Thái Bình Quảng Ký, quyển 262
Chê cười kẻ ngu dốt, thô lậu (phần 5)
Thôi Dục; Vũ Văn Hoành; Hàn Giản
Quan huyện họ Hồ; Dương Tranh; Thư cảm tạ củi
Quan cai trị quận; Trương Hàm Quang; Nhà sư râu dài
Kẻ tu đạo; Ba kẻ ngông cuồng; Hai người họ Chu và họ Vi
Không biết cái gương; Cắn mũi; Giúp lễ tang
Đi học xa về; Đi viếng tang; Chàng rể ngốc
Người nước Lỗ cầm sào; Người nước Tề học đàn sắt; Mua ngựa
Thư sinh ở Chiêu Ứng
Thôi Dục
Đời Đường (chỗ này sách gốc mất chữ), Thôi Dục là người đã đỗ tiến sĩ (người thi đỗ khoa thi cao nhất của triều đình, được bổ làm quan). Vì vùng Trung Nguyên loạn lạc, ông sang ngụ ở miền biên giới, cũng (mất chữ)… nghe… thường làm những chuyện khinh bạc, ngông nghênh. Các quan trấn giữ quận vốn là bạn đồng liêu trong triều cũ, nên phần nhiều cố chiều theo ông, mà (mất chữ)… Ông cưỡi trâu, đội nón tre to như chiếc chiếu che mưa, lại sai người đi trước đầu trâu gõ vào sừng trâu. Làng (mất chữ)… trai gái trong thành đi theo xem, gọi ông là yêu quái. Mỗi lần đến yết kiến quan châu, quan quận thì cưỡi…
(mất chữ)… Kẻ cười cợt, kẻ tức giận mỗi bên một nửa. Đến nơi thì đưa danh thiếp, tên…
chức danh (?) (mất chữ)… Ông mê rượu, thích thịt, ưa hành chuộng tỏi; bất đắc dĩ
mà (mất chữ)… Các quan huyện coi ông như đất như gỗ, chẳng để vào mắt. Các phiên soái (tướng trấn giữ một vùng biên) và quận hầu (quan đứng đầu quận) cũng chẳng làm gì
được ông (mất chữ)… Dân trong châu xẻo thịt ông và giết cả nhà ông. Có lẽ đó là hậu quả của thói khinh bạc vậy. (mất chữ)
Vũ Văn Hoành
Đời Đường, tiến sĩ Vũ Văn Hoành rất ham mộ những người đỗ đầu bảng (?). Ông có con gái vừa đến tuổi cài trâm (tuổi mười lăm, tuổi con gái được coi là đã lớn, có thể gả chồng), nhan sắc bậc nhất cả nước. Trong triều có người (hứa giúp) cho đỗ…
người (mất chữ)… "Ta đang tính chuyện lấy vợ kế." Anh của người ấy là Hồi đang làm gián nghị (gián nghị đại phu, chức quan chuyên can ngăn, góp ý với vua) (mất chữ)…
Vũ Văn Hoành bèn gả con gái cho Phan; Phan vì thế nói giúp với Hồi. (mất chữ)
Ở Hoạt Đài có Đỗ Chí Danh, lúc ấy nhà có tang, gặp hỏa hoạn, suýt cháy cả quan tài (mất chữ), lửa nhân đó lan rộng. Đỗ nói với Vũ Văn Hoành: "Cá sắp hóa rồng (mất chữ) thì có chuyện bị đốt (mất chữ)…" (tục truyền cá vượt Vũ Môn hóa thành rồng thì có lửa trời đốt đuôi; người ta ví việc thi đỗ là cá hóa rồng). Đỗ dùng câu ấy để chế giễu (mất chữ). (Trích sách Bắc Mộng Tỏa Ngôn)
Hàn Giản
