Thái Bình quảng ký, quyển hai mươi hai
Thần tiên, phần hai mươi hai
La Công Viễn — Bộc Bộc tiên sinh — Lam Thái Hòa — La Công Viễn
La Công Viễn vốn là người Ngạc Châu. Có lần quan thứ sử (quan đứng đầu một châu) mở tiệc mùa xuân, người cả quận kéo đến xem. Có một người mặc áo trắng, cao hơn một trượng (trượng: đơn vị đo chiều dài, khoảng hơn 3 mét), dung mạo rất lạ, theo đám đông mà đến. Lính gác cổng ai cũng lấy làm lạ. Chốc lát có một cậu bé đi ngang qua, quát: "Ngươi cớ sao rời chỗ của mình mà làm kinh sợ quan sở? Còn không mau đi đi!" Người kia liền vén áo bỏ chạy. Lính lại bắt cậu bé đưa đến chỗ tiệc, trình bày đầy đủ với thứ sử. Thứ sử hỏi họ tên, cậu đáp: "Họ La, tên Công Viễn. Từ nhỏ tôi ham đạo thuật (phép thuật của người tu Đạo giáo). Vừa rồi thấy con rồng giữ sông lên bờ xem tiệc, tôi giục nó quay về." Thứ sử không tin, nói: "Phải cho ta thấy hình thật của nó." Cậu đáp: "Xin đợi ngày sau."
Đến ngày hẹn, cậu đào một cái hố nhỏ bên bờ nước, sâu chỉ một thước (thước: khoảng 30 cm), cách bờ hơn một trượng, rồi dẫn nước vào. Thứ sử cùng người trong quận đều đến xem. Một lúc sau có một con cá màu trắng dài năm sáu tấc (tấc: một phần mười thước) theo dòng nước đến, nhảy vọt lên và lớn dần. Khói xanh như sợi chỉ bốc lên từ trong hố. Chốc lát khí đen phủ kín trời, gần trong gang tấc cũng không nhìn rõ. Công Viễn nói: "Có thể lên đình bến sông được rồi." Chưa đến nơi, chớp đã lóe, mưa trút như đổ. Giây lát trời yên lại, mọi người thấy một con rồng trắng lớn ở giữa sông, đầu liền với mây. Khoảng chừng một bữa ăn thì rồng mới biến mất.
Bấy giờ vua Huyền Tông (tức Đường Huyền Tông, còn gọi Đường Minh Hoàng) rất ham thuật thần tiên. Thứ sử dâng biểu kể đầy đủ việc ấy và đưa Công Viễn về triều. Lúc đó vua đang đánh cờ với Trương Quả và Diệp Pháp Thiện (hai đạo sĩ nổi tiếng thời ấy). Hai người thấy cậu thì cười lớn: "Chuyện trẻ quê, biết gì!" Rồi mỗi người nắm hơn mười quân cờ trong tay, hỏi: "Trong này có gì?" Cậu đáp: "Tay không." Mở tay ra, quả nhiên không có gì, cả số quân cờ đều nằm ở chỗ Công Viễn. Hai người mới vô cùng kinh ngạc, để cậu ngồi ngang hàng với Trương và Diệp.
Đất Kiếm Nam có một loại quả mới được dâng lên lần đầu, tên là "nhật thục tử" (quả chín trong ngày). Trương và Diệp dùng phép lấy về, ngày nào quá trưa cũng tới. Hôm ấy đợi đến tận đêm vẫn không thấy, hai người nhìn nhau nói: "Chẳng phải là do La quân sao?" Lúc ấy trời lạnh, mọi người ngồi quây quanh lò sưởi. Công Viễn cười, thì ra ông đã cắm sẵn một chiếc đũa trong lửa; đến lúc ấy ông rút ra, quả liền tới. Diệp gặng hỏi sứ giả, sứ giả nói: "Sắp tới kinh thì lửa cháy rợp trời, không có đường nào qua được; vừa lúc lửa tắt mới qua được." Từ đó mọi người đều kính phục ông.
