Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn biên soạn đầu đời Tống, gom các truyện kể từ đời Hán đến đầu đời Tống), quyển 23
Thần tiên, phần 23
Vương Viễn Tri — Ông lão ở Ích Châu — Chàng Thôi
Phùng Tuấn — Chàng Lữ — Hai ông Trương và Lý
Vương Viễn Tri
Đạo sĩ Vương Viễn Tri vốn người đất Lang Gia. Cha là Vương Đàm Tuyển, được bổ làm Thứ sử (quan đứng đầu một châu) Dương Châu. Mẹ Viễn Tri là con gái của Đinh Siêu, giữ chức Lang trung bộ Giá (quan trông coi xe ngựa, trạm dịch). Bà từng mơ thấy mây năm sắc và chim phượng thiêng đậu lên mình, nhân đó có thai. Bà lại nghe có tiếng động trong bụng. Nhà sư Bảo Chí nói với Đàm Tuyển: "Đứa con sinh ra sẽ là bậc đứng đầu, bậc thầy của các vị thần tiên."
Viễn Tri từ nhỏ đã thông minh nhanh nhạy, đọc rộng khắp các sách. Ban đầu ông vào núi Mao Sơn, thờ Đào Hoằng Cảnh (đạo sĩ nổi tiếng đời Lương) làm thầy và được truyền đạo pháp. Đến khi Tùy Dạng Đế còn là Tấn vương trấn giữ Dương Châu, ông ấy dựng đàn Ngọc Thanh (đàn tế cúng của Đạo giáo) và mời Viễn Tri đứng chủ trì. Tấn vương lần lượt sai Vương Tử Tướng, Liễu Cố Ngôn đi mời. Viễn Tri bèn đến yết kiến. Chỉ trong chốc lát, tóc ông biến thành bạc trắng. Tấn vương sợ hãi, cho ông về. Một lúc sau, tóc ông lại trở lại như cũ.
Khi Đường Cao Tổ còn "rồng ẩn" (tức lúc chưa lên ngôi), Viễn Tri từng ngầm trình bày về phù mệnh (điềm trời báo trước người được mệnh làm vua). Trong niên hiệu Vũ Đức, Tần vương Lý Thế Dân cùng thuộc hạ là Phòng Huyền Linh mặc thường phục đến yết kiến. Viễn Tri ra đón và nói: "Trong đây có bậc thánh nhân (người sẽ làm vua), chẳng phải là Tần vương sao?" Thái Tông (tức Lý Thế Dân) bèn nói thật. Viễn Tri nói: "Ngài sắp làm vị thiên tử của thời thái bình, mong ngài tự giữ gìn." Khi Thái Tông lên ngôi, vua định ban cho ông chức vị cao, nhưng ông một mực xin về núi. Năm Trinh Quán thứ chín, vua cho lập đạo quán (nơi đạo sĩ tu hành) Thái Bình ở núi Mao Sơn thuộc Nhuận Châu. Vua lại cho độ (cho phép xuất gia làm đạo sĩ) mười bốn người, và gửi thư có đóng ấn vua để an ủi, khích lệ ông.
Sau này ông nói với đệ tử là Phan Sư Chính: "Ta xem tiên cách (sổ ghi luật lệ, phẩm bậc của cõi tiên), thấy vì lúc nhỏ ta lỡ làm tổn thương môi một đứa trẻ, nên không được bay lên trời giữa ban ngày. Nay ta được gọi làm Thiếu Thất sơn bá (vị thần cai quản núi Thiếu Thất), sắp phải đi trong nay mai." Hôm sau, ông tắm gội, đội mũ, mặc áo, đốt hương rồi mất, thọ một trăm hai mươi sáu tuổi. Ông được đặt thụy hiệu (tên hiệu đặt cho người sau khi mất) là Thăng (?) tiên sinh. (Trích từ sách "Đàm tân lục")
Ông lão ở Ích Châu
Cuối thời Võ Tắc Thiên đời Đường, ở Ích Châu có một ông lão mang một bầu thuốc vào thành bán. Bán được tiền, ông liền đem giúp người nghèo khó. Bản thân ông thường không ăn, có lúc chỉ uống nước sạch. Cứ như vậy hơn một năm, dân chúng đều nhờ cậy ông. Người có bệnh mà được thuốc của ông thì không ai không khỏi. Có lúc ông tự đi dạo bờ sông, chăm chú nhìn suốt cả ngày. Lại có khi ông lên chỗ cao vươn cổ trông xa, cả ngày không nói một lời.
