Thái Bình quảng ký, quyển 266
Kẻ khinh bạc (kẻ coi thường, xem nhẹ người khác), phần hai
Diêu Nham Kiệt; Viên quan triều đình đi sứ Sóc Phương; Tiết Bảo Tốn
Tiết Chiêu Vĩ; Kịch Yến; Họ Vi, họ Tiết coi thường họ Cao
Hồ Huệ; Kẻ sĩ khinh bạc; Trương Cao
Lư Trình; Thôi Bí; Vương tiên chủ bị kẻ khinh bạc coi thường; Tưởng Di Cung
Diêu Nham Kiệt
Diêu Nham Kiệt là cháu xa đời của Lương công Diêu Nguyên Sùng (tức Diêu Sùng, tể tướng đời Đường, được phong Lương quốc công). Thuở còn để tóc trái đào, ông đã thông minh hơn hẳn mọi người. Khoảng hai mươi tuổi, ông đã đọc khắp sách vở kinh điển đời xưa. Ông ngưỡng mộ con người của Ban Cố và Tư Mã Thiên (hai nhà sử học lớn đời Hán), người đương thời gọi ông là bậc đại nho. Ông thường mang thơ và rượu rong chơi vùng Giang Tả (vùng phía đông hạ lưu sông Trường Giang). Ông càng ngông nghênh coi thường các bậc tiền bối đã thành danh, coi như bên cạnh không có ai.
Trong niên hiệu Can Phù đời Đường, Nhan Tiêu cai quản quận Bà Dương. Tòa nhà ở sân đá cầu (?) vừa dựng xong, Tiêu mời Nham Kiệt viết bài ký ghi lại việc ấy. Bài văn viết xong rực rỡ, dài hơn nghìn chữ. Tiêu muốn bỏ đi hai chữ, Nham Kiệt không chịu. Tiêu giận, lúc ấy bài văn đã khắc lên đá, ông bèn sai đập nát tấm bia. Nham Kiệt làm một bài thơ ghi việc này:
"Nhắn với Nhan công: có biết ta chăng?
Lòng ta chỉ có trời hay mà thôi.
Vật tục trước mắt chẳng mấy bận lòng (?),
Say rồi, núi xanh lại thấm vào ý nhiều.
Chàng Phùng thường giận phải gõ chuôi kiếm (Phùng Hoan, môn khách của Mạnh Thường Quân thời Chiến Quốc, từng gõ chuôi kiếm mà than vì bị đãi bạc),
Chàng Ninh (?) thôi đừng hát khúc ca cho trâu ăn (Ninh Thích thời Xuân Thu vừa cho trâu ăn vừa hát để được vua Tề biết đến và dùng).
Thánh triều nếu thật lo tính cho muôn dân,
Ắt phải có xe công xa (xe của nhà nước đi đón người hiền tài ra làm quan) đến chốn ẩn cư giữa dây leo."
Lư Triệu làm thứ sử (quan đứng đầu một châu) Hấp Châu. Nham Kiệt ở Vụ Nguyên, gửi trước các bài trước tác của mình cho Triệu. Triệu biết ông hay mượn rượu làm càn, nên viết thư tay khen ngợi, tặng vải lụa, rồi từ chối rằng: "Sau cơn binh lửa, trong quận tiêu điều, không lấy gì để đón tiếp bậc đại hiền." Nham Kiệt lại viết một bức thư dài để khích. Triệu bất đắc dĩ phải đón ông về nhà khách của quận, đãi theo lễ dành cho bậc công khanh. Thế mà họ Diêu vẫn ngạo nghễ liếc nhìn, thản nhiên như không. Triệu làm thơ khoe với Nham Kiệt, có câu: "Trăng sáng chiếu trời đất Ba." Nham Kiệt cười nói: "Trăng sáng chiếu khắp cả trời, sao lại chỉ nói trời đất Ba?" Triệu rất xấu hổ.
