Thiên 282 — Quyển 282

 Thái Bình quảng ký, quyển 282

 Mộng, phần bảy

 Nguyên Chẩn; Đoàn Thành Thức; Hình Phụng

 Thẩm Á Chi; Trương sinh; Lưu Đạo Tế

 Trịnh Xương Đồ; Hàn Thôi

 Nguyên Chẩn

 Tể tướng Nguyên Chẩn, khi còn làm Ngự sử (chức quan chuyên can gián, đàn hặc quan lại và đi xét xử các vụ án), được sai đến Tử Đồng xét án. Lúc ấy Bạch Lạc Thiên (tức nhà thơ Bạch Cư Dị) đang ở kinh đô, cùng các bậc danh sĩ đi chơi chùa Từ Ân, ngồi uống chút rượu dưới hoa, làm thơ gửi cho Nguyên rằng:
"Mùa hoa cùng say, phá nỗi sầu xuân,
Say bẻ cành hoa làm tửu trù (thẻ dùng để đếm số chén rượu đã uống khi chơi tửu lệnh).
Chợt nhớ bạn cũ đi xa tận chân trời,
Tính đường thì hôm nay đã đến Lương Châu."
Lúc ấy Nguyên quả nhiên vừa đến Bao Thành, cũng gửi một bài thơ "Mộng du" (Dạo chơi trong mộng) rằng:
"Mộng thấy anh em bác ở đầu sông Khúc Giang,
Cũng vào trong viện chùa Từ Ân dạo chơi.
Viên lại ở trạm dịch gọi người sắp ngựa lên đường,
Chợt giật mình, thân đang ở Lương Châu xưa."
Hồn hai người cách nhau nghìn dặm mà gặp nhau, khớp nhau như phù khế (hai nửa thẻ bài làm tin, ghép lại thì khít nhau). (Trích từ sách Bản sự thi)

 Đoàn Thành Thức

 Đoàn Thành Thức thường kể rằng nghe thầy thuốc nói: tạng khí (khí của các tạng phủ trong cơ thể) mà âm thịnh (thiên về phần âm, tức trầm, tĩnh, lạnh) thì hay nằm mộng; dương mạnh (thiên về phần dương, tức hoạt động, ấm nóng) thì ít mộng, mà có mộng cũng không nhớ lại được. Người mù bẩm sinh không có mộng, thế thì biết mộng là do những gì quen thấy quen nghe mà thành. Anh họ bên ngoại của Thành Thức là Lư Hữu Tắc mộng thấy mình đi xem đánh trống. Khi tỉnh dậy thì ra em trai nhỏ đang nghịch gõ cửa, trong mộng hóa thành tiếng trống ở nha môn. Lại có anh rể là Bùi Nguyên Dụ kể: trong đám anh em họ có người đem lòng thương cô gái nhà hàng xóm, mộng thấy một cô ca kỹ (?) tặng hai quả anh đào, bèn ăn. Khi tỉnh dậy thì hạt anh đào rơi ngay bên gối. Họ Lý (?) soạn sách "Lý tử chính biện" nói rằng: giấc mộng mà tinh thần dồn tụ đến cực điểm thì cái thân trong mộng có thể hiện ra cho người khác thấy được, như chuyện Lưu U Cầu nhìn thấy thân của vợ mình trong giấc mộng của nàng. Thế thì biết mộng không thể chỉ lấy một lẽ mà suy ra được. Kẻ ngu ít mộng, chứ không riêng gì bậc chí nhân (người tu đạo đã đạt đến mức cao nhất; sách Trang Tử nói bậc chí nhân ngủ không mộng). Nghe nói bọn phu giữ ngựa và đầy tớ hèn mọn có khi trăm đêm chẳng có lấy một giấc mộng. (Trích từ sách Dậu Dương tạp trở)

 Hình Phụng

 Năm Nguyên Hòa thứ mười (năm 815), Thẩm Á Chi bắt đầu giữ chức ký thất (viên thư ký lo việc soạn thảo văn thư trong phủ quan) theo Lũng Tây công (vị quan được phong tước công, gốc ở Lũng Tây) đóng quân ở Kinh Châu. Các bậc hiền sĩ ở Trường An đều đến làm khách của ông.