Đời Đường, Hàn Giản làm tiết độ sứ (viên quan nắm cả quân đội lẫn việc cai trị một vùng rộng gồm nhiều châu) Ngụy Bác, tính thô lỗ, quê mùa. Mỗi lần ngồi với các văn sĩ, ông không hiểu họ nói gì, trong lòng thường lấy làm xấu hổ. Ông bèn mời một vị hiếu liêm (người được tiến cử vì có tiếng hiếu thảo, liêm khiết, cũng dùng để gọi người có học) đến giảng sách Luận Ngữ. Giảng đến thiên Vi Chính, hôm sau ông nói với các tòng sự (các viên quan giúp việc dưới quyền tiết độ sứ): "Tôi gần đây mới biết người xưa chất phác thật, ba mươi tuổi mới biết đi đứng!" (Luận Ngữ có câu "ba mươi tuổi thì đứng vững", nghĩa là ba mươi tuổi thì tự lập được; ông hiểu thành ba mươi tuổi mới biết đứng.) Người ngoài nghe chuyện, không ai không cười ngặt nghẽo. (Trích sách Bắc Mộng Tỏa Ngôn)
Quan huyện họ Hồ
Huyện Phụng Tiên có một viên huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) họ Hồ, quên mất tên. Ông ta tham của, keo kiệt chuyện ăn uống, lại rất mê đánh cờ. Trong huyện có ông Trương làm tuần quan (viên quan phụ tá lo việc tuần xét) ngụ ở đó, sở thích giống nhau nên qua lại rất thân. Mỗi lần gặp nhau đánh cờ thì từ sáng đến tối, hết ván này sang ván khác mà chẳng hề chán. Nhưng ông quan huyện thỉnh thoảng lại đi vào cửa trong, một lát lại ra ngồi đánh cờ tiếp. Ngày nào cũng thế, ông Trương sáng đến tối về, chưa từng được dọn cho bữa cơm nào. Ông Trương đói rét không chịu nổi, ngầm biết rằng mỗi lần quan huyện vào trong là để tự ăn rồi lại ra. Đến tối, Trương từ biệt quan huyện: "Tôi xin về đây, thật là 'thao thiết' quá." (Chữ "thao" thường dùng trong lời cảm ơn khi được chủ nhà thết đãi, như nói "làm phiền ngài quá"; "thiết" là sắt.) Ông Hồ chỉ dạ dạ. Trương đi rồi, Hồ chợt nghĩ lại: "Người này từ biệt nói 'thật là thao thiết quá', câu ấy xuất từ sách nào?" Bèn vội sai người đuổi theo. Trương đến, Hồ hỏi: "Ông vừa nói 'thật là thao thiết quá', nghĩa là thế nào?" Trương lại ngồi xuống, nói: "Trưởng quan không biết thao thiết là gì sao?" Hồ đáp: "Không biết." Trương nói: "Ngài có thấy nhà thợ rèn đặt một cây gậy sắt dài không? Chính là nó đấy. Khi lửa trong lò cháy rừng rực mà nước sắt có khi chưa chảy tan, thì người ta cầm cây gậy ấy thỉnh thoảng thọc vào lò, cho nó 'nốc' lửa mạnh xong rồi rút ra; một lúc lại thọc vào nốc lửa mạnh rồi rút ra. Đó chính là 'thao thiết' vậy." Nói xong thì đi. Ông Hồ vào nhà kể lại với vợ con, nghĩ đi nghĩ lại mới hiểu là mình bị chế giễu chuyện ngày nào cũng tự vào trong nốc no nê rồi lại ra đánh cờ. Từ đó, phàm kẻ nào keo kiệt chuyện ăn uống, để khách ngồi đói đến mệt lả, người đương thời thường dùng câu ấy để chế giễu. (Trích sách Ngọc Đường Nhàn Thoại)
Dương Tranh
