Thiên 232 — Quyển 232

 Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn soạn đầu đời Tống, gom các truyện kỳ lạ từ đời xưa), quyển hai trăm ba mươi hai

 Đồ quý và đồ chơi, phần bốn

 Phù Tái; Kiếm phá núi; Đồ cống của châu (?)

 Trịnh Vân Quỳ; Trương Tồn; Hoa bách hợp

 Người đánh cá đất Chiết Hữu; Nguyên Chẩn; Lý Đức (?)

 Nhà sư chùa Cam Lộ; Lệnh Hồ Đào [từ đây trở xuống sáu mục vốn bị thiếu]; Bùi Nhạc

 Cẩu Phúng; Hồng Mạt (?); Đầu sắt

 Thứ sử (quan đứng đầu một châu) châu … (?); Chu Hàm; Quán Trinh Dương

 Người đánh cá hồ Bì; Văn Cốc

 Phù Tái

 Phù Tái đời Đường giỏi tuyệt cả văn chương lẫn võ nghệ. Ông thường giữ một thanh kiếm có ánh sáng thần, chiếu đêm sáng như ngày. Có lần đi chơi tới vùng sông Hoài, sông Chiết, ông gặp đoàn thuyền lớn của một nhà buôn bị giao long (loài thuồng luồng dưới nước) quấy phá, không đi tiếp được. Ông ném kiếm vung một nhát, máu tóe ra như mưa, thuyền bè liền trôi êm mà đi.

 Về sau, gặp tiết Hàn thực (ngày lễ kiêng nhóm lửa, chỉ ăn đồ nguội, rơi vào khoảng đầu tháng ba âm lịch, gần tiết Thanh minh), ông ở nhà người ta. Họ gói bánh ú bằng kê đen, to như cái thùng, dao ăn cắt không được, ông bèn lấy thanh kiếm này cắt. Cắt xong, kiếm mất hết ánh sáng, như cục sắt cùn, chẳng còn dùng được gì nữa. Người xưa nói: "Cây nỏ nặng nghìn quân (quân là đơn vị cân xưa, khoảng ba mươi cân; ý nói nỏ cực mạnh) không vì con chuột nhắt mà bật lẫy", có lẽ là nói về thanh kiếm này chăng. [Rút từ sách Chi điền lục]

 Kiếm phá núi

 Gần đây có một người học trò cày ruộng, đào được một thanh kiếm. Ông mài rửa sạch rồi mang ra chợ. Có một người Hồ (người các tộc phương tây, phương bắc, thường là lái buôn từ Tây Vực) xin mua. Lúc đầu y trả một nghìn đồng, rồi cứ tăng dần lên tới trăm quan (mỗi quan là một xâu nghìn đồng), người học trò vẫn không chịu bán. Người Hồ theo về tận nhà, mân mê ngắm nghía không rời, cuối cùng trả tới trăm vạn đồng. Hai bên hẹn sáng hôm sau y mang tiền tới lấy kiếm.

 Đêm ấy trăng đẹp, người học trò cùng vợ cầm kiếm ra xem, cười nói: "Cái này có gì đáng để được giá đắt đến thế?" Trong sân có hòn đá dùng để đập vải, ông lấy kiếm chỉ vào, hòn đá liền gãy làm đôi. Sáng ra người Hồ chở tiền tới, cầm kiếm lên xem thì than: "Ánh sáng của kiếm đã hết rồi, sao lại ra nông nỗi này?" Y không mua nữa.

 Người học trò gặng hỏi, người Hồ nói: "Đây là kiếm phá núi, chỉ dùng được một lần. Tôi muốn cầm nó đi phá núi báu. Nay ánh sắc của nó bỗng mất sạch, tôi ngờ là nó đã chạm vào vật gì." Vợ chồng người học trò hối hận, kể lại chuyện cho người Hồ nghe. Người Hồ bỏ ra mười nghìn đồng mua thanh kiếm rồi đi. [Rút từ sách Quảng dị ký]

 Đồ cống của châu (?)

