Lương Cách nói: "Nàng quả thật chưa chết, chỉ là thi quyết thôi. Nếu tôi không cứu sống được, ấy là y thuật của tôi bất nhân với thiên hạ, chi bằng tôi chịu chết để tạ tội nói sai."
Thôi bèn cho phá quan tài đưa nàng ra. Lương Cách châm vào vùng tim và dưới rốn, mỗi chỗ mấy mũi, đục bỏ một chiếc răng, đổ vào miệng một đao khuê thuốc (đao khuê: đơn vị đong thuốc rất nhỏ, chừng một nhúm), mặc cho nàng một lớp áo đơn, đặt nằm trên giường không, lấy lụa trắng trói tay chân, dưới gầm giường đốt một ngọn lửa nhỏ (?). Ông nói: "Lửa này tàn thì Liên Tử sống lại." Ông lại dặn người hầu nấu cháo hành chờ sẵn: "Khi khí trong người nàng thông thì nàng sẽ như phát cuồng, nhớ đừng cho ngồi dậy. Một lúc nàng tự yên, yên rồi thì mệt lả, mệt lả thì cởi trói, đổ cháo hành cho ăn, thế là sống. Nếu đang lúc cuồng mà cho ngồi dậy thì tôi không biết sẽ ra sao." Nói xong, ông trở vào phủ, bảo Thôi: "Liên Tử sắp sống rồi." Thôi nguôi giận hẳn, giữ ông ngồi lại cùng bàn việc (?).
Chốc lát Liên Tử ngồi dậy nói cười. Viên lại coi địa giới báo tin cho Vu Ngao. Vu Ngao gửi thư gấp hỏi Thôi: "Liên Tử sống lại là nhờ phép gì vậy?" Rồi ông cùng Lương Cách về, vừa vào cửa thì Liên Tử đã ra đón. Vu Ngao rất lấy làm lạ. Vả lại, Liên Tử hầu Thôi cũng không phải ý nàng vốn muốn, nên Vu Ngao khuyên Thôi đem nàng cho Lương Cách. Thôi cũng chê nàng bị mất răng, lại nể Vu Ngao, bèn cho Lương Cách. Lương Cách lấy được nàng, đắp thuốc thần vào chỗ răng, chưa đầy một tháng răng mọc lại như cũ.
Năm Nhâm Tý niên hiệu Thái Hòa (832), Lương Cách được điều làm Kim ngô kỵ tào, cùng Liên Tử sống ở kinh thành. Mùa thu năm ấy, Cao Tổn Chi, nhân có cậu cả làm thiên quan (Lại bộ thượng thư, quan coi việc tuyển bổ quan lại), ngay hôm ấy được nghe chuyện, nên biết rõ mà kể lại. [Trích "Tục dị lục"]
Lương Tân và Triệu Ngạc
Thời Đường, khi họ Thôi trấn giữ Chử Cung (tức Giang Lăng), có một người lái buôn giàu ở trên thuyền, nửa đêm đột ngột chết, đến sáng vẫn còn thoi thóp. Ở phòng bên có thầy thuốc Lương Tân người Vũ Lăng nghe tin, sang xem bệnh rồi nói: "Đây là trúng độc thức ăn. Hai ba hôm nay có ăn ở ngoài không?" Người đầy tớ đáp: "Ông chủ ít khi rời thuyền, cũng không ăn của nhà ai." Lương Tân hỏi: "Thường ngày ông ấy thích ăn món gì?" Người đầy tớ đáp: "Ông thích ăn gà tre, mỗi năm không dưới mấy trăm con. Gần đây vừa mua gà tre, đều dùng làm món ăn." Lương Tân nói: "Gà tre ăn củ bán hạ (một vị thuốc, củ để sống thì có độc), ắt là trúng độc bán hạ." Ông sai giã gừng vắt lấy nước, cạy răng (?) đổ vào, nhờ thế người ấy tỉnh lại.
Họ Thôi nghe chuyện, lấy làm lạ, gọi Lương Tân đến vỗ về khen ngợi, cấp cho đầy tớ, ngựa, tiền, lụa để vào kinh, lại viết thư gửi các quan trong triều. Tiếng tăm Lương Tân vang dội, làm quan đến thượng y phụng ngự (quan đứng đầu ty Thượng dược, lo thuốc men cho vua).