Ở đất Thục có tú tài (người có học, đi thi) Dương Tranh. (Chú của sách: chữ "Tranh" đọc theo phiên thiết "trúc – hàng" (phiên thiết là cách ghép phụ âm đầu của chữ trước với vần của chữ sau để ghi cách đọc một chữ); ông tự nói "Dương Tranh không đều, xe bốn ngựa chạy sang nước Trịnh", vì thế đặt tên tự là Bôn Trịnh (?).) Ông đem thơ dở đi khắp nơi, có khi cố tình gieo sai vần, có khi dùng lời lẽ xấu xí để người ta cười đùa. Ông trang trí, bồi các cuộn thơ thật đẹp, mang đến dâng ở cửa các bậc vương hầu; đến đâu cũng được đón tiếp. Các trấn lớn, các phủ lớn tranh nhau cho xe ngựa đến rước. Mỗi lần Tranh đi thì người hầu ngựa xe rất đông: lính hầu đội mũ bằng cưỡi ngựa theo sau, la thồ túi sách. Các quận hẻo lánh, các ấp nhỏ lại càng hết lòng hầu hạ, vì sợ bị ông nói xấu. Tiết độ sứ Kiềm Nam là Vương Mậu Quyền thông minh, có tài văn võ; những người có tài nghệ khắp bốn phương không ai không tụ về cửa ông. Ông mời Tranh đến, sửa sang dãy nhà khách phía đông, hết lòng tiếp đãi theo lễ, thường bảo Tranh đọc thơ dở để mọi người vui cười. Các khách khác được mời mà không được xếp chỗ ngồi gần thì lấy làm buồn bực. Một hôm, Mậu Quyền bỗng cho người hầu lui ra, bảo Tranh: "Tú tài làm khách ở châu này, tôi muốn xin giữ ông lại làm bạn, đến khi tôi thôi trấn giữ thì cùng về, có được không? Nếu được thì tôi sẽ lo cưới vợ cho ông, lo cả chỗ ở để giữ ông lại." Tranh vui vẻ nghe theo. Mậu Quyền sai bà mối đi hỏi tên tuổi cô gái nhà họ nọ, cho đến việc đón dâu, tiệc tùng đều sắm sửa đủ cả, lại mời các tòng sự đến dự. Tranh tận mắt thấy cô dâu dung nhan khác thường, đoan trang xinh đẹp. Nhưng đến lúc thành lễ thì bỗng bị đánh đập, sỉ nhục; tì nữ, người hầu xung quanh đều hùa vào cùng đánh mắng, khổ không chịu nổi. Thì ra Mậu Quyền đã sắp đặt mấy chàng thiếu niên chưa có râu, đều trang điểm đậm, mặc áo quần lộng lẫy để lừa ông. Sau đó Mậu Quyền tự đến dự, cười lớn. Về sau Tranh lại đến chỗ Mậu Quyền, nhiều lần tự xin được cai quản một ấp. Ban đầu Mậu Quyền tỏ vẻ khó khăn, các khách khứa cùng nhau xin giúp, ông mới chịu, bèn cho cấp giấy bổ nhiệm. Đến hẹn, Tranh sửa soạn hành lý, chọn ngày tốt từ biệt; người của huyện ấy đến đón. Từ ngoài cổng nha môn ra đến đường lớn, bỗng có hai tên lính chạy việc tay cầm một tờ công văn, chặn giữa đường, lôi ông xuống ngựa, giật khăn đai, nói rằng có lệnh của phủ bắt viên quan tạm nhậm (?) đưa vào ngục, đeo gông to đến che lấp cả tai. Mậu Quyền bèn giả bày kế, đút lót hai tên lính cho ông trốn thoát. Tranh trốn tránh mười ngày, sau đó Mậu Quyền mới gọi ra. Cả quân lính lẫn dân trong châu được một trận cười lớn. (Trích sách Vương Thị Kiến Văn)
Thư cảm tạ củi
Đời Đường có một vị nội đại thần (quan lớn trong cung) học viết thư từ riêng. Tiết độ sứ Phượng Tường gửi tặng mấy xe củi, ông viết thư trả lời cảm tạ rằng: "Được ban cho 'dã ngu' bao nhiêu đó." (Luận Ngữ có câu "Sài dã ngu", nghĩa là "Cao Sài thì chất phác, chậm chạp"; Cao Sài là học trò Khổng Tử. Chữ "Sài" trùng với chữ "củi", nên ông dùng "dã ngu" thay cho chữ củi.) (Trích sách Lư Thị Tạp Thuyết)
Quan cai trị quận