Mỗi khi gặp người hiểu biết, ông ắt nói: "Thân một người cũng như một nước. Tâm (trái tim, cũng là chỗ chủ của tinh thần) là vua. Tạng phủ (các cơ quan bên trong cơ thể: ngũ tạng như tim, gan, lá lách, phổi, thận và lục phủ như dạ dày, ruột, mật, bàng quang) bày ở hai bên là các bề tôi phò tá bên trong. Chín khiếu (chín lỗ trên cơ thể: hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, miệng, đường tiểu và hậu môn) mở ra ngoài là các bề tôi bên ngoài. Cho nên tâm có bệnh thì cả trong lẫn ngoài đều không cứu được. Điều đó có khác gì vua làm rối loạn ở trên thì bề tôi ở dưới không sửa lại được?
Phàm ai muốn thân không bệnh, trước hết phải giữ tâm cho ngay. Đừng để tâm cầu xin bừa bãi, đừng để nó nghĩ ngợi cuồng loạn, đừng để nó chạy theo ham muốn, đừng để nó mê lầm. Như vậy thì tâm trước hết không có bệnh. Tâm đã không bệnh thì tạng phủ phò tá bên trong dù có bệnh cũng không khó chữa, chín khiếu bên ngoài cũng chẳng có đường nào mà mắc bệnh.
Huống chi thuốc cũng có quân, thần, tá, sứ (cách phối hợp các vị trong một bài thuốc Đông y: vị "quân" là vị chính trị bệnh; vị "thần" giúp sức cho vị quân; vị "tá" hỗ trợ và chế bớt độc tính; vị "sứ" dẫn thuốc đến chỗ bệnh và điều hòa các vị). Nếu muốn đánh vào bệnh thì dùng vị quân trước, vị thần sau, rồi mới dùng vị tá, vị sứ, tự nhiên sẽ hợp lẽ. Còn nếu vị đáng làm tá lại đem dùng làm sứ, vị đáng làm sứ lại đem dùng làm tá, chỉ hơi dùng sai chỗ là thuốc ắt tự rối loạn, thì làm sao trị được bệnh cho người? Điều này lại giống như việc nhà nước cai trị dân. Lão dùng thuốc thường nghĩ theo lẽ ấy.
Mỗi lần lão gặp người mà trong thân vua chẳng ra vua, tôi chẳng ra tôi, khiến chín khiếu lệch lạc đều nhiễm bệnh, đến nỗi thầy giỏi tự lánh đi, thuốc hay cũng không công hiệu, mà họ vẫn chưa biết cách chữa bệnh cho thân mình, thì đã muộn rồi. Thật đáng buồn thay! Các bậc sĩ phu quân tử hãy ghi nhớ điều này."
Bỗng một hôm, ông một mình đến sông Cẩm Xuyên, cởi áo tắm rửa sạch sẽ. Ông mò trong bầu, chỉ chọn một viên thuốc rồi tự nuốt, rồi bảo mọi người: "Tội của lão đã mãn hạn, nay lão trở về đảo." Chốc lát, ông hóa thành một con chim trắng (?) bay đi. Áo và bầu thuốc đều chìm xuống nước, tìm mãi không thấy. (Trích từ sách "Tiêu Tương lục")
Chàng Thôi
Tiến sĩ (người đi thi khoa Tiến sĩ, khoa thi văn chương để chọn quan) Thôi Vĩ từng đi chơi núi Thanh Thành. Chàng cưỡi lừa, lúc nghỉ thì tháo yên, thả lừa ra ăn rồi lại bắt về. Vì không có đầy tớ, có lần con lừa chạy mất, chàng đuổi theo không kịp. Đi chừng hơn hai mươi dặm thì đến một cửa hang, trời đã tối mịt, con lừa lại chạy vào trong. Thôi sinh vừa sợ vừa mệt, bèn nằm ngủ.
