Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn đời Tống, gom chép truyện ký, truyện lạ từ các đời trước), quyển 279
Mộng, phần bốn (các truyện về giấc mộng)
Tiêu Cát; Hầu Quân Tập; Thôi Thực
Lý Lâm Phủ; Đỗ (?); Thiệu Kiểu
Lý Tiêu Vân; Lý Thúc Tễ; Lý Tố
Tiết Tồn Thành; Lý Bá Liên; Trương Chiêm
Vu Cẩn; Lư Ngạn Tự; Liễu Tông Nguyên
Vệ Trung Hành; Trương Tỉnh Cung; Vương Uẩn
Liễu Lăng; Thôi Hạ; Tô Kiểm
Vi Kiểm; Chu thiếu khanh; Đàm Chất
Mạnh Đức Sùng; Tôn Quang Hiến; Lục Kỵ
Chu Diên Hàn; Vương Chiêm; Hình Đào
Tiêu Cát
Trong niên hiệu Đại Nghiệp (niên hiệu của Tùy Dạng Đế, 605–618), có người mộng thấy chim phượng đậu trên tay mình, cho đó là điềm lành lớn, bèn đến nhờ Tiêu Cát (nhà xem số, đoán điềm đời Tùy) đoán. Cát nói: "Đây là giấc mộng cực kỳ chẳng lành." Người nằm mộng giận Cát, cho là nói bậy.
Hơn mười ngày sau, mẹ người ấy mất. Anh ta sai người thân tín đến hỏi Cát vì sao lại biết. Cát nói: "Chim phượng không phải cây ngô đồng thì không đậu, không phải hạt trúc thì không ăn. Nó đậu trên tay ông, tức là trong tay ông có hình tượng của ngô đồng và trúc. Sách Lễ nói: 'Thư trượng là gậy tre, tước trượng là gậy ngô đồng' (gậy chống khi để tang: tang cha dùng gậy tre, tang mẹ dùng gậy gỗ ngô đồng gọt). Vì thế tôi biết chắc nhà ông sắp có tang lớn." (Trích từ Đại Nghiệp thập di ký)
Hầu Quân Tập
Trong niên hiệu Trinh Quán đời Đường (niên hiệu của Đường Thái Tông, 627–649), Hầu Quân Tập cùng thứ nhân (người bị phế xuống làm dân thường) Thừa Càn (thái tử bị phế của Đường Thái Tông) mưu phản, trong lòng không yên. Bỗng một đêm ông mộng thấy hai giáp sĩ (lính mặc áo giáp) bắt mình đến một nơi. Ở đó có một người đội mũ cao, râu dựng ngược, quát bảo người hai bên: "Đem uy cốt (xương làm nên uy dũng) của Quân Tập ra đây!"
Chốc lát có mấy người cầm dao mổ, rạch trên đỉnh đầu và trong cánh tay phải của ông, mỗi chỗ lấy ra một mảnh xương, hình như đuôi cá. Ông ú ớ nói mê rồi tỉnh dậy, đầu và cánh tay vẫn còn đau. Từ đó tim hay hồi hộp, sức lực hao kiệt, đến nỗi không kéo nổi cây cung nặng một quân (quân: đơn vị trọng lượng thời xưa, bằng ba mươi cân). Ông muốn ra tự thú mà còn dùng dằng chưa quyết thì việc mưu phản đã bại lộ. (Trích từ Dậu Dương tạp trở)
Thôi Thực
Đời Đường, Hữu thừa (tức Thượng thư hữu thừa, quan phó ở Thượng thư sảnh — cơ quan đầu não điều hành các bộ) Lư Tàng Dụng và Trung thư lệnh (quan đứng đầu Trung thư tỉnh — cơ quan soạn thảo chiếu lệnh, hàng tể tướng) Thôi Thực vì thuộc phe công chúa Thái Bình nên bị đày ra Lĩnh Nam (vùng phía nam dãy Ngũ Lĩnh). Đến Kinh Châu, đêm ấy Thực mộng thấy mình ngồi dưới tòa giảng nghe giảng pháp, rồi lại soi gương. Ông hỏi Trương Du, người giỏi đoán mộng.
Du nói với Lư hữu thừa: "Thôi lệnh công gặp mộng rất dữ. Ngồi dưới tòa nghe giảng pháp, tức là 'pháp từ trên đưa xuống' (ý nói phép nước, lệnh xử từ triều đình ban xuống). Chữ 'kính' (gương) gồm bộ 'kim' ghép bên chữ 'cánh' (nghĩa là hết, chấm dứt); có lẽ đời ông chấm dứt vào hôm nay chăng?" Ngay sau đó có ngự sử (quan giám sát, chuyên vạch tội quan lại) Lục Di Miễn (?) mang sắc lệnh đến buộc Thực tự sát. (Trích từ Triều dã thiêm tái)
Lý Lâm Phủ
Lý Lâm Phủ (tể tướng đời Đường Huyền Tông) mộng thấy một người cao gầy, có râu, áp sát mình, đẩy mà không chịu đi. Lâm Phủ tỉnh dậy nói: "Đây là Bùi Khoan muốn mưu thay chỗ ta." (Trích từ Đàm tân lục)
Đỗ (?)