Đời Đường có một cậu con nhà giàu sang được ra làm thứ sử (quan đứng đầu một quận, một châu). Người trong quận đón rước rất chu đáo. Viên quan cũ làm lễ bàn giao với ông, nghi lễ không thiếu thứ gì. Có hai lễ sinh (người chuyên hướng dẫn, xướng nghi lễ) đội mũ, mặc áo lễ, giúp chủ khách lên xuống, vái chào, nhường nhịn đúng phép. Vậy mà viên quan mới thì cứ bối rối, khúm núm, nghiêm mặt cúi nhìn, không dám nhìn thẳng vào lễ sinh. Lễ xong, ông lại sai người nhiều lần đến truyền lời thăm hỏi, cảm tạ lễ sinh; ai cũng không hiểu ý ông. Hôm sau, ở phòng trong, ông thong thả tiếp lễ sinh. Lễ sinh rất sợ hãi, không biết nên xử sự thế nào. Ngồi xong, ông nhăn mày, nói nhỏ: "Thân phụ của anh có khỏe không?" Lễ sinh chỉ dạ dạ. Ông lại nói: "Năm trước, khi nhà tôi lo việc lớn (việc tang), đã làm phiền thân phụ anh nhọc lòng nhọc sức lắm." Lễ sinh cũng ngơ ngác. Xong việc, có người thân quen hỏi kỹ, ông mới nói: "Lễ sinh này trông giống con cháu nhà làm phương tướng (người đội mặt nạ dữ tợn đi đầu đám tang để xua tà ma); ngày trước nhà tôi có tang cha, từng thuê người nhà anh ta, vì thế tôi mới nhiều lần cảm tạ." Quả thật trong giới sĩ phu, có kẻ cố tình làm chuyện khinh bạc, cũng có kẻ mù mờ đến mức không phân biệt được hạt đậu với hạt lúa mạch, chuyện ấy là có thật. (Trích sách Ngọc Đường Nhàn Thoại)
Trương Hàm Quang
Vào năm Long Đức đời Lương, có Trương Hàm Quang thuộc dòng dõi quan lại nhưng nghèo túng, đi xin ăn không biết chừng mực ở vùng Lương, Tống. Lại có Lưu Nguyệt Minh cùng với Hàm Quang thường giắt sẵn thìa đũa trong người. Mỗi lần đến cửa nhà quyền quý, họ thường bị trêu chọc ác ý: vừa ngồi ăn thì bị giật mất thìa đũa, họ liền rút thìa đũa trong tay áo ra dùng. Phò mã (chồng của công chúa) nhà Lương là gián nghị Ôn Tích được tạm quyền coi phủ Khai Phong. Hàm Quang bỗng đi khắp các nhà giàu sang để từ biệt. Hỏi đi đâu, ông đáp: "Đến nương nhờ quan gián nghị họ Ôn." Hỏi có ai giới thiệu mà đi, ông đáp: "Năm trước tôi được ông ấy ghi nhớ đến nhiều lắm, chuyến này ắt được đối đãi hậu." Số là vị gián nghị ấy từng viết bài văn đọc khi gác đòn nóc cung Tiềm Long ở núi Kiệt, có câu: "Bánh màn thầu như cái bát, bánh hồ to như cái sàng, sướng chết chủ bạ (viên quan nhỏ trông coi sổ sách giấy tờ) Lưu Nguyệt Minh, vui chết tú tài Trương Hàm Quang." Vì thế Hàm Quang tin chắc mình sẽ được đoái hoài. Người nghe chuyện cười ngặt nghẽo. (Trích sách Ngọc Đường Nhàn Thoại)
Nhà sư râu dài
