Thái Bình quảng ký, quyển 290
Yêu vọng (những chuyện yêu quái, dối trá mê hoặc người), phần ba
Lã Dụng Chi, Gia Cát Ân, Đổng Xương
Lã Dụng Chi
Lã Dụng Chi là dân thường ở làng An Nhân, đất Bà Dương. Hắn tính hung hăng, ranh mãnh, biết chút chữ nghĩa. Cha là Lã Hoàng, sống bằng nghề buôn chè, đi lại giữa vùng sông Hoài và đất Chiết. Thời ấy bốn phương yên ổn, Quảng Lăng là chốn đàn ca ăn chơi, thương nhân giàu có nhiều hơn trăm người. Lã Hoàng sáng dạ, giỏi tửu lệnh (luật chơi trò phạt rượu trong tiệc), thường giao du với các thương nhân. Năm Dụng Chi mười hai, mười ba tuổi, cha dắt theo. Hắn vốn lanh lợi, hầu hạ các thương nhân đều được lòng. Có khi hắn sửa giày, phe phẩy quạt hầu, ở lẫn với đám đầy tớ trong nhà họ (?) mấy năm liền.
Lã Hoàng chết ở nhà. Đầu niên hiệu Càn Phù, giặc cướp nổi lên đánh phá quê hương, Dụng Chi bèn bỏ đi nơi khác. Hắn đã mồ côi lại nghèo, người cậu là Từ Lỗ Nhân cấp dưỡng cho. Hơn một năm sau, hắn tư thông với vợ Lỗ Nhân, bị Lỗ Nhân đuổi đi. Hắn bèn theo hầu đạo sĩ Ngưu Hoành Huy ở núi Cửu Hoa; Hoành Huy tự cho mình là người đắc đạo. Dụng Chi hạ mình thờ làm thầy, được truyền thuật khu dịch khảo triệu (phép sai khiến quỷ thần, gọi hồn ma đến tra hỏi). Hoành Huy chết, Dụng Chi lại đến ở trọ Quảng Lăng, đội khăn lụa mỏng, mặc áo vải thô, dùng bùa và thuốc đổi lấy cơm áo.
Hơn một năm sau, thừa tướng Lưu công làm tiết độ (vị quan nắm cả quân lẫn chính sự một vùng) ở Hoài Tả; kẻ nào làm cổ đạo (tà thuật nuôi độc trùng, bùa ếm để hại người) đều bị trị tội, lùng bắt rất gắt. Dụng Chi sợ, bèn vượt sông xuống phía nam. Bấy giờ Cao Biền trấn giữ Kinh Khẩu, chiêu mời những người có phương kỹ (các thuật thần tiên, luyện đan, bùa chú), mong tìm phép bay lên trời và không chết. Dụng Chi đem thuật của mình xin vào chỗ khách chờ, hơn một tháng không được gọi. Hắn bèn tìm đến Du Công Sở, người thân tín của Bột Hải (tức Cao Biền, người được phong tước Bột Hải quận vương). Công Sở thấy hắn lạ, cho mặc áo nho sĩ, gọi là "Lã tuần quan Giang Tây" (tuần quan: chức quan nhỏ lo việc tuần xét), rồi nhân lúc rảnh tiến cử với Cao Biền. Đến khi được gọi thử tài, Công Sở cùng những người thân cận ngầm phụ họa (?), nên thuật của hắn tỏ ra ứng nghiệm. Ít lâu sau, Cao Biền cho hắn làm thôi quan của phủ quan sát (viên quan giúp việc xét xử trong phủ của quan quan sát sứ), lại đặt tên cho hắn, nhân đó đặt tên chữ là Vô Khả, lấy ý câu "không có gì nhất định là được, cũng không có gì nhất định là không được". Từ đó hắn ra vào không bị ngăn cấm.
Lúc đầu hắn chỉ chuyên lo thuốc thang và việc hương khói. Năm sau Cao Biền dời sang trấn khác, Dụng Chi cố xin được mặc áo nhà binh, bèn được giao chức võ. Dụng Chi vốn buôn bán, ở lâu Quảng Lăng, việc lợi hại công tư ở đó không gì không tường tận. Lúc rảnh việc luyện đan bên đỉnh lò, hắn nói càn về được mất của chính sự; Cao Biền càng lấy làm lạ, dần dần giao phó, tin cậy. Trước đó, các tướng cũ của Cao Biền là Lương Toản, Trần Củng, Phùng Thụ, Đổng Cận, Du Công Sở, Quy Lễ ngày càng bị xa lánh, gạt bỏ; đến lúc này Cao Biền đã bị cô lập. Dụng Chi bèn gây dựng bè đảng riêng, dò xét mọi động tĩnh; ai không trừ khử được thì đem nhiều vàng bạc châu báu lấy lòng. Đám tiểu nhân quanh Cao Biền đều là dân chợ búa, thấy lợi quên nghĩa, trên dưới che chở cho nhau (?), ra sức bày trò yêu quái dối trá. Thư của tiên, bùa của thần, không ngày nào không có; chúng thay nhau xướng họa, chẳng biết hổ thẹn là gì.