 Châu ấy (?) xưa nay vẫn cống gương Giang tâm (gương "giữa lòng sông"), đúc vào ngày mồng năm tháng năm ở giữa dòng sông Dương Tử. Có người nói không có chiếc nào được luyện tới trăm lần, chỉ luyện sáu bảy mươi lần là thôi; gương dễ vỡ mà khó đúc thành, thường có chiếc tự phát ra tiếng kêu. [Rút từ sách Quốc sử bổ]

 Trịnh Vân Quỳ

 Trịnh Vân Quỳ đời Đường lúc trẻ có được một thanh kiếm, chuôi có vân như vảy, đốc kiếm có hình như sao, thỉnh thoảng lại gầm lên. Ông thường ở trại ruộng ngoài quê, đặt kiếm ngang trên gối mà ngắm. Bỗng có một người từ trên cây trong sân sột soạt tụt xuống, mặc áo tía, chít khăn đỏ, xõa tóc, cầm thanh kiếm tuốt trần mà đứng, quanh mình có khí đen bao phủ như sương mù dày.

 Trịnh vốn gan dạ, giả vờ không thấy. Người kia bèn nói: "Ta là người ở cõi trên, biết ông có thanh kiếm lạ, muốn mượn xem một chút." Trịnh đáp: "Đây chỉ là sắt thường thôi, ngài ở cõi trên, sao lại phải mượn thứ này?" Người kia cứ xin mãi không thôi. Trịnh rình cơ hội rất lâu, rồi chém thật nhanh một nhát, không trúng; người ấy bỗng rơi xuống (?), khí đen bám trên mặt đất mấy ngày mới tan. [Rút từ sách Dậu Dương tạp trở]

 Trương Tồn

 Đoàn Thành Thức đời Đường (tác giả sách Dậu Dương tạp trở) kể: bạn ông là Ôn Giới nói rằng trong năm Đại Lịch (niên hiệu vua Đường Đại Tông, 766–779), ở Cao Bưu có người dân tên Trương Tồn sống bằng nghề đào ngó sen. Có lần ông thấy trong đầm một khúc ngó sen khô to như cánh tay, bèn ra sức đào, sâu tới hai trượng (một trượng bằng mười thước), khúc ngó to tới cả một vòng tay ôm. Vì không thể đào tới tận cùng, ông chặt đứt ra, bên trong được một thanh kiếm dài hai thước, màu xanh, không có lưỡi. Tồn không coi đó là của quý; trong ấp có người biết hàng, lấy mười bó củi đổi được. Khúc ngó sen ấy không có tơ (?). [Rút từ sách Dậu Dương tạp trở]

 Hoa bách hợp

 Cuối năm Nguyên Hòa đời Đường (806–820), ở Hải Lăng, trước sân nhà Hạ Hầu Nhất mọc một cây hoa bách hợp to gấp mấy lần bình thường. Ông lấy làm lạ, bèn đào phía dưới lên, được mười ba lớp hộp (?), mỗi hộp đựng một tấm gương. Đến tấm thứ bảy thì ánh sáng không hề mờ, đem soi ánh mặt trời thì hắt ra một vòng sáng rộng một trượng; những tấm còn lại chỉ là miếng đồng tròn mà thôi. [Rút từ sách Dậu Dương tạp trở]

 Người đánh cá đất Chiết Hữu

 Trong năm Trường Khánh đời Đường (821–824), Lý Đức Dụ làm quan coi việc xem xét đất Chiết Hữu (vùng phía tây sông Chiết). Một hôm (?) có người đánh cá thả lưới xuống chỗ sâu trên sông Tần Hoài, bỗng thấy lưới nặng khác hẳn mọi khi. Đến khi kéo vào bờ thì rốt cuộc chẳng được con cá nào, chỉ được một tấm gương đồng cổ cỡ hơn một thước, ánh sáng nổi lên trên mặt sóng.

