Thiên 221 — Quyển 221

 Thái Bình quảng ký, quyển 221

 Tướng, phần 1 (Tướng: thuật xem tướng, tức xem hình dáng, xương cốt, khí sắc của con người để đoán vận mệnh)

 Viên Thiên Cương, Trương Quýnh Tàng, Trương Giản Chi

 Lục Cảnh Dung, Trình Hành Thầm, Ngụy Nguyên Trung

 VIÊN THIÊN CƯƠNG

 Viên Thiên Cương là người Thành Đô, quận Thục. Cha là Viên Cơ, làm Tư thương (quan coi kho lương) ở Lương Châu. Ông nội là Viên Tung, thời nhà Chu (tức Bắc Chu) từng làm quận thú (quan đứng đầu một quận) hai quận Kiền Vi, Bồ Dương, Bồ Giang (?), và làm Xa kỵ tướng quân. Ông cố là Viên Đạt, thời nhà Lương làm thứ sử (quan đứng đầu một châu) hai châu Giang và Hoàng, sang thời Bắc Chu làm quận thú hai quận Thiên Thủy và Hoài Nhân.

 Thiên Cương mồ côi từ nhỏ, nhà nghèo, ham học đạo thuật, rất giỏi tướng thuật (thuật xem tướng người để đoán vận mệnh). Trong niên hiệu Vũ Đức (618–626) nhà Đường, ông làm huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) huyện Hỏa Tỉnh. Năm Trinh Quán thứ sáu (632), ông mãn nhiệm, về kinh. Vua Thái Tông triệu ông vào gặp, bảo: “Đất Ba Thục xưa có Nghiêm Quân Bình (người xem bói nổi tiếng ở đất Thục đời Tây Hán), nay trẫm có ngươi. Ngươi tự thấy mình so với ông ta thế nào?” Ông đáp: “Ông ấy không gặp thời, còn thần gặp được bậc vua sáng, nên thần hơn.”

 Cuối niên hiệu Đại Nghiệp nhà Tùy, Đậu Quỹ đi ngụ ở huyện Đức Dương vùng Kiếm Nam, ở trọ cùng chỗ với Thiên Cương. Vì nghèo khổ, Quỹ hỏi về số mệnh mình. Thiên Cương nói: “Trên trán ông có xương phục tê (đường xương nổi từ giữa trán chạy thẳng lên đỉnh đầu, là tướng quý) chạy suốt tới xương ngọc chẩm (xương nhô ở sau gáy), xương phụ giác (xương ở hai góc trán) cũng đã thành hình. Mười năm nữa ông ắt giàu sang, làm bề tôi giỏi giúp triều đại thánh minh. Xương phụ giác bên phải nhô lên, lại sáng sủa trong trẻo, ông sẽ lập công danh lớn ở vùng phân dã (vùng đất tương ứng với một khu sao trên trời theo thiên văn cổ) của hai châu Lương và Ích.” Quỹ nói: “Nếu đúng như lời ấy, tôi không dám quên ơn.”

 Về sau, Quỹ lúc đầu làm Hành đài bộc xạ (quan đứng đầu Hành đài, cơ quan thay mặt triều đình cai quản một vùng) ở Ích Châu. Đến nơi, ông cho mời Thiên Cương tới, bảo: “Trước kia gặp nhau ở huyện Đức Dương, tôi đâu có quên.” Ông tiếp đãi rất trọng hậu và xin xem lại tướng một lần nữa. Thiên Cương ngắm hồi lâu rồi nói: “Cốt pháp (hình thế xương cốt theo tướng học) đã thành, không khác ngày trước. Nhưng sắc mắt đỏ, vệt đỏ chạy xuyên vào con ngươi, lời nói nổi nổi, mặt đỏ, làm tướng thì sẽ giết nhiều người, xin ông hết sức tự răn mình.” Về sau quả nhiên Quỹ giết chóc rất nhiều.

 Năm Vũ Đức thứ chín (626), Quỹ bị gọi về kinh, hỏi Thiên Cương: “Lần này tôi sẽ được chức gì?” Ông đáp: “Chỗ ‘giai nhân tọa vị’ (?) trên mặt không đổi, bên phải xương phụ giác bóng sáng, lại có sắc vui. Về đến kinh, ắt được ơn vua cho trở lại giữ chức này.” Năm ấy quả nhiên Quỹ lại được trao chức đô đốc Ích Châu.