Có một viên quan trong triều đến gặp. Lương Tân nói: "Sao không đến cho tôi xem sớm hơn? Phong tật (bệnh do gió độc, như trúng gió, tê liệt) đã vào sâu rồi. Xin ông mau về lo liệu việc nhà, thuận theo mệnh trời mà thôi." Viên quan nghe vậy hoảng hốt cáo lui, quất ngựa ra về.
Bấy giờ có Triệu Ngạc, một thầy thuốc chữa ngựa người Phu Châu, mới đến kinh đô, treo bảng ghi họ tên ở ngã tư đường lớn, nói mình chuyên nghề thuốc. Viên quan kia xuống ngựa kể bệnh. Triệu Ngạc cũng nói bệnh nguy, giống hệt lời Lương Tân. Ông bảo: "Chỉ có một cách, xin quan ăn thật nhiều lê tiêu (một giống lê giòn, nhiều nước), không kể bao nhiêu. Nhai không kịp thì vắt nước mà uống, may ra có được một phần vạn hy vọng." Viên quan lại quất ngựa (?) ra về, đem ống đựng thư đi đổi lấy lê tiêu, ngồi trên ngựa vừa đi vừa ăn. Về đến nhà, suốt mười ngày chỉ ăn lê tiêu, liền thấy người khoan khoái sáng sủa, bệnh không phát nữa.
Ông trở lại thăm Triệu Ngạc để cảm tạ, rồi đến thăm Lương phụng ngự, kể rằng được Triệu Ngạc chỉ bảo. Lương Tân kinh ngạc, nói: "Nước lớn ắt có người nối nghiệp mình." Ông bèn gọi Triệu Ngạc đến, cấp cho đầy tớ, ngựa, tiền, lụa, ra sức tiến cử khen ngợi khắp nơi. Triệu Ngạc làm quan đến thái bộc khanh (quan đứng đầu Thái bộc tự, coi ngựa xe của triều đình). [Trích "Bắc mộng tỏa ngôn"]
Lại có viên tỉnh lang (quan lang trung trong các tỉnh của triều đình) là Trương Đình Chi mắc bệnh, đến gặp Triệu Ngạc. Triệu vừa bắt mạch đã nói bệnh ấy nên uống một chén rượu gừng tươi và một chén rượu địa hoàng (một vị thuốc bổ). Ông lại đến hỏi Lương Tân, Lương nói cũng y như vậy, và cả hai đều dặn uống quá lượng ấy thì chết. Từ khi uống thứ rượu ấy, bệnh của ông chẳng bao lâu thì khỏi. Một hôm khác, viên tể tướng đương thời ép ông uống thêm một chén, ông phân trần không kịp, ngay tối hôm đó thì chết. Người đương thời gọi hai ông là "hai bậc tài giỏi". [Trích "Văn kỳ lục"]
Cao Biền
Ở các châu quận vùng Giang Hoài, lệnh phòng cháy nghiêm nhất, ai phạm không được tha. Bởi nơi ấy nhiều nhà tre, hễ sơ ý một chút là hàng trăm hàng nghìn gian nhà lập tức thành tro. Năm Cao Biền trấn giữ Duy Dương (tức Dương Châu), nhà một thuật sĩ (người làm nghề phương thuật) để lửa cháy lan, thiêu mất mấy nghìn hộ. Quan sở tại bắt ghi tội, lập tức đem xử theo luật.
Khi sắp chịu chém, người ấy nói với viên quan giám sát việc hành hình: "Tội lỗi của tôi, chết một lần sao đền cho hết. Nhưng tôi có chút nghề mọn, có thể truyền cho một người, để họ cứu giúp người đời sau, như vậy thì chết cũng không ân hận." Bấy giờ Cao Biền mời đón các thuật sĩ, lúc nào cũng khao khát như đói như khát. Viên quan giám sát liền hoãn lại, phi ngựa đi bẩm với Cao Biền. Cao Biền gọi vào, đích thân hỏi. Người ấy đáp: "Tôi không có phép gì khác, chỉ giỏi chữa bệnh đại phong (bệnh hủi, bệnh phong cùi)." Cao Biền nói: "Có thể thử xem thật giả được không?" Đáp: "Chỉ cần đến Phúc điền viện (nơi nuôi người nghèo khó, bệnh tật) chọn một người bệnh nặng nhất là có thể thử."