 Ngày 18 tháng 5, Lũng Tây công hẹn khách dự tiệc ở quán nghỉ bên ao Đông Trì. Tiệc được nửa chừng, Lũng Tây công nói: "Thuở nhỏ ta chơi với Hình Phụng, còn nhớ chuyện lạ của anh ấy, xin kể các vị nghe." Khách đều nói: "Xin được nghe."

 Công kể: Phụng là con nhà tướng soái, chẳng có tài gì khác. Về sau anh ngụ ở phía nam phường Bình Khang, Trường An, bỏ ra trăm vạn tiền mua tòa nhà cũ của một nhà giàu sang, cửa ngõ thông sâu, phòng ốc quanh co. Một hôm anh nằm ngủ ban ngày trong phòng ngủ, mộng thấy một người đẹp từ phía cột nhà bên tây bước ra, đi vòng thong thả, tay cầm cuốn sách, vừa đi vừa ngâm. Nàng trang điểm theo lối xưa, búi tóc cao, lông mày dài, mặc áo cổ vuông, thắt đai thêu, khoác áo ngắn tay rộng.

 Phụng rất mừng, hỏi: "Người đẹp từ đâu đến với ta thế?" Người đẹp đáp: "Đây là nhà của thiếp. Thiếp thích thơ, thường làm thơ ở đây." Phụng nói: "Mong nàng ở lại chút, cho ta được xem thơ." Người đẹp bèn trao thơ, rồi ngồi xuống chiếc giường phía tây. Phụng mở cuốn ra xem bài đầu, đề là "Xuân dương khúc" (Khúc hát nắng xuân), cả bài có bốn câu; các bài sau cũng đều như thế, tất cả vài chục bài. Người đẹp nói: "Nếu chàng muốn chép lại thì đừng chép quá một bài." Phụng liền đứng dậy, ra chiếc kỷ dưới hành lang phía đông lấy giấy hoa, chép bài "Xuân dương khúc". Lời rằng:
"Thiếu nữ Trường An đùa nắng xuân,
Nơi nào nắng xuân chẳng khiến đứt ruột?
Điệu múa tay áo cong như cánh cung đã quên sạch,
Trong màn lụa trống trải, đã qua chín mùa sương thu."

 Phụng ngâm xong, hỏi: "Thế nào gọi là 'cong như cánh cung'?" Nàng đáp: "Năm xưa cha mẹ cho người dạy thiếp điệu múa này." Người đẹp bèn đứng dậy sửa áo, giương tay áo múa mấy nhịp, làm dáng cong như cây cung để Phụng xem. Múa xong, người đẹp cúi đầu hồi lâu, rồi từ biệt ra về. Phụng nói: "Xin nàng ở lại thêm chút nữa." Nhưng chỉ chốc lát, nàng vẫn đi. Phụng cũng liền tỉnh dậy, đầu óc mơ màng, quên hết những gì đã nhớ. Đến khi thay áo, thấy trong vạt tay áo có bài thơ ấy, kinh ngạc xem lại, mới nhớ ra chuyện trong mộng. Việc này xảy ra trong niên hiệu Trinh Nguyên; về sau Phụng kể với ta như vậy.

 Hôm ấy, Giám quân sứ (viên quan, thường là hoạn quan, được triều đình phái đến giám sát quân đội) cùng các phụ tá trong phủ đều dự tiệc. Độc Cô (?) người Lũng Tây, Lư Giản Từ người Phạm Dương, Trương Hựu Tân người Thường Sơn, Tô Địch người Vũ Công đều than thở rằng: "Chuyện này đáng ghi lại." Vì thế Á Chi lui về chép lại.

 Hôm sau lại có thêm khách đến: Cao Nguyên Trung người Bột Hải, Vi Lượng người Kinh Triệu, Đường Viêm người Tấn Xương, Lý (?) người Quảng Hán, Diêu Hợp người Ngô Hưng, cùng với Á Chi lại họp nhau ở suối Minh Ngọc. Á Chi nhân đó đưa bài đã chép ra cho mọi người xem.