Trong năm Khai Nguyên (niên hiệu của Huyền Tông, 713–741), vào đêm rằm trung thu, vua ngắm trăng trong cung. Công Viễn tâu: "Bệ hạ có muốn lên cung trăng xem không?" Rồi ông lấy cây gậy chống ném lên không trung, gậy hóa thành một cây cầu lớn, màu như bạc, mời vua cùng lên. Đi chừng mấy chục dặm (dặm: đơn vị đo đường dài, khoảng nửa cây số), ánh sáng chói mắt, khí lạnh thấm vào người, thì đến một tòa thành lớn có cổng cao. Công Viễn nói: "Đây là cung trăng." Thấy mấy trăm tiên nữ đều mặc lụa trắng, áo nghê (áo rực rỡ sắc cầu vồng), múa ở sân rộng. Vua hỏi: "Đây là khúc gì?" Đáp: "Khúc Nghê thường vũ y (Xiêm cầu vồng, áo lông vũ)." Vua thầm ghi nhớ âm điệu, rồi quay về. Ngoái lại nhìn, cây cầu cứ theo bước chân mà biến mất. Sau đó vua gọi linh quan (quan coi các nhạc công trong cung) theo âm điệu ấy soạn thành khúc Nghê thường vũ y.
Bấy giờ Võ Huệ phi rất tin Kim Cương Tam Tạng (vị cao tăng người Ấn Độ; Tam Tạng là danh hiệu tôn xưng nhà sư thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo là kinh, luật, luận). Một lần vua đến viện Công Đức, bỗng ngứa lưng khó chịu. Công Viễn bẻ một cành tre hóa thành cây như ý bằng bảy thứ báu (như ý: vật cầm tay có đầu cong, cũng dùng để gãi lưng; bảy thứ báu: bảy loại vật quý như vàng, bạc, lưu ly, mã não…) dâng lên. Vua rất vui, quay sang bảo Tam Tạng: "Thượng nhân (tiếng tôn xưng nhà sư) có làm được như thế không?" Tam Tạng đáp: "Đó chỉ là ảo thuật thôi. Thần xin vì bệ hạ lấy vật thật." Rồi từ trong tay áo lấy ra một cây như ý bảy báu dâng lên. Cây như ý Công Viễn dâng tức thì hóa lại thành cành tre.
Đến khi vua đi Đông Lạc (tức Lạc Dương, kinh đô phía đông), Võ phi đi cùng, ở điện Lân Chỉ trong cung Thượng Dương. Điện đang sắp được sửa, trong sân có một cây xà vuông lớn dài mấy trượng, đường kính sáu bảy thước. Lúc ấy Công Viễn, Diệp tôn sư (tôn sư: tiếng tôn xưng thầy đạo sĩ) và Kim Cương Tam Tạng đều theo hầu. Vua bảo Diệp tôn sư: "Ta đang rảnh rỗi buồn chán, thầy thử làm phép nhỏ cho vui. Thầy thử vì trẫm nhấc cây gỗ vuông này lên." Diệp nhận lệnh làm phép, cây gỗ một đầu nhấc lên được mấy thước, còn đầu kia không lên. Vua nói: "Thần lực của thầy sao lại kém thế?" Diệp đáp: "Tam Tạng sai các vị thần Kim Cương (các thần hộ trì Phật pháp) đè một đầu nên không nhấc lên được."