Bèn làm theo lời ấy. Ông đặt người bệnh vào một gian phòng kín, cho uống mấy thăng rượu nhũ hương (nhựa một loài cây thơm, dùng làm thuốc giảm đau), người bệnh liền mê man không biết gì. Ông dùng dao sắc rạch chỗ đường khớp trên sọ, khều ra một vốc sâu, mỗi con dài chỉ hai tấc. Rồi ông lấy thuốc đắp kín vết thương, cho uống thêm một thứ thuốc khác, lại dặn giữ chừng mực trong ăn uống, đi lại, nghỉ ngơi. Hơn mười ngày, vết thương lành hẳn. Mới được một tháng, lông mày và râu đã mọc lại, da thịt sáng sạch như người chưa từng mắc bệnh. Cao Biền đối đãi thuật sĩ ấy như khách quý bậc nhất. [Trích "Ngọc đường nhàn thoại"]
Điền Lệnh Tư
Thời Trường An còn thịnh vượng, có một nhà bán ẩm tử (thuốc nước sắc sẵn để uống) ở chợ Tây. Họ chỉ dùng những vị thuốc tầm thường, không quá mấy vị, cũng chẳng thạo phương mạch (cách kê đơn và bắt mạch). Bất kể bệnh gì, cứ một trăm đồng bán một chén, nghìn thứ bệnh uống vào đều khỏi. Họ thường đặt những chiếc nồi chảo lớn trong khu nhà rộng, ngày đêm thái chặt sắc nấu, phát thuốc không kịp. Người xa người gần đều kéo đến lấy thuốc, ngoài cửa người chen chúc san sát, ồn ào cả kinh thành. Thậm chí có người mang vàng đến đứng chờ ở cửa năm bảy ngày mà vẫn chưa lấy được thuốc. Họ kiếm lời rất lớn.
Bấy giờ Điền Lệnh Tư (hoạn quan quyền thế cuối đời Đường) có bệnh. Thầy thuốc khắp trong nước đều đã được mời, kể cả các bậc quốc sư và đãi chiếu (người có tài nghệ được nuôi trong cung để chờ lệnh vua), mà bệnh không thấy chuyển biến gì. Bỗng có người thân quen thưa với Điền: "Thuốc nước ở chợ Tây, sao không thử xem?" Lệnh Tư nói: "Được." Bèn sai đầy tớ cưỡi ngựa đi lấy. Đầy tớ lấy được thuốc, quất ngựa trở về, sắp đến phường gần nhà thì ngựa vấp ngã, đổ mất thuốc. Đầy tớ sợ chủ nghiêm khắc, khó tính, không dám quay lại lấy nữa, bèn ghé vào một xưởng nhuộm xin một bình nước cặn dưới đáy bể nhuộm, đem về đưa cho chủ.
Uống xong, bệnh khỏi ngay. Điền cũng chỉ biết bệnh đã khỏi mà không biết thuốc từ đâu ra, bèn trả ơn nhà bán thuốc rất hậu. Danh giá nhà bán thuốc nước càng thêm cao. Đó có lẽ là "thầy thuốc có phúc" (chữa khỏi nhờ vận may). Mấy năm gần đây, ở Nghiệp đô có thầy thuốc Trương Phúc cũng như thế, của cải tích được rất nhiều, nhờ đó nổi tiếng, rồi bị một vị vua người Phiên đưa về vùng ngoài biên ải. [Trích "Ngọc đường nhàn thoại"]
Vu Cấu
Triều gần đây, trung thư xá nhân (quan ở Trung thư tỉnh, lo soạn thảo chiếu lệnh) là Vu Cấu từng trúng cổ độc (chất độc người ta nuôi từ sâu bọ, rắn rết, người xưa tin có thể ám hại người). Chữa chạy khắp nơi không khỏi, ông bèn xin nghỉ dài hạn, định dần dần đi xa tìm thầy. Một hôm ông chống gậy ngồi ngoài cổng giữa, bỗng có một người thợ đóng đinh tán khóa trông thấy, hỏi: "Ông khổ sở vì chuyện gì mà gầy yếu tiều tụy như vậy?" Vu Cấu liền kể cho nghe. Người thợ nói: "Tôi cũng từng bị như thế, gặp được thầy giỏi dùng kìm gắp ra cho tôi một con rắn thì khỏi. Tôi cũng được truyền cho phép ấy." Vu Cấu mừng rỡ, xin chữa cho. Người ấy nói: "Việc nhỏ thôi. Sáng mai xin ông đừng ăn gì, tôi sẽ đến."