Đến sáng, thấy trong hang hơi sáng, chàng bèn đi vào. Đi thêm mười dặm thì ra khỏi cửa hang, trông thấy cỏ cây, núi non, khe suối đều không phải thứ ở cõi người. Ở đó có thành vàng, cửa lầu đỏ. Mấy trăm người mặc áo giáp thấy chàng thì quát hỏi. Chàng đáp: "Kẻ hèn mọn ở cõi trần, xin được bái kiến tiên ông." Lính canh chạy vào báo. Hồi lâu, chàng được gọi vào gặp.
Có một người ngồi trong điện ngọc, khoác áo lông chim, thân cao hơn một trượng (khoảng ba mét), tóc mai trắng xóa. Thị nữ đứng đầy hai bên, ai cũng cầm một vật. Người ấy mời chàng lên điện, nói chuyện rất vui vẻ, giữ chàng ở lại ngủ. Rượu và thức ăn đều cực kỳ quý giá, đầy đủ. Hôm sau, người ấy bảo chàng: "Đây không phải cõi người, mà là phủ của tiên. Con lừa chạy xa như thế là do ta mời ngươi đến. Ta chỉ có một con gái, muốn gả cho ngươi. Đây cũng là số mệnh (?) đã định trước, không tránh được."
Chàng lạy tạ. Tiên ông ngoảnh lại bảo người hầu mang hộp xanh đến, lấy hai viên thuốc cho chàng uống. Uống xong, chàng thấy trong người như được gột rửa trong trẻo. Giây lát gãi xoa thì da bong ra như xác ve lột. Soi gương thì thấy mặt mình như mặt đứa trẻ nhỏ. Đến chiều tối, có cờ màu cầu vồng, lọng làm bằng lông chim, nhạc tiên tấu khúc bộ hư (khúc ca tụng của Đạo giáo, tương truyền mô phỏng tiếng tiên đi trên không), rồi chàng gặp vợ. Các chân nhân (bậc tiên đã đắc đạo) trên không trung đều lấy chàng Thôi ra trêu đùa.
Mỗi ngày mùng một và ngày rằm, tiên bá (tức tiên ông) cưỡi xe lên chầu ở cung Nhụy (cung điện của tiên trên trời). Tiên bá nói: "Phẩm bậc của ta còn thấp kém mà được đứng trong hàng thiên chân (các vị tiên trên trời), nên mỗi lần đi ắt phải từ biệt Thôi sinh." Rồi ông bay lượn trong mây trời (?).
Hơn một năm trời, chàng vui chơi sung sướng không gì sánh được. Nhân đó, chàng hỏi: "Tôi có người thân ruột thịt, muốn về từ biệt một lần, chứ chẳng phải còn lưu luyến gì. Xin cho tôi tạm về ít lâu." Tiên ông nói: "Không được ở lâu, nếu không sẽ bị trách phạt rất nặng." Ông cho chàng một đạo bùa, dặn: "Sợ ngươi gặp tai họa, bùa này có thể giúp ẩn hình. Nhưng phải cẩn thận, chớ vào chơi trong cung cấm của vua." Lúc chia tay, ông lại cho thêm một đạo bùa nữa, dặn: "Khi nào thật nguy cấp thì mở ra." Rồi ông sai lấy con lừa chàng đã cưỡi giao lại cho chàng.
Về đến kinh đô, chàng thử đến nhà người ta thì quả không ai trông thấy chàng. Chàng bèn vào vườn ngự và nơi cung vua ở. Gặp (?) lúc đất Kiếm Nam dâng gấm thêu mừng sinh nhật Thái Chân phi (tức Dương Quý phi, vợ vua Đường Huyền Tông), chàng bèn lấy trộm tấm đẹp nhất để chơi. Vua nói: "Giữa ban ngày, kẻ trộm không có cách nào lọt vào đây được." Vua bèn gọi La Công Viễn (một đạo sĩ giỏi phép thuật) đến làm phép. Làm phép xong, ông cầm lá bùa viết bằng son soi ra ngoài cửa điện vua ngủ. Sau đó quả nhiên bắt được chàng, và chàng khai rõ đầu đuôi. Vua không tin, sai đánh roi cho đến chết.