 Khi Thiên Cương mới đến Lạc Dương, ông ở phường Thanh Hóa. Người trong triều ngoài nội kéo đến, lúc nào cũng đầy người. Bấy giờ có ba người là Đỗ Yêm, Vương Khuê, Vi Đĩnh đến gặp. Thiên Cương nói với Yêm: “Lan đài (cánh mũi) đã thành hình, học đường (vùng trên mặt chủ về học vấn, văn chương) rộng rãi.” Nói với Khuê: “Pháp lệnh của ông (hai đường nếp nhăn từ cánh mũi chạy xuống hai bên mép) đã thành hình, thiên và địa (trán và cằm) cân xứng, hướng về nhau. Mười năm nữa sẽ được chức quan quan trọng hàng ngũ phẩm (bậc thứ năm trong chín bậc quan).” Nói với Đĩnh: “Mặt ông giống mặt mãnh thú lớn, văn giác (?) đã thành hình, ắt được người quyền quý dắt dẫn, lúc đầu làm quan võ.” Lại nói với Đỗ Yêm: “Ngoài hai mươi năm nữa (?), e rằng cả ba vị hiền đều bị khiển trách, giáng truất, nhưng đi một thời gian rồi sẽ trở về.”

 Không lâu sau, Yêm được thăng làm Thị ngự sử (quan giám sát, hạch tội các quan). Trong niên hiệu Vũ Đức, Yêm làm Binh tào ở phủ Thiên Sách (?) (phủ của Tần vương Lý Thế Dân) kiêm học sĩ Văn học quán. Vương Khuê làm Trung doãn (quan phụ tá trong Đông cung) cho Ẩn thái tử (tức thái tử Lý Kiến Thành). Vi Đĩnh từ cuối đời Tùy đã được Ẩn thái tử tiến dẫn làm Suất canh (quan coi giờ giấc, hình phạt trong Đông cung). Năm Vũ Đức thứ sáu (623), cả ba đều bị đày đi Huề Châu. Bọn Yêm đến Ích Châu gặp Thiên Cương, khóc mà nói: “Lời ông Viên nói ở Lạc Dương trước kia đều đúng hết (?). Nay tình thế như vậy, xin ông xem cho một lần nữa.” Thiên Cương nói: “Cốt pháp các ông nay tốt hơn hẳn ngày trước, chẳng bao lâu sẽ được trở về, cuối cùng đều được hưởng vinh hiển.”

 Đến tháng sáu năm Vũ Đức thứ chín (626), cả ba đều được gọi về, lại đi qua Ích Châu ghé thăm Thiên Cương. Thiên Cương nói: “Ông Đỗ về đến kinh sẽ được ngay chức quan trọng hàng tam phẩm, còn tuổi thọ thì Thiên Cương tôi không biết được. Hai ông Vương và Vi về sau cũng được tam phẩm, lại sống lâu, nhưng lúc về già đều không được như ý lắm, ông Vi lại càng tệ hơn.” Khi Yêm về kinh, được phong Ngự sử đại phu (quan đứng đầu Ngự sử đài, cơ quan giám sát quan lại), kiêm quyền Lại bộ thượng thư (quan đứng đầu bộ Lại, coi việc tuyển bổ quan lại). Yêm tặng Thiên Cương bài thơ:

 “Y Doãn, Lã Vọng (hai bậc hiền thần phò vua lập nghiệp) thật đáng ngưỡng mộ,
Xích Tùng, Vương Kiều (hai vị tiên) chắc chỉ là chuyện hư không.
Buộc gió (việc không thể làm được) rốt cuộc chẳng được,
Muốn bỏ đời như cởi dép, sao mà yên?
Hãy quý vẻ đẹp của lụa trắng (áo mũ làm quan),
Nên xa lánh áo dây leo, sắn rừng (đời sống ẩn dật).
Đã gặp được Dương Đắc Ý (người đã tiến cử Tư Mã Tương Như lên vua Hán Vũ đế, ý nói gặp được người tiến cử),
Chẳng còn ở nhàn lâu nữa đâu.”

 Không lâu sau, Vương Khuê làm Thị trung (quan đứng đầu Môn hạ tỉnh, ngang hàng tể tướng), rồi ra làm thứ sử Đồng Châu. Vi Đĩnh làm thứ sử Mông Châu. Cả hai đều chết khi đang làm quan, đúng hết như lời Thiên Cương.

 Trong niên hiệu Trinh Quán, có chiếu gọi Thiên Cương đến cung Cửu Thành. Bấy giờ Trung thư xá nhân (quan soạn thảo chiếu lệnh trong Trung thư tỉnh) Sầm Văn Bản nhờ ông xem tướng. Thiên Cương nói: “Học đường của ông đã thành hình, lông mày lại dài quá mắt, tài văn chương vang khắp trong nước. Trên đầu có xương mới mọc, nhưng chưa thành hẳn. Nhìn từ phía sau thì hoàn toàn không có tướng tam phẩm, nhìn từ phía trước thì có thể được tam phẩm. Nhưng tứ chi yếu ớt, xương và thịt không cân xứng; được tam phẩm e là điềm tổn thọ.” Về sau Văn Bản làm quan đến Trung thư lệnh (quan đứng đầu Trung thư tỉnh, hàng tể tướng), không lâu thì mất.