Ở Lạc Châu có một người họ Đỗ (tên bị khuyết) nuôi một con trâu, rất quý nó. Đêm ấy mộng thấy con trâu có hai cái đuôi, bèn hỏi thầy đoán Lý Tiên Dược. Dược nói: "Chữ 'ngưu' (trâu) thêm hai cái đuôi thì thành chữ 'thất' (mất)." Mấy ngày sau quả nhiên mất trâu. (Trích từ Triều dã thiêm tái)
Thiệu Kiểu
An Lộc Sơn lấy danh nghĩa "dẹp bọn gian bên cạnh vua" mà khởi binh, đổ tội cho họ Dương (tức Dương Quốc Trung và họ hàng Dương Quý phi), dâng biểu kể tội ác của họ, rồi đưa công văn sang Đông Kinh (tức Lạc Dương) để chuyển biểu. Những người bàn việc thấy lời lẽ bất lợi cho họ Dương nên ngại chuyển đi; lại sợ ngày sau Lộc Sơn bị giết (thì mình mang vạ), bèn sai Đại lý chủ bạ (quan coi giấy tờ sổ sách ở Đại lý tự — cơ quan xét xử án hình) Thiệu Kiểu mang biểu về kinh.
Vua (Huyền Tông) xem biểu, không vui, chỉ truyền chiếu bảo Kiểu về. Kiểu ra khỏi Trung thư tỉnh, gặp Dương Quốc Trung (tể tướng, anh họ Dương Quý phi). Quốc Trung hỏi: "Đưa biểu của tên Hồ (chỉ An Lộc Sơn), chẳng phải vất vả lắm sao? May là nó chưa kể tội ta (?); nếu bỗng có lời độc ác, cũng phải đưa à?" Rồi quát bảo đi mau.
Kiểu về đến trạm dịch (trạm nghỉ dọc đường cho người đi công vụ) Hí Khẩu, trong lòng rất rối bời, ngồi trên chiếc giường dây ở gian sảnh (?), mơ màng như trong mộng, bỗng thấy chiếc giường dây cách mặt đất mấy trượng. Ngẩng lên nhìn, thấy một người mặc giáp đội mũ trụ đứng giữa, quát hơn hai mươi người hai bên bắt đánh mình. Đang bị lôi kéo thì ở trên (?) lại có một người dáng thấp (?) mặc áo tía đến nói: "Người này không phải Tưởng Thanh, không nên giết." Thế là được thả.
Mấy ngày sau Kiểu về đến Lạc Dương, chẳng bao lâu quân phản nghịch cũng kéo đến. Kiểu cùng mấy người đồng liêu đóng cửa chờ lệnh (?), đều bị bắt trói. Kiểu người cao lớn, dáng vẻ đường hoàng, nên bị xếp đứng đầu hàng, đưa đến gặp tướng giặc Điền Càn Trinh. Càn Trinh mặc giáp đội mũ trụ đứng đó, chính là người đã thấy trong giấc mộng trên chiếc giường dây trước kia.
Tên phản nghịch quát mắng Kiểu: "Đồ tiểu nhân nào mà dám chống lại quân của vương!" rồi sai người hai bên đánh chết. Bọn tay chân vừa xông tới thì Nghiêm Trang (mưu sĩ của An Lộc Sơn) vội từ trên (?) đi xuống nói: "Người này không phải Tưởng Thanh, không nên bắt tội." Càn Trinh bấy giờ mới hỏi họ, Kiểu đáp họ Thiệu, nhờ thế được tha. Kế đến lượt Tưởng Thanh thì bị giết. (Trích từ Quảng dị ký)
Lý Tiêu Vân
Lý Tiêu Vân người Lũng Tây, là con rể của Lư Hư ở Phạm Dương, tính phóng túng, khinh suất, ưa rượu chè tụ tập. Một đêm vợ ông mộng thấy người ta bắt Tiêu Vân cùng hơn mười người cùng bọn, lẫn cả kỹ nữ, ai nấy xõa tóc, cởi trần, bị dây dài trói nối vào nhau mà lùa đi; Tiêu Vân khóc gào, ngoảnh lại từ biệt vợ. Bà giật mình tỉnh dậy, nước mắt ướt cả gối chiếu, bèn kể lại cho chồng, thì Tiêu Vân cũng mộng y như vậy, khớp nhau hoàn toàn.
Vì thế ông rất sợ hãi, bèn bỏ hẳn thịt cá, tụng kinh Kim Cương (một bộ kinh Phật quan trọng), nhiều lần mời sư về nhà cúng cơm chay. Ba năm không có chuyện gì. Sau đó thấy giấc mộng càng tỏ ra không ứng nghiệm, ông dần buông thả lơ là; nhân trong buổi họp mặt bạn bè ép uống rượu ăn thịt nướng, Tiêu Vân vốn không biết giữ mình, bèn lại rượu thịt như xưa.
Năm sau, vào ngày Thượng tị (ngày mùng ba tháng ba, ngày tục xưa ra bờ nước tắm gội tẩy uế, đi chơi xuân), ông cùng Lý Mông, Bùi Sĩ Nam, Lương Bao, hơn mười người, bơi thuyền trên hồ Khúc Giang (hồ nổi tiếng ở Trường An), chọn rất nhiều kỹ nữ có tiếng ở Trường An, ca hát thỏa thích. Rượu đang say thì thuyền lật, tất cả đều chết đuối. (Trích từ Quảng dị ký)
Lý Thúc Tễ
Giám sát ngự sử Lý Thúc Tễ cùng anh là Trọng Vân đều thi đỗ tiến sĩ, nổi tiếng đương thời. Đầu niên hiệu Đại Lịch (niên hiệu của Đường Đại Tông, 766–779), Thúc Tễ mất. Hơn một năm sau, em rể của ông (chồng em gái) ngủ chung với Trọng Vân, bỗng mộng thấy Thúc Tễ đến gặp, dáng vẻ quyến luyến. Nói đến Trọng Vân thì giọng nói, nét mặt đều thảm thiết, bảo: "Cõi âm với cõi dương lẽ đã cách biệt, không cách nào vui vầy gặp nhau; phải đợi sau trăm năm mới được sum họp. Ta có một bài thơ, nhờ chú đọc lại cho anh cả nghe."