Bấy giờ vua theo Đạo giáo, còn Võ phi theo Phật giáo, nên Võ phi lộ vẻ vui mừng, Tam Tạng cũng thầm hả hê, chỉ có Công Viễn cúi đầu mỉm cười. Vua bảo Tam Tạng: "Thần chú của thầy có công hiệu, Diệp không bằng được. Thầy có thể vì trẫm niệm chú khiến Pháp Thiện chui vào bình đựng nước của nhà sư không?" Tam Tạng nhận lệnh, đặt bình xuống, bảo Pháp Thiện trải tòa mà ngồi, rồi niệm bài Đại Phật Đỉnh chân ngôn (một bài thần chú lớn của Phật giáo Mật tông). Chưa hết một lượt, thân Diệp đã vụt vụt tiến về phía bình; chưa tới hai ba lượt, Diệp bị nhấc lên đến miệng bình; niệm xong thì vụt một cái chui vào trong bình. Vua không vui, hồi lâu mới bảo Tam Tạng: "Công lực của thầy hẳn là muốn sao được vậy. Đã khiến ông ấy vào thì có làm cho ra được không?" Tam Tạng đáp: "Đó là phép căn bản của bần tăng." Liền niệm chú, tụng Phật Đỉnh chân ngôn mấy lượt, Diệp vẫn không ra. Vua nói: "Pháp sư của trẫm nay bị Tam Tạng niệm chú làm cho mất tích, không còn thấy được nữa rồi." Võ phi biến sắc, Tam Tạng vô cùng sợ hãi. Vua hỏi Công Viễn: "Làm sao lấy Pháp Thiện về được?" Công Viễn cười: "Pháp Thiện không ở xa đâu."
Hồi lâu, Cao Lực Sĩ (viên hoạn quan thân tín của vua) tâu: "Diệp tôn sư vào chầu." Vua rất kinh ngạc: "Bình đồng còn ở đây, ông ấy từ đâu tới?" Cho vào hỏi, Diệp đáp: "Ninh vương mời thần ăn cơm, đã tâu trước mặt bệ hạ, nhất định không cho thần đi (?). Thần vừa ăn xong ở nhà Ninh vương rồi đến. Nếu không nhờ một lần niệm chú thì làm sao đi được?" Vua cười lớn, Võ phi và Tam Tạng đều chúc mừng.
Sau đó vua sai Diệp bày phép bùa chú. Bấy giờ lấy chiếc áo cà sa bằng gấm dệt chỉ vàng của Tam Tạng gấp lại, rồi lấy chậu úp lên. Diệp bước theo Vũ bộ (lối bước đặc biệt của đạo sĩ khi làm phép, theo hình sao Bắc Đẩu), gõ răng (phép gõ hai hàm răng vào nhau của đạo sĩ để tập trung thần khí), đi quanh ba vòng, rồi nói: "Thái Thượng Lão Quân (vị thần tối cao của Đạo giáo, tức Lão Tử được tôn làm thần) thu đi!" Sợi của tấm cà sa dưới chậu bị rút hết ra theo từng màu, mỗi màu dồn thành một đống. Tam Tạng nói: "Tiếc thay, tấm gấm chỉ vàng bị hủy hoại đến thế này!" Vua hỏi: "Làm cho lành lại được không?" Diệp đáp: "Được." Lại úp chậu, niệm chú: "Thái Thượng Lão Quân làm cho nó lành lại." Mở ra, cà sa vẫn như cũ. Diệp lại lấy bình bát của Tam Tạng nung đỏ rực, tay bưng úp lên đầu Tam Tạng; Tam Tạng thất thanh bỏ chạy. Vua cười lớn.