 Phòng Huyền Linh cùng Lý Thẩm Tố đến gặp Thiên Cương. Phòng nói: “Ông Lý cậy tài coi thường người khác, xin ông xem trước xem ông ấy được chức gì.” Thiên Cương nói: “Ngũ phẩm thì không thấy, còn những chức quan thanh cao, quan trọng từ lục phẩm trở xuống thì có.” Lý không hỏi tiếp nữa, nói: “Xem ông Phòng được chức gì.” Thiên Cương nói: “Người này sẽ rất giàu sang. Ông muốn được ngũ phẩm thì phải cầu người này.” Lý không tin. Về sau Phòng làm tể tướng, còn Lý làm Khởi cư xá nhân (quan ghi chép lời nói việc làm hằng ngày của vua) rồi mất. Vua Cao Tông nghe chuyện cũ, sai Phòng truy tặng cho Lý một chức ngũ phẩm, Phòng tâu xin tặng chức Gián nghị đại phu (quan chuyên can ngăn vua).

 Thân công Cao Sĩ Liêm hỏi Thiên Cương: “Sau này ông còn được chức gì nữa?” Thiên Cương nói: “Tôi tự biết lộc theo tướng của mình đã hết, không còn được gì nữa. E rằng tháng tư năm nay có đại hạn.” Chưa qua tháng tư thì ông mất.

 Thứ sử Bồ Châu Tưởng Nghiễm lúc nhỏ được Thiên Cương xem cho, nói: “Đứa trẻ này sẽ bị giam cầm nhiều năm, sau đó rất giàu sang, từ chức quan nọ lên đến thứ sử. Năm tám mươi ba tuổi, vào giờ Ngọ ngày mùng năm tháng tám thì hết lộc.” Về sau Nghiễm theo đánh Liêu Đông, sa vào tay giặc, bị giam trong hầm đất bảy năm. Khi Cao Ly (?) bị dẹp yên, ông trở về, được làm quan, hệt như lời Thiên Cương nói. Ông làm đến thứ sử Bồ Châu, năm tám mươi ba tuổi bảo người nhà: “Ông Viên nói ngày mùng năm tháng tám ta hết lộc, chắc là ta sắp chết.” Ông bày tiệc rượu từ biệt họ hàng, bạn cũ. Quả nhiên có chiếu đến cho về hưu, do đó thôi không còn được hưởng bổng lộc. Vài năm sau ông mới mất.

 Lý Nghĩa Phủ sống nhờ ở đất Thục. Thiên Cương gặp, lấy làm lạ, nói: “Cậu này sẽ sang trọng đến tột bậc của bề tôi, chỉ có điều không sống lâu.” Nhân đó ông mời Nghĩa Phủ về ở nhà mình, gửi gắm con trai, nói với Lý: “Đứa trẻ này có tướng thất phẩm, mong ông dìu dắt nó.” Nghĩa Phủ nhận lời, nhân hỏi Thiên Cương mình thọ bao nhiêu. Ông đáp: “Ngoài năm mươi hai tuổi thì tôi không biết.” Về sau Nghĩa Phủ được An phủ sứ (quan được sai đi vỗ yên một vùng) Lý Đại Lượng, Thị trung Lưu Kịch cùng nhiều người liên tiếp tiến cử. Vua cho gọi vào gặp, thử bảo làm thơ vịnh con quạ. Nghĩa Phủ làm xong ngay, thơ rằng:

 “Trong mặt trời bay lượn ánh ban mai (?),
Trong tiếng đàn làm bạn tiếng kêu đêm.
Vườn Thượng Lâm cây cối biết bao nhiêu (?),
Chẳng cho mượn một cành để đậu.”

 Vua Thái Tông rất khen, nói: “Ta sẽ cho ngươi mượn cả cây, đâu chỉ một cành.” Từ chức Điển nghi (quan coi việc nghi lễ) ở Môn hạ tỉnh, ông được vượt cấp phong làm Giám sát ngự sử (quan đi xét hỏi, hạch tội các quan). Về sau tuổi thọ và chức vị đều đúng như lời Thiên Cương.