 Diêu Hợp bèn kể: "Bạn tôi là Vương sinh, đầu niên hiệu Nguyên Hòa, một đêm mộng đến đất Ngô, hầu hạ vua Ngô đã lâu. Chợt nghe trong cung đưa xe ra, thổi tiêu đánh trống, người ta nói là đi chôn Tây Thi. Vua đau xót thương tiếc không thôi, lập tức xuống chiếu sai các môn khách làm bài vãn ca (bài hát điếu người chết, hát khi đưa tang). Vương sinh vâng lệnh làm bài rằng:
'Trông về tây, cửa cung vua Ngô,
Mây như viết chữ phượng trên tấm bảng.
Dọc sông dựng màn kết ngọc trai,
Chọn đất chôn chiếc trâm vàng (ý nói chôn người đẹp).
Đầy đất cỏ hồng tâm,
Ba tầng bậc thềm ngọc biếc.
Gió xuân chẳng có chốn nương,
Xót xa oán hận không sao kể xiết.'
Bài dâng lên, vua rất khen hay. Khi tỉnh dậy, Vương sinh còn nhớ được chuyện ấy." Vương sinh vốn là người Thái Nguyên. (Trích từ sách Dị văn lục)

 Thẩm Á Chi

 Đầu niên hiệu Thái Hòa, Thẩm Á Chi sắp đi Bân Châu, ra khỏi thành Trường An, nghỉ trọ ở quán khách vùng Thác Tuyền. Bấy giờ là mùa xuân, ông ngủ ngày, mộng thấy mình vào nước Tần, đến nhà quan Nội sử (chức quan coi việc chính sự trong triều nước Tần) tên Liêu. Liêu tiến cử Á Chi. Tần công triệu ông đến trước điện, kéo chiếu ngồi lại gần, nói: "Quả nhân (tiếng vua chúa tự xưng một cách khiêm tốn) muốn làm cho nước mạnh, mong được biết cách. Tiên sinh lấy gì dạy quả nhân?" Á Chi đem chuyện Côn Ngô, Đại Bành (các nước làm bá chủ chư hầu thời Hạ, Thương) và Tề Hoàn công ra đáp. Công vui lòng, bèn cho thử bổ làm Trung quyên (lời chú gốc: chức quan nước Tần; tức viên quan hầu cận bên vua), sai giúp Tây Khất Thuật đi đánh đất Hà Tây (lời chú gốc: vùng giáp giới giữa nước Tấn và nước Tần). Á Chi dẫn tướng sĩ xông lên đánh, hạ được năm thành, trở về báo công. Công rất vui, đứng dậy úy lạo: "Đại phu (chức quan cao trong triều) vất vả quá rồi, hãy nghỉ ngơi đi."

 Ít lâu sau, con gái út (?) của công là Lộng Ngọc có chồng là Tiêu Sử đã chết trước. Công bảo Á Chi: "Nếu không có đại phu thì năm thành của nước Tấn chẳng thuộc về quả nhân. Ơn của đại phu rất lớn. Quả nhân có đứa con gái yêu, muốn cho nó hầu hạ việc quét dọn cho đại phu (lời nói khiêm tốn, ý là gả làm vợ), có được không?" Á Chi từ nhỏ đã biết tự lập, vốn không muốn bị đối xử như kẻ bề tôi được vua sủng ái nuôi nấng, cố sức từ chối mà không được, bèn được phong làm Tả thứ trưởng (một bậc tước cao trong hai mươi bậc tước của nước Tần), lấy công chúa, được ban hai trăm cân vàng. Dân gian vẫn còn gọi nàng là "công chúa nhà họ Tiêu".

 Hôm ấy có viên hoạn quan được sủng, mặc áo vàng, phi ngựa đến mời Á Chi vào cung. Cửa cung canh giữ rất nghiêm. Người ta gọi công chúa ra. Nàng tóc mây dày đen, mặc áo tay lệch (?), trang phục không trang sức nhiều, vẻ đẹp tươi thắm rạng rỡ, bút mực không tả nổi. Thị nữ hầu hạ đứng chia hai bên có đến mấy trăm người. Gặp Á Chi xong, công cho ông ở quán nghỉ, rồi cho ở hẳn trong cung, đề trên cửa là "Cung Thúy Vi"; cung nữ gọi nơi ấy là "Viện chàng Thẩm". Tuy Á Chi chỉ giữ ngôi hạ đại phu (bậc đại phu thấp), nhưng nhờ công chúa nên được ra vào chốn cấm cung.