Công Viễn nói: "Bệ hạ cho đó là vui, nhưng đó chỉ là phép vặt của Đạo thôi, thầy Diệp cần gì phải khoe khoang." Vua nói: "Thầy không thể vì trẫm làm một phép khiến trẫm phải kinh hãi sao?" Công Viễn đáp: "Xin hỏi lại pháp thuật của Tam Tạng thế nào." Tam Tạng nói: "Bần đạo (tiếng người tu hành tự xưng khiêm tốn) xin cất giữ thật kỹ tấm cà sa, thử để La công lấy. Lấy không được thì La công thua, lấy được thì bần tăng thua." Bèn cho đến viện đạo tràng (nơi làm lễ và tu tập) mà thi. Tam Tạng lập đàn, đốt hương, tự ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân gác ngửa lên đùi) trên đàn làm phép, bỏ cà sa vào một cái hộp bạc, lại lồng thêm mấy lớp hòm gỗ, lớp nào cũng niêm phong khóa kỹ, đặt lên đàn. Vua, Võ phi và Diệp công đều thấy bên trong có một vòng Bồ Tát (bậc tu hành giác ngộ trong Phật giáo, nguyện cứu độ chúng sinh), bên ngoài có một vòng thần mặc giáp vàng, ngoài nữa lại có một vòng thần Kim Cương vây quanh, các bậc hiền thánh vai kề vai bao bọc rất nghiêm mật. Tam Tạng chăm chú canh giữ, không rời mắt lúc nào. Công Viễn ngồi trên chiếc giường căng dây, nói cười như thường. Vua và Diệp công đều nhìn ông. Qua mấy bữa ăn, vua nói: "Sao chậm thế, chẳng phải là vất vả lắm sao?" Công Viễn đáp: "Thần đấu sức, đâu dám tự khoe tài. Chỉ xin bệ hạ sai Tam Tạng mở ra xem thôi." Vua cho mở hòm lấy cà sa; niêm phong khóa vẫn y nguyên, nhưng bên trong đã trống rỗng. Vua cười lớn.
Công Viễn tâu: "Xin sai người đến viện của thần, truyền cho đệ tử mở tủ lấy ra." Vua liền sai trung sứ (hoạn quan được vua sai đi làm việc) đi lấy; giây lát tấm cà sa được mang tới. Vua hỏi, Công Viễn đáp: "Bồ Tát và lực sĩ chỉ là bậc giữa trong hàng thánh; quân giáp và các thần chỉ là bậc thấp trong đạo; tất cả đều có thể nhờ công mà được dự vào cõi trên. Còn chỗ huyền diệu của Thái Thượng chí chân (bậc tối cao, chân thật tuyệt đối của Đạo giáo) thì không phải hạng thuật sĩ biết được. Vừa rồi thần sai thần nữ cõi Ngọc Thanh (một trong những cõi trời cao nhất của Đạo giáo) đi lấy, nên Bồ Tát và Kim Cương không thấy được hình bóng nàng; lấy dễ như đi trên đường bằng, có gì cản trở đâu." Vua rất vui, ban thưởng vô số; đến lúc ấy Diệp công và Tam Tạng mới chịu phục.
Bấy giờ vua muốn học phép ẩn thân. Công Viễn đáp: "Tên bệ hạ đã được ghi vào sổ ngọc, sách vàng (sổ ghi tên các bậc tiên) ở chín tầng trời Thanh rồi. Bệ hạ là chân nhân (bậc tiên đắc đạo) giáng xuống trần để giữ nước yên dân, thật nên học theo lối trị nước không can thiệp của vua Nghiêu, vua Thuấn, nối theo sự tiết kiệm của Hán Văn Đế và Hán Cảnh Đế, bỏ kiếm báu không dùng, bỏ ngựa quý không cưỡi. Há lại đem ngôi vua tôn quý, bốn biển cao sang, tông miếu (miếu thờ tổ tiên nhà vua) hệ trọng, xã tắc (đất nước, triều đình) to lớn mà khinh suất chạy theo thuật nhỏ để làm trò vui chơi sao? Nếu học hết thuật của thần, ắt bệ hạ sẽ phải ôm ấn ngọc chui vào nhà dân, gặp nạn như rồng hóa cá (điển rồng trắng hóa thành cá bị người đánh cá bắn trúng — ví vua cải trang đi một mình dễ bị hại)." Vua giận, mắng ông. Ông liền chạy vào trong cột điện, kể tội lỗi của vua. Vua càng giận, sai thay cột mà phá cây cột ấy ra; ông lại chui vào tảng đá ngọc kê chân cột; vua lại sai thay tảng đá, đập vỡ thành mấy chục mảnh, mảnh nào cũng có hình Công Viễn. Vua xin lỗi, đá mới trở lại như cũ. Về sau vua lại một mực đòi học phép ẩn hình, ép mãi không thôi, ông đành dạy. Nhưng khi vua ẩn mình thường không ẩn hết, hoặc lộ vạt áo, dây đai, hoặc lộ bóng dáng, dấu vết. Vua giận, sai chém ông.