Ít lâu sau, mọi người họp tiệc ở đình bên sông. Khoái Hy Dật cũng dự tiệc. Lư Triệu mời mọi người lấy việc trước mắt để làm tửu lệnh (trò chơi trong tiệc rượu: người đầu trò ra câu theo luật, người sau phải đáp đúng luật, không đáp được thì phải uống phạt), cuối câu phải có tên một nhạc khí. Triệu ra câu: "Xa trông thuyền chài, rộng chẳng đầy xích bát" (xích bát là tên một loại ống sáo, đồng thời cũng có nghĩa "một thước tám tấc"). Nham Kiệt bèn uống cạn một chén lớn, tựa lan can nôn ọe. Chốc lát, ông đáp lại ngay tại chỗ: "Tựa lan can nôn một trận, đã thấy cổ họng trống không" ("cổ họng trống" đọc là "không hầu", trùng âm với đàn không hầu). Ông khinh mạn, ngạo nghễ đến như thế. (Trích từ sách Trích ngôn)
Viên quan triều đình đi sứ Sóc Phương (vùng biên giới phía bắc, nay thuộc Ninh Hạ, Nội Mông)
(Sách gốc mất chữ)
Các trò nhảy dây và bách hí (đủ loại trò tạp kỹ, xiếc, múa hát) đều được đem ra trình diễn, nhưng sứ thần xem mà như không thấy. (mất chữ) cho rằng những trò ấy chưa đủ
làm vui cười. (mất chữ) riêng chẳng phải (mất chữ) người múa điệu Hồ Đằng (điệu múa của người Hồ ở phương tây). Sứ thần ngẩng nhìn Thác Bạt (vị chủ tướng ở Sóc Phương), rồi lại liếc nhìn người múa Hồ Đằng, bèn sửa vạt áo, cung kính (mất chữ) chỗ ngồi, nhìn ra vẻ ngượng ngùng (mất chữ). Ông ngập ngừng, làm điệu múa, bước nhanh lên tạ rằng: "Tướng công đã bày yến tiệc, có trăm trò vui rồi, chẳng dám làm phiền đến hiền lang (cậu con trai quý của ngài) (mất chữ) ca múa khá (mất chữ)." Ông từ tạ hai ba lần. Ấy là vì ông thấy trong dinh của Thác Bạt có người múa Hồ Đằng mũi giống hệt mũi Thác Bạt, nên gọi là "hiền lang", lấy đó mà chế giễu. (Trích từ sách Ngọc đường nhàn thoại)
Tiết Bảo Tốn
Tiết Bảo Tốn là con nhà danh giá, cậy có tài lại có dòng dõi. Hễ ông khen chê kẻ sĩ nào thì người ấy theo đó mà được nâng lên hay bị hạ xuống. Người đương thời gọi ông là kẻ "phù bạc" (nông nổi, khinh bạc). Tướng quốc Hạ Hầu Tư rất ghét ông. Em họ của Hạ Hầu Tư nhân đó đặt tên là Bảo Hậu ("hậu" là dày dặn, trái với "bạc" là mỏng) để tỏ ra khác hẳn. Từ đó hai bên bất hòa.
Vợ ông là Lư thị cũng có tính nết gần giống chồng. Người chú là Tiết Giám (?) đến thăm, Lư thị ra chào. Đợi ông đi rồi, bà sai lấy nước rửa ngưỡng cửa. Tiết Giám biết chuyện, rất giận, nhờ tể tướng dâng sớ tâu lên. Vì thế Bảo Tốn bị giáng làm Tư mã (chức phó quan giúp việc ở châu) Lễ Châu, suốt bảy năm không được đổi đi nơi khác. Đến khi Hạ Hầu công ra trấn giữ ở ngoài, Ngụy Mô lên làm tể tướng, ông mới được chiếu triệu về, nhưng lại chết ở quận.
Tôi (người soạn sách) từng xem mấy trang văn của họ Tiết. Một trang viết rằng: "Tiễn người thân và bạn bè ở Bá Thượng (bờ sông Bá, phía đông Trường An, nơi người ta thường tiễn biệt), dừng ở quán trọ, thấy mấy vật biết nói tiếng người, miệng hễ mở là động đậy, ai cũng bảo đó là quan châu quan huyện ở vùng Giang Hoài và Lĩnh Biểu. Than ôi, trời sinh ra dân lại để cho bọn này đánh roi!" Lại có lần xem kép hát diễn trò: một người mặc áo đỏ đóng vai người Hồ xô vị tể tướng lăn ra (?), mọi người đều cười, chỉ riêng Bảo Tốn không cười (?). Ông coi thường người khác đại để đều như vậy.