Chàng chợt nhớ đến đạo bùa tiên ông cho lúc ra đi, vội mở ra. Công Viễn cùng những người bắt chàng đều ngã đờ ra, hồi lâu mới dậy được. Công Viễn bèn tâu với Huyền Tông: "Người này đã ở thượng giới (cõi trời), giết ắt không được. Giả như có giết được thì bọn thần cũng lập tức chịu họa, và đó cũng chẳng phải là phúc cho nước nhà." Huyền Tông bèn tha, đích thân gọi chàng đến nói chuyện, bảo: "Ngươi chớ ở bừa bãi nơi đây (?)." Rồi vua sai một trăm người mang binh khí cùng các vệ sĩ đưa chàng đi, đồng thời dò xem sự thể ra sao.
Trở lại cửa hang, chàng lại thấy thành vàng cửa đỏ. Tiên bá cho thị vệ đứng nghiêm, ra cửa gọi: "Chàng Thôi không nhớ lời ta, suýt nữa thì gặp họa." Thôi sinh lạy xong, những người đi đưa cũng muốn theo vào. Tiên ông lấy gậy vạch xuống đất thành một cái khe, sâu và rộng đều mấy trượng. Ông sai gọi vợ Thôi sinh ra. Nàng ném qua một chiếc khăn quàng, hóa thành chiếc cầu năm sắc (?), rồi bảo chàng bước lên. Chàng bước đến đâu, cầu biến mất đến đó. Qua được rồi, Thôi sinh ngoảnh lại nói: "Như thế này thì các người có thể về rồi."
Chốc lát, mây mù nổi lên bốn phía, gần trong gang tấc cũng không thấy gì, chỉ nghe tiếng sênh loan (ống sênh khắc hình chim loan, chim thần trong truyền thuyết) và tiếng ca hát. Nửa ngày sau mây mù mới tan. Trông ra xa chỉ còn núi trống, chẳng còn gì nữa. (Trích từ sách "Dật sử")
Phùng Tuấn
Đầu niên hiệu Trinh Nguyên đời Đường, có người đất Quảng Lăng tên là Phùng Tuấn, sống bằng nghề làm thuê. Anh khỏe mạnh lại thật thà, ngay thẳng nên dễ được người ta thuê. Có lần anh gặp một đạo sĩ mua thuốc ở chợ, đựng thành một túi nặng hơn trăm cân. Đạo sĩ tìm người có thể một mình gánh nổi, hứa sẽ trả công gấp đôi. Tuấn bèn xin đi. Hai bên hẹn đến Lục Hợp thì trả một nghìn đồng, đến nơi sẽ lấy tiền. Tuấn về báo cho vợ biết rồi đi theo.
Đạo sĩ nói: "Đi theo ta thì không cần đi thẳng đến Lục Hợp. Nay ta muốn đi đường thủy đến nơi kia. Đã có thuyền rồi, ngươi cứ theo ta đi thuyền, tiền công của ngươi cũng không bớt." Tuấn nghe theo. Họ lên một chiếc thuyền nhỏ, người lái thuyền cùng Tuấn và đạo sĩ đi chung. Ra khỏi cửa sông được vài dặm, đạo sĩ nói: "Không có gió, đi ngược nước thì không đến được. Ta sẽ làm một phép nhỏ." Đạo sĩ bảo hai người đều nằm rạp xuống trong khoang thuyền, còn một mình ông ở trên thuyền giương buồm, cầm chèo.
Hai người nằm trong khoang nghe tiếng gió sóng, đoán chừng thuyền như đang ở trên không, sợ quá không dám động đậy. Chừng thời gian ăn vài bữa cơm, đạo sĩ mới cho mở khoang, gọi họ ra. Thuyền đã đến một vùng hồ phẳng lặng, phía trước núi non chồng chất. Người lái thuyền hồi lâu mới nhận ra đó là vịnh Tinh Tử ở Nam Hồ, dưới chân núi Lư Sơn.