 Tán Hoàng công Lý Kiều từ nhỏ đã có tài văn trong sáng. Anh em năm người đều không ai sống quá ba mươi tuổi; chỉ có Kiều đã lớn khôn, người mẹ càng lo lắng da diết, bèn đến tìm Thiên Cương. Thiên Cương nói: “Cậu đây thần khí thanh tú, nhưng khổ nỗi tuổi thọ không dài, e không quá ba mươi.” Người mẹ rất buồn rầu. Bấy giờ tiếng tăm Kiều đang vang dội, ai cũng mong ông hiển đạt, nghe lời ấy không tin. Người mẹ lại mời ông Viên đến, dọn cơm rượu, nhờ xem kỹ. Ông Viên nói: “Đã chắc rồi.” Bà lại xin cho ông cùng ngồi, nằm chung giường kề nhau trong thư phòng với Kiều. Ông Viên lên giường ngủ say, riêng Kiều không ngủ. Đến canh năm Kiều chợt ngủ thiếp. Vừa lúc ông Viên tỉnh dậy, thấy Lý Kiều không còn hơi thở, lấy tay thử dưới mũi thì hơi đã dứt. Ban đầu ông rất kinh hãi, lấy làm lạ. Dò xét hồi lâu, mới thấy hơi thở ra vào lại ở trong tai. Ông vỗ Kiều, bảo: “Được rồi!” Rồi đứng dậy mừng với người mẹ: “Mấy lần dò xét đều không thấy, nay mới thấy. Cậu nhà ắt rất sang và thọ. Đây là quy tức (lối thở như rùa, hơi thở cực nhẹ, là tướng sống lâu). Sang và thọ nhưng không giàu.”

 Về sau quả đúng như lời ấy. Dưới triều Võ Tắc Thiên, Kiều được làm tể tướng mà nhà vẫn thường nghèo. Bấy giờ vua nhiều lần ghé nhà các tể tướng, thấy Kiều nằm màn lụa thô màu xanh, than: “Tể tướng của nước mà như thế này thì trái với thể diện nước lớn.” Bèn ban cho màn lụa thêu vua dùng. Kiều ngủ trong ấy, suốt đêm đến sáng không yên, thấy người sinh bệnh, bèn tự tâu: “Thuở nhỏ thần được thầy tướng nói là không hợp với sự xa hoa, nên ngủ không yên.” Vua thở dài hồi lâu, cho tùy ý dùng đồ cũ.

 Kiều người thấp bé, mũi và miệng đều không có tướng dày dặn, nên người đương thời cho rằng ông không được hưởng lộc lớn. Khi ông ở Nhuận Châu, được sai làm sứ đi khai thác bạc ở núi Tuyên Châu. Bấy giờ có tin đồn sai rằng ông chết đột ngột, cả triều thương xót. Đông quan thị lang (tức Công bộ thị lang, phó quan bộ Công dưới triều Võ hậu) Trương Tuân Cổ là cậu họ của Kiều, nghe tin rất lo, sai các người thân đi dò hỏi sự thực. Vừa lúc có sứ từ phương nam (?) về nói là đã chết thật. Tuân Cổ khóc ròng, nhiều quan trong triều đến an ủi. Lúc ấy có một người tự xưng giỏi xem cốt pháp, khá được thuật của Viên Thiên Cương, các quan sang thường hỏi riêng. Người ấy nói: “Từ lâu tôi đã biết lộc vị của Lý xá nhân hơi mỏng.” Mọi người chăm chú lắng nghe. Người ấy lại nói: “Lý xá nhân tuy có tài hoa, nhưng dáng vẻ cùng tai, mắt, mũi, miệng gần như chẳng có chỗ nào thành tướng. Vừa rồi thấy ông được thêm hàm Triều tán (một bậc phẩm hàm của quan văn), tôi đã lo rồi.” Mọi người đều cho là phải. Thế mà rốt cuộc Kiều ba lần nắm quyền tể tướng, sang đến tột bậc của bề tôi. Như vậy tướng của Kiều khó biết, mà Thiên Cương lại biết được.

 Lại có thứ sử Thiểm Châu là Vương Đương có con gái, bèn gom các quan văn võ trong châu huyện lại, nhờ Thiên Cương chọn rể. Thiên Cương nói: “Ở đây không có chàng rể quý nào. Chỉ có Quả nghị (võ quan cấp Quả nghị đô úy trong phủ binh) họ Diêu mà tôi biết, có đứa con quý tướng, có thể gả cho, sau này ắt được nhờ.” Đương nghe theo, gả con gái cho, người đương thời đều cười. Người ấy chính là Diêu Nguyên Sùng. Bấy giờ Nguyên Sùng hai mươi ba tuổi, thích săn bắn, hoàn toàn chưa biết chữ nghĩa. Có lần đến nhà một người họ hàng uống rượu, gặp một thầy tướng bảo: “Sau này ông giàu sang.” Nói xong thì đi. Diêu đuổi theo hỏi, thầy tướng nói: “Ông rất sang, sẽ làm tể tướng.” Về nhà Diêu kể với mẹ, mẹ khuyên đi học. Sùng bèn dứt bỏ, thả hết chim ưng săn, thay đổi tính nết, chăm chỉ học hành, nhờ được làm Vãn lang (con em quan lại được chọn kéo xe tang, hát điếu ca trong tang lễ vua và hoàng tộc, sau đó được bổ làm quan) mà ra làm quan, cuối cùng lên đến tể tướng.

