Thiên 240 — Quyển 240

 Thái Bình quảng ký, quyển thứ hai trăm bốn mươi

 Nịnh hót, xu nịnh (phần hai)

 Triệu Nguyên Khải; Diêm Tri Vi; Trịnh Âm

 Tiết Tắc; Lý Kiều; Lý Nghĩa Phủ

 Hầu Tư Chỉ; Lư Tàng Dụng; Triệu Lý Ôn

 Trương Cấp; Cát Húc; Tông Sở Khách

 Thôi Dung; Thôi Thực; Dùng người Phiên (người các tộc ngoài biên)

 Trương Thuyết; Trình Bá Hiến; Dương Quốc Trung

 Thái Chân phi; Lý Lâm Phủ

 Triệu Nguyên Khải

 Triệu Nguyên Khải làm Giao Hà đạo hành quân đại tổng quản (chức chỉ huy chung một cánh quân viễn chinh đi theo đường Giao Hà), lúc ấy Hầu Quân Tập làm nguyên soái (tổng chỉ huy toàn quân). Ngựa của Quân Tập bị lở loét ở trán. Nguyên Khải lấy ngón tay chấm mủ đưa lên mũi ngửi để nịnh Quân Tập. Ông bị ngự sử (quan giám sát, có quyền tố tội các quan) dâng sớ hặc tội, bị giáng xuống làm thứ sử (quan đứng đầu một châu). (Trích từ sách Đàm tân lục)

 Diêm Tri Vi

 Đời Đường, Xuân quan thượng thư (tên gọi thời Võ hậu của chức Lễ bộ thượng thư, quan đứng đầu bộ coi lễ nghi, ngoại giao) là Diêm Tri Vi đi giảng hòa với Mặc Xuyết (khả hãn, tức vua của Đột Quyết). Ty tân thừa (phó quan ở cơ quan tiếp đãi khách nước ngoài) là Điền Quy Đạo đi theo làm phó sứ. Đến dưới nha trướng (lều lớn làm nơi ở và chỉ huy của khả hãn), Tri Vi múa lạy chúc mừng, uốn éo người, ôm lấy mũi giày của Mặc Xuyết mà ngửi. Riêng Điền Quy Đạo chỉ chắp tay vái dài chứ không quỳ lạy.

 Mặc Xuyết nổi giận, sai treo ngược ông lên. Qua một đêm, hôm sau định giết. Nguyên Trân can rằng: "Sứ giả của nước lớn sang bàn chuyện hòa thân (gả con gái kết thông gia giữa hai nước để giữ hòa hiếu), giết đi là điềm chẳng lành." Nhờ vậy ông được thả.

 Về sau Quy Đạo cùng Tri Vi tranh cãi ngay giữa sân điện. Quy Đạo nói Mặc Xuyết chắc chắn không chịu hòa, còn Tri Vi một mực cho rằng sẽ hòa. Quả nhiên Mặc Xuyết làm phản, đánh chiếm hai châu Triệu và Định. Thiên hậu (tức Võ Tắc Thiên) bèn giết chín họ nhà Tri Vi, còn Quy Đạo thì được phong làm Hạ quan thị lang (tên gọi thời Võ hậu của chức Binh bộ thị lang, phó quan bộ coi việc quân). (Trích từ sách Triều dã thiêm tái)

 Trịnh Âm

 Đời Đường, Lại bộ thị lang (phó quan bộ Lại, bộ coi việc tuyển chọn, thăng giáng quan lại) là Trịnh Âm, ban đầu bám vào Lai Tuấn Thần. Tuấn Thần bị giết thì ông theo Trương Dịch Chi. Dịch Chi bị giết thì ông theo Vi thứ nhân (Vi hoàng hậu, sau bị phế làm thường dân). Sau đó ông lại theo Tiêu vương, rốt cuộc bị giết. (Trích từ sách Triều dã thiêm tái)

 Tiết Tắc

 Đời Đường, Thái tử thiếu bảo (chức quan cao hàng phụ dạy thái tử) Tiết Tắc, Ung châu trưởng sử (quan phó coi việc chung ở châu Ung) Lý Tấn, Trung thư lệnh (quan đứng đầu Trung thư tỉnh, hàng tể tướng) Thôi Thực, cùng Tiêu Chí Trung, Sầm Hi…, ai nấy bề ngoài làm ra vẻ trung thực cứng cỏi, bên trong giấu thói nịnh bợ. Họ rụt vai nín thở, liếm trĩ (?) (ví thói hèn hạ nịnh bợ đến cùng cực), uốn mình khom lưng, a dua theo Thái Bình công chúa. Họ đều thăng quan vùn vụt như bay trên đường mây, ai cũng tự cho là mình đắc chí, vững vàng như núi Thái Sơn.