Có ông họ Lư (?) thôi chức ở một châu (?), vì là bà con gần nên đi thẳng đến Lễ Châu thăm hỏi. Trên đường về, đến đình trạm, ông ngoái lại nhìn mà khóc: "Nào ngờ Tiết Bảo Tốn một sớm lại phải tiếp đón viên Lý phán quan coi việc quân, cùng gõ nhịp hát khúc Dương liễu chi!" (Trích từ sách Bắc mộng tỏa ngôn)
Tiết Chiêu Vĩ (kèm chuyện La Cửu Cao)
Tiết Chiêu Vĩ đời Đường là con của Bảo Tốn. Ông cậy tài ngạo người, có phong cách của cha. Mỗi lần vào triều hay vào các sảnh, ông vừa đi vừa vung vẩy cái hốt (thẻ dài các quan cầm tay khi chầu vua), coi như bên cạnh không có ai. Ông lại thích hát những bài từ theo điệu Hoán khê sa. Sau khi ông làm chủ khảo kỳ thi, có một môn sinh (người thi đỗ trong khoa do ông chấm, tự coi là học trò) từ biệt về quê. Lúc chia tay, người ấy khuyên: "Thị lang là người đức trọng, con đã chịu ơn thầy. Từ nay mong thầy đừng vung vẩy cái hốt mà hát Hoán khê sa nữa, thì con may mắn lắm." Người đương thời cho đó là lời chí lý.
Có một viên lại (thư lại, người làm việc giấy tờ ở cửa quan) từng bắt chước dáng đi và cách vái chào của ông. Họ Tiết biết được, gọi đến bảo: "Thử ra trước sân bắt chước xem, nếu giống thì tha tội cho." Ông bèn bước xuống, ôm thê thiếp ngồi xem. Viên lại nhỏ ung dung, ngạo nghễ, từng cử động giống hệt. Ông cười rồi tha cho.
Lộ thị trung (quan Thị trung họ Lộ, chức đứng đầu Môn hạ tỉnh) khi ở đất Thục, có ngày hè ra sân đá cầu hóng mát, gặp La Cửu Cao, một viên lại nhỏ ở sứ viện, chít khăn, đi giày trông giống Bùi Điều. Thị trung trông từ xa, vội gọi lại, nhìn kỹ mới biết không phải, nhân thế sai đánh roi hắn. (Trích từ sách Bắc mộng tỏa ngôn)
Chuyện khác
Tiết Chiêu Vĩ đi sứ sang nước Lương, mang chỉ dụ về việc thiện nhượng (vua tự nguyện nhường ngôi cho người khác) cho Lương. Lương Tổ (Lương Thái Tổ Chu Ôn) sai khách tướng (viên quan lo việc đón tiếp khách) hẹn ông quay về. Ông bèn nói với người truyền tin: "Đức vua đã có mệnh, không được phép quay lại." Rồi ông giục ngựa tiến lên. Đến Di Môn (tức Biện Châu, nay là Khai Phong), Lương Tổ bất đắc dĩ phải ra đón. Thấy phong thái và tài ăn nói biện bác của ông, Lương Tổ mới đổi cách nhìn. Từ đó yến tiệc tiếp đãi đều ân cần chu đáo.
Một hôm, Lương Tổ nói chuyện về chim ưng chim cắt. Họ Tiết hết lời khen sự tài giỏi của loài chim săn mồi. Lương Tổ vui vẻ, tưởng ông cũng từng thả chim săn. Sau khi ông về quán, Lương Tổ đem tặng ông một con chim cắt. Họ Tiết viết thư cảm tạ, rồi ngay trước mặt người mang chim đến, ông dặn đầy tớ: "Vật lệnh công ban cho, phải nâng niu quý trọng. Lấy giấy gói lại, bỏ vào trong túi bao tay da (bao tay da để chim đậu lên khi đi săn)." Ai nghe cũng cười. (Trích từ sách Bắc mộng tỏa ngôn)
Kịch Yến
Kịch Yến người đất Bồ Phản (mất chữ). Bấy giờ Vương Trọng Vinh trấn giữ Hà Trung. Yến làm thơ dâng tặng họ Vương
rằng: (mất chữ). Trọng Vinh rất lễ độ trọng đãi ông, nhiều phen dung túng (mất chữ)
Họ Vi, họ Tiết coi thường họ Cao
Cao Quý Xương ở Giang Lăng, cuối đời Đường làm Lưu hậu (người tạm quyền coi giữ một trấn) Kinh Nam. Bấy giờ hai tể tướng Vi Thuyết và Trịnh Giác có quan hệ cậu cháu, thông gia với nhau. Vào thời Lương Thái Tổ nhà Chu, (bà con của họ) đều được làm việc ở trấn ngoài (?). Họ Cao vì họ là con nhà quyền quý nên cho giữ chức Hành quân tư mã (chức tham mưu việc quân trong phủ trấn) (?). Ông thường bày tiệc ca hát, rượu ngon cỗ đầy để khoản đãi mấy vị ấy. Ngày thường họ tụ họp yến ẩm, đòi hỏi chẳng có chừng mực, ông đều ưu đãi cả.