 Người đánh cá cầm lên soi thì thấy rõ mồn một ngũ tạng lục phủ của mình (toàn bộ nội tạng trong người: ngũ tạng là tim, gan, lá lách, phổi, thận; lục phủ là dạ dày, ruột non, ruột già, mật, bàng quang và tam tiêu), máu chảy quanh, mạch đập phập phồng. Anh ta sợ hết hồn, vì tay run mà đánh rơi gương xuống nước. Anh ta tình cờ kể với hàng xóm, chuyện bèn đến tai Lý Đức Dụ. Suốt cả một năm, tốn kể hàng vạn, tìm khắp đáy nước, rốt cuộc vẫn không tìm lại được. [Rút từ sách Tùng song lục]

 Nguyên Chẩn

 Khi thừa tướng Nguyên Chẩn đời Đường trấn giữ Giang Hạ, có một buổi tối mùa thu ông lên lầu Hoàng, nhìn xa thấy bên bờ sông có ánh sáng như ngôi sao lúc trời gần sáng. Ông sai một người thân tín đến xem. Người ấy chèo thuyền nhỏ tới chỗ có ánh sáng, thì đó là trong một chiếc thuyền câu. Hỏi người đánh cá, người ấy nói vừa bắt được một con cá chép, còn ánh sáng thì không có gì cả. Người thân tín bèn mang con cá chép về.

 Lên lầu rồi, ông sai đầu bếp mổ cá, trong bụng được hai tấm gương to bằng đồng tiền, mặt úp vào nhau, lưng gương nổi hình hai con rồng; tuy nhỏ mà vảy, bờm, móng, sừng đều đủ cả, tinh xảo lại bóng láng, thường tỏa ánh sáng. Ông quý lắm, cất trong hòm đựng khăn ở phòng ngủ. Đến khi tướng quốc mất, gương cũng biến mất. [Rút từ sách Tam thủy tiểu độc]

 Lý Đức Dụ

 Thái úy (chức quan đứng đầu về việc quân, thuộc hàng ba chức cao nhất triều đình) Vệ công (tước Vệ quốc công) Lý Đức Dụ đời Đường, có lần có một ông già tới cửa, dẫn năm sáu người khiêng một khúc gỗ dâu lớn, xin vào gặp. Người giữ cửa không cản được. Đức Dụ lấy làm lạ, ra gặp.

 Ông già nói: "Khúc gỗ này nhà tôi quý giữ đã ba đời. Nay tôi tuổi đã già, cảm nhân đức của ngài, lại biết ngài thích vật lạ, nên đem dâng. Trong gỗ có báu vật lạ, người giỏi nghề mà xẻ ra thì ắt được. Ở Lạc Dương có một người thợ, tính tuổi thì đã già, có khi đã mất rồi, nhưng con cháu chắc cũng được truyền nghề. Nếu không phải thợ Lạc Dương thì không ai xẻ được."

 Ông làm theo lời, cho người tìm ở Lạc Dương, thì người thợ đã chết, người con theo sứ giả tới. Anh ta ngắm nghía rất lâu rồi nói: "Có thể từ từ xẻ ra." Bèn xẻ làm hai cái thân đàn tì bà, trên đó tự nhiên có hình chim bồ câu trắng, cánh, mỏ, chân, chi tiết lớn nhỏ đều đủ. Người thợ tính toán sai một chút (?), xẻ dày mỏng không đúng, nên một con bồ câu bị thiếu cánh. Ông lấy cái có hình nguyên vẹn dâng lên vua, tự giữ lại một cái, đến nay vẫn còn trong dân gian. Viên ngoại lang bộ Thủy (chức quan phó ở ty lo việc sông nước, thủy lợi) là Lư Diên Nhượng gặp người cháu của thái úy, được nghe kể chuyện này. [Rút từ sách Lục dị ký]

 Nhà sư chùa Cam Lộ

 Ở chùa Cam Lộ đất Nhuận Châu đời Đường có một nhà sư, đạo hạnh cao vời, nổi tiếng khắp vùng Giang Tả (vùng phía đông hạ lưu sông Trường Giang). Lý Vệ công Đức Dụ khi làm quan xem xét vùng này thường qua lại chơi với sư. Đến khi thôi nhiệm, ông để lại tặng sư một cây gậy trúc vuông. Trúc vuông có ở nước Đại Uyển (nước xưa ở vùng Trung Á), thân chắc đặc mà vuông vức, mắt đốt và mầm mọc đối nhau ở cả bốn mặt, thật là vật Vệ công rất quý.