 Thế mà ngày mồng ba tháng bảy, nhà tan thân chết. Có khác gì loài chim ninh quyết làm tổ trên ngọn lau sậy: gió lớn chợt nổi, tổ gãy trứng vỡ. Người quân tử đời sau há chẳng nên lấy đó làm gương sao? (Trích từ sách Triều dã thiêm tái)

 Lý Kiều

 Đời Đường, Lý Kiều từ nhỏ đã có tài hoa, nhà đời đời truyền nối nghề nho học. Ông làm quan trải đến Thành quân tế tửu (tên gọi thời Võ hậu của chức đứng đầu Quốc tử giám, trường học cao nhất của triều đình), Lại bộ thượng thư, ba lần dự việc tri chính sự (tham gia điều hành triều chính, tức giữ hàng tể tướng), được phong Trịnh quốc công.

 Năm Trường Thọ thứ ba (năm 694), Tắc Thiên thu gom trong thiên hạ hơn năm mươi vạn cân đồng, hơn một trăm ba mươi vạn cân sắt, tiền hai trăm bảy nghìn quan (?) (quan: đơn vị tiền, mỗi quan là một nghìn đồng tiền xâu lại). Ở phía trong cửa Định Đỉnh, bà cho đúc một cây cột đồng tám cạnh, cao chín mươi thước, đường kính một trượng hai thước, đề tên là "Đại Chu vạn quốc thuật đức thiên xu" (Trục trời ghi chép đức lớn của nhà Đại Chu được muôn nước tôn phục), nhằm phô trương công lao cách mạng (thay đổi mệnh trời, đổi sang triều đại mới) và hạ thấp đức của hoàng gia nhà Đường.

 Dưới thiên xu (trục trời) đặt một quả núi bằng sắt, có rồng đồng đội đỡ, sư tử và kỳ lân vây quanh. Phía trên có mái che hình mây, trên mái đặt rồng cuộn để đỡ một hỏa châu (quả cầu tựa ngọc lửa). Quả cầu cao một trượng, chu vi ba trượng, màu vàng rực rỡ, sáng ngang mặt trời mặt trăng. Võ Tam Tư soạn bài văn khắc trên đó. Các quan trong triều dâng thơ nhiều không kể xiết, chỉ có thơ Lý Kiều là hay nhất đương thời. Thơ rằng:

 "Dấu xe vua xưa rạng vùng núi phía tây (?), công lao khắc ghi ở đất Bắc Yên (ý nói các bậc vua chúa đời trước đi tuần xa, lập công ở biên cõi);
Sao bằng nay muôn nước hội về, ca ngợi đức vua trước chín lớp cửa cung.
Rực rỡ soi xuống hoàng đạo (đường đi của mặt trời trên bầu trời), cao vời vợi chọc vào khói tía.
Mâm tiên vừa hứng sương rơi (điển vua Hán Vũ đế dựng cột đồng có mâm hứng sương để cầu trường sinh), cột cao như muốn đỡ cả trời.
Núi sắt (?) tựa đám mây dồn dập nổi lên, quả cầu ngỡ là sao Đại Hỏa treo giữa trời.
Tiếng thơm còn truyền dù bụi trần đã thành bao kiếp, cơ nghiệp vẫn vững dù biển cả hóa ruộng dâu.
Ơn thánh như rót rượu vua Nghiêu, gió nồm thổi vào tiếng đàn vua Thuấn (Nghiêu, Thuấn là hai vị vua thánh thời thượng cổ; tương truyền Thuấn gảy đàn hát khúc gió nồm mong dân no ấm);
Mừng gặp ngày Phật giáng sinh xuống trần (bấy giờ Võ hậu được tôn là Phật Di Lặc giáng thế), lại gặp được năm tháng thời Thượng hoàng (thời thái bình của các vua thánh đời đầu)."

 Về sau, Hiến ty (cơ quan giám sát, tức Ngự sử đài) phát giác Lý Kiều a dua theo Vi thứ nhân, ông bị giáng làm Biệt giá (chức phụ tá cho thứ sử) châu Trừ. Đến đầu niên hiệu Khai Nguyên, vua xuống chiếu phá bỏ thiên xu, sai lính nấu chảy, cả tháng vẫn chưa hết. Úy huyện Lạc Dương (quan coi việc trị an, bắt trộm cướp của huyện) là Lý Hưu Liệt bèn làm thơ vịnh rằng:

 "Phía đông phố Thiên Môn, trục trời đổ nhào, gấp rút việc trước tiên phải tháo quả cầu lửa.
Đã hợp với lời "một sợi chỉ tơ kéo đổ", cần chi phải nhọc hai huyện bắt dân phu."