Từ đó hối lộ công khai, phép tắc ngày một rối loạn, hình phạt phiền nhiễu, thuế má nặng nề, muốn làm gì thì làm. Người đi đường oán than, ai nấy đều mang lòng muốn làm loạn. Dụng Chi sợ biến cố ngấm ngầm nổ ra, bèn xin đặt chức tuần sát sứ để dò nghe những việc kín trong thành. Cao Biền bèn thừa chế (dùng quyền được vua cho phép thay vua phong chức), trao cho hắn chức ngự sử đại phu (quan đứng đầu ngự sử đài, cơ quan can gián và vạch tội quan lại), kiêm chức đô tuần sát sứ các quân. Thế là hắn chiêu mộ đám lại viên ở phủ huyện trước đây phạm tội bị cách chức, chọn kẻ thâm hiểm, xảo quyệt, được hơn trăm người, trả lương hậu để sẵn sàng sai bảo. Mỗi tên lại có hơn mười tay chân, tung hoành khắp ngõ xóm, gọi là "sát tử" (bọn chuyên rình mò). Đến cả chuyện trong nhà sĩ phu hay dân thường, quát vợ mắng con, lời nói kín, câu nói lóng, không gì chúng không biết. Từ đó người đi đường gặp nhau chỉ dám đưa mắt nhìn, không dám nói. Ai khác ý hắn, dù giữ mình cẩn thận, im lặng, đoan chính, cũng không khỏi tai họa; mấy trăm nhà tan cửa nát nhà. Trong hàng tướng tá, ai nấy đều chụm chân nín thở vì sợ hãi. (Trích Yêu loạn chí)
Gia Cát Ân
Gia Cát Ân là viên lại được Cao Biền sủng ái, bè đảng của yêu nhân Lã Dụng Chi. Lúc đầu, khi Ân từ Bà Dương sắp đến Quảng Lăng, Dụng Chi nói trước với Cao Biền: "Ngọc Hoàng thấy lệnh công (tiếng tôn xưng bậc đại thần) làm bề tôi ở cõi người đã lâu, việc cơ yếu có phần bỏ trễ, lại bị vua đương thời trách phạt (?), nên sai một vị tôn thần bên cạnh xuống làm cánh tay giúp lệnh công trên đường tu đạo, chẳng bao lâu sẽ giáng xuống. Lệnh công nên khéo đối đãi; nếu muốn ngài ấy không bỏ đi thì cũng có thể dùng một chức vụ tốt ở cõi người để giữ chân." Hôm sau Ân quả nhiên đến, đội khăn mặc áo vải thô ra mắt Cao Biền ở đình Bích Quân. Dáng vẻ yêu quái, lời lẽ biện bác dối trá tuôn ra như ong vỡ tổ, bảo rằng có thể ngồi một chỗ mà gọi thần tiên, đổi ngay nóng lạnh. Cao Biền không lường được hắn, đối đãi như thần linh, gọi là "Gia Cát tướng quân". Mỗi khi thong thả nơi tiệc rượu, nghe hắn kể chuyện quái lạ, Cao Biền suốt ngày quên mệt.
Từ đó hắn được thăng dần lên chức quan trọng trong ngành diêm thiết (cơ quan nhà nước nắm độc quyền muối và sắt), gom góp tiền của đến mấy chục vạn quan (mỗi quan là một xâu nghìn đồng). Sự hung tà, thâm hiểm, yêu quái của hắn đến Dụng Chi cũng không bằng. Có phú thương tên Chu Sư Nho, nhà cửa, vườn hoa, lầu gác lạ đẹp nhất Quảng Lăng. Ân muốn chiếm, Sư Nho không chịu. Một hôm Ân nói với Cao Biền: "Trong thành sẽ có yêu khí nổi lên; nếu để nó đắc chí thì tai họa không phải lũ lụt, hạn hán hay binh đao sánh được." Cao Biền hỏi: "Phải làm sao?" Ân đáp: "Phải ngay tại chỗ đó lập trai đàn (đàn cúng chay của Đạo giáo), mời linh quan (thần tướng giữ phép trong Đạo giáo) trấn giữ." Rồi hắn chỉ ngay nhà Sư Nho làm nơi lập đàn. Cao Biền sai quân đuổi cả nhà Sư Nho ra. Hôm ấy mưa tuyết đổ xuống, bùn lầy ngập lối, bọn thi hành quất roi thúc ép; Sư Nho dắt díu già trẻ lê lết ngoài đường, người xem không ai không sững sờ. Ân dời cả họ mình đến ở nhà ấy.