 Thiên Cương có con là Khách Sư, nối nghề cha, lời đoán cũng ứng nghiệm. Khách Sư làm quan Lẫm hy lệnh (quan coi kho lúa và việc nuôi súc vật dùng cho tế lễ). Trong niên hiệu Hiển Khánh (656–661), ông cùng Giả Văn Thông hầu bên vua. Vua Cao Tông úp một con chuột (?) vào trong hộp bạc, bảo các người làm thuật số đoán. Ai cũng nói có một con chuột. Khách Sư cũng nói là chuột, nhưng “bỏ vào một, lấy ra bốn”. Con chuột vào trong hộp đã đẻ ba con, quả có bốn con.

 Khách Sư từng cùng một thư sinh qua sông. Lên thuyền, ông nhìn khắp sắc mặt người trên thuyền, bảo bạn đồng hành: “Không thể vội được.” Rồi kéo nhau lên bờ, nói nhỏ: “Tôi thấy vài chục người trên thuyền đều có khí đen dưới mũi, đại hạn sắp đến, lẽ nào biết mà còn theo? Cứ đợi một lát.” Lúc thuyền chưa chạy, chợt thấy một người đàn ông thần sắc cao sáng, què một chân, gánh đồ, đuổi lừa lên thuyền. Khách Sư thấy người ấy bèn bảo bạn: “Có thể đi được rồi. Có người quý ở trong thuyền, bọn ta không phải lo nữa.” Lên thuyền rồi đi, đến giữa dòng thì sóng gió bỗng nổi, tuy rất nguy hiểm, sợ hãi, nhưng cuối cùng vẫn qua được. Hỏi ra, người đàn ông đuổi lừa chính là Lâu Sư Đức, về sau làm quan đến Nạp ngôn (tức Thị trung dưới triều Võ hậu, quan đứng đầu Môn hạ tỉnh, hàng tể tướng). (Trích sách Định mệnh lục)

 TRƯƠNG QUÝNH TÀNG

 Trương Quýnh Tàng giỏi xem tướng, nổi tiếng ngang Viên Thiên Cương. Có người họ Bùi ở Hà Đông, năm mươi ba tuổi, làm Tam vệ (lính túc vệ trong ba vệ hầu cận vua, thường là con em quan lại). Đến lượt phiên trực mùa hạ, ông vào kinh, ghé quán phía tây sông Sản mua cơm. Ngồi cùng có một ông già bảo Bùi: “Quý nhân.” Bùi đáp: “Tôi năm nay năm mươi ba tuổi mà vẫn làm Tam vệ, đâu dám mong quan tước, sao cụ lại gọi tôi là quý nhân?” Ông già cười: “Tự ông không biết đấy thôi. Từ nay hai mươi lăm ngày nữa ông sẽ được chức quan tam phẩm.” Nói xong thì từ biệt. Đó chính là Trương Quýnh Tàng.

 Bùi đến kinh trực phiên được hai mươi mốt ngày thì gặp lúc vua Thái Tông phát bệnh khí (chứng bệnh do khí trong người rối loạn). Thầy thuốc giỏi, thuốc quý dâng lên uống đều không hiệu nghiệm, vua ngồi nằm ăn ngủ không yên. Có chiếu cho mọi người từ Tam vệ trở lên đến quan trong triều trở xuống đều dâng phương thuốc. Bùi theo lệ dâng một phương: lấy sữa sắc với tất bát (một vị thuốc, là quả của cây lốt dài) mà uống; vua uống vào thì khỏi bệnh. Vua ra lệnh giao cho Trung thư tỉnh trao cho Bùi một chức quan ngũ phẩm. Các tể tướng chần chừ, chưa dám đề nghị lên. Vài ngày sau bệnh khí của vua lại phát, uống tất bát lại khỏi. Vua nhân đó hỏi người Tam vệ trước kia đã được chức gì. Trung thư tỉnh tâu chưa rõ nên cho chức ngũ phẩm văn hay võ. Vua Thái Tông giận nói: “Người chữa cho vị thiên tử đã dẹp yên loạn lạc được sống, sao không cho làm quan? Giả như chữa bệnh cho tể tướng thì ắt ngay hôm đó đã được quan rồi.” Ngay hôm ấy vua ban ơn đặc biệt cho làm quan chính ngạch tam phẩm ở kinh, phong Hồng lô khanh (quan đứng đầu Hồng lô tự, coi việc tiếp đón khách nước ngoài và lễ nghi). Về sau ông được thăng dần đến chức thứ sử châu nhà.