 Trước đó có câu đồng dao rằng: "Một sợi chỉ tơ kéo đổ trục trời", ý nói nó chẳng tồn tại được lâu, cho nên thơ của Hưu Liệt nhắc đến. Kẻ sĩ và dân thường không ai là không ngâm đọc. Phía bắc thiên xu, Vi thứ nhân tiếp đó cũng xây một đài, nhưng đài ấy đã bị phá dỡ trước. (Trích từ sách Đại Đường tân ngữ)

 Lý Nghĩa Phủ

 Đời Đường, Lý Nghĩa Phủ dáng vẻ ôn hòa cung kính, nói chuyện với ai cũng vui vẻ mỉm cười, nhưng lòng thì hẹp hòi đố kỵ, ngấm ngầm hiểm độc. Khi đã ở chỗ quyền hành trọng yếu, ông muốn mọi người phải theo mình; ai hơi trái ý là liền bị hãm hại. Cho nên người thời ấy nói: "Nghĩa Phủ trong nụ cười có giấu dao."

 Dương Hành Dĩnh dâng biểu kể tội trạng của Nghĩa Phủ. Vua xuống lệnh sai Lưu Tường Đạo cùng tra xét việc ấy, Lý Tích giám sát. Xét thấy có thật, Nghĩa Phủ bị đày vĩnh viễn đến châu Tuỷ. Có người làm bài nhạo, đặt tên là "Lộ bố (bản cáo tin thắng trận dán công khai) về việc Lưu Tường Đạo phá giặc lớn Đồng Sơn, Lý Nghĩa Phủ", trong đó viết: "Nô tì lẫn lộn mà thả bừa, ai nấy nhận ra nhà mình mà tranh nhau chạy vào (?)." (Trích từ sách Đàm tân lục)

 Hầu Tư Chỉ

 Đời Đường, Hầu Tư Chỉ nghèo khó, không lo nổi kế sinh nhai, bèn nương làm việc cho Cao Nguyên Lễ, Tham quân (chức quan thuộc cấp coi các việc ở châu) châu Hằng. Thói vô lại, gian trá của hắn không ai hơn được. Bấy giờ thứ sử châu Hằng là Bùi Trinh đánh đòn một viên phán ty (quan thuộc cấp coi các ty ở châu). Lúc ấy Tắc Thiên đang định làm điều bất lợi cho hoàng thất nhà Đường, bọn chuyên "la chức" (bày đặt, thêu dệt tội trạng để vu cáo người) đã nổi lên.

 Viên phán ty bảo Tư Chỉ: "Nay các vương phần nhiều bị giết, sao anh không tố cáo đi?" Tư Chỉ bèn xin viết đơn, tố cáo Thư vương và Bùi Trinh mưu phản. Vua xuống chiếu tra hỏi, cả hai đều bị giết cả họ. Tư Chỉ được phong làm Du kích tướng quân. Nguyên Lễ sợ, muốn lấy lòng, mời hắn ngồi ngang hàng, gọi là "Hầu Đại" (anh Cả họ Hầu), dặn rằng: "Nhà nước dùng người không theo thứ bậc. Nếu có ai bảo Hầu Đại không biết chữ, anh cứ tâu rằng: con giải trãi (loài thú thần một sừng, biết phân biệt phải trái, thấy kẻ gian thì húc; xưa dùng làm biểu tượng của quan ngự sử) cũng chẳng biết chữ mà vẫn húc được kẻ gian tà."

 Tắc Thiên quả nhiên nói: "Ta muốn cho ngươi làm ngự sử, nhưng người ta bảo ngươi không biết chữ." Tư Chỉ đem chuyện con giải trãi ra đáp. Tắc Thiên cả mừng, liền phong chức. Nguyên Lễ lại dạy: "Thánh thượng biết Hầu Đại không có nhà, nếu đem nhà bị tịch thu ban cho anh mượn ở, anh hãy lạy tạ mà không nhận. Thánh thượng ắt hỏi vì sao, anh cứ tâu: đó là nhà của bọn phản nghịch, thần ghét cái tiếng ấy, không muốn ở trong đó." Quả đúng như lời, Tắc Thiên lại cả mừng, ban thưởng rất hậu. (Trích từ sách Đàm tân lục)