Chân Ân vốn bị phong thư (nhọt độc lở loét, theo y học xưa do khí độc gió gây ra), đến lúc này càng nặng. Mỗi lần ngứa ngáy, hắn sai một đứa hầu gái hai tay gãi, đến chảy máu mới thôi. Cao Biền tính nghiêm, ưa sạch sẽ, đến cháu chắt cũng không được ngồi hầu; vậy mà chỉ riêng khi tâm sự với Ân thì lần nào cũng quên ăn bỏ ngủ, có khi ngồi kề gối sát nhau, chung chén chung bát. Gặp lúc nhọt bỗng phát, Ân cứ tha hồ gãi sờ, móng tay dính đầy máu mủ, Cao Biền vẫn cùng ăn uống, chẳng hề tỏ vẻ khó chịu. Người hầu có kẻ nói ra, Cao Biền bảo: "Thần tiên thường lấy cách này để thử người, các ngươi chớ để bụng."
Cao Biền có một con chó nhỏ, mỗi khi ngửi thấy mùi tanh hôi của Ân thì lại chạy đến gần. Cao Biền lạ vì nó quen thân như vậy. Ân cười nói: "Tôi thường thấy nó trước mặt Ngọc Hoàng ở cung Đại La (cõi trời cao nhất theo Đạo giáo); xa cách mấy trăm năm mà nó vẫn còn nhận ra." Những chuyện bịa đặt của hắn phần nhiều như thế. Cao Ngu thường nói với người khác: "Biết đâu hắn chẳng phải là oan gia sẽ khiến cả họ ta bị diệt."
Ân tính nóng nảy, tàn bạo; coi viện Dương Châu (sở quản muối sắt ở Dương Châu) mới hai tháng mà trong mấy trăm quan lại, gần một nửa đã bị đánh roi vào lưng. Năm Quang Khải thứ hai, triều đình tiếm ngụy (triều đình do kẻ cướp ngôi dựng lên) phong Ân kiêm chức ngự sử trung thừa (phó quan của ngự sử đài), lại ban kim tử (áo tía cùng túi đeo cá vàng, dấu hiệu quan phẩm cao). Đến khi thành bị phá, hắn trốn đến Loan Đầu thì bị lính tuần bắt được; dưới lưng hắn mang mấy cân vàng và hai chiếc đai bằng sừng tê thông thiên (loại sừng tê giác quý có đường vân chạy suốt). Giải vào thành, dân chúng tụ lại xem, thay nhau nhổ vào mặt, giật nhổ tóc mai, chốc lát rụng sạch. Án xử xong, hắn bị hành hình ở phía nam cầu Hạ Mã: đánh hơn trăm gậy rồi thắt cổ mà vẫn chưa tắt thở. Vừa lúc mẹ của Tất Sư Đạc (viên tướng nổi dậy chiếm thành Dương Châu) từ tử thành (thành trong) về nhà, đi ngang pháp trường, người ta bèn đỡ hắn dậy để tránh đường; hắn tỉnh lại dưới chân cầu. Kẻ cầm gậy liền lấy cây gỗ lớn đánh gục, đợi đoàn tùy tùng đi qua rồi lại hành hình như trước.