Thơ rằng: "Bỗng thành cuộc biệt ly không ngày hẹn, chìm trong đau (?) hận còn dằng dặc; Trường An tuy chẳng xa xôi, mà chẳng có tin nào gửi thư về." Mấy năm sau Trọng Vân cũng mất. (Trích từ Quảng dị ký)
Lý Tố
Lương Vũ công Lý Tố, là con của bậc có công lao đặc biệt (tức Lý Thịnh), cầm quân thời Nguyên Hòa (niên hiệu của Đường Hiến Tông, 806–820), bắt được kẻ cát cứ ở Thái Châu, phá được Vận Châu. Mấy năm đánh dẹp, thu thành, hạ lũy, ông đều lấy lòng nhân từ khoan thứ làm đầu, chưa từng giết oan một người; lấy thành tín mà đối đãi với người, đều xuất phát từ tấm lòng chân thành sâu sắc.
Mùa thu năm Trường Khánh thứ nhất (821), ông đang giữ chức Ngụy Bác tiết độ sứ (quan đứng đầu trấn Ngụy Bác, nắm cả quân lẫn chính sự), kiêm Tả bộc xạ (chức phó đứng đầu Thượng thư sảnh) và Bình chương sự (danh hiệu dành cho tể tướng), có chiếu triệu về kinh. Sắp vào Lạc Dương, viên nha môn tướng (tướng coi việc ở phủ quan) Thạch Quý Vũ đã ở Lạc Dương trước, mộng thấy Lương công từ phía bắc đi lên cầu Thiên Tân, Quý Vũ đi trước dẫn đường, theo nghi thức của tể tướng, tiếng quát dẹp đường vang dội mặt đất.
Có tám đạo sĩ cưỡi ngựa, cầm cờ tiết đỏ, phướn lọng, từ phía nam muốn đi lên. Lính dẫn đường quát ngăn, họ đáp: "Chúng ta đi đón Tiên công, biết gì đến tể tướng!" Họ gọi Quý Vũ lại nói chuyện, Quý Vũ phi ngựa đến trước. Đạo sĩ cầm cờ tiết nói: "Hãy nhớ lời ta mà thưa lại với tướng công." Lời rằng: "Giật cương mở cửa vàng (cửa cung tiên), ngồi xe lên bè vượt sông Ngân; danh hão có gì đáng luyến, bay cao vào cõi khói mây."
Quý Vũ vốn không biết chữ, trí nhớ lại kém, đọc theo đạo sĩ đến lần thứ hai (?) thì đã thuộc. Đạo sĩ nói: "Đã nhớ rồi, có thể về báo trước cho tướng công." Quý Vũ bèn giật mình tỉnh dậy, mồ hôi đầm đìa khắp người, mừng thầm cho rằng tướng quốc sẽ còn thành thượng tiên (bậc tiên cao), huống chi chức quan ở trần tục.
Ba ngày sau, Lương công quả nhiên từ phía bắc lên cầu Thiên Tân, Quý Vũ dẫn đường, rồi ông vào nghỉ ở chùa Thiên Cung; hơn một tháng sau thì mất. Người đương thời cho rằng tấm lòng nhân từ, ngay thẳng, chân thật của ông vốn đã hợp với Đạo; biết đâu ông chẳng phải là trích tiên (vị tiên bị phạt đày xuống trần gian), hết hạn số thì ra đi? (Trích từ Tục U quái lục)
Tiết Tồn Thành
Ngự sử trung thừa (quan phó đứng đầu Ngự sử đài — cơ quan giám sát, vạch tội quan lại) Tiết Tồn Thành, cuối niên hiệu Nguyên Hòa, từ chức trung thừa ở Ngự sử đài vào làm Cấp sự trung (quan ở Môn hạ tỉnh, xem xét và có quyền bác chiếu lệnh); chưa đầy một năm lại trở về làm phó đứng đầu Ngự sử đài. Ngự sử đài vốn trong sạch nghiêm nghị, ít khi vướng bụi trần. Ngày trở lại đài, ông man mác có ý nhàn tản, đến lúc (?) ngâm rằng: "Cuốn rèm (?) ngỡ có khách đến, bước vào cửa như sư về chùa."
Tháng sau, người giữ cửa nhân ngủ trưa chưa say giấc, mơ màng thấy mấy chục nhà sư và chú tiểu cầm hương hoa, phướn lọng, tụng kinh bằng giọng Phạn, lần lượt đi vào đài. Người giữ cửa quát: "Đây là Ngự sử đài, các người làm pháp sự gì mà ồn ào kéo vào?" Một nhà sư tự xưng là Thức Đạt, đệ tử của trung thừa, nói: "Chúng tôi đến đón thầy. Thầy đang ở trong đài, có thể vào sảnh đón được chăng?"
Người giữ cửa nói: "Đây là trung thừa, quan phó của đài, vốn không phải sư sãi, sao dám vào cửa đài?" rồi định bắt họ. Thức Đạt nói: "Trung thừa vốn là bậc La hán (bậc tu hành đã dứt hết phiền não) đại đức (tiếng tôn xưng vị sư đạo hạnh cao) ở viện Tĩnh Cư trên ngọn phía đông núi Tu Di (núi thần ở trung tâm thế giới theo quan niệm nhà Phật); vì lỡ nói chuyện với thiên nhân (người cõi trời) mà ý lời có phần gần với tục, nên bị đày xuống cõi tục năm mươi năm. Nay đã đủ năm, phải trở về, nên chúng tôi đến đón. Việc này không phải điều bọn ngươi biết được."