 Lư Tàng Dụng

 Lư Tàng Dụng được triệu vào triều phong làm Tả thập di (quan can gián, có nhiệm vụ "nhặt nhạnh" những chỗ thiếu sót của vua), rồi chuyển làm Lại bộ thị lang, Trung thư xá nhân (quan thảo chiếu chỉ ở Trung thư tỉnh), trải qua chức Hoàng môn thị lang (phó quan Môn hạ tỉnh) kiêm Học sĩ quán Chiêu Văn, rồi chuyển làm Thượng thư hữu thừa. Ông thân với Trần Bá Ngọc (tức nhà thơ Trần Tử Ngang) và Triệu Trinh Cố.

 Lúc còn ở ẩn, ông rất lấy sự trong sạch thanh bạch tự cho mình, đi lại giữa hai núi Thiếu Thất và Chung Nam; người thời ấy gọi ông là "ẩn sĩ giả". Từ khi lên làm quan trong triều, ông xa hoa phóng túng, xe cộ áo quần lộng lẫy, khúm núm xảo trá nịnh hót, chuyên thờ phụng kẻ quyền quý. Dư luận bấy giờ bèn nêu ra những hành vi xấu xa ấy. Ông vì a dua theo Thái Bình công chúa mà bị đày đến châu Lũng. (Trích từ sách Đàm tân lục)

 Triệu Lý Ôn

 Đời Đường, Triệu Lý Ôn làm Tư nông khanh (quan đứng đầu Tư nông tự, cơ quan coi kho lúa và ruộng vườn của nhà nước), nịnh thờ An Lạc công chúa; khí thế lớn đến mức xoay chuyển cả núi biển, hít thở một cái cũng làm đổi sương tuyết. Có người khách hỏi Trương Văn Thành: "Triệu tư nông là người thế nào?" Đáp: "Là kẻ tiểu nhân ngông cuồng: lòng nịnh mà hiểm, nết lệch mà kiêu; khom lưng trước các họ có thế lực, liếm trĩ (?) nơi cửa quyền; nịnh khi thờ người trên, ngạo khi tiếp kẻ dưới; hung dữ như hổ dữ, tham lam như sói đói; tính thích ăn thịt người, rốt cuộc sẽ bị người ăn thịt."

 Hắn vì công chúa mà cướp ruộng vườn của dân, đào ao Định Côn, nghĩa là ao để sánh ngang ao Côn Minh của thiên tử; hắn dùng tiền trong kho nhà nước đến cả trăm vạn ức. Hắn vén xéo vạt áo tía, quàng dây lên lưng kéo cỗ xe bò vàng cho công chúa. Sự hiểm ác, gian tà của hắn đều như thế cả. Khi giết bọn phản nghịch họ Vi, vua ngự trên cửa Thừa Thiên, Lý Ôn giả vờ mừng rỡ, múa lạy hô vạn tuế. Vua sai chém hắn; dao kiếm bổ xuống loạn xạ, hắn bị giết cùng con trai. Người ta mỗi người cắt một miếng thịt, đến xương thịt cũng chẳng còn gì. (Trích từ sách Triều dã thiêm tái)

 Trương Cấp

 Đời Đường, thời Thiên hậu, Trương Cấp nịnh thờ Tiết sư (tức nhà sư Tiết Hoài Nghĩa, được Võ hậu sủng ái), tay bưng khăn vàng đi theo sau Tiết sư, đến bên ngựa thì nằm rạp xuống đất đỡ bàn đạp cho Tiết sư lên ngựa. Thị ngự sử Quách Bá từng nếm phân của Lai Tuấn Thần; Tống Chi Vấn từng bưng bô nước tiểu cho Trương Dịch Chi. Bọn họ đều luồn cúi nịnh bợ để cầu được dung thân, thật là tội nhân của danh giáo (nền lễ giáo, đạo nghĩa của nhà nho). (Trích từ sách Triều dã thiêm tái)

 Cát Húc

 Thời Thiên hậu, Thái thường bác sĩ (học quan ở Thái thường tự, cơ quan coi lễ nghi tế tự) là Cát Húc có cha là Cát Triết, thứ sử châu Dịch, phạm tội ăn hối lộ, bị xử chết. Húc đến phía nam cầu Thiên Tân, chặn đường Nội sử (tên gọi thời Võ hậu của chức Trung thư lệnh, hàng tể tướng) Ngụy vương Võ Thừa Tự, quỳ lạy xưng mình có tội đáng chết. Thừa Tự hỏi, Húc đáp: "Tôi có hai em gái, đáng được hầu hạ đại vương." Thừa Tự nhận lời, liền dùng xe bò chở hai cô vào phủ. Suốt ba ngày hai cô không nói một lời. Thừa Tự hỏi duyên cớ, hai cô đáp: "Cha chúng tôi phạm phép nước, chúng tôi lo buồn, chẳng còn gì nương tựa."