 Công chúa thích thổi phượng tiêu (loại sáo gồm nhiều ống xếp lại như cánh chim phượng). Mỗi lần thổi tiêu, nàng đều lên lầu cao trong cung Thúy Vi; tiếng tiêu xa vời bay bổng, khiến người ta buồn thương, ai nghe cũng không cầm lòng được.

 Công chúa sinh ngày mùng 7 tháng 7. Á Chi từng muốn tặng quà mừng sinh nhật nàng. Quan Nội sử Liêu trước kia từng thay nước Tần đem một đội nữ nhạc sang tặng rợ Tây Nhung; chúa Nhung tặng lại Liêu một chiếc hộp nhỏ làm bằng sừng tê nước. Á Chi xin được từ Liêu, đem dâng công chúa. Công chúa vui mừng, rất quý, buộc vào dải váy. Mục công đãi Á Chi lễ nghĩa hơn hẳn các quan cùng hàng, ơn ban thưởng nối nhau không dứt trên đường.

 Lại qua một năm, mùa xuân, khi công đi Thủy Bình (?), công chúa bỗng không bệnh tật gì mà mất. Công thương nhớ không nguôi. Sắp chôn ở cánh đồng Hàm Dương, công sai Á Chi làm bài vãn ca. Á Chi vâng lệnh làm rằng:
"Khóc chôn một cành hồng,
Sống cùng nhau mà chết chẳng cùng.
Hoa vàng rơi trên cỏ thơm,
Hương thêu đầy gió xuân.
Nơi ngày trước nghe tiếng tiêu,
Lầu cao giữa vầng trăng.
Đêm Hàn thực (tiết lễ ăn đồ nguội vào khoảng đầu tháng ba âm lịch, gần tiết Thanh minh), hoa lê nở,
Cung Thúy Vi đóng chặt."
Dâng lên công, công đọc lời ca, khen hay. Lúc ấy trong cung có người bật lên tiếng nức nở như không đành lòng, công cũng theo đó mà rơi nước mắt. Công lại sai Á Chi làm bài mộ chí minh (bài văn khắc trên phiến đá chôn trong mộ, kể lai lịch người chết, cuối có một bài minh viết có vần). Ông chỉ còn nhớ được phần bài minh rằng:
"Gió cây bạch dương khóc than chừ,
Thành mộ xây đá cỏ mọc tua tủa như râu.
Hoa lẫn lộn rơi đầy đất chừ,
Sắc xuân hòa vào khói.
Ngọc trai buồn, phấn son gầy chừ,
Chẳng còn mặc lụa là.
Vùi ngọc thật sâu chừ,
Mối hận này biết làm sao."

 Á Chi cũng đi đưa tang đến cánh đồng Hàm Dương. Trong cung có mười bốn người tuẫn táng (bị chôn theo người chết). Á Chi vì thương xót buồn bã quá độ nên sinh bệnh. Ông vẫn ở cung Thúy Vi, nhưng ở một gian phòng riêng ngoài điện, không ở trong cung nữa. Ở hơn một tháng thì bệnh khỏi hẳn.

 Công bảo Á Chi: "Ta vốn đem đứa con gái nhỏ gửi gắm, mong được lâu dài, không ngờ nó chẳng được hầu hạ người quân tử cho trọn mà đã chết trước. Nước Tần hèn kém của ta chỉ là một nước nhỏ bé, không đáng để đại phu phải chịu thiệt ở lại. Vả lại mỗi lần quả nhân trông thấy ông thì không thể không đau buồn. Sao đại phu không sang nước lớn?" Á Chi đáp: "Thần vô dụng, được làm người thân thích của nhà công, giữ chức Hữu thứ trưởng (?) mà chờ tội, không thể chết theo công chúa. Nay may được tha tội, cho được đem thân xác về nước của cha mẹ, thần không bao giờ quên ơn vua, ơn ấy như mặt trời."