Mấy năm sau, trung sứ Phụ Tiên Ngọc phụng mệnh đi vào đất Thục, gặp Công Viễn trên đường Hắc Thủy, khoác áo choàng chắp vá sắc mây ráng, chống gậy thong thả bước đi. Tiên Ngọc thúc ngựa đuổi theo, nhưng lúc nào cũng cách hơn mười bước, rốt cuộc không đuổi kịp. Tiên Ngọc gọi: "Thiên sư (tiếng tôn xưng đạo sĩ bậc cao) ngao du mây nước thỏa thích, há không nhớ đến người quen nơi nội điện sao?" Công Viễn mới dừng lại nhìn. Tiên Ngọc xuống ngựa lạy chào xong, theo ông đi mấy dặm. Bên đường quan lộ có con khe dài ở phía dưới, cạnh khe có tảng đá lớn; hai người cùng qua khe, ngồi lên tảng đá.
Công Viễn bảo Tiên Ngọc: "Ta sống nơi rừng suối, lấy việc tu luyện thành tiên làm việc chính. Từ năm Hàm Hòa nhà Tấn (326–334) ta vào đất Thục, đi tìm thầy khắp các núi, lâu nay giấu tên tuổi tung tích. Nghe thiên tử ham đạo, tôn sùng đạo, ta mới bỏ niềm vui phóng khoáng nơi khói ráng, dấn vào con đường tanh hôi của trần thế, lẫn mình giữa bầy gà, nhìn ngắm cõi phù du (loài côn trùng chỉ sống một ngày — ví đời người ngắn ngủi) mà không thấy mỏi mệt, ấy là vì muốn đem cái quý của đạo lớn xuống dạy cho bậc vua chúa. Thánh thượng mời ta vào điện riêng, vội vàng đòi linh dược. Ta bảo rằng lục phủ ngũ tạng của người đời chứa đầy đồ tanh, máu thịt; tam điền (ba vùng đan điền trong thân người — ở đầu, ngực và bụng — nơi luyện khí theo Đạo giáo) chưa trống sạch, sáu khí trong thân chưa trong; xin đợi ngày khác sẽ trao, lấy mười năm làm hạn. Vậy mà vua không giữ được lời răn ước ấy, đem ta ra chém đầu, sao mà vội vàng thế! Nhưng người đắc đạo đã hòa làm một với khí của đạo, binh khí, nước lửa của thế tục làm sao hại được ta? Chỉ vì nghĩ chúa thượng có tên trong sổ Đan Hoa (sổ ghi tên tiên), lại có tình giao kết cũ ở Ngọc Kinh (kinh đô trên trời của Đạo giáo), nên ta muốn đích thân độ cho vua; tình quyến luyến ấy không dứt được." Rồi ông lấy trong tay áo ra một phong thư, bảo Tiên Ngọc: "Hãy đem thư này dâng lên vua, nói rằng ta họ Duy, tên Mỗ Viễn, là đệ tử của Tĩnh Chân tiên sinh; vua ắt sẽ hiểu ra." Nói xong thì đi, lại gửi một ít đương quy đất Thục (một vị thuốc; tên vị thuốc có nghĩa là "nên trở về") làm quà, rồi biến mất.