 Đến khi ông lại về trấn đất Chiết Hữu, nhà sư vẫn còn. Ông hỏi: "Cây gậy trúc tôi tặng trước kia vẫn còn tốt chứ?" Sư đáp: "Tôi đã gọt tròn và sơn lại rồi." Ông than tiếc suốt cả ngày. [Rút từ sách Quế uyển tùng đàm]

 Lệnh Hồ Đào

 Thừa tướng Lệnh Hồ Đào đời Đường nhân nói chuyện về các vật kỳ lạ, tự lấy ra một cái ống sắt, đường kính chưa tới một tấc, dài bốn tấc, từ trong rút ra một cuộn sách nhỏ, đem ra chỗ nắng xem, thì ra là đủ cả Cửu kinh (chín bộ sách kinh điển của Nho gia), trong đó lại… (?). Chữ viết đều đặn, nhỏ li ti, từ đầu đến cuối như nhau, tinh xảo không sao tả xiết. Lại dốc trong ống ra, mở xem thì là một tấm lụa mỏng, đo dài đủ bốn trượng, không thiếu chút nào, đem cân chỉ được nửa lạng, xem ra không phải vật của cõi đời. [Chỗ này bị thiếu]

 … trở về báo lại. Thái thú (quan đứng đầu một quận) sợ, cho đuổi bắt ông già định trị tội. Ông già nói: "Xin sứ quân (cách gọi tôn kính viên quan đứng đầu địa phương) đừng

 vội vàng. Tôi biết những người viết chữ đẹp như Chử Toại Lương chỉ cần loại bút này. Xin cho tôi xem nét chữ của tướng công (cách gọi tể tướng) trước, rồi sau mới chế bút." Thái thú đưa cho xem. Ông già cười nói: "Như thế thì không đáng để sứ quân phải tốn ba mươi đồng (?). Xin hãy gửi thêm năm mươi cây bút nữa; nếu không vừa ý, tôi cam chịu tội bị nấu trong vạc, lại xin cứ gông xiềng giam tôi lại để chờ ngày sứ giả trở về."

 Cơn giận của thái thú hơi nguôi, bèn viết thư thuật lại chuyện ông già, nói rằng: "Xem nét chữ thần diệu của tướng công thì hợp với thứ bút này." Phủ tể tướng nhận được, thử viết thấy rất tốt, viết thư trả lời rằng: "Bút rất vừa ý, nên ban thưởng hậu cho người thợ." Thái thú mừng, đem một bó lụa tặng ông già rồi cho về. [Rút từ sách Chi điền lục]

 Chu Hàm

 Chu Hàm đời Đường từ đất Thục xuôi dòng sông, có lần mua được một người nô tên là Thủy Tinh, giỏi lặn dò dưới nước, thuộc giống người Côn Lôn bạch thủy (người da đen từ các vùng biển phương nam, nổi tiếng bơi lặn giỏi). Hàm muốn biết độ sâu của hẻm Cù Đường (hẻm núi hiểm trở trên sông Trường Giang), sai Thủy Tinh lặn xuống dò. Một lúc lâu anh ta mới lên, nói: "Dưới đó có cửa ải, không thể vượt qua được, chỉ lấy được vàng ngọc mà thôi." Từ đó hễ gặp nước sâu, vực thẳm, hang động, Hàm đều sai người nô lặn dò, được rất nhiều của báu.