Đạo sĩ lên bờ, sai Tuấn mang thuốc lên, rồi trả tiền thuyền cho người lái thuyền. Người lái thuyền kính sợ không dám nhận. Đạo sĩ nói: "Ta biết ngươi là người Tầm Dương. Vì ta cần đến kịp lúc nên mới mượn thuyền của ngươi, sao lại từ chối?" Người lái thuyền bèn lạy nhận rồi đi. Anh ta quả thật là người Giang Châu.
Đạo sĩ bèn dẫn Tuấn mang thuốc đi giữa đám đá lởm chởm năm sáu dặm. Gần đến chân núi thì có một tảng đá lớn, vuông vức mấy trượng. Đạo sĩ lấy một hòn đá nhỏ gõ vào mấy chục cái, tảng đá lớn liền tách làm đôi. Có một đứa trẻ từ khe đá đi ra, mừng rỡ nói: "Tôn sư về rồi!" Đạo sĩ dẫn Tuấn vào hang đá. Lúc đầu lối đi rất dốc, xuống hơn mười trượng, sau đó đi ngang, càng đi càng rộng và phẳng. Vào thêm mấy chục bước thì trong hang sáng sủa, có một gian nhà đá lớn, vài chục đạo sĩ đang đánh cờ, cười đùa. Thấy đạo sĩ về, họ đều nói: "Sao về muộn thế?"
Họ bảo Tuấn đặt thuốc xuống, rồi sai người hầu mau đưa người đến về. Đạo sĩ lúc nãy bảo người hầu: "Người gánh thuê đói lắm rồi, cho anh ta ăn." Người hầu bèn lấy bát sứ đựng cơm vừng cho Tuấn ăn, lại cho một bát nước ngọt, trơn như sữa, không biết là thứ gì. Đạo sĩ tiễn Tuấn ra, nói: "Nhọc ngươi từ xa đến, ta có chút quà tặng ngươi." Ông đưa cho anh một nghìn đồng, bảo buộc dưới thắt lưng, về đến nhà cởi ra xem thì tự khắc sẽ thấy điều lạ. Ông lại hỏi nhà có mấy người. Tuấn đáp vợ con cả thảy năm người. Đạo sĩ đưa cho chừng hơn trăm viên đan dược (thuốc tiên luyện bằng lửa), nói: "Mỗi ngày uống một viên thì có thể trăm ngày không cần ăn."
Tuấn từ biệt, nói: "Đường về xa xôi, làm sao biết lối?" Đạo sĩ nói: "Ta sẽ lo liệu cho ngươi." Rồi ông dẫn anh đi giữa đám đá lởm chởm, thấy một hòn đá nằm trông như con hổ. Ông bảo Tuấn cưỡi lên, lấy một vật trùm lên đầu hòn đá, Tuấn cầm lấy đầu mút như cầm dây cương. Ông dặn anh nhắm mắt, đợi khi chân chạm đất mới được mở. Tuấn làm đúng lời, cưỡi lên hòn đá. Đạo sĩ lấy roi quất vào đá, Tuấn liền thấy hòn đá nhấc bổng lên không mà bay. Lúc ấy trời đã sắp tối. Chừng khoảng thời gian nấu chín một nồi cơm, anh thấy chân chạm đất, mở mắt ra thì đã đứng ở cổng thành ngoài của Quảng Lăng. Nhà nhà vừa mới thắp đèn. Khi anh về đến nhà, vợ con còn kinh ngạc sao anh về nhanh như thế. Anh cởi gói buộc dưới thắt lưng ra, thì toàn là tiền vàng.