Người giữ cửa định chạy vào báo thì giật mình tỉnh dậy. Mấy ngày sau, ông Tiết phát bệnh ngay trong đài rồi mất. Người ta lặng lẽ xét tuổi ông, vừa đúng năm mươi. (Trích từ Tục quái lục)
Lý Bá Liên
Tiểu tướng quân Uy Viễn là Mai Bá Thành giỏi đoán mộng. Có kép hát Lý Bá Liên đến Kinh Châu xin tiền, được một trăm hộc gạo (hộc: đơn vị đo dung tích lúa gạo thời xưa). Khi về, anh sai em đi chở gạo, quá hạn vẫn chưa thấy về. Đêm ấy mộng thấy mình rửa ngựa trắng, bèn tìm Bá Thành nhờ đoán.
Bá Thành ngẫm nghĩ rồi nói: "Phàm người làm nghề pha trò hay ưa nói lái (đảo âm các chữ để ra nghĩa khác); 'rửa ngựa trắng' nói lái ra là 'gạo trắng' (gạo trắng bị đổ xuống nước). Điều ông lo có lẽ là gặp nạn sóng gió nước non chăng?" Mấy ngày sau người em về, quả nói thuyền lật giữa sông Vị, không còn một hạt gạo. (Trích từ Dậu Dương tạp trở)
Trương Chiêm
Ở vùng Giang Hoài có anh họ Vương treo bảng nói mình giải được mộng. Khách buôn Trương Chiêm sắp về nhà, mộng thấy nấu cơm trong cối giã, đem hỏi anh Vương. Anh nói: "Ông về sẽ không gặp được vợ nữa. Nấu cơm trong cối là vì không có nồi (chữ 'phủ' là nồi, đọc gần như chữ 'phụ' là vợ; không nồi tức là không còn vợ)." Khách buôn về đến nhà thì vợ đã chết mấy tháng rồi. (Trích từ Dậu Dương tạp trở)
Vu Cẩn
Có một người mộng thấy cây tùng mọc trước cửa, một người mộng thấy cây táo mọc trên mái nhà, cùng đem hỏi Bổ khuyết (quan can gián, chuyên dâng lời khuyên sửa lỗi cho vua) Vu Cẩn. Cẩn nói: "Tùng là cây trồng nơi mồ mả. Chữ 'táo' gồm hai chữ giống chữ 'lai' (đến) chồng lên nhau, tức là 'trọng lai' (lại đến lần nữa); 'trọng lai' là hình tượng gọi hồn người chết." Về sau cả hai người đều chết. (Trích từ Dậu Dương tạp trở)
Lư Ngạn Tự
Lư Ngạn Tự, giữ chức Tư thương (quan coi kho lương) ở Hứa Châu. Mùa hạ mưa xuống, nước đầy hố xí ở chỗ ông ở, chốc lát nước rút hết. Ngạn Tự sai người xem, thấy bên dưới có một huyệt mộ cổ, trong là quan tài bằng sành, có một người đàn bà chừng hơn hai mươi tuổi, trắng trẻo sạch sẽ, móng tay dài năm sáu tấc, trên đầu cài hơn mười cây thoa vàng.
Bài minh chí (bài văn khắc ghi về người chết đặt trong mộ) chép rằng bà là người đời Tần, nghìn năm sau sẽ bị Lư Ngạn Tự mở ra, đó là vận số như vậy; lấp lại thì lành, mở ra thì dữ. Lại có một chiếc gương quý, mặt sau có hoa văn bằng vàng, cầm soi lên mặt trời thì hoa tỏa như bánh xe vàng. Ngạn Tự lấy thoa, gương cùng mấy chục món đồ, rồi lấp mộ lại. Đêm đó mộng thấy người đàn bà nói: "Sao lại lấy đồ chơi của ta?" vẻ mặt giận dữ. Một năm sau Ngạn Tự chết. (Trích từ Quảng dị ký)
Liễu Tông Nguyên
Viên ngoại (tức viên ngoại lang, một chức quan ở các bộ) Liễu Tông Nguyên từ chức Tư mã (quan phụ tá thứ sử ở châu, thời Đường thường dành cho người bị giáng chức) ở Vĩnh Châu được triệu về kinh, trong lòng mong được bổ dụng. Một hôm ông đến thầy bói hỏi số, kể giấc mộng của mình: "Tôi họ Liễu, hôm qua mộng thấy cây liễu đổ xuống đất, có phải chẳng lành không?"
Thầy bói nói: "Không hại gì, chỉ e phải làm quan ở xa thôi." Hỏi ý ra sao, thầy nói: "Sống thì là 'liễu thụ' (cây liễu), chết thì là 'liễu mộc' (gỗ liễu); 'mộc' đọc giống 'mục' (cai quản dân, tức làm quan trưởng một châu). Ông sắp cai quản Liễu Châu chăng?" Quả đúng như lời, về sau ông mất ở Liễu Châu. (Trích từ Nhân thoại lục)
Vệ Trung Hành
Khi Vệ Trung Hành làm Trung thư xá nhân (quan soạn thảo chiếu lệnh ở Trung thư tỉnh), có con em nhà người quen cũ đi dự tuyển (dự kỳ xét chọn bổ quan của triều đình), đến nhờ Vệ nói giúp; Vệ vui vẻ nhận lời. Bảng loại sắp công bố thì người ấy bỗng mộng thấy mình cưỡi lừa qua sông, vấp ngã xuống nước, lên bờ mà giày ủng không hề ướt.