Hôm sau ông ta đến thật, mời Vu Cấu ra dưới mái hiên, quay mặt về phía sáng mà há miệng, rồi cầm kìm chờ sẵn. Đến khi định gắp thì trượt mất, bèn hẹn hôm sau. Qua một đêm, ông ta lại đến, chăm chú rình, một lần gắp là trúng. Con rắn đã dài chừng hai tấc, màu đỏ, to cỡ một nhánh trâm cài tóc (?). Ông ta vội sai đốt lửa thiêu đi. Vu Cấu khỏi bệnh, sau nhiều lần được thăng chức, làm quan đến Tử Vi (?) (tức Trung thư tỉnh) rồi mất. Người thợ ấy cũng không nhận quà biếu, chỉ nói: "Tôi đã có lời thề cứu người", uống vài chén rượu rồi từ biệt. [Trích "Ngọc đường nhàn thoại"]
Nhan Toại
Ở chốn chợ búa nơi kinh thành và các châu quận, có thầy thuốc lấy được cổ độc ra khỏi người. Những lần thấy hiệu nghiệm ngay trước mắt rất nhiều, nhưng người ta đều ngờ vực, cho đó chỉ là trò ảo thuật nhất thời, còn bệnh đã vào cao hoang (chỗ sâu nhất trong thân thể, giữa tim và cơ hoành; theo y học xưa, bệnh vào đến đó thì không chữa được) thì không trừ được.
Lang trung Nhan Toại có một người tớ gái mắc bệnh này. Cô thường thấy có vật gì rúc rỉa trong tim gan, đau đớn không chịu nổi. Mấy năm sau, cô gầy rộc tiều tụy, da bọc xương, cẳng chân như cây khô. Tình cờ nghe nói có thầy thuốc giỏi đang chữa bệnh này giữa chợ, người tụ lại xem rất đông, Nhan thử cho mời đến. Thầy thuốc xem rồi nói: "Đây là xà cổ (cổ độc do rắn), lấy ra được ngay." Ông bảo trước hết đốt cháy hừng mười, hai mươi cân than, rồi cho người bệnh uống thuốc. Hồi lâu, thầy thuốc cầm chiếc kìm nhỏ đứng bên cạnh. Lúc ấy người bệnh thấy có vật gì động đậy trong cổ họng, chết lịm đi rồi lại tỉnh. Một lát sau, ông bảo há miệng, dùng kìm gắp ra một con rắn con dài năm bảy tấc, vội ném vào đống than hồng mà thiêu. Con rắn bị thiêu quằn quại hồi lâu mới thành tro, mùi hôi thối bay tới tận nhà họ hàng, hàng xóm. Từ đó bệnh khỏi, cô không còn bị khổ vì thứ gì rỉa tim nữa.
Mới biết những chuyện như làm sống lại thái tử nước Quắc (điển Biển Thước cứu sống thái tử nước Quắc tưởng đã chết) hay đắp thịt cho bộ xương của Từ Giáp (điển Lão Tử làm cho bộ xương khô của người hầu Từ Giáp sống lại thành người) (?), quả thật không phải chuyện bịa. [Trích "Ngọc đường nhàn thoại"]
Thái Bình quảng ký, quyển 219
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do triều đình nhà Thanh vâng lệnh vua biên soạn)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video