Tiên Ngọc về kinh, đem việc ấy cùng phong thư tâu lên. Vua xem thư, bâng khuâng không vui. Tiên Ngọc vừa lui ra thì Công Viễn đã tới, liền được dẫn vào gặp vua. Vua hỏi: "Tiên sinh sao lại đổi họ tên?" Đáp: "Bệ hạ từng chặt đầu thần, nên thần đổi thôi. Chữ 'La' bỏ phần đầu thì thành chữ 'Duy', chữ 'Công' bỏ phần đầu thì thành chữ 'Mỗ', chữ 'Viễn' bỏ phần đầu thì thành chữ 'Viễn' viết lối khác." Vua cúi đầu nhận lỗi, mong ông tha tội lớn. Công Viễn vui vẻ nói: "Chỉ là đùa thôi. Người đã đắc đạo thần tiên thì tai họa của kiếp vận (những lần trời đất bị hủy diệt theo chu kỳ), vận ách dương cửu (vận nạn lớn theo lịch số), đến cả trời đất sụp đổ còn không hại được, huống chi những thứ như binh khí, sao làm hại được!"
Ngày khác vua lại xin phép trường sinh. Ông đáp: "Kinh có nói: 'Mạng ta do ta, không do kẻ khác.' Phải cầu ở bên trong trước thì mới được ở bên ngoài. Còn như khoét bỏ lòng ham muốn, dứt hết mưu trí, mặc áo cỏ, ăn quả cây, thì không phải việc bậc chí tôn làm được." Nhân đó ông dâng tám bài Tam phong ca. Đại ý là các phép dưỡng sinh nam nữ của Tố Nữ, phép "hoàng xích" (phép phối hợp âm dương nam nữ của Đạo giáo), phép đưa tinh khí ngược lên để bồi bổ lại thân như trẻ thơ (?). Vua thực hành hơn một năm thì tinh thần thư thái, khí lực dồi dào, tuổi càng cao mà sức lực không suy. Hơn một năm sau, Công Viễn ra đi, không biết đi đâu. Cuối năm Thiên Bảo (niên hiệu của Huyền Tông, 742–756), vua chạy vào đất Thục, ông lại ra đón xa giá ở Kiếm Môn, hộ tống vua đến Thành Đô rồi phất áo ra đi. Đến khi vua từ đất Thục trở về kinh mới hiểu ra ý món quà đương quy đất Thục. (Trích từ các sách Thần tiên cảm ngộ truyện, Tiên truyện thập di, Dật sử…)
Bộc Bộc tiên sinh
Bộc Bộc tiên sinh không biết là người ở đâu, tự xưng họ Bộc tên Bộc, không ai biết ông từ đâu tới. Ông ở núi Hoàng Thổ, huyện Lạc An, Quang Châu, tất cả hơn ba mươi năm, chuyên tâm tu luyện, uống hạnh đan (thuốc tiên luyện từ nhân hạt mơ), quần áo ăn uống như người thường, sống bằng nghề bán thuốc. Năm Khai Nguyên thứ ba (715), Vương Phòng, nguyên huyện lệnh (quan đứng đầu huyện) huyện Vô Lệ, đến ở nhờ dưới chân núi Hoàng Thổ. Tiên sinh ghé qua, Phòng sai con trai là Biện làm chủ nhà, tiếp đãi tử tế. Tiên sinh nhân đó truyền cho Biện thuật luyện hạnh đan. Bấy giờ cậu của Biện là Ngô Minh Khuê làm biệt giá (chức quan phụ tá cho thứ sử) Quang Châu, Biện ở nhà Khuê.