Người dự tuyển ấy vốn quen biết Bí thư lang (quan coi sách vở ở Bí thư tỉnh) Hàn Kỵ, đến thăm. Hàn đang say rượu, nửa đùa nói: "Năm nay việc tuyển của anh không thành rồi. Theo giấc mộng thì ông Vệ đối với 'túc hạ' (chữ này vừa nghĩa là 'dưới chân', vừa là tiếng gọi tôn người đối diện) chẳng thấm gì (chân không ướt, ý nói anh không được nhờ ơn ông Vệ)." Đến khi bảng ra, quả nhiên bị loại. Hàn là người có học thuật, cháu gọi Hàn bộc xạ bằng chú. (Trích từ Dậu Dương tạp trở)
Trương Tỉnh Cung
Huyện lệnh huyện Chi Giang là Trương Đinh có con tên Tỉnh Cung. Đinh mất, Tỉnh Cung nhân đó ở lại Chi Giang. Có người tên Trương Thùy thi tú tài bị trượt, ở trọ đất Thục, xưa nay chưa từng quen biết Tỉnh Cung. Năm Đại Hòa thứ tám (834), Tỉnh Cung ngủ ngày, mộng thấy một người tự xưng là người cùng họ, tên Thùy, cùng nhau vui vẻ suốt ngày.
Lúc sắp đi, người ấy để lại tặng một bài thơ: "Buồn rầu lại buồn rầu, nhà thu sắc màu trăm năm; còn ta riêng mịt mờ, nơi đồng hoang gặp tiết Hàn thực (tiết ăn đồ nguội, ngay trước tiết Thanh minh, thường đi tảo mộ)." Tỉnh Cung giật mình tỉnh dậy, vội chép lại bài thơ; mấy ngày sau thì chết. (Trích từ Dậu Dương tạp trở)
Vương Uẩn
Tiến sĩ Vương Uẩn tài văn chương đẹp đẽ thanh nhã, nhất là giỏi tả cảnh tả vật; ông viết bài phú "Tiễn người ở bến Nam Phố", được giới văn nhân khen ngợi. Năm Hội Xương thứ hai (842), bạn ông là Lục Hưu Phù bỗng mộng thấy bị bắt đến một nơi, có lính hầu giữ lại ngoài tấm bình phong; thấy mấy chục người tù bị xiềng làm khổ sai, trong đó có Vương Uẩn.
Lục muốn lại gần, Uẩn lộ vẻ thẹn; Lục cố kéo lại nói chuyện, Uẩn rơi lệ nói: "Gần đây tôi nhận một chức, coi việc trấn yểm người (?)." Rồi chỉ những người kia, nói đều là người cùng chức. Hưu Phù hoảng hốt tỉnh dậy. Lúc ấy Uẩn ở Dương Châu, con ông ở Thái Bình.
Hưu Phù lấy làm lạ về giấc mộng, sáng sớm đến nhà Uẩn hỏi, thì đúng là vừa nhận được thư Uẩn gửi đến Lạc Dương. Bảy ngày sau tin báo tang về; tính ngày ông mất, chính là đêm Lục nằm mộng. (Trích từ Dậu Dương tạp trở)
Liễu Lăng
Tư nông khanh (quan đứng đầu Tư nông tự, cơ quan coi kho lương, tiền lụa của nhà nước) Vi Chính Quán, thuở còn đi thi, có lần đến Nhữ Châu; thứ sử (quan đứng đầu một châu) Nhữ Châu là Liễu Lăng giữ ông lại cho làm Quân sự phán quan (quan phụ tá lo giấy tờ việc quân trong phủ). Liễu từng mộng thấy có người dâng lên một tập hồ sơ, trong ghi còn thiếu một nghìn bảy trăm bó củi. Ông bèn hỏi Vi giải. Vi nói: "Củi là cây gỗ; ông sắp không còn lâu chăng?"
Hơn một tháng sau, Liễu bệnh mất. Ông vốn nghèo, Vi đứng ra lo liệu tang sự; gạo, lúa mạch, tiền, lụa đều đã xin trước của công mấy tháng rồi, chỉ riêng trong kho công còn thiếu một nghìn bảy trăm bó củi. Vi lật hồ sơ ra xem mới hiểu giấc mộng của Liễu trước kia. (Trích từ Dậu Dương tạp trở)
Thôi Hạ
Em của Trung thư xá nhân Thôi Hạ là Thôi Hỗ cưới con gái Lý Tục. Lý làm thứ sử Tào Châu, sai binh mã sứ (quan võ coi binh mã) Quốc Thiệu Nam lo việc chặn xe hoa (tục trong lễ cưới, người ta chặn xe cô dâu để xin quà). Về sau Thiệu Nam nhân lúc ngủ, bỗng mộng thấy vợ Thôi ở trong một (?), cô đứng phía tây giường, Thôi Hỗ ở phía đông giường. Cô cầm tờ giấy hồng đề một bài thơ, cười đưa cho Hỗ, Hỗ đọc to lên.
Thơ rằng: "Đừng vì trinh tiết mà giữ thiếp lại, cứ theo người khác lo liệu (?); dung nhan khó lòng giữ lâu, biết được còn bao nhiêu năm." Sau giấc mộng chừng một năm, vợ Thôi Hỗ mất. (Trích từ Dậu Dương tạp trở)
Tô Kiểm
Tô Kiểm thi đỗ, về đất Ngô thăm nhà, đi đến huyện Trừng Thành thuộc Đồng Châu thì nghỉ lại trên lầu huyện. Sau khi say rượu, ông mộng thấy vợ lấy bút nghiên, lấy tờ giấy hồng trong rương cắt ra mấy tấc rồi làm thơ: "Nước Sở phẳng lặng như gương, quanh quẩn cò trắng bay; Kim Lăng đất được bao nhiêu, một đi chẳng biết đường về."