 Thừa Tự bèn tâu xin tha tội chết cho cha họ, lại cất nhắc Húc làm Lung mã giám (?) (quan coi ngựa trong chuồng của triều đình), không lâu sau thăng làm Trung thừa (tức Ngự sử trung thừa, phó quan Ngự sử đài), rồi Lại bộ thị lang. Húc không nhờ tài mà được thăng, chỉ nhờ hai em gái cầu xin cho mà thôi. (Thiếu tên sách nguồn)

 Tông Sở Khách

 Đời Đường, thời Thiên hậu, Nội sử Tông Sở Khách tính nịnh hót. Bấy giờ Tiết sư được sủng ái như Lao Ái (kẻ được Thái hậu nước Tần thời Chiến Quốc sủng ái riêng tư). Sở Khách bèn viết truyện về Tiết sư thành hai quyển, cho rằng Tiết sư là bậc thánh từ trời giáng xuống, không biết là người đời nào, là Thích Ca xuất thế lần nữa, Quan Âm tái sinh. Chỉ trong vòng một năm, Sở Khách lên đến chức Nội sử. (Trích từ sách Triều dã thiêm tái)

 Thôi Dung

 Đời Đường, thời Thiên hậu, Lương vương Võ Tam Tư viết truyện cho Trương Dịch Chi, nói hắn là hậu thân (kiếp sau đầu thai) của Vương Tử Tấn (con vua Chu Linh vương, tương truyền thổi sáo, cưỡi hạc thành tiên), lại lập đền thờ ở núi Câu Thị. Văn nhân tài tử, những kẻ nịnh bợ, đều làm thơ ca tụng, trong đó Xá nhân Thôi Dung là hơn cả. Về sau Dịch Chi bị giết cả họ, bọn nịnh hót đều bị đày xuống Lĩnh Nam. (Trích từ sách Triều dã thiêm tái)

 Thôi Thực

 Đời Đường, Thôi Thực là con của Thôi Ấp. Hoàn Ngạn Phạm và Kính Huy sợ Võ Tam Tư gièm pha ly gián, bèn dùng Thực làm tai mắt. Thực lại trái lại, ngầm đem mưu kế của Hoàn, Kính báo cho Tam Tư. Không lâu sau Thực làm Trung thư lệnh. Thực lại khuyên Tam Tư giết hết năm vương (năm công thần có công đưa nhà Đường trở lại ngôi, được phong tước vương), để dứt hẳn hy vọng quay về của họ. Trước đó, Thực làm Binh bộ thị lang, Ấp làm Lễ bộ thị lang, cha con cùng làm phó quan ở Nam tỉnh (tức Thượng thư tỉnh, nơi đặt sáu bộ), từ khi có nhà Đường đến giờ chưa từng có chuyện ấy.

 Thượng Quan chiêu dung (tức Thượng Quan Uyển Nhi; chiêu dung là một phẩm vị phi tần trong cung) nhiều lần ra ngoài cung, Thực nịnh bợ, nương dựa vào bà. Khi Huyền Tông giết Tiêu Chí Trung, cơ quan có trách nhiệm tâu rằng cung nhân họ Nguyên khai là đã cùng Thực mật bàn dâng rượu độc. Vua bèn ban cho Thực cái chết, năm ấy Thực bốn mươi tuổi. Trước kia Thực có hiềm khích với Trương Thuyết; lúc ấy Thuyết làm Trung thư lệnh, người bàn tán cho rằng Thuyết đã dựng chuyện hãm hại Thực.

 Thực dung mạo đẹp đẽ, sớm có tiếng tài. Các em là Dịch, Địch cùng anh họ là Lỵ đều có văn chương, giữ những chức thanh yếu (chức quan danh giá, trọng yếu). Mỗi khi tiệc riêng, Thực thường tự ví nhà mình với nhà họ Vương, họ Tạ (hai dòng họ quý tộc lớn nhất đời Đông Tấn), nói với người ta: "Dòng dõi, xuất thân và các chức quan ta từng trải chưa lúc nào không đứng hàng đầu. Bậc trượng phu phải chiếm lấy chỗ hiểm yếu trước để khống chế người khác, há có thể lặng lẽ chịu người khác khống chế." Vì thế ông tiến thủ mãi không thôi, mà rốt cuộc không được chết yên lành.