 Lưu Nhân Quỹ người huyện Úy Thị. Khi Quỹ bảy tám tuổi, Quýnh Tàng đi qua nhà, trông thấy, bảo cha mẹ cậu: “Cốt pháp đứa trẻ này rất lạ, sẽ có bổng lộc sang trọng, nên nuôi nấng dạy dỗ cẩn thận.” Về sau Nhân Quỹ làm huyện úy (quan coi việc trị an, bắt trộm cướp trong huyện) huyện Trần Thương. Lúc ấy Quýnh Tàng bị đày đi Kiếm Nam, qua Kỳ Châu, gặp Phùng Trường Mệnh đang làm thứ sử Kỳ Châu. Phùng nhờ xem tướng các quan, ông thấy từ phán ty (các quan coi từng ty việc trong châu) trở xuống không ai làm đến ngũ phẩm. Đi ra, gặp Nhân Quỹ, ông nghiêm nét mặt, biến sắc, quay lại bảo Phùng sứ quân: “Gặp được quý nhân rồi!” Rồi xem kỹ, thấy sau sẽ làm đến bộc xạ (quan đứng đầu Thượng thư tỉnh, hàng tể tướng). Ông nói với Quỹ: “Hai mươi năm trước tôi ở Úy Thị thấy một đứa bé, cốt pháp tương đương với ông, khi ấy không hỏi tên, không biết là ai.” Quỹ cười: “Đứa bé ở Úy Thị chính là Nhân Quỹ đây.” Quýnh Tàng nói: “Ông không ra khỏi hàng tứ phẩm; nếu phạm tội lớn thì sẽ lên tam phẩm trở lên.”

 Về sau Quỹ từ chức Cấp sự trung (quan xem xét, bác bỏ chiếu lệnh trong Môn hạ tỉnh) ra làm thứ sử Thanh Châu, coi việc vận tải đường biển, gặp bão mất thuyền, bị Hà Gian công Lý Nghĩa Phủ gièm pha. Triều đình sai ngự sử Viên Dị Thức tra xét, Đại lý tự (cơ quan xét xử án hình cao nhất) xử tội chết. Vua đặc biệt hạ chiếu tha chết, xóa tên khỏi sổ quan, cho ra Liêu Đông lập công chuộc tội. Sau ông được gọi về làm Đại tư hiến (tức Ngự sử đại phu, tên gọi đổi dưới triều Cao Tông), cuối cùng làm đến Tả bộc xạ.

 Lô Gia Trường có ruộng vườn ở Hứa Châu, ở gần người chú họ bên ngoại là ông Trương ở Thanh Hà. Ông Trương làm Giám sát ngự sử, gặp tang cha mẹ phải về chịu tang. Khi mãn tang, ông dắt Gia Trường cùng đến gặp Trương Quýnh Tàng. Lúc ấy Gia Trường còn nhỏ, đang tuổi thay răng sữa. Ông Trương vào gặp Quýnh Tàng, để Gia Trường đứng ngoài cửa giữa. Ông Trương nói với Quýnh Tàng: “Mãn tang rồi tôi muốn đến gặp tể tướng, không biết thế nào?” Quýnh Tàng nói: “Thị ngự lại được chức cũ, dù có thăng cũng không quá làm lang quan trong các tỉnh.” Nói xong, Quýnh Tàng tiễn ra cửa, chợt thấy Gia Trường, bảo ông Trương: “Quan tước của thị ngự không bằng đứa trẻ này. Nó rất sang mà lại thọ, sẽ cai quản trên mười quận.” Về sau Gia Trường trải làm quận thú mười quận, thọ đến tám mươi tuổi.

 Ngụy Tề công Ngụy Nguyên Trung lúc trẻ từng đến yết kiến Quýnh Tàng. Quýnh Tàng tiếp đãi rất lạnh nhạt; hỏi về vận hanh thông hay bế tắc cũng không đáp. Ông giận lắm, nói: “Tôi không quản ngàn dặm, mang lương đến đây, không phải đi chơi suông. Ắt tưởng ông có điều chỉ dạy, vậy mà ông lại ngậm lưỡi như gỗ, không tận lòng ân cần ư? Vả lại cùng hay thông, nghèo hay hèn tự có trời xanh định, liên quan gì đến ông?” Rồi phất áo bỏ đi. Quýnh Tàng vội đứng dậy nói: “Tướng lộc của ông chính là ở trong cơn giận ấy. Sau này ông sẽ làm đến tột bậc của bề tôi.”