 Hàm nghe nói giếng Bát Giác ở Biện Châu có nhiều thần rồng, thỉnh thoảng lại có bàn tay lạ thò lên mặt giếng; ông muốn sai Thủy Tinh xuống dò, nhưng còn do dự chưa làm. Bạn ông là Thiệu Trạch có một thanh kiếm sắc, thường tự cho là kiếm thần, bèn cởi kiếm trao cho người nô, sai xuống giếng. Hàm và Trạch ở ngoài chờ. Im lặng hồi lâu, bỗng thấy Thủy Tinh nhảy vọt lên khỏi giếng, chưa kịp đặt chân lên bờ thì có một bàn tay lớn bằng vàng chộp lấy, kéo trở xuống. Từ đó cả kiếm lẫn người nô đều mất.

 Hàm thương xót Thủy Tinh, Trạch tiếc thanh kiếm báu, nhưng rốt cuộc không ai hiểu rõ được việc ấy. Hôm khác có người bảo Hàm: "Giếng này là nơi thần rồng ở, là phủ dưới nước có thần linh coi giữ, sao được tùy tiện xúc phạm? Nên cúng tế mà tạ lỗi." Hàm bèn làm lễ tế tạ rồi đi. [Rút từ sách Nguyên hóa ký]

 Quán Chân Dương

 Huyện Tân Cám có quán (đền thờ của Đạo giáo) Chân Dương, là nơi Tằng chân nhân (người tu tiên đã đắc đạo), đệ tử của Hứa chân quân (tức Hứa Tốn, vị tiên nổi tiếng của Đạo giáo), tu thành đạo. Tài sản chung của quán có ruộng trại, bị dân trong ấp lấn chiếm khá nhiều. Đời vua Đường Hy Tông, Nam Bình vương Chung Truyện chiếm cứ đất tám châu vùng Giang Tây.

 Khi ấy trong quán đang làm lễ trai (lễ cầu đảo của Đạo giáo, người dự phải ăn chay giữ mình), bỗng có một chiếc lư hương từ trời rơi xuống. Lư cao ba thước, phía dưới có một cái mâm, trong mâm mọc lên một cành hoa sen, hoa có mười hai cánh, giữa các cánh ẩn hiện mỗi chỗ một con vật, tức là mười hai con giáp. Trên đỉnh lư có một vị tiên đội mũ viễn du (kiểu mũ của bậc tiên, người đi xa), mặc áo như mây ráng, dáng vẻ đoan trang tuyệt đẹp, tay trái chống cằm, tay phải buông trên gối, ngồi trên một tảng đá nhỏ; trên đá có hình hoa, trúc, nước chảy, cây tùng, cây cối. Đường chạm khắc kỳ lạ, không phải tay người làm nổi.

 Khi lư mới giáng xuống, hễ có người dân nào lấn chiếm ruộng của quán thì lư liền bay tới thửa ruộng đó, phát ra ánh sáng lớn. Dân kinh sợ, lập tức trả ruộng lại cho quán, không ai dám chần chừ. Nam Bình vương nghe nói lư linh thiêng, sai sứ giả lấy lư mang về Giang Tây để thờ cúng. Bỗng một đêm lư biến mất, đi tìm thì đã trở về quán cũ. Cả người tu lẫn người thường đều gọi nó là Thụy lư (lư điềm lành).

 Cố thừa tướng Lạc An công Tôn Ác khi bị đày đi phương nam, đi ngang qua quán này, có để lại bài thơ, câu cuối rằng: "Đẹp thay đêm trăng sáng lúc tụng bộ hư (điệu tụng ca vừa đi vừa hát trong nghi lễ Đạo giáo), lư lành bay xuống trước đàn tiếu (đàn dựng để làm lễ cúng của Đạo giáo)." Chiếc lư lành ấy có màu như vàng, nặng nhẹ không nhất định; bình thường nhấc lên chỉ chừng sáu bảy cân. Có lần (?) một tên trộm định lấy trộm, thì dù mấy người cũng không nhấc nổi. Đến nay lư vẫn còn ở quán, nhưng không bay được nữa. [Rút từ sách Ngọc đường nhàn thoại]