 Lại nữa, Thực nịnh thờ Trương Dịch Chi và Vi thứ nhân; đến khi họ Vi bị giết, lại theo Thái Bình công chúa, được sủng ái như Phùng Tử Đô, Đổng Yển (những kẻ được người quyền quý sủng ái riêng tư thời nhà Hán). Hắn còn đem vợ đẹp cùng hai con gái dâng vào cung thái tử, nhờ đó được làm Trung thư thị lang, Bình chương sự (hàm cho phép cùng bàn việc nước, tức hàng tể tướng). Có người dán bảng chê rằng: "Gửi thân tài hèn nơi phủ công chúa, dâng vợ đẹp vào cung xanh (tức cung thái tử)." (Trích từ sách Triều dã thiêm tái)

 Dùng người Phiên

 Đời Đường, Huyền Tông mới lên ngôi thì dùng Quách Nguyên Chấn, Tiết Nột; tám năm sau dùng Trương Gia Trinh, Trương Thuyết; năm năm sau Đỗ Xiêm được cất nhắc; ba năm sau nữa Tiêu Tung được cất nhắc; lại mười hai năm sau Lý Thích Chi được cất nhắc. Họ đều từ chức đại tướng mà lên hàng tam sự (hàng ba chức cao nhất triều đình, tức hàng tể tướng). Lý Lâm Phủ đã thấy cái họa từ Thích Chi, bèn đổi lệ cũ, xin dùng người Phiên làm tướng, muốn giữ vững quyền mình.

 Ông từng tâu với vua: "Với tài lớn của bệ hạ, cộng thêm nước nhà giàu mạnh, mà các nước Phiên vẫn chưa diệt được, là bởi quan văn làm tướng thì hèn nhát, không kham nổi việc võ. Nếu bệ hạ muốn diệt bốn phương di địch (các tộc ngoài biên giới), ra oai khắp trong nước, thì không gì bằng dùng võ tướng; mà võ tướng thì không ai bằng người Phiên. Người Phiên sinh ra đã khí phách hùng mạnh, nhỏ thì lớn lên trên lưng ngựa, lớn thì xông pha trận mạc; đó là bản tính trời sinh như vậy. Nếu bệ hạ cảm hóa họ mà dùng làm tướng, khiến họ liều chết, thì di địch chẳng đáng phải lo."

 Vua cả mừng, trước hết dùng An Lộc Sơn. An Lộc Sơn có công; vua lại dùng Ca Thư Hàn vì có dũng, dùng An Tư Thuận vì giỏi cầm quân, dùng Cao Tiên Chi vì giỏi đánh trận. Rốt cuộc Lộc Sơn trở thành kẻ cầm đầu cuộc binh loạn, ấy là tội của Lâm Phủ. (Trích từ sách Đàm tân lục)

 Trương Thuyết

 Đời Đường, Yên quốc công Trương Thuyết là kẻ nịnh hót gặp vận may. Trước kia khi làm thứ sử châu Tịnh, ông nịnh thờ Đặc tiến (hàm quan danh dự bậc cao) Vương Mao Trọng, biếu xén vàng bạc châu báu nhiều không kể xiết. Về sau Mao Trọng đi tuần biên giới, ghé chỗ Thuyết ở quân Thiên Hùng; Thuyết mở tiệc lớn. Đang lúc rượu say, sắc lệnh ân sủng của vua bỗng ban xuống, phong Thuyết làm Binh bộ thượng thư, Đồng trung thư môn hạ tam phẩm (hàm cho phép ngang hàng quan đứng đầu Trung thư tỉnh và Môn hạ tỉnh, tức hàng tể tướng). Thuyết lạy tạ xong, liền nắm tay Mao Trọng đứng dậy múa, rồi cúi ngửi mũi giày của ông ta. (Trích từ sách Triều dã thiêm tái)

 Trình Bá Hiến

 Đời Đường, tướng quân Cao Lực Sĩ được Huyền Tông đặc biệt sủng ái. Khi Lực Sĩ có tang cha, Tả kim ngô đại tướng quân (quan chỉ huy quân cấm vệ giữ trị an kinh thành) Trình Bá Hiến và Thiếu phủ giám (quan đứng đầu cơ quan coi đồ dùng, thợ thuyền của triều đình) Phùng Thiệu Chính, hai người đến trước linh cữu xõa tóc mà khóc, còn thảm thiết hơn cả khóc người thân của mình. Trong triều ngoài nội nghe chuyện ấy, ai cũng cười không ngớt. (Trích từ sách Đàm tân lục)