Về sau Trang Tông (vua Hậu Đường) vượt sông, chiếm trọn Trung Nguyên, thiên hạ chấn động sợ hãi. Cao vương một mình một ngựa vào chầu. Hai ông Vi và Trịnh lần lượt lên ngôi tể tướng. Con em các dòng sĩ tộc trong triều phần nhiều không hiểu thời thế đã đổi, vẫn giữ thói cũ. Tiết Trạch được bổ làm Bổ khuyết (quan can gián, chuyên chỉ ra chỗ sai sót của vua), Vi Kinh được bổ làm Xuân Thu bác sĩ (học quan dạy kinh Xuân Thu), đều được ban áo đỏ (áo dành cho quan có phẩm cấp khá cao), ai nấy đều ra vẻ đắc ý, vội vàng sửa soạn hành trang, chỉ chờ ngày về triều, coi quan hành quân chẳng ra gì.
Lý Tải Nhân, cháu gọi Vi Thuyết bằng cậu, được bổ làm Bí thư lang (quan coi sách vở, thư tịch của triều đình). Lưu Sân, em rể của Trịnh Giác, được bổ làm Mao Thi bác sĩ (học quan dạy Kinh Thi), được ban áo đỏ. Sau đó họ Vi nhiều lần giục Lý vào kinh, họ Cao định giúp lo phương tiện đi đường. Tải Nhân cứ dây dưa, tự cho rằng cha ông đã để lại lời răn không được nương nhờ nhà cậu, nhưng không thể nói thẳng ra, rốt cuộc không rời khỏi nhà khách họ Cao. Lưu Sân chẳng có tài cán hay danh vọng gì, tính lại ham rượu, miệng thì nhận lệnh mới mà chẳng có ý đi, ngày ngày tình nghĩa kính trọng với họ Cao không hề suy giảm. Ấy là bị rượu ngon dê béo níu giữ. Chẳng bao lâu ông bệnh chết, họ Cao chu cấp cho vợ con côi cút cũng khá chu đáo.
Chẳng bao lâu, ở Lạc Dương có biến, Minh Tông lên nối ngôi. Đối với các chư hầu mạnh ở phương nam, triều đình cần phải nhân nhượng vỗ về. Hai tể tướng Vi, Trịnh đều bị bãi chức. Họ Vi, họ Tiết thì vẫn còn náu mình ở đất Kinh Sở. Năm sau, Bảo Tối (?) nối nghiệp, mời Lý làm Chưởng ký (người coi việc văn thư). Về sau lại lấy con trưởng của Lý làm rể, con thứ ba cũng đều được tâu xin cho làm quan. Cả nhà áo đỏ áo tía (áo của quan lớn) rực rỡ. Ba con của Lưu Sân lần lượt được trọng dụng, ba cháu gái được gả cho con em họ Cao. Gần ba mươi năm được hưởng bổng lộc, cũng đáng khen vậy. Còn Vi Kinh chết khi làm việc trong mạc phủ (ban giúp việc của quan trấn) ở Kinh Châu, Tiết Trạch chết khi đang tạm giữ chức huyện lệnh. Há chẳng phải tự chuốc lấy sao? Mà cũng là số mệnh vậy. (Trích từ sách Bắc mộng tỏa ngôn)
Hồ Huệ
Có người tên Hồ Huệ làm việc trong mạc phủ của một phiên trấn lớn, nổi tiếng về văn học, giỏi thảo văn thư việc quân, viết gì cũng vừa ý. Bấy giờ xa giá nhà vua dời sang phía tây, Trung Nguyên đóng đầy quân. Hai trấn Kỳ và Tần là bức bình phong lớn nhất. Thư từ, hịch văn của trấn gửi đi tới tấp, giao thiệp với khắp các nước Hoa Hạ, ai cũng phục ngòi bút và lời lẽ của ông.