Ở đất Tam Thục có một vị trưởng lão râu dài, tự xưng là con của tể tướng Khổng Khiêm, rốt cuộc không ai biết là ai. Ông cạo tóc nhưng để râu trắng xóa dài chấm bụng, dẫn theo hơn trăm đồ chúng từ vùng sông hồ vào Thục. Đến đâu, dân quê cũng kinh ngạc trước dáng vẻ của ông, tranh nhau chen lấn giẫm đạp lên nhau để lạy dưới chân ông. Ông đi qua nơi nào thì cả thành kéo ra xem. Ông có tướng mắt dài như sông, miệng rộng như biển (tướng của người cao quý), người ta không đoán được ông là người thế nào. Đến đất Thục, người ta thổi tù và ốc, đánh chập chõa ra đón. Ông đến yết kiến khu mật sứ (quan nắm việc quân cơ trọng yếu) Tống Quang Tự trước tiên. Tống hỏi: "Sao thầy không cạo râu?" Ông đáp: "Cạo tóc để trừ phiền não, để râu để tỏ mình là đàn ông." Tống (vốn là hoạn quan, không có râu) giận lắm, nói: "Ta không có râu, chẳng lẽ là đàn bà sao?" Bèn vái chào tiễn ông ra, đợi cạo râu xong mới dẫn vào triều kiến. Đồ chúng đông đúc, ông lần lữa hơn mười ngày, bất đắc dĩ phải cạo râu mà vào. Đồ chúng xấu hổ vì ông mất khí tiết, đều bỏ đi hết. Vua nước Thục (triều đình bị coi là không chính thống) hỏi: "Từ xa trẫm đã nghe thầy có danh hiệu 'râu dài', sao lại thế này?" Ông đáp: "Khi còn ở vùng sông hồ, thần nghe bệ hạ đã chứng được quả Tu-đà-hoàn (bậc quả vị thứ nhất trong bốn bậc quả của người tu theo Phật, mới bước vào dòng thánh), vì thế thần để nguyên râu mà đến; nay thấy bệ hạ sắp chứng quả A-na-hàm (bậc quả vị thứ ba, không còn tái sinh vào cõi dục), vì thế thần cạo râu mà vào ra mắt." (Chữ "Tu" trong Tu-đà-hoàn cùng chữ với "râu", nên ông chơi chữ; vế A-na-hàm có lẽ cũng là lối chơi chữ tương tự (?).) Vị vua trẻ lúc đầu chưa hiểu, chỉ gật đầu; đến khi cận thần giải thích, mới cười lớn. Về sau ông trụ trì chùa Tĩnh Loạn, nhiều lần bị đại chúng kiện cáo; có người đệ tử giỏi vì không giữ giới mà mắc tội. Người đào hát Tàng Kha Khúc rất mến đạo Phật, không biết những chuyện bê bối nhỏ nhặt bên trong, cứ tưởng chùa là nơi thanh tịnh, bèn bỏ đời, cạo tóc, cẩn thận lo việc bình bát. Dần dần thấy cảnh bừa bãi, ông mắng chửi mà bỏ ra, treo áo cà sa ở cổng chùa, nói: "Ta vì chán bụi trần nên gửi thân vào chốn trong sạch để rửa sạch nghiệp chướng (những điều xấu đã gây ra, cản trở việc tu hành). Nay cửa của đại sư còn tệ hơn cả xóm hoa liễu (xóm lầu xanh); Kha Khúc tôi không làm nổi." Rồi ông lại trở về sổ của phường đào hát. Người Thục nói với nhà sư: "Một lần thờ 'Nam mô' mà gãy mất bộ râu dài." (Trích sách Vương Thị Kiến Văn)
Kẻ tu đạo
(mất chữ)… giữ chức tiết phán (phán quan, viên quan giúp việc xét xử, giấy tờ cho tiết độ sứ) ở Hưng Nguyên, rời quê Tần Châu chưa được một năm, bỗng có người đến tìm, mang thư của người họ hàng là thứ sử Thi Châu Lưu Giam niêm phong, mặc áo tía mà đến (áo tía là áo do triều đình ban cho các nhà tu có danh vọng), lại nói sắp đi Dương Châu xin xỏ. Hỏi về lai lịch, người ấy nói: "Tôi được cái phận là đồng hương với ngài, vốn vào đạo ở quán (nơi tu hành của đạo sĩ) Tây Thăng tại Tần Châu đã nhiều năm." Ông bèn trầm ngâm suy nghĩ: lúc mình rời quê, trong quán không có