 Cao Kính Ngôn làm Pháp tào (quan coi việc hình pháp) ở Ung Châu. Quýnh Tàng viết cho ông rằng: “Từ đây sẽ được làm Hình bộ viên ngoại lang, lang trung, Cấp sự trung, thứ sử Quả Châu. Qua mười năm thì làm Hình bộ thị lang, Lại bộ thị lang. Được hai năm thì mắc bệnh phong, đổi làm thứ sử Quắc Châu, làm quan ở bản bộ (?), thọ bảy mươi ba tuổi.” Khi Kính Ngôn làm Cấp sự trung, Võ Tắc Thiên hỏi Cao Sĩ Liêm: “Cao Kính Ngôn là họ hàng thế nào với khanh?” Sĩ Liêm đáp: “Là cháu của thần.” Sau Võ hậu hỏi Kính Ngôn, Kính Ngôn nói: “Thần quê ở Sơn Đông. Sĩ Liêm là bậc công thần quyền quý, cùng họ với thần nhưng không phải họ gần.” Võ hậu nói lại với Sĩ Liêm, Sĩ Liêm nói: “Kính Ngôn hạnh kiểm rất kém. Thần từng giận mắng nó, nên nó mới không nhận thần.” Võ hậu lấy làm lạ và giận, bèn cho Kính Ngôn ra làm thứ sử Quả Châu. Bấy giờ Sĩ Liêm và công chúa (?) vẫn còn; Kính Ngôn đến từ biệt, công chúa giận không tiếp, vì thế không được đổi chức. Qua chín năm, công chúa và Sĩ Liêm đều mất. Về sau triều đình biết ông bị oan, gọi về làm Hình bộ thị lang, rồi lên Lại bộ thị lang. Bỗng ông mắc bệnh phong, Võ hậu cho đổi đến một châu nhỏ gần kinh để dưỡng bệnh, bèn trao chức thứ sử Quắc Châu. Ông mất năm bảy mươi ba tuổi, đúng hết như lời Quýnh Tàng.

 Diêu Nguyên Sùng, Lý Huýnh Tú, Đỗ Cảnh Thuyên ba người nhân dịp đi dự tuyển quan cùng đến gặp Quýnh Tàng. Quýnh Tàng nói: “Ba ông đều được làm tể tướng, nhưng ông Diêu giàu sang nhất, mấy lần ra vào làm tể tướng.” Về sau đều đúng như lời. (Trích sách Định mệnh lục)

 TRƯƠNG GIẢN CHI

 Trương Giản Chi làm huyện thừa (phó quan của huyện) huyện Thanh Thành khi đã sáu mươi ba tuổi. Có người giỏi xem tướng nói sau này ông sẽ làm đến tột bậc của bề tôi, mọi người không ai tin. Về sau ông dự thi chế cử (kỳ thi do vua đặc biệt mở, thí sinh làm bài sách đối bàn việc nước) thì bị đánh trượt. Võ Tắc Thiên lấy làm lạ vì số người đỗ ít, sai chọn lại trong số người bị đánh trượt. Quan phụ trách tâu có một người bài sách đối hay, nhưng vì cách viết không đúng thể lệ nên bị loại. Võ hậu xem bài, cho là tài lạ, cho gọi vào hỏi việc trong bài (?), rất lấy làm khác thường, liền xếp vào hạng đỗ cao, phong làm huyện úy huyện Vương Ốc. Về sau ông làm đến tể tướng, được phong Hán Dương vương. (Trích sách Định mệnh lục)

 LỤC CẢNH DUNG

 Lục Cảnh Dung làm huyện lệnh huyện Tân Trịnh. Có người khách bảo ông: “Từ nay ba mươi năm nữa ông sẽ làm thứ sử châu này, nhưng lại ngồi ở sảnh (?) của quan Pháp tào (quan coi việc hình pháp trong châu).” Ông Lục không tin. Lúc ấy ông Lục nhớ trước sảnh Pháp tào có cây ngô đồng. Về sau quả nhiên ba mươi năm sau ông làm thứ sử Trịnh Châu, trước sảnh nơi ông ngồi có cây ngô đồng. Nhân đó ông hỏi, người ta nói: “Sảnh này vốn là sảnh Pháp tào. Năm trước có vị thứ sử chê dinh hẹp, bèn thông luôn sảnh Pháp tào làm sảnh thứ sử.” Ông mới biết lời đoán đã ứng nghiệm. (Trích sách Định mệnh lục)