Kiểm cũng cắt giấy Thục làm thơ: "Về Ngô đi về đông, xuống Trừng Thành, trên lầu gió mát, rượu đã tỉnh một nửa; nghĩ đến lúc về tới nhà xuân đã muộn, nghìn cây hải đường đã tàn rụng cả." Thơ làm xong, cả hai đều đặt dưới chiếu nằm. Ông lại thấy vợ đánh roi rất dữ cô hầu Tiểu Thanh mà ông mang theo.
Đến khi tỉnh, ông thấy dưới chiếu có bài thơ, xem tờ giấy hồng trong rương cũng có chỗ bị cắt. Ngay hôm ấy Tiểu Thanh bỗng ngã bệnh nặng. Rồi ông đi về phía đông; đến vùng Ngạc Nhạc, bỏ đường bộ xuống thuyền, bệnh Tiểu Thanh càng nặng thêm, cách nhà hơn ba mươi dặm thì chết.
Ông mộng thấy Tiểu Thanh nói: "Hãy chôn tôi phía sau ngôi mộ mới ở bờ bắc." Khi đưa đi chôn ở bờ bắc, quả gặp một ngôi mộ mới, bèn theo lời hẹn trong mộng mà chôn. Đến khi về nhà thì vợ đã mất; hỏi ngày mất, chính là ngày ông nằm mộng ở huyện Trừng Thành. Đến viếng mộ vợ, thì chính là ngôi mộ nằm phía trước mộ Tiểu Thanh. Lúc ấy đang cuối xuân, bốn phía quanh mộ phần nhiều là hoa hải đường. (Trích từ Văn kỳ lục)
Vi Kiểm
Vi Kiểm thi tiến sĩ không đỗ, có một người thiếp đẹp; một hôm cô ôm ngực rồi chết. Kiểm thương tiếc khôn nguôi, nâng chén rượu ngâm thơ, nỗi buồn oán như vốc được bằng tay. Ông ngâm rằng: "Kiếm báu hóa rồng về trời biếc, Hằng Nga theo trăng xuống suối vàng; một chén rượu hướng về xuân xanh đã muộn, bên cửa sổ thư phòng quạnh hiu, hận nỗi ngủ một mình."
Một hôm ông bỗng mộng thấy người thiếp nói: "Thiếp bị hạn bởi số thọ ngắn dài, không trọn được việc nâng khăn sửa túi (hầu hạ chồng)," nước mắt ròng ròng, "nhưng sẽ còn ngày hẹn sau. Nay thiếp họa lại bài thơ của chàng." Rồi đọc miệng: "Mưa xuân lất phất chẳng thấy trời, ngoài cửa nhà nhà liễu quyện khói; giờ đây đứt ruột, rơi lệ suông, vui cười gặp lại còn cách mấy năm."
Kiểm suốt ngày buồn bã. Sau lại mộng thấy người thiếp nói: "Sắp được gặp nhau rồi." Tỉnh dậy, hồn vía hoảng hốt, ông bèn đề thơ: "Sóng bạc mênh mông đi chẳng trở lại, mây trôi bay hết, mặt trời ngả tây; cây nghìn năm trên lăng Tần Thủy Hoàng, vịt bạc le vàng (đồ chôn theo trong lăng) cũng hóa tro." Về sau quả nhiên ông qua đời, mọi điều đều hợp với điềm báo. (Trích từ Trữ tình thi)
Chu thiếu khanh
Thời Vương Thục (nước Tiền Thục do họ Vương lập), có người là Chu thiếu khanh, không nhớ tên, nghèo hèn, ở trọ Thành Đô. Một lần ngủ ở quán trọ, ông mộng thấy có người gõ cửa tìm Chu thiếu khanh, giọng rất gắt. Ông giật mình tỉnh dậy tìm, vắng lặng không bóng không tiếng. Ngủ lại thì trong mộng lại bị gọi liên hồi.
Chốc lát thấy một người tay cầm một cuộn văn thư nói: "Thiếu khanh quả ở đây." Chu nói: "Họ ta thì giống, nhưng ta không phải thiếu khanh." Người ấy bèn cuộn hai đầu văn thư lại, chỉ để lộ một dòng, lấy tay chỉ từ trên xuống dưới, quả có ba chữ "Chu thiếu khanh". Tiếp đó có một người từ ngoài dắt một con ngựa vào nói: "Thiếu khanh nhận lấy." Chu nhìn, con ngựa không có chân trước, mỗi bước lại nghiêng ngã, bò lết về phía trước, dáng vẻ đau đớn khác thường. Chu kinh hãi tỉnh dậy, vẫn thường lấy làm ghê sợ.