Từ đó anh không đi làm thuê nữa, mua sắm nhiều ruộng vườn, trở thành nhà giàu. Người trong làng đều ngờ anh làm trộm cướp. Sau đó ở nơi khác có vụ trộm, người làng ngờ Tuấn là đồng bọn, bèn trói anh giải lên phủ. Lúc ấy Tiết độ sứ (viên quan đứng đầu một trấn, nắm cả quân sự lẫn dân sự) là ông Đỗ Á coi trọng thuật luyện thuốc, lại ưa chuyện lạ. Nghe Tuấn kể, ông sai lấy kim đan (viên thuốc tiên) đến. Viên thuốc vừa đến tay Đỗ Á thì như rơi xuống đất, rồi biến mất. Tuấn lại nói hòn đá anh cưỡi về vẫn còn ở ngoài thành, nên được tha. Từ đó Đỗ Á dốc lòng vào đạo, rất thích luyện đan, nhưng rốt cuộc chẳng thành. Tuấn về sau sống trọn tuổi trời, con cháu rất giàu có. (Trích từ sách "Nguyên tiên ký")
Chàng Lữ
Các huyện Ngu Hương, Vĩnh Lạc nằm liền nhau, trong vùng ấy người tu đạo thường hay gặp được. Có một chàng họ Lữ sống ở giữa hai huyện. Khi còn bé, chàng không muốn ngửi mùi cơm nước, bèn lên núi tự đào củ hoàng tinh (một loại thân rễ cây thuốc, người tu đạo dùng thay cơm để cầu sống lâu) về nấu ăn. Mười năm sau, chàng ăn cả hoàng tinh sống, còn thức ăn thường thì không hề ăn. Ngày càng thấy thân mình nhẹ nhàng, khỏe mạnh, chịu được gió rét, đi nhanh như gió thổi. Chữ đã thấy, lời người đã nghe, chàng đều không quên. Mẹ bắt chàng đọc sách, chàng bèn muốn đi thi khoa Minh kinh (khoa thi về thuộc lòng và hiểu nghĩa kinh sách). Mỗi ngày chàng đọc thuộc mấy quyển, thật ra chẳng phải gắng sức gì, chỉ là tự nhiên không quên mà thôi.
Về sau, mẹ ép chàng ăn cơm, chàng không chịu. Các em gái sớm tối khuyên giải, chàng đều không nghe. Bà mẹ bèn bỏ mỡ lợn vào rượu, tự tay bưng cho chàng uống, nói: "Mẹ già rồi. Vả lại rượu thì nhà đạo cũng không cấm." Chàng Lữ nói: "Con từ nhỏ không biết mùi vị, thật không uống được." Mẹ bèn ép rượu vào miệng mũi chàng. Đúng lúc chàng hít thở thì có một vật từ trong miệng rơi ra, dài hơn hai tấc. Mọi người cùng xem, thì ra là một hình người nhỏ bằng vàng. Chàng Lữ liền nằm cứng đờ không dậy nổi, chỉ nói mệt mỏi rã rời. Em gái chàng lấy nước thơm rửa hình người vàng, buộc vào dải áo của chàng. Một lúc lâu chàng mới dậy được.
Trước đó, chàng Lữ tuy đã gần sáu mươi tuổi mà tóc vẫn đen nhánh, đến lúc này thì đầu bạc trắng. Bà mẹ bấy giờ mới hối hận. Khi lấy lại hình người vàng thì nút buộc vẫn như cũ, nhưng hình người đã biến mất. Chàng Lữ oán tiếc, rơi nước mắt, lạy mẹ hai lạy rồi ra khỏi cửa ra đi, nói là đi Mao Sơn. Từ đó không còn dấu vết gì của chàng nữa. (Trích từ sách "Dật sử")
Hai ông Trương và Lý
Trong niên hiệu Khai Nguyên đời Đường, có hai ông Trương và Lý cùng chí hướng, cùng nhau học đạo ở núi Thái Sơn. Lâu sau, ông Lý vì thuộc dòng dõi họ hàng nhà vua nên nghĩ đến chuyện làm quan, bèn từ biệt ra về. Ông Trương nói: "Mỗi người có chí riêng. Làm quan là chí của anh, có gì mà phải hổ thẹn."