 Lúc sắp lên đường, công bày tiệc rượu lớn, cho hát điệu nhạc Tần, múa điệu múa Tần. Người múa vỗ vai, vỗ đùi, hát ô ô, trong tiếng có âm điệu không vui, nghe rất ai oán. Công cầm chén rượu đến trước mặt Á Chi nói: "Mời ông chén này. Ta thấy tiếng hát này chưa được hay, mong chàng Thẩm làm một bài ca cho buổi tiễn biệt." Công sai mau đem bút nghiên đến. Á Chi vâng lệnh, làm ngay lời ca rằng:
"Múa vỗ vai,
Nỗi hận tràn đầy,
Khói sáng chẳng có chốn nương,
Nước mắt như mưa.
Muốn viết thành lời,
Mà chẳng thành câu.
Phượng vàng ngậm sợi đỏ trên áo thêu cũ,
Bao lần trong cung cùng xem múa.
Ngày xuân nơi trần gian đang vui vẻ,
Chiều tà gió đông bay đi về đâu?"
Hát xong, ông trao cho người múa; họ hòa cùng các tiếng nhạc mà hát theo, khắp bốn phía tiệc ai nấy đều khóc.

 Á Chi lạy hai lạy từ biệt rồi đi. Công lại sai ông đến cung Thúy Vi từ biệt các thị nữ của công chúa. Ông trở vào trong điện, thấy ngọc trai, lông chim trả còn rơi vụn dưới bậc thềm xanh; rèm cửa sổ bằng lụa mỏng, đồ trang điểm bằng gỗ đàn (?) vẫn y như cũ; cung nữ nhìn Á Chi mà khóc. Á Chi cảm động nghẹn ngào hồi lâu, nhân đó đề lên cửa cung một bài thơ:
"Quân vương thương cảm, cho về phương đông,
Từ nay chẳng còn hẹn trở lại cung Tần.
Cảnh xuân tự xót thương cho chủ nhân nước Tần (?),
Hoa rơi như mưa, nước mắt lẫn phấn son."

 Rồi ông từ biệt ra đi. Công sai xe ngựa tiễn ra khỏi ải Hàm Cốc. Ra khỏi ải rồi, viên quan đưa tiễn nói: "Lệnh của công chỉ đến đây thôi, xin ông đi." Á Chi đang nói lời từ biệt chưa xong thì chợt giật mình tỉnh dậy, thấy mình vẫn nằm trong quán trọ.

 Hôm sau, Á Chi kể lại đầy đủ cho bạn là Thôi Cửu Vạn. Cửu Vạn là người Bác Lăng, thông thuộc chuyện xưa, bảo tôi rằng: "Sách Hoàng lãm chép rằng Tần Mục công được chôn ở dưới cung Kỳ Niên, vùng Thác Tuyền, đất Ung. Chẳng phải là thần linh của ông ấy đã nhập mộng đó sao?" Á Chi lại tìm được sách địa chí thời Tần, nói đúng như lời Cửu Vạn. Than ôi! Lộng Ngọc đã thành tiên rồi, sao lại còn chết nữa? (Trích từ sách Dị văn tập)

 Trương sinh

 Có người tên Trương sinh, nhà ở dốc Xích Thành, phía đông bắc huyện Trung Mâu, thuộc Biện Châu. Vì đói rét, một sớm anh từ biệt vợ con, đi chơi vùng Hà Sóc (vùng phía bắc sông Hoàng Hà), năm năm mới trở về. Từ Hà Sóc về Biện Châu, chiều tối anh ra khỏi cửa Trịnh Châu, đến Bản Kiều thì trời đã tối đen, bèn rời đường lớn, theo con đường tắt qua vùng đầm mà về. Chợt thấy trong bụi cỏ rậm có đèn đuốc sáng rực, năm sáu người khách đang ngồi ăn uống. Sinh bèn xuống lừa, đi đến gần. Còn cách hơn mười bước, anh thấy vợ mình cũng ngồi trong đám ấy, đang chuyện trò cười nói với khách rất vui vẻ. Sinh bèn nấp vào giữa những cây bạch dương mà nhìn trộm.