Về sau vua Thục lập nước, có người thân quen tiến cử, ông được thăng dần đến chức Tư nông thiếu khanh (quan phó của Tư nông tự). Không bao lâu, trên đầu gối mọc nhọt, hai chân từ đầu gối trở xuống đều rụng, đau đớn hơn mười ngày, đến ngày mùng năm tháng năm thì chết. Đó chính là điềm ứng của giấc mộng con ngựa. (Trích từ Vương thị kiến văn)
Đàm Chất
Thời Mạnh Thục (nước Hậu Thục do họ Mạnh lập), khi Công bộ thị lang (quan phó của bộ Công) Lưu Nghĩa Độ đang cai quản Vân An, có viên áp nha (quan võ coi nghi vệ trong phủ) là Đàm Chất mộng thấy mình cùng bạn là Hồ Châm ở trong một dinh quan. Phía trước (?) thấy mấy người dẫn ông Lưu vào, trên người mang đủ năm thứ hình cụ bằng gỗ (gông, cùm, xiềng...), trơ trọi một mình, lên tiếng (?) trình bày lý lẽ để biện bạch, dường như có ba năm người ra đối chất; hồi lâu mới lui ra.
Họ ngồi dưới hành lang, thấy đồ ăn dâng lên đều là máu tươi. Đàm hỏi người bên cạnh, người ấy đáp: "Ông ấy vì xử án sai lầm nên mới ra thế này, bị bắt về đây cũng đã mấy ngày rồi." Đàm bèn tỉnh dậy. Sáng sớm gặp Hồ Châm kể lại, Châm nói: "Đêm qua tôi mộng giống hệt anh, chẳng phải hai ta cùng chung một giấc mộng sao?" Hai người bèn cùng giữ kín.
Ngay hôm ấy ông Lưu quả nhiên ngâm bài thơ "Cảm hoài" mười vần, trong đó một bài rằng: "Hôm qua mới búi tóc trái đào (kiểu tóc trẻ con), nay râu đã đầy cằm; gác tía (chốn quan trường) lòng chẳng luyến, núi xanh ý muốn ẩn." Nay các bài thơ ấy đều được khắc lên đá, người ta đều lấy làm lạ về ý thơ. Chẳng mấy ngày ông mất. Há chẳng phải vì xử án có sai lầm sao? (Trích từ Dã nhân nhàn thoại)
Mạnh Đức Sùng
Tông chính thiếu khanh (quan phó của Tông chính tự, cơ quan coi việc họ hàng nhà vua) nước Thục là Mạnh Đức Sùng, con của Yên vương Mạnh Di Nghiệp. Ông cậy mình dòng quý tộc, phóng túng kiêu ngạo, có lần đến Thái miếu (miếu thờ tổ tiên nhà vua) dâng hương mà mang (?) kỹ nữ đi theo. Một đêm ông mộng thấy một ông già trách mắng, lại lấy cây bút trên án, quát bảo xòe tay, rồi viết to chữ "chín mươi" vào đó; ông liền tỉnh.
Hôm sau nói chuyện với khách về việc này, ông tự bảo: "Ông già trách ta là vì thương ta; viết chữ 'chín mươi' cho ta là ban cho ta sống thọ đến chín mươi." Trong khách có Phong Liễn đùa rằng: "Hai chữ 'chín mươi' chính là chữ 'tốt' (nghĩa là chết) viết theo lối hành thư (lối chữ viết nhanh, nét liền nhau); á khanh (tiếng gọi tôn thiếu khanh) e đây chẳng phải điềm lành đâu." Chưa đầy mười ngày ông quả nhiên chết. (Trích từ Dã nhân nhàn thoại)
Tôn Quang Hiến
Tiết độ sứ Kinh Nam là Cao Bảo Dung mắc bệnh. Viên quan phụ tá trong phủ là Tôn Quang Hiến mộng thấy mình ở bên ao cung Chử (cung điện ở Giang Lăng), ngồi cùng các đồng liêu, còn Bảo Dung ngồi một mình ở gian (?) phía tây, chỉ có thê thiếp hầu hạ. Chốc lát em ông Cao là Bảo Úc gọi Quang Hiến lên cầu, trao cho bút nghiên, bảo Quang Hiến ra lệnh (?) phát quân, lại sai hai ba người đứng đầu (?) che chắn. Quang Hiến không muốn để Bảo Dung từ xa trông thấy nên dùng dằng. Có các tướng hiệu đeo đủ túi cung, ống tên, đứng thành hàng chờ lệnh.
Kế đó thấy viên lại coi cờ tiết là Nghiêm Quang Sở mặc đồ da (?) tiến lên, hai tay bưng hai vật màu đen: một cái như chiếc ủng sơn đen bóng, một cái là ủng thường. Y nói với Quang Hiến: "Tôi từng làm mất hai thỏi mực, bị vương trách phạt, nay quả đã tìm lại được." Hồi lâu mới tỉnh mộng. Hôm sau ông kể với đồng liêu.
Hơn một tháng sau Bảo Dung mất. Viên tướng ở tiết viện (nơi cất giữ cờ tiết) là Nghiêm Quang Sở làm tờ trình xin chỉ thị việc hạ cờ tiết (cờ hiệu vua ban cho tiết độ sứ làm tin; khi tiết độ sứ chết thì hạ xuống); Quang Hiến xin Hành quân tư mã (quan phụ tá việc quân cho tiết độ sứ) Vương Giáp phê duyệt. Mực là vật đen, thuộc âm; cờ tiết mà màu đen thì gần với điềm hung; tức là giấc mộng trước kia đã báo việc hạ đôi cờ tiết. (Trích từ Bắc mộng tỏa ngôn)
Lục Kỵ
Lục Kỵ ở Giang Nam được bổ làm thứ sử Thường Châu nhưng không đi nhậm chức được, rồi làm phó sứ Hoài Nam. Ông tính hòa nhã, đôn hậu, người đương thời đều kính phục; phó sứ Lý Thừa Tự lại càng thân thiết với ông. Tháng chín năm Ất Sửu, Thừa Tự cùng các khách đến thăm, Kỵ thong thả nói: "Năm sau, đúng tháng này, tôi sẽ từ biệt các vị." Thừa Tự hỏi vì sao, ông đáp:
"Trước đây tôi mộng thấy có người dắt một con ngựa đến gọi tôi đi, đến chỗ cách chùa Đại Minh về phía tây chừng mấy dặm, có một dinh phủ lớn, biển đề 'Phủ Dương Minh'. Vào cửa, ở dãy nhà phía tây lại có một cửa lớn quay về hướng đông, tôi xuống ngựa vào một gian phòng. Hồi lâu, viên lại dẫn tôi đứng dưới thềm. Trong cửa có hai viên lại áo xanh lục bưng một cái án, trên án có văn thư.