Không lâu sau, tiên sinh cưỡi mây bay ngang qua, quan lại và dân chúng mấy vạn người đều trông thấy. Biện ngửa mặt lên thưa: "Tiên sinh dạy Biện thuật luyện đan chưa xong, sao lại bỏ con mà đi?" Lúc ấy tiên sinh cưỡi mây bay qua đã đến mười lăm lần, không ai đoán được là ai; đến khi thấy Biện nói chuyện với ông, người xem đều kinh ngạc. Có người báo với thứ sử Lý Hưu Quang. Hưu Quang gọi Minh Khuê đến gặng hỏi: "Cháu ngươi lại kết bạn với yêu quái, ngươi phải chịu tội." Rồi sai Biện đi gọi ông. Biện về đến nhà thì tiên sinh cũng tới, Biện kể lại đầy đủ sự việc. Tiên sinh nói: "Ta là người tu đạo, không muốn gặp quan." Biện nói: "Nếu ông ta giữ lễ thì tiên sinh nên cảm hóa; nếu ông ta làm càn, mất phép tắc thì nên ra oai cho lòng ông ta phục đạo, chẳng phải cũng tốt sao?" Tiên sinh nói: "Hay lắm." Rồi đến phủ của Hưu Quang.
Hưu Quang ngồi duỗi chân (dáng ngồi vô lễ) mà tiếp, lại mắng: "Nếu là tiên thì đã đi luôn rồi, nay đi rồi lại về, ấy là yêu quái." Tiên sinh nói: "Các vị như Ma Cô, Thái Kinh, Vương Phương Bình, Khổng Thân và hai anh em họ Mao (đều là những vị tiên trong truyền thuyết) đến hỏi đạo ta, ta giảng chưa xong nên dừng lại, chứ không có gì khác." Hưu Quang càng giận, quát người hầu bắt ông. Bỗng rồng và hổ hiện ra bên cạnh, tiên sinh cưỡi lên mà đi, cách mặt đất hơn một trượng; mây bốn phía kéo đến, giây lát sấm sét ầm ầm, đánh nát hơn mười cây hòe trong sân, nhà cửa trong phủ đều rung chuyển đổ nát, người xem ai cũng chạy tán loạn. Hưu Quang sợ hãi bỏ chạy, rơi mất khăn đội đầu; người lại nhặt khăn lên, ông ta dắt vợ con chân đất chạy ra khỏi phủ, rồi từ đó dời nhà đi nơi khác.
Hưu Quang tâu tình hình lên, vua bèn ra chiếu đổi huyện Lạc An thành huyện Tiên Cư, dựng quán Tiên Đường (quán: đền thờ của Đạo giáo) ngay chỗ nhà tiên sinh từng ở, đổi thôn Hoàng Thổ thành thôn Tiên Đường. Huyện úy (quan coi việc trị an trong huyện) là Nghiêm Chính Hối trông coi việc xây dựng. Vua cho Vương Biện xuất gia làm quán chủ, kiêm chức gián nghị đại phu (chức quan chuyên can ngăn, góp ý với vua), ban hiệu là Thông Chân tiên sinh. Biện nhờ uống hạnh đan mà chống được tuổi già; đến năm Đại Lịch thứ mười bốn (779), đã sáu mươi sáu tuổi mà trông chỉ như ngoài bốn mươi, gân cốt sức lực cũng tương xứng như vậy.
Về sau có người con gái ở Quả Châu tên là Tạ Tự Nhiên, giữa ban ngày bay lên trời. Khi Tự Nhiên đang học đạo, thần tiên thường giáng xuống; có vị họ Thôi cũng xưng tên là Thôi, có vị họ Đỗ cũng xưng tên là Đỗ, các họ khác cũng đều như vậy, giống với cách xưng tên họ của Bộc Bộc tiên sinh. Phải chăng thần tiên giáng xuống trần gian không muốn để tên họ thật lưu truyền trong thế tục?