 TRÌNH HÀNH THẦM

 Trình Hành Thầm sáu mươi tuổi làm huyện úy (quan coi việc trị an, bắt trộm cướp trong huyện) huyện Trần Lưu. Đồng liêu thấy ông tuổi cao mà chức thấp nên thường khinh nhờn. Sau có một ông già đến thăm, nhân đó nói về quan chức và tuổi thọ của ông. Chốc lát các quan trong huyện đều đến, vẫn trêu cợt ông. Ông già nói: “Quan chức và tuổi thọ của các vị đều không bằng ông Trình. Từ nay về sau ông Trình còn làm quan ba mươi mốt nhiệm kỳ, thọ trên chín mươi tuổi, làm đến Ngự sử đại phu; đến chức bộc xạ thì gặp hạn.” Mọi người đều không tin. Bấy giờ em rể của Hành Thầm mới được trao chức huyện lệnh một huyện ở Giáng Châu, em gái ông muốn đến chỗ chồng nhậm chức, nhờ ông già đoán lành dữ. Ông già xem rồi nói: “Chồng bà nay đã ốm, còn cách Giáng Châu tám mươi dặm ắt có tin dữ.” Người em gái lo buồn, liền lên đường; còn cách châu tám mươi dặm thì quả có tin chồng mất. Ông Trình về sau làm Ngự sử đại phu, ngoài chín mươi tuổi mới mất, sau được truy tặng chức bộc xạ, Hữu tướng, quả đúng như lời. (Trích sách Định mệnh lục)

 NGỤY NGUYÊN TRUNG

 Tướng quốc Ngụy Nguyên Trung và Lễ bộ thượng thư (quan đứng đầu bộ Lễ) Trịnh Duy Trung đều là người đất Tống, đều có tài năng, khí độ, từ nhỏ đã thân thiết với nhau. Gần ba mươi tuổi mà chưa thành danh. Có người giỏi xem tướng gặp họ, tiếp đãi bằng lễ khác thường, nhân đó nói: “Người xưa bảo ‘người cùng loại thì tụ lại với nhau’, quả thật đúng thay! Ông Ngụy sẽ làm đến tột bậc của bề tôi, danh tiếng lừng lẫy, giữ lòng trung thực, thẳng thắn, ngay chính không cong, ắt làm rường cột, làm vị phụ tá đứng đầu của nước. Sang thì sang thật, nhưng số mệnh nhiều trắc trở, có lúc lo sợ; đó đều là chuyện trước khi lên ngôi tể tướng, không đáng lo. Chỉ cần gặp việc thì làm ngay, nghe lời thì đáp ngay.” Lại nói với ông Trịnh: “Túc hạ sẽ đeo ấn vàng dây thao tím (biểu tượng của quan cao cấp), lộc mệnh không có bờ bến; đã vào hàng tam phẩm lại lên đến bát tọa (tám chức trọng yếu nhất của Thượng thư tỉnh), làm quan không bị giáng truất, tuổi thọ lại dài lâu.”

 Nguyên Trung lại hỏi: “Lộc bắt đầu từ năm nào, chức vị chấm dứt ở đâu?” Người ấy đáp: “Năm nay nếu dâng thư lên vua thì lộc sẽ đến. Sau khi thôi làm tể tướng, đi tuần vùng ven sông xa xôi thì chức vị sắp hết.” Thế là ngay năm ấy ông đến Lương cung (?) dâng thư trình bày việc nước, rất lâu không có hồi âm. Hết lương, ông quay về, dọc đường gặp người quen cũ tặng cho lụa, bèn quay lại Lương cung, thì đã có chiếu ân gọi vào, phong làm Hiệu thư lang (quan coi việc hiệu đính sách vở). Về sau ông được thăng làm Ngự sử trung thừa, Ngự sử đại phu. Trong khoảng thời gian ấy ông làm trái ý vua (?), đụng chạm kẻ quyền thế, nhiều lần bị khiển trách, bị hạ ngục tra hỏi đến cùng. Mỗi lần muốn tự vẫn, ông lại nhớ lời thầy tướng mà tự an ủi. Ông chỉ càng thêm cương trực khi bàn việc, chưa từng uốn ý chí hay nén lời nói của mình, rốt cuộc thoát được tai họa mà lên làm tể tướng. Về sau từ chức bộc xạ ông bị biếm đày về Nam Quận, đi đường sông được vài ngày thì bệnh nặng, bèn nói: “Ta chết ở đây chăng?” Quả nhiên ông mất. (Trích sách Định mệnh lục)

 Thái Bình quảng ký, quyển 221

 Khâm định Tứ khố toàn thư

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video