vị đạo sĩ này; lại rất lấy làm lạ về bộ áo được ban kia. Người ấy cũng vội vàng đi qua. Trong vòng một tháng, người ấy từ Dương Nguyên trở về, xin được chút ít, ý muốn cáo từ cũng rất vội vã. Ông bèn bày kế giữ lại, cho nghỉ trên giường (?). Đêm khuya yên tĩnh, ông mời mấy chén rượu ngọt, rồi thong thả hỏi: "Bộ áo tía bên mình tôn sư có được từ đâu? Nên thật lòng nói cho tôi biết." Người ấy đáp: "Đây là áo được ban của hòa thượng thầy tôi đã mất, tôi lấy mặc vào. Tôi vốn là đệ tử của một vị sư được ban áo tía ở chùa Quảng Tu; thầy mất rồi, tôi bỏ cửa Phật, đến quán Tây Thăng vào đạo, liền lấy áo tía mà mặc, tự cho là đã được truyền y bát (áo cà sa và bình bát, tượng trưng cho việc được thầy truyền đạo) của thầy." Chuyện đạo sĩ lấy trộm áo tía của hòa thượng đã mất mà mặc, xưa nay chưa từng nghe. (Trích sách Ngọc Đường Nhàn Thoại)
Ba kẻ ngông cuồng
Tôn Quang Hiến khi ở Thục từng đến Tư Châu, gặp Lý đạo sĩ ở quán Ứng Chân, nghe kể rằng trong châu có một người họ Triệu, đóng cửa không tiếp ai, tự hẹn mình sẽ làm bậc đại thần nơi triều đình. Viên đô ngu hầu (viên quan võ coi việc quân kỷ, cảnh vệ trong quân) là Diêm Phổ kính nể, thân đến yết kiến. Diêm là một đấng trượng phu to lớn, khôi ngô. Triệu ra cửa đón, trố mắt nhìn hồi lâu, rồi cúi gập mình chào hỏi: "Kính nghĩ ngài là bậc 'hưu'…" Diêm bèn nhờ người đã giới thiệu mình hỏi lại. Triệu nói: "Nếu gọi là 'hùng bi' (gấu dữ, ví bậc tài giỏi lỗi lạc) thì phải có tài tể tướng mới xứng lời ấy; Diêm công chỉ ở bậc đô đầu (viên chỉ huy một đội quân) trở lên, chỉ nên gọi là 'hưu' (một loài thú dữ, thường dùng ví quân lính dũng mãnh) thôi." Người nghe đều cười. Lại có một kẻ sĩ tự xưng là Trương xá nhân (chức quan văn thân cận lo việc giấy tờ) than với Quang Hiến: "Anh tôi dùng thuật làm mê hoặc tâm thần tôi." Quang Hiến hỏi: "Phải chăng là thuật cổ độc (nuôi sâu bọ độc để hại người) hay thuật yểm bùa?" Trương đáp: "Không phải. Anh ấy dùng thuật 'bãi hạp' (thuật mở – đóng trong việc du thuyết, thuyết phục người) của Quỷ Cốc Tử mà bổ vỡ tâm thần tôi, đến nay tôi mắc chứng tâm phong (bệnh điên loạn) không dứt." (Chữ "bãi" là mở, ông ta hiểu thành "bổ ra".) Lại có Nhan Vân ở Giang Lăng tình cờ có được bộ binh thư của Gia Cát Lượng, tự nói có thể dùng mười vạn quân thôn tính bốn biển. Mỗi khi bàn chuyện binh, hắn xắn tay áo quát tháo như đang đối mặt với địch lớn. Người đương thời gọi hắn là "đấu vật dò theo sách". Lúc ấy có Vương phó sứ trong quân, là tướng cũ vùng U Yên, tiếng tăm vang khắp nước. Nhan đến yết kiến, xưng mình là người cùng chí hướng, tự nói chí lớn không được thực hiện, như mất bạn tốt, thường khóc rống lên. (Trích sách Bắc Mộng Tỏa Ngôn)