 Người đánh cá hồ Bì

 Ở chỗ giáp giới Từ Châu và Túc Châu có hồ Bì, chu vi mấy trăm dặm; cói, lau sậy, cho đến củ ấu, hoa sen của cả hai châu đều nhờ hồ này mà có. Trong năm Thiên Hựu đời Đường (904–907), có người đánh cá kéo lưới được một tấm gương sắt, cũng không xỉn lắm, ánh sáng vẫn còn soi được mặt, rộng chừng năm sáu tấc. Anh ta mang về nhà.

 Bỗng có một nhà sư tới cửa, bảo người đánh cá: "Ông có vật lạ, cho tôi xem được chăng?" Anh ta đáp: "Không có." Nhà sư nói: "Nghe nói ông kéo được tấm gương sắt, chính là vật ấy đấy." Anh ta bèn đem ra. Nhà sư nói: "Ông cứ mang nó về chỗ đã kéo được mà soi, xem thấy gì." Anh ta làm theo, soi thì thấy trong lòng hồ có vô số binh lính mặc giáp. Người đánh cá vô cùng kinh hãi, lại thả gương chìm xuống nước. Nhà sư cũng biến mất. Người già truyền lại rằng hồ này vốn do châu Bì bị sụt chìm mà thành, nhưng sổ sách, bản đồ cũng không thấy ghi chép.

 Văn Cốc

 Văn Cốc, nhà thơ thời Ngụy Thục (nước Thục thời Ngũ Đại, bị sử sách chính thống gọi là "ngụy"), là người ham chuộng đồ cổ. Có lần ông tới thăm Trung thư xá nhân (chức quan ở sảnh Trung thư, chuyên soạn thảo chiếu lệnh của vua) Lưu Quang Tộ. Lưu mừng rỡ nói: "Hôm nay tôi vừa hẹn với hai người khách tới xem chiếc chén làm bằng hột đào của tôi." Văn vừa định hỏi duyên cớ thì khách tới: một người là đạo sĩ núi Thanh Thành tên Lưu Vân, người kia là khách ở cung Thăng Tiên tên Trầm Mặc. Lưu nói với họ: "Văn viên ngoại cũng là bậc người khác thường." Bèn sai lấy chén hột đào ra cho xem. Chén rộng hơn một thước, vân đẹp rực rỡ, thật đúng là hột của quả bàn đào (giống đào tiên trong truyền thuyết).

 Lưu kể: "Hồi trẻ tôi từng đi chơi núi Hoa, gặp một đạo sĩ lấy cái hột này múc nước thác để rửa mặt, súc miệng. Tôi trông thấy mà kinh ngạc. Đạo sĩ cười nói: 'Ngươi muốn có nó chăng?' Rồi trao cho tôi nửa mảnh. Tôi quý giữ đã nhiều năm."

 Đạo sĩ Lưu Vân lấy ra một hòn đá trắng, tròn như quả trứng gà, trên có vân ẩn hiện như tranh vẽ: hai tiên đồng cầm cờ tiết (cây gậy có tua làm tin của sứ giả) dẫn đường cho một vị tiên, từ mày mắt, tóc, mũ giày cho tới áo và khăn choàng đều đủ cả, tỉ mỉ từng chút; ông nói đã được nó trong hang đá ở động Ma Cô. Trầm Mặc cũng lấy ra một hòn đá rộng hơn một tấc, dài hai tấc năm phân, trên nổi hình con rồng cuộn, vảy, sừng, móng, bờm không thiếu thứ gì; ông nói đã được nó trong núi ở vùng Vu Giáp. Văn Cốc chỉ trong một ngày được xem hết các vật kỳ lạ ấy, thật là may mắn. [Rút từ sách Dã nhân nhàn thoại]

 Thái Bình quảng ký, quyển hai trăm ba mươi hai

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách tổng tập lớn do triều Thanh theo lệnh vua biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video