Sau này có người đi ở vùng ngoại thành Nghĩa Dương, trời tối mà chưa đến được thôn phía trước, chợt thấy bên đường có một căn nhà cỏ, bèn vào xin ngủ nhờ. Trong nhà chỉ có một ông già, hỏi khách vì sao đến. Khách đáp: "Trời âm u, ngày ngắn, đến đây đã tối mịt, muốn xin ngủ nhờ một đêm." Ông già nói: "Ngủ thì không sao, chỉ là không có gì ăn." Lâu sau khách đói lắm, ông già cho mấy viên thuốc, ăn vào liền no. Sáng ra khách từ biệt. Đến lúc khách quay về, chợt thấy ông già cưỡi mây năm sắc, cách mặt đất mấy chục trượng; khách vội vàng vái lạy, nhìn theo cho đến khi ông xa dần.
Khách đến An Lục, thường kể chuyện ấy cho người ta nghe. Quan huyện cho là mê hoặc dân chúng, bắt trói lại tra hỏi. Khách nói mình thật sự đã thấy thần tiên, nhưng không có cách nào tự thoát, bèn hướng lên trời khấn: "Tiên ông, vì cớ gì mà nay để con phải chịu tội không lường thế này?" Khấn xong, có mây năm sắc từ phương bắc bay tới, ông già ngồi trong mây; khách mới được thả. Quan huyện lạy hai lạy, hỏi họ tên. Ông già nói: "Bộc Bộc chỉ là kẻ quê mùa, có họ tên gì đâu." Quan châu vẽ tranh tâu lên, vua ra sắc lệnh dựng miếu Bộc Bộc tiên sinh ở chỗ căn nhà cỏ; nay miếu vẫn còn. (Trích từ Dị văn tập và Quảng dị ký)
Lam Thái Hòa
Lam Thái Hòa không biết là người ở đâu. Ông thường mặc chiếc áo màu lam rách, thắt đai lưng bằng gỗ đen có sáu khoen trang trí, rộng hơn ba tấc; một chân đi ủng, một chân đi đất. Mùa hè thì độn bông trong áo, mùa đông thì nằm trong tuyết, hơi thở bốc ra như hơi nước sôi. Ông thường vừa đi vừa hát xin ăn ở chợ, tay cầm một cây phách lớn (nhạc cụ gõ nhịp bằng gỗ) dài hơn ba thước. Ông thường say rượu mà hát, già trẻ đều theo xem. Ông nhanh trí, hay khôi hài, ai hỏi gì cũng đáp ngay, khiến người ta cười ngả nghiêng. Ông như điên mà không phải điên. Khi đi thì giậm ủng mà hát rằng:
"Lam Thái Hòa, cuộc đời được mấy chốc?
Má hồng như cây chỉ tươi một mùa xuân, năm tháng trôi nhanh như thoi đưa.
Người xưa lũ lượt ra đi không trở lại, người nay tấp nập kéo đến càng đông.
Sáng cưỡi chim loan, chim phượng lên tầng trời xanh, chiều đã thấy ruộng dâu dậy sóng trắng (ruộng dâu hóa biển cả — ví cuộc đời biến đổi lớn lao).
Ánh sáng rực rỡ lâu dài giữa khoảng trời, cung điện vàng bạc cao chót vót."
Lời ca của ông rất nhiều, đều mang ý tiên, người ta không hiểu thấu được. Ai cho tiền thì ông lấy dây dài xâu lại, kéo lê trên đất mà đi; có khi rơi mất cũng không ngoái lại; có khi gặp người nghèo thì cho ngay, hoặc đem cho quán rượu. Ông đi khắp thiên hạ; có người khi còn bé đã gặp ông, đến lúc tóc đã hoa râm gặp lại, dung mạo ông vẫn như xưa. Về sau, ông hát ở một quán rượu vùng Hào Lương, nhân lúc say, trên mây vọng xuống tiếng sênh tiếng sáo, ông bỗng nhẹ nhàng bay lên giữa mây, ném xuống ủng, áo, đai lưng và cây phách, rồi từ từ bay đi. (Trích từ Tục thần tiên truyện)
Thái Bình quảng ký, quyển hai mươi hai
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do triều Thanh ra lệnh biên soạn)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video