Về hai người họ Chu và họ Vi: Vi Tốn là con của thái úy (một trong tam công, bậc quan cao nhất triều đình) Vi Chiêu Độ, người ốm yếu, nhút nhát, đần độn, việc gì cũng do tì nữ, vú già lo liệu. Ông làm quan với họ Vương ở nước Thục, vì là người quen cũ nên được bao dung, lên đến bậc khanh giám (các chức đứng đầu các cơ quan lớn trong triều). Có người đồng liêu chê ông: "Trước cửa nhà tam công lại sinh ra đồ chết tiệt (?)." Tốn đáp: "Trước cửa nhà đồ chết tiệt (?) lại sinh ra tam công." Còn người họ Chu là con của tướng nước Thục Chu Bác Nhã, làm phò mã đô úy cho họ Vương, tính tình và hiểu biết tầm thường, thô lậu. Sau khi nước mất, ông làm bạn với bọn ăn xin, sai một người đi trước xướng tước vị và quê quán của mình ở các chợ, quán rượu. Có người thương tình, mỗi ngày được vài trăm đồng tiền, ông liền cùng bọn ấy ăn uống hết mà thôi. Ai cũng than thở. (Trích sách Bắc Mộng Tỏa Ngôn)
Không biết cái gương
Có người vợ dân thường không biết cái gương. Chồng mua gương về, vợ cầm lên soi, hoảng hốt báo với mẹ: "Anh ấy lại rước thêm một người vợ về rồi!" Bà mẹ cũng cầm soi, nói: "Lại dẫn cả bà thông gia về nữa kìa!" (Trích sách Bắc Mộng Tỏa Ngôn)
Cắn mũi
Giáp đánh nhau với Ất, Giáp cắn đứt mũi Ất. Quan muốn xử tội, Giáp khai là Ất tự cắn rụng mũi mình. Quan nói: "Mũi người thì ở cao, miệng thì ở thấp, sao tự cắn được?" Giáp đáp: "Hắn trèo lên ghế mà cắn đấy." (Trích sách Tiếu Lâm)
Giúp lễ tang
Có người đi viếng tang, muốn mang đồ đến giúp, hỏi người khác nên cho thứ gì. Người kia đáp: "Tiền, vải, lụa, anh có gì thì cho nấy." Anh ta bèn mang một hộc (đơn vị đong lường, một hộc bằng mười đấu) đậu nành đặt trước mặt người con có tang, nói: "Tôi chẳng có gì, xin giúp một hộc đậu nành." Người con có tang khóc: "Côi cút nghèo khổ biết làm sao đây!" Anh ta nói: "Thì đem làm đậu xị." Người con có tang lại khóc: "Côi cút nghèo khổ!" Anh ta nói: "Vừa được đã kêu nghèo (?), vậy tôi đưa thêm một thạch (đơn vị đong lường, bằng một hộc) nữa." (Trích sách Tiếu Lâm)
Đi học xa về
Giáp, khi cha mẹ còn sống, đi học xa ba năm mới về. Người cậu hỏi học được những gì, lại hỏi chuyện xa cha đã lâu. Giáp đáp: "Nỗi nhớ 'Vị Dương' của cháu còn hơn cả Tần Khang công." (Tần Khang công từng tiễn cậu mình đến bờ phía bắc sông Vị, nên "Vị Dương" là điển chỉ tình cậu cháu; hắn lại đem dùng để nói nhớ cha.) Sau đó cha trách: "Mày đi học thì được ích gì?" Hắn đáp: "Từ nhỏ con đã thiếu lời dạy 'qua sân' (Khổng Lý, con Khổng Tử, đi qua sân được cha dạy bảo, nên "qua sân" chỉ lời cha dạy con), nên học chẳng ích gì." (Trích sách Tiếu Lâm)
Đi viếng tang