 Thấy một người râu dài cầm chén mời "phu nhân của anh đồ nghèo" hát. Vợ của Sinh vốn xuất thân nhà văn học, từ nhỏ đã học thơ, học sách, làm được khá nhiều bài thơ. Nàng muốn không hát, nhưng cả bàn tiệc cứ nài mời, bèn hát rằng:
"Than cỏ úa tàn,
Tiếng dế lạc vĩ (một loại côn trùng kêu về mùa thu, như con muồm muỗm) rả rích.
Chồng ta một đi chẳng trở về,
Đêm nay ngồi sầu, tóc như tuyết (?)."
Người râu dài nói: "Làm phiền nàng hát, mời một chén." Nàng uống xong, rượu chuyền đến một chàng trai mặt trắng, chàng ta lại mời hát. Vợ Trương nói: "Một lần đã là quá rồi, sao lại có lần thứ hai?" Người râu dài cầm một chiếc đũa làm thẻ, nói: "Xin đặt lệ phạt chén: ai từ chối hát thì phải uống một chén; ai hát lời cũ hay nói chuyện cười cũng phạt như thế." Vợ Trương lại hát rằng:
"Mời chàng chén rượu,
Chàng chớ chối từ.
Hoa rơi luống quẩn quanh cành,
Nước chảy chẳng có ngày về.
Chớ cậy lúc tuổi trẻ,
Tuổi trẻ được bao lâu."

 Rượu chuyền đến người áo tía, người ấy lại cầm chén mời hát. Vợ Trương không vui, ngập ngừng hồi lâu mới hát rằng:
"Oán phòng khuê vắng vẻ,
Ngày thu cũng khó tàn.
Chồng bặt tin thư,
Trời xa nhạn bay qua uổng."
Rượu chuyền đến người Hồ (người dân tộc phương bắc, phương tây) áo đen, người ấy lại mời hát. Vợ Trương hát liền ba bốn khúc, hơi đã đứt không nối được, đang ngập ngừng chưa hát thì người râu dài ném chén phạt, nói: "Không được chối từ." Rồi rót đầy một chén. Vợ Trương vừa khóc vừa uống, lại hát mời rượu người Hồ rằng:
"Rả rích gió chiều thổi gấp,
Sương thấm cỏ sân ướt đầm.
Chồng ta đi chẳng trở về,
Nào biết ta đóng cửa phòng khuê mà khóc."

 Rượu chuyền đến chàng trai áo xanh lá, chàng cầm chén nói: "Đêm đã khuya rồi, e chẳng còn được thong thả, sắp phải chia tay. Đừng chối từ một khúc, mong nàng hát cho." Nàng lại hát:
"Đom đóm bay xuyên hàng bạch dương,
Gió buồn lùa vào cỏ hoang.
Ngỡ là đang dạo trong mộng,
Sầu mê lạc lối về quê cũ."
Rượu chuyền đến vợ Trương, người râu dài hát tiễn chén rằng:
"Trước hoa mới gặp nhau,
Dưới hoa lại tiễn nhau.
Cần gì nói chuyện trong mộng,
Đời người thảy đều như mộng."
Rượu chuyền đến người Hồ áo tía, người ấy lại mời hát, nói rằng phải có ý tình tứ. Vợ Trương cúi đầu, chưa kịp hát thì người râu dài lại ném một chén phạt.

 Thế là Trương sinh nổi giận, sờ dưới chân được một mảnh ngói, ném đi, trúng đầu người râu dài; ném thêm một mảnh nữa thì trúng trán vợ. Bỗng chốc vắng lặng, chẳng thấy gì nữa. Trương tưởng vợ mình đã chết, gào khóc suốt đêm mà về. Đến sáng về tới cổng, người nhà mừng rỡ ra đón. Trương hỏi vợ đâu, đầy tớ gái trai đáp: "Đêm qua nương tử (cách gọi bà chủ trẻ) bị đau đầu." Trương vào phòng hỏi vợ vì sao bị bệnh. Vợ nói: "Đêm qua thiếp mộng thấy ở một nơi cỏ rậm, có sáu bảy người, ép thiếp uống rượu khắp lượt, ai cũng mời thiếp hát; thiếp hát tất cả sáu bảy khúc. Có một kẻ râu dài cứ luôn ném chén phạt. Đang uống thì bên ngoài có người ném ngói vào, mảnh thứ hai trúng trán thiếp, nhân đó giật mình tỉnh dậy, rồi bị đau đầu." Trương nhân đó mới biết những gì mình thấy đêm qua chính là giấc mộng của vợ. (Trích từ sách Toản dị ký)