Lúc ấy vị đại soái còn nhỏ tuổi, quyền sinh sát nằm trong tay phó soái Trương Quân, còn việc tuyên truyền mệnh lệnh thì giao cho Trương Đồng ở Kinh Châu (?). Trương Đồng làm Sát tuần (quan tra xét, tuần hành). Huệ thường coi thường vị soái, khinh miệt đồng liêu, không giữ lễ. Vị soái vì tiếc tài nên không trách phạt nặng, chỉ sai người khuyên bảo mà thôi, còn ông thì vẫn khinh bạc như cũ.
Có lần trong tiệc công, Huệ say rượu, gọi Trương Quân là "Trương Thập Lục" — "Trương Thập Lục" là thứ bậc của Quân trong họ (người thứ mười sáu). Ông còn nhiều lần dùng lời lẽ chê bai Quân. Quân vì nể vị soái nên chỉ ôm hận trong lòng. Hôm khác, Huệ đến Kinh Châu thăm Trương Đồng. Đầy tớ của Đồng không biết ông, hỏi người đi theo thì được đáp: "Hồ đại phu Huệ đến." Huệ vào đến sảnh thì đã cởi áo ngoài. Đồng nghe Huệ đến, muốn tiếp đãi hậu hĩnh, sai người nhà dốc lòng sửa soạn cỗ bàn. Đồng vội ra đón thì chợt có người báo: "Đại phu đã đi rồi." Đồng lại đi bộ ra sảnh, chỉ thấy giữa hai chiếc ghế có để lại phân bẩn rồi bỏ đi, chẳng để lại một lời. Đồng cũng chỉ cười mà ôm hận. Họ Trương không làm hại được ông.
Bấy giờ vị soái sai Huệ đi sứ sang Đại Lương. Môn khách của Huệ là Trần bình sự (quan Bình sự, chức xét xử án kiện) đi theo. Trương Quân ngầm đút lót cho Trần, sai rình xem Huệ có điều gì trái phép. Vào đến Lương, Huệ quả nhiên buông lời bịa đặt hoang đường, có khi còn ngầm báo cho vua Lương những điều mình thấy, Trần đều ghi chép lại hết. Khi về, vị soái biết ông ngông cuồng cẩu thả nên vẫn khoan dung. Trần bèn theo lời dặn, dựng thành tội ác, đem hết những điều quái gở viết thành bản nháp, giấu trong tay áo đem trình vị soái. Vị soái đang say rượu, nghe xong nổi giận, bèn lùa cả nhà Huệ ra chôn sống ở cửa hang Bình Nhung, không còn sót một người. Vị soái tỉnh rượu biết chuyện, vô cùng kinh hãi, thương tiếc hồi lâu. Trầm ngâm một lúc, ông nói: "Kẻ giết ngươi là phó sứ, chứ chẳng phải ta." Về sau, mỗi khi văn thư việc quân thảo không vừa ý, ông lại khóc mà nhớ đến Huệ. Lỗi này cũng chẳng phải ở Trương Quân, ấy là Huệ tự chuốc lấy.
Vương Nhân Dụ từng đi qua hang Bình Nhung, có bài thơ viếng rằng:
"Dừng ngựa ngoài đồng (?), đầy mắt buồn thương,
Người ấy tội gì mà chết nơi rừng gò?
Gió gào cây cổ, nỗi bi thương còn mãi,
Mưa ướt cỏ lác lạnh, lệ thầm tuôn rơi.
Chớ bảo văn chương bị người đời ghen ghét,
Chỉ vì thói khinh bạc mới là kẻ thù của thân.
Nếu chẳng vì hồn gửi dưới chân núi lẻ,
Thì đất này đáng gọi là bãi Anh Vũ." (Bãi Anh Vũ là nơi chôn Nễ Hành, kẻ sĩ đời Hán mạt có tài mà ngạo mạn, bị Hoàng Tổ giết.) (Trích từ sách Vương thị kiến văn)
Kẻ sĩ khinh bạc
Đời Đường có một kẻ sĩ khinh bạc ra làm thứ sử một quận. Dân trong quận tập hợp ca nhạc và bách hí để đón, có cả nuốt dao phun lửa, thổi sáo gảy đàn, chạy vòng nhảy dây, giọng ca hay, điệu múa đẹp, vậy mà ông như chẳng thấy gì. Người trong châu nói: "Sứ quân của ta thanh cao nghiêm khắc, chẳng lấy gì làm ông vui được." Họ nhìn nhau lo buồn.