 Dương Quốc Trung

 Huyền Tông bảo các quan hầu cận: "Ta muốn làm một việc mà từ xưa các bậc đế vương chưa từng làm." Ý là muốn truyền ngôi cho Túc Tông. Đến khi chiếu chỉ ban ra, Quốc Trung cả sợ, nói năng lộn xộn, về bảo các chị em họ Dương: "Các nương tử ơi, bọn ta còn tính kế sống làm gì nữa! Hoàng thái tử mà giám quốc (thay vua trông coi việc nước) thì ta và các chị em đều chết cả." Mọi người tụ lại cùng khóc. Quắc quốc phu nhân vào cung bàn với Quý phi; Quý phi ngậm đất trong miệng (tỏ ý xin chịu tội chết) để xin vua, việc ấy bèn thôi.

 Ca Thư Hàn đóng ở Đồng Quan, có người khuyên ông xin giết Quốc Trung để thỏa lòng mọi người, Thư Hàn không nghe. An Lộc Sơn khởi binh ở Phạm Dương, ngày ngày đứng trước trướng than: "Đầu Dương Quốc Trung sao mà đến chậm thế!" Vợ Quốc Trung là Bùi Nhu, vốn là một kỹ nữ nổi tiếng đất Thục. Quốc Trung lại làm Kiếm Nam tiết độ sứ (quan trấn thủ nắm cả quân lẫn dân một vùng lớn, ở đây là vùng Kiếm Nam), khuyên Huyền Tông chạy vào đất Thục, rồi phong quan cho những người thân tín của mình, rải khắp đất Thục, đất Hán. (Trích từ sách Đàm tân lục)

 Thái Chân phi

 Thái Chân phi (tức Dương Quý phi) từng vì ghen tuông mà có lời xúc phạm đến vua. Vua rất giận, sai Cao Lực Sĩ dùng xe có mui che chở bà trả về nhà. Phi hối hận, gào khóc, rút dao cắt tóc trao cho Lực Sĩ, nói: "Châu ngọc của quý đều là do vua ban, chẳng đáng đem dâng; chỉ có mái tóc này là do cha mẹ sinh ra, có thể bày tỏ lòng thiếp. Mong ông vì thiếp mà bày tỏ đôi phần tấm lòng nhớ thương." Vua được tóc, gạt nước mắt, vội sai Lực Sĩ gọi bà trở về. (Trích từ sách Quý phi truyện)

 Lý Lâm Phủ

 Huyền Tông ở Đông Đô (tức Lạc Dương), trong cung xảy ra chuyện quái lạ. Hôm sau vua triệu các tể tướng, muốn ngự giá về phía tây (tức Trường An). Bùi Tắc Sơn (tức Bùi Diệu Khanh) và Trương Khúc Giang (tức Trương Cửu Linh) can: "Việc gặt hái phơi phóng ngoài sân ruộng của dân chưa xong, xin đợi đến mùa đông." Bấy giờ Lý Lâm Phủ mới được phong tể tướng, ngầm biết ý vua. Khi tan chầu lui ra, ông giả vờ đi khập khiễng. Vua hỏi vì sao đau chân, ông đáp: "Thần không đau chân, chỉ muốn được tâu việc riêng."

 Rồi ông nói: "Hai kinh đô là cung đông, cung tây của bệ hạ, bệ hạ muốn ngự đến đâu cần gì phải chọn thời. Giả như có làm trở ngại việc gặt hái, thì chỉ cần miễn thuế cho những nơi xe vua đi qua. Thần xin truyền báo cho các cơ quan, ngay hôm nay lên đường về tây." Vua cả mừng. Từ đó xa giá ngự về Trường An, không trở lại phía đông nữa. Mười ngày sau, Diệu Khanh và Cửu Linh đều bị bãi chức, còn Ngưu Tiên Khách được cất nhắc. (Trích từ sách Quốc sử)

 Lại một chuyện nữa

 Lý Lâm Phủ ở ngôi tể tướng mười chín năm, giết hại những người có danh vọng trong thiên hạ, từ thái tử trở xuống, không ai là không nín thở sợ hãi. Thuở trước, đầu niên hiệu Khai Nguyên, Diêu Sùng, Tống Cảnh cùng một vài lão thần thường dâng điều nên làm, bỏ điều không nên, để tranh luận những việc đại thể của thiên hạ. Thiên hạ đã yên ổn, lòng vua cũng thư thái. Trương Cửu Linh vốn là người vua đề bạt (?), nhưng vua lại hơi coi nhẹ ông vì là kẻ hậu sinh. Cửu Linh lại rất thẳng thắn, nhiều lần làm trái ý vua; vua giận mà đuổi đi.