Có một người áo tía cầm hốt (thẻ cầm tay của quan khi chầu), lấy văn thư ra tuyên đọc: 'Kỵ ba đời làm người đều làm việc nhân từ hiếu thảo, công đã thành, nghiệp đã xong, nên trao cho chức này; phong làm Thị lang phủ Dương Minh, kiêm coi việc Đô giám chín châu; ngày mười bảy tháng chín năm sau đến phủ nhận việc.' Rồi lại cho ngựa đưa tôi về, tôi bỗng chốc tỉnh dậy. Mệnh trời đã định, không thể đổi được nữa." Các khách đều cười cợt.
Sang tháng chín năm sau, ngày ngày Thừa Tự sai người đến thăm hỏi. Đến ngày mười sáu, Thừa Tự lại cùng các khách hôm trước đến, nói: "Ngày mai ông nhận việc, sao hôm nay vẫn bình yên vô sự?" Kỵ nói: "Trong phủ đã sắp đặt xong, sáng mai tôi sẽ đi." Thừa Tự nói: "Tôi vẫn kính trọng ông là bậc trưởng giả, nay ông nói vậy chẳng phải gần với chuyện yêu quái sao?" Kỵ nói: "Chỉ có ông với tôi là có duyên, ngày sau ắt sẽ làm hàng xóm với nhau."
Thừa Tự lặng thinh ra về. Hôm sau Kỵ mất ở bến Thù Du. Về sau Thừa Tự làm thứ sử Sở Châu, mất đi, được chôn ở phía bắc mộ của Kỵ. (Trích từ Kê thần lục)
Chu Diên Hàn
Hiệu thư (quan coi việc hiệu đính sách vở) ở phủ thái tử nước Giang Nam là Chu Diên Hàn, tính ưa đạo tiên, rất chuyên việc uống thuốc luyện để cầu sống lâu. Có lần ông mộng thấy thần nhân trao cho một quyển sách, là kinh của Đạo gia, câu nào cũng bảy chữ, ông chỉ nhớ được câu cuối: "Bên cạnh bộ râu tía có đan sa (chu sa, khoáng vật màu đỏ dùng luyện thuốc trường sinh)."
Diên Hàn tỉnh dậy, mừng thầm, cho rằng ắt sẽ được hiệu nghiệm của đan sa. Về sau ông làm tòng sự (viên chức phụ tá) ở Kiến Nghiệp, mất ở bên cạnh lăng Ngô Đại Đế (tức Tôn Quyền, tương truyền có râu màu tía), không vợ không con, chỉ có một người tỳ nữ tên là Đan Sa. (Trích từ Quảng dị ký)
Vương Chiêm
Huyện lệnh huyện (?) Hóa là Vương Chiêm thôi nhiệm, trở về Kiến Nghiệp, đậu thuyền trên sông Tần Hoài, bệnh nặng. Ông mộng thấy một viên lại áo đỏ cầm điệp văn (giấy công văn) đến nói: "Số mệnh ông đã hết, nay tôi vâng lệnh đến triệu ông." Chiêm nói: "Số mệnh tôi không dám chối từ, chỉ là trong thuyền chật hẹp, xin được nới hạn cho, để tôi lên bờ tìm chỗ ở; ngoài ra chẳng có gì phải sợ."
Viên lại bằng lòng, hẹn năm ngày, đến ngày ấy lúc trời sáng sẽ đến. Tỉnh dậy, ông xuống giường được ngay, tự đi thuê nhà, lo sắm đồ tang, dạy con nghi thức khóc và giậm chân khi để tang, gọi họ hàng thân thích đến từ biệt. Đến hẹn, ông lên giường nằm yên, gần sáng thì mất. (Trích từ Kê thần lục)
Hình Đào
Hình Đào, làm quan ở Đại lý tự (?) nước Giang Nam, năm Quý Mão mộng thấy có người bảo: "Ông sẽ làm thứ sử Kinh Châu." Rồi ông được làm huyện lệnh huyện Kinh thuộc Tuyên Châu (chữ "Kinh" trùng với chữ trong tên Kinh Châu). Hết nhiệm kỳ, đến kỳ xét công trạng, ông lại mộng thấy người ấy bảo: "Quan các huyện ở Tuyên Châu mùa xuân tới đều được thay, nhưng quan cáo (giấy bổ nhiệm quan) của ông không đến."
Hình rất lấy làm ghê sợ. Đến mùa xuân năm sau ông thôi chức trở về. Có người tiến cử ông làm Thủy bộ viên ngoại lang (quan ở ty Thủy bộ, coi việc sông ngòi, đường thủy); công văn đã ban xuống mà cơ quan phụ trách lại làm mất, xin cấp lại hơn hai mươi ngày, rốt cuộc chưa kịp nhận chức thì ông mất. (Trích từ Kê thần lục)
Thái Bình quảng ký, quyển 279
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do triều Thanh biên soạn theo lệnh vua)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video