 Lưu Đạo Tế

 Trong niên hiệu Quang Hóa, có văn sĩ Lưu Đạo Tế trọ ở chùa Quốc Thanh trên núi Thiên Thai. Anh từng mộng thấy một cô gái dẫn mình vào dưới một khung cửa sổ, bên có cây bách mọc nghiêng và hoa quỳ, rồi hai người nên vợ nên chồng. Về sau anh thường gặp nàng trong mộng, tự mình không hiểu vì sao. Chẳng bao lâu, ở một ngôi chùa cổ thuộc huyện Phụng Hóa, Minh Châu, anh thấy có một khung cửa sổ, bên có cây bách nghiêng và hoa quỳ, giống hệt nơi đã đến trong mộng. Có một vị quan từ nơi khác đến ngụ ở gian phòng ấy, có cô con gái tài sắc, vì nhà nghèo nên chưa được ai hỏi cưới, gần đây mắc bệnh trong lòng; người mà anh gặp trong mộng chính là hồn của cô gái ấy.

 Lại có Lưu sinh người Bành Thành, mộng thấy mình vào một lầu xướng (nhà có các cô kỹ nữ ca hát tiếp khách), cùng mọi người đùa cợt uống rượu. Từ đó về sau, hễ nằm mộng là lại đến chốn ấy, tự ngờ rằng không phải là mộng. Mùi thơm của cô kỹ nữ mà anh gặp thường thấm vào áo. Đó cũng là do lòng tà vạy mà ra. Chuyện này nghe từ Lưu Sơn Phủ. (Trích từ sách Bắc mộng tỏa ngôn)

 Trịnh Xương Đồ

 Năm Trịnh Xương Đồ thi đỗ, ông ở Trường An. Một đêm ông ra sân hóng mát, mộng thấy bị người ta đánh đập, bắt lôi ra khỏi cửa Xuân Minh (cửa thành phía đông của Trường An), đến chiếc cầu đá ở chỗ các đường lớn gặp nhau thì mới được thả ra. Ông đánh rơi một chiếc giày bằng lụa tía, chạy về đến nhà thì tỉnh dậy, người rất mệt mỏi. Ông kể với anh em, quả nhiên trước giường mất một chiếc giày. Sáng ra, sai người lên chiếc cầu đá ấy tìm, thì thấy được. (Trích từ sách Văn kỳ lục)

 Hàn Thôi

 Ở Việt Châu có người tên Lư Sách, được tiến cử làm tú tài (người được địa phương tiến cử lên kinh đô dự thi), nhưng nhà nghèo nên chưa kịp vào kinh. Anh ở thôn Cố Thụ, huyện Sơn Âm, giữ việc coi đập nước, ở chung với anh họ bên ngoại là Hàn Thôi. Lư từ nhỏ đã thích ăn gỏi cá, có lần nhờ một viên lại đi tìm cá.

 Hàn đang ngủ, mộng thấy mình hóa thành con cá ở trong đầm, có cái vui "quên nhau" (ý từ sách Trang Tử: cá ở sông hồ tự do thì quên nhau, sống thong dong). Rồi thấy hai người đánh cá chèo thuyền giăng lưới, bất giác mình sa vào lưới, bị bắt ném vào thùng, phủ lau sậy lên trên. Lại thấy viên lại được nhờ đến bên đầm mặc cả giá. Viên lại liền banh mang xỏ dây vào, đau đớn gần như không chịu nổi. Về đến nhà, anh nhận ra từng người: vợ con, đầy tớ. Một lúc sau bị đặt lên thớt chặt, đau như bị lột da. Đến khi đầu rơi xuống mới tỉnh dậy, thần trí ngẩn ngơ hồi lâu.

 Lư kinh ngạc hỏi, Hàn kể lại đầy đủ giấc mộng. Lư vội gọi viên lại đến, hỏi nơi mua cá và hình dáng người đánh cá, thì đều đúng như trong mộng, không sai chút nào. Về sau Hàn theo đạo Phật, ở chùa Kỳ Viên. Đó là năm Khai Thành thứ hai (năm 837). (Trích từ sách Dậu Dương tạp trở)

 Thái Bình quảng ký, quyển 282

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video