Mấy người quê mùa rủ nhau đi viếng tang, ai cũng không biết nghi lễ. Một người nói mình hơi quen lễ, bảo các bạn: "Các anh cứ theo cử chỉ của tôi." Đến nhà có tang, người quen lễ đi trước, nằm phục trên chiếu; những người còn lại lần lượt nằm phục lên lưng nhau. Người đầu tiên lấy chân đá ra sau, mắng: "Đồ ngốc!" Mọi người cũng tưởng nghi lễ phải thế, đều lấy chân đá nhau, nói: "Đồ ngốc!" Người sau cùng nằm gần người con có tang, cũng đá người con có tang mà nói: "Đồ ngốc!" (Trích sách Tiếu Lâm)
Chàng rể ngốc
Có một chàng rể ngốc, bố vợ chết, vợ dạy cho cách làm lễ viếng. Trên đường gặp nước, anh cởi tất lội qua, bỏ quên mất một chiếc. Lại thấy chim cưu trong rừng kêu "cô cô", anh lẩm nhẩm học theo, quên sạch lễ viếng. Đến nơi, anh đứng một chân có tất, co chân trần lên, chỉ nói "cô cô". Những người con có tang đều bật cười. Anh lại nói: "Đừng cười, đừng cười, nếu ai nhặt được chiếc tất thì trả lại cho tôi." (Trích sách Tiếu Lâm)
Người nước Lỗ cầm sào
Nước Lỗ có người cầm cây sào dài đi vào cổng thành. Lúc đầu dựng đứng sào lên thì không vào được, cầm ngang ra cũng không vào được, nghĩ mãi không ra cách. Chốc lát có một ông già đến, nói: "Ta không phải bậc thánh nhân, nhưng đã thấy nhiều việc rồi. Sao không lấy cưa cắt đôi ở giữa mà mang vào?" Người ấy bèn làm theo, cắt đôi cây sào. (Trích sách Tiếu Lâm)
Người nước Tề học đàn sắt
Có người nước Tề theo người nước Triệu học đàn sắt (loại đàn nhiều dây, mỗi dây có một con nhạn để chỉnh tiếng). Nhân lúc thầy đã lên dây chỉnh tiếng xong, anh ta bèn lấy keo dán chặt các con nhạn lại rồi mang về. Ba năm vẫn không đàn thành được một khúc. Người Tề lấy làm lạ, có người từ nước Triệu đến, hỏi ra mới biết anh ta ngu dốt. (Trích sách Tiếu Lâm)
Mua ngựa
Ở Lạc Dương có một vị quan lớn, đời đời thuộc dòng giàu sang, đến ngựa đực ngựa cái cũng không phân biệt được. Tình cờ ông mua một con ngựa, chẳng biết tốt xấu thế nào, bị tay lái ngựa lừa rằng: "Con ngựa này không chỉ thuần, tuổi răng đã hơn hai mươi, đáng giá bằng hai con ngựa; huống chi khi đi chẳng tung bụi, đúng là thuần hết mức." Ông bèn bỏ nhiều tiền ra mua. Tay lái ngựa được lời gấp đôi, lúc sắp đi lại nói: "Con ngựa này còn mọc cả răng 'quả mộc qua' nữa." (?) Ông mừng lắm. Sáng hôm sau cưỡi ra ngoài, ngựa đi lạch bạch như ngỗng như vịt. Về đến nhà, ông khoe: "Con ngựa này không chỉ thuần, lại còn được thêm hai chỗ răng 'quả'." Rồi lại gọi tay lái ngựa đến, thưởng riêng hai mươi (quan tiền). (Trích sách Ngọc Đường Nhàn Thoại)
Thư sinh ở Chiêu Ứng
Đời Đường, có chiếu ân của vua ban xuống, tìm những người có tài năng, phẩm chất mà không cầu danh tiếng. Có người gặp một thư sinh ở Chiêu Ứng đang vội vã chạy vào kinh, hỏi đi cầu việc gì, anh ta đáp: "Đi thi khoa 'Không cầu danh tiếng'." (Trích sách Nhân Thoại Lục)
Thái Bình Quảng Ký, quyển 262
(Bộ Tử, loại Tiểu thuyết gia, nhóm chuyện lạ, sách Thái Bình Quảng Ký)
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video