Bỗng một ngày giữa mùa hè, ông lên lầu, vội sai đem nhạc đến. Dân trong quận mừng rỡ: "Hóa ra sứ quân không phải không thích nhạc." Khi đến dưới lầu, ông sai dẫn từng loại nhạc lên. Các loại đàn bầu, nhạc khí gõ đánh lần lượt đưa lên đều bị ông quát đuổi, không dùng. Có một người thổi sênh đến sau cùng, ông mừng rỡ nói: "Ta vốn chỉ cần mỗi thứ này. Vật này tên là gì?" Đáp: "Tên là sênh." Ông bảo: "Thổi đi." Người nhạc công rất đắc ý, vừa định dạo vài tiếng thì ông liền ngăn lại: "Đừng động ngón tay, cứ thế mà thổi một hơi." Nhạc công vâng lời. Ông bèn sai đứng bên lan can thổi một hơi dài, từ giờ Ngọ đến giờ Thân (từ giữa trưa đến xế chiều), mới gọi người hầu cho rượu rồi bảo lui, nói: "Ta nào cần khúc điệu gì, chỉ mượn ngươi gọi gió mà thôi."
Lại một hôm ông vào núi, gọi người nhạc đến. Họ đến nơi, ông trừng mắt quát: "Ta chỉ cần đàn bà chân dài thôi!" Ban nhạc ngơ ngác lui ra, chẳng hiểu vì sao, bèn chọn sáu bảy người đàn bà chân dài, cầm trống cầm sáo đi vào. Ông bèn bảo các bà trèo lên cây lớn, mỗi người cầm một cái giỏ, sai hái quả trên cây. Những việc khinh bạc như thế của ông còn rất nhiều. (mất chữ)
Trương Cao
Trong niên hiệu Can Ninh đời Đường, thứ sử Túc Châu là Trần Phan xuất thân từ quân ngũ, tự ý ra oai quyết đoán. Tiến sĩ Trương Cao cậy tài ngạo người, trong tiệc trêu ghẹo kỹ nữ được Phan yêu là Trương Tiểu Thái (?). Phan nổi giận, vái chào đứng dậy (?), giao Cao cho viên lại, bắt khai trạng về tội vô lễ. Tờ trạng khai rằng: "Có Trương Cao chừ, trọ ở Hoài Âm; đến tiệc gấm chừ, buông thả lòng mình." Phan càng giận, nói: "Theo lời khai này thì đáng ăn mấy roi?" Lại nói: "Chỉ hai câu này đã đáng ăn ba roi năm roi rồi." (Lời trạng còn có câu:) "Hết lòng cầu lấy một nụ cười, đáng tốn đến nghìn vàng vạn vàng." Rốt cuộc Cao bị đánh roi vào lưng mà chết. Chuyện này có trong sách Nhàn đàm của Lưu Sơn Phủ, lời lẽ dài nên không chép hết. (Trích từ sách Bắc mộng tỏa ngôn)
Lư Trình
Lư Trình thi đỗ tiến sĩ, làm Phán quan (quan giúp việc, xét xử giấy tờ trong phủ trấn) Hà Đông cho Trang hoàng đế (Hậu Đường Trang Tông). Sau khi lập nước, ông được phong làm tể tướng, nhưng chẳng có tài cán gì, chỉ cậy dòng họ mà ngạo người. Nhậm Viên có lần vì việc công vào yết kiến, Trình đội mũ sa đen, tựa vào ghế, nói với Viên: "Ông là loài sâu bọ, sao dám đến đường đột thế!" Viên vừa thẹn vừa sửng sốt, vội tâu lên. Trang Tông nổi giận, sai giết Trình. Nhờ Lư Chất can gỡ mới được tha, từ đó bị cho ra khỏi Trung thư (cơ quan của tể tướng). Người đương thời ai cũng căm ghét ông.