Cuối niên hiệu Thiên Bảo, ông Lý làm quan đến chức Đại lý thừa (quan phó ở Đại lý tự, cơ quan xét xử các vụ án hình). Gặp loạn An Lộc Sơn, ông đưa cả gia quyến ra theo cửa ải Vũ Quan, về ở trọ tại Tương Dương. Không lâu sau, ông được sai đi Dương Châu, dọc đường gặp ông Trương. Ông Trương quần áo bẩn rách, ra vẻ như người thất thế. Ông Lý có ý thương xót, muốn rủ ông Trương cùng ngủ trọ. Ông Trương nói: "Chủ nhà tôi ở khá giàu có," rồi mời ông Lý cùng đi.
Đến nơi thì thấy cổng sân to lớn, người hầu tiếp khách đông đúc, rực rỡ, chẳng khác nhà quý nhân. Ông Lý rất kinh ngạc, hỏi: "Sao lại được thế này?" Ông Trương dặn đừng nói gì, kẻo bị người ta cười. Rồi cỗ bàn quý giá được bày ra đầy đủ. Ăn xong, ông Trương gọi các kỹ nữ diễn tạp kỹ và năm nữ nhạc công, ai nấy đều cầm nhạc cụ của mình. Trong đó có người cầm đàn tranh trông rất giống vợ ông Lý. Ông Lý nhìn rất kỹ, trong lúc uống rượu đã bốn lần nhìn chằm chằm. Ông Trương hỏi duyên cớ, ông Lý chỉ người cầm đàn tranh nói: "Người này giống vợ tôi, sao mà không lưu luyến được." Ông Trương nói: "Trong thiên hạ cũng có người giống nhau."
Đến lúc sắp tan tiệc, ông Trương gọi người đàn bà cầm đàn tranh lại, lấy một quả lâm cầm (một loại táo nhỏ) buộc lên dải váy của nàng, rồi mới cho về. Ông bảo ông Lý: "Anh cần bao nhiêu tiền thì mới thỏa nguyện?" Ông Lý đáp: "Có được ba trăm quan (mỗi quan là một xâu một nghìn đồng tiền) thì lo xong việc của mình." Ông Trương có một chiếc mũ tịch (mũ đan bằng cói hoặc mây) cũ, bảo ông Lý: "Anh cầm chiếc mũ này đến tiệm thuốc hỏi nhà ông lão họ Vương, nói rằng Trương Tam bảo cầm mũ này đến lấy ba trăm quan tiền, ông ấy sẽ đưa cho anh." Rồi mọi người tan về.
Hôm sau, ông Lý quay lại cửa nhà ấy thì thấy nhà cửa hoang tàn, bẩn thỉu, khóa đã đóng từ lâu, không có dấu chân người qua lại. Ông bèn hỏi nhà bên cạnh để tìm Trương Tam. Hàng xóm nói: "Đây là nhà của Lưu Đạo, đã hơn mười năm không có ai ở." Ông Lý than thở, kinh ngạc hồi lâu, rồi cầm mũ đến nhà họ Vương xin tiền.
Ông lão họ Vương sai đưa chiếc mũ vào hỏi người nhà. Con gái ông xem kỹ có phải mũ của ông Trương không, rồi nói: "Sợi chỉ xanh khâu vào trước đây vẫn còn." Ông Lý hỏi ông Trương là người thế nào. Ông Vương nói: "Đó là khách quen mua bán phục linh (một loại nấm mọc ký sinh ở rễ cây thông, dùng làm thuốc) từ năm mươi năm trước. Hiện ông ấy còn hơn ba nghìn quan tiền gửi ở hàng thuốc." Ông Lý nhận tiền rồi về. Sau đó tìm lại ông Trương thì rốt cuộc không gặp được nữa.
Không lâu sau, ông Lý trở về Tương Dương, thử lục dải váy của vợ, quả nhiên thấy quả lâm cầm. Hỏi duyên cớ, bà vợ nói: "Đêm qua tôi mơ thấy năm sáu người đến đưa đi, nói là tiên ông họ Trương gọi đến gảy đàn tranh. Lúc chia tay, ông ấy lấy quả lâm cầm buộc lên dải váy tôi." Đến lúc ấy ông Lý mới biết ông Trương đã thành tiên. (Trích từ sách "Quảng dị ký")
Thái Bình quảng ký, quyển 23
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư đồ sộ do vua Càn Long nhà Thanh ra lệnh biên soạn)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video