 Vua có tài lớn, tính khoáng đạt, dùng người không nghi ngờ. Cuối đời vua có được Lâm Phủ, kẻ chuyên chiều theo mà nuôi lớn lòng ham muốn của vua, chưa từng có lời nào trái tai. Vua yêu ông, bèn ở sâu trong cung, kê cao gối ngủ yên, lấy giàu sang mà tự vui. Từ hàng đại thần trở xuống hiếm ai được gặp vua; việc lớn việc nhỏ đều giao cả cho Lâm Phủ. Lâm Phủ tuy không giỏi văn chương nhưng thạo việc quan lại, cẩn thận giữ kỷ cương; con nhà quan lại mà không qua đường tuyển chọn thông thường thì không có lối nào để được cất nhắc. Nhưng ông ngấm ngầm hiểm độc, nhẫn tâm giết người, chưa từng để lòng yêu ghét lộ ra nét mặt. Những người hầu quanh vua, dù là đầu bếp hay kẻ chăn ngựa, ông đều đút lót cả, cho nên vua có động tĩnh gì ông đều biết.

 Lý Thích Chi lúc mới làm tể tướng, tính sơ suất không kín đáo, Lâm Phủ bèn gài bẫy, nói: "Dưới núi Hoa Sơn có mỏ vàng, khai thác thì có thể làm nước giàu, chỉ là vua chưa biết đó thôi." Thích Chi cho là phải, hôm khác nhân lúc thong thả đem tâu lên. Vua vui, quay sang hỏi Lâm Phủ. Lâm Phủ nói: "Thần biết chuyện ấy lâu rồi. Hoa Sơn là núi bản mệnh của bệ hạ (ngọn núi ứng với số mệnh của vua), là nơi có vương khí (khí vận của bậc đế vương), không thể đào bới, cho nên thần không dám nói." Vua bèn coi nhẹ Thích Chi, bảo: "Từ nay có việc tâu, hãy bàn với Lâm Phủ trước, chớ khinh suất." Từ đó Thích Chi bó tay.

 Những người không do ông tiến cử đều bị khép tội mà giết, uy thế của ông chấn động cả nước. Các gián quan (quan có nhiệm vụ can ngăn vua) chỉ lo giữ bổng lộc, nuôi tư cách, không ai dám bàn việc. Chỉ có Bổ khuyết (một chức gián quan) Đỗ Trung còn dâng sớ lần nữa; hôm sau liền bị giáng làm huyện lệnh Hạ Khuê. Lâm Phủ gọi các gián quan đến bảo: "Nay vua sáng suốt ở trên, bề tôi thuận theo còn chưa kịp, cần gì nói nhiều? Các ông chẳng thấy ngựa đứng trong hàng nghi trượng (ngựa đứng chầu làm nghi lễ trước cung điện) đó sao? Suốt ngày không hí một tiếng mà được ăn khẩu phần ngang quan tam phẩm; đến khi hí lên một tiếng liền bị đuổi đi, lúc ấy dù muốn hí lần nữa có được đâu?" Từ đó đường can gián bị dứt hẳn.

 Về cuối đời, ông có nhiều kẻ thù oán, sợ bị báo thù. Khi ra ngoài thì dùng xe lớn, đông người theo hầu, lính kim ngô dẹp đường, toán dẫn đầu đi trước cách hơn trăm bước. Khi ở nhà thì lát gạch kín nhà, lấy ván che tường, người nhà canh gác như đối phó với giặc lớn. Ông tự phòng thân đến như vậy. Theo lệ cũ, tể tướng chỉ có ba năm người cưỡi ngựa theo hầu, kẻ sĩ và dân thường đi đường không cần tránh. Đến lúc ấy, ông có hơn trăm người cưỡi ngựa theo, chia làm hai cánh trái phải; từ hàng công khanh trở xuống đều phải rảo bước tránh đường. Chuyện ấy bắt đầu từ Lâm Phủ. (Trích từ sách Đàm tân lục)

 Thái Bình quảng ký, quyển thứ hai trăm bốn mươi

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do triều Thanh theo lệnh vua biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video