Giang Lăng thời Đường được gọi là nơi hội tụ của giới y quan (tầng lớp sĩ phu, quan lại). Người ta nói ở đó đàn tỳ bà nhiều hơn nồi nấu cơm, kẻ thư sinh nghèo nhiều hơn cá diếc. Có một viên huyện lệnh là Lư sinh, mỗi lần từ huyện Chi Giang bắt thuyền vào phủ, người chèo thuyền thường bị khổ sở. Đến khi gặp binh lửa của Vương Tiên Chi, Lư sinh bị người chèo thuyền rút gân, buộc vào mạn thuyền, thả trôi cho đến chết. Phàm những con em không có tài nghệ thường cậy môn phiệt (dòng dõi nhà quyền quý) mà khinh bạc. Trong loạn năm Quảng Minh (loạn Hoàng Sào), họ gặp họa rất nhiều, đều là tự chuốc lấy. (Trích từ sách Bắc mộng tỏa ngôn)
Thôi Bí
Năm Thiên Thành thứ hai, Phan Hoàn nhờ có quân công được bổ làm mục (quan đứng đầu một châu) Đệ Châu. Ông vốn không có tân khách. Có người tiến cử Thôi Bí, một kẻ sĩ ở Bác Lăng, cử chỉ nhàn nhã, văn chương cũng khéo. Phan vừa gặp đã rất mừng, xếp ở nhà khách hạng trên để tiếp đãi. Qua một đêm, Thôi không trở lại nữa, Phan đi tìm cũng không gặp. Không lâu sau, Phan mời một thư sinh khác. Về sau người tiến cử gặp Thôi, trách hỏi. Thôi nói: "Phan công tuy ân cần hậu đãi, nhưng bên trái sống mũi có cái nhọt, máu mủ cứ chảy mãi. Mỗi lần bị mùi ấy xông vào, tanh không chịu nổi. Có thể gọi ông ta là gã chết sẵn (?)." Người tiến cử cười chê Thôi chẳng màng đúng sai mà ăn nói khinh bạc. Số là Phan từng bị trúng tên lạc vào mặt, đầu mũi tên cắm vào xương nên bị trọng thương, chữa trị đến cả năm thì đầu mũi tên tự bật ra, nhưng vết thương thành lỗ rò, suốt đời không lành. (Trích từ sách Ngọc đường nhàn thoại)
Vương tiên chủ bị kẻ khinh bạc coi thường
Khi Vi Chiêu Độ làm Chiêu thảo (chức chỉ huy việc đánh dẹp, chiêu hàng) đi đánh Trần Kính Tuyên, thì soái đất Thục là Cố Ngạn Huy làm phó, Vương tiên chủ (tức Vương Kiến, về sau là vua đầu tiên nước Tiền Thục) làm Đô chỉ huy sứ (chức chỉ huy quân đội). Cả ba phủ đều đặt mạc liêu (các viên giúp việc trong phủ), đều là con em quan lớn trong triều, coi tiên chủ chẳng ra gì. Những người hầu cận của tiên chủ cạo trọc đầu, đi thành hàng, mặt bị thích chữ (khắc chữ vào mặt, vốn là dấu của tội nhân hoặc lính), ăn mặc gọn gàng (?), trông như một đoàn tượng thần. Bọn kia thấy tiên chủ thì nghiêm cẩn, Cố công thì khoan thai, nhất thời bật cười rồi giải tán. Tiên chủ về doanh, người hầu kể lại chuyện ấy, ông cũng cười lớn. Về sau, khi đánh được thành Thê, bọn mạc liêu khinh bạc đều bị ông giết cả. (Trích từ sách Bắc mộng tỏa ngôn)
Tưởng Di Cung
Tưởng Di Cung thích làm thơ chế giễu, nhiều lần vì thế mà bị đánh đòn đau đớn, nhưng rốt cuộc vẫn không sửa. Kẻ sĩ đất Thục thích mặc thứ quần ống liền bít tất (?). Tưởng bảo họ: "Các bậc hiền nhân đã chít khăn của Tướng sĩ lang (một chức quan văn cấp thấp), sao lại mang chân của tán tử tướng (hạng quan võ, lính tạp thấp kém)?" Lời ông đại để đều như thế. Tưởng sinh tuy ham chế giễu, nhưng nói cười vẫn nho nhã. Những người bị ông châm chọc đều là bọn khinh bạc, vì thế giới quan lại ghét ông. Ông làm quan đến chức huyện lệnh, huyện tá rồi mất. (Trích từ sách Bắc mộng tỏa ngôn)
Thái Bình quảng ký, quyển 266
Khâm định Tứ khố toàn thư
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video