Lúc Ân mới được trọng dụng, tiếng kiêu căng của hắn chẳng bao lâu đã đồn khắp xa gần. Người trong họ tranh nhau khuyên hắn khiêm nhường. Ân nói: "Đàn ông chỉ lo không thỏa được chí; đã được rồi thì phải sống cho giàu sang. Đời người há có ai chết hai lần?" Đến đây hắn quả nhiên bị hành hình hai lần. Xác bị vứt bên đường, kẻ thù khoét mắt, cắt lưỡi; bọn trẻ con ném gạch đá vào, chốc lát chất cao như núi. (Trích Yêu loạn chí)
Lại một chuyện nữa
Những năm cuối đời, Cao Biền mê thuật thần tiên. Bọn Lã Dụng Chi, Trương Thủ Nhất, Gia Cát Ân đều nói mình sai khiến được quỷ thần, biến ra được vàng; Cao Biền rất tin, bèn giao cho chúng việc chính sự. Bọn Dụng Chi kéo bè kết đảng, tha hồ làm điều phi pháp. Về sau chúng lại lo những kẻ lắm miệng tiết lộ chuyện, nên nói với Cao Biền: "Bậc cao chân thượng thánh (các vị tiên thánh bậc cao) muốn giáng xuống không khó; chỉ e người học đạo để chân khí (khí gốc tinh thuần trong người tu đạo) hao hụt chút ít thì linh chú (câu chú thiêng) sẽ mất hiệu nghiệm." Cao Biền nghe vậy cho là thật, bèn dứt hết việc đời, xa lánh thê thiếp; khách khứa, tướng tá, quan lại không ai được gặp nữa. Nếu có việc bất đắc dĩ thì bắt người đó tắm gội trước, trai giới (ăn chay, kiêng cữ để thân tâm thanh sạch), đến cung Tử Cực để đạo sĩ làm lễ trừ điều xấu, gọi là "giải uế" (giải trừ ô uế), rồi mới được gặp; lạy xong vừa đứng dậy đã bị dẫn ra. Từ đó trong ngoài cách biệt, kỷ cương ngày một rối loạn. Bọn Dụng Chi nhân thế tha hồ ra uy, ban ơn, coi như không có ai. Năm tháng lâu dần, gốc rễ của chúng càng vững chắc.
Dụng Chi tự xưng là Bàn Khê chân quân (Bàn Khê là nơi Khương Tử Nha ngồi câu cá; ý tự nhận là Khương Tử Nha đã thành tiên), Trương Thủ Nhất là Xích Tùng Tử (vị tiên thời thượng cổ), Gia Cát Ân xưng là tướng quân; lại có một kẻ tên Tiêu Thắng thì được gọi là phò mã của Tần Mục Công (tức Tiêu Sử, người thổi tiêu lấy công chúa Lộng Ngọc rồi cùng bay lên tiên). Tất cả đều nói mình được Thượng đế sai xuống làm bạn tu đạo cho lệnh công. Những chuyện quê kệch hoang đường của chúng phần nhiều như thế.
Trước huyện Giang Dương có một ngôi miếu nhỏ thờ thần đất. Hồi còn nghèo hèn, Dụng Chi thường ở nhờ trong nhà ông đồng của miếu; mọi việc làm gì cũng khấn xin rồi mới làm. Đắc chí rồi, hắn bảo là nhờ thần ngầm giúp, bèn sửa sang tôn tạo, hành lang vòng vèo, phòng ốc khúc khuỷu, lầu trang điểm, điện ngủ hơn trăm gian, thợ nề thợ mộc đều chọn người giỏi nhất Giang Nam. Mỗi khi có việc quân lớn thì cúng bằng lễ thiếu lao (lễ cúng dùng một dê, một lợn). Dụng Chi và Thủ Nhất đều nói được thần ưu ái; hễ Cao Biền có điều gì cầu xin kín thì sai hai người đến chuyển lời.
Năm Trung Hòa thứ nhất, Dụng Chi cho rằng thần tiên thích ở trên lầu, xin dựng lầu Nghênh Tiên ở phía bắc dinh thự, vắt ngang qua sông. Tiếng búa rìu ngày đêm không dứt, tốn mấy vạn quan tiền, nửa năm mới xong. Từ khi làm xong cho đến lúc thất bại, Cao Biền chưa từng lên chơi một lần; then khóa vẫn còn nguyên cho đến khi lầu thành tro. Mùa đông năm ấy lại dựng gác Diên Hòa ở phía tây đại sảnh (?), gồm bảy gian, cao tám trượng, đều trang sức bằng châu ngọc, cửa sổ chạm như lụa, cửa ra vào như thêu, gần như không phải sức người làm nổi. Mỗi sáng đốt hương quý, bày báu vật lạ để cầu Vương Mẫu (Tây Vương Mẫu, vị nữ tiên đứng đầu các tiên nữ) giáng xuống. Đến khi Tất Sư Đạc làm loạn, có người leo lên gác, thấy trên đài hoa sen ở ô trần chạm khắc (khoảng trần trang trí ở giữa mái) có hai mươi tám chữ:
"Gác Diên Hòa cao vút chọc mây,
Nói khẽ còn ngờ Thái Ất (vị thần tối cao trên trời) nghe thấy.
Đốt hết hương giáng chân (loại hương dùng để mời tiên giáng xuống) chẳng nên chuyện gì,
Mở cửa ra lại đón được Tất tướng quân."
Đây gần như là thi yêu (bài thơ báo trước điềm quái gở).
Dụng Chi công nhiên nói mình qua lại với thượng tiên. Mỗi khi ở trước mặt Cao Biền, hắn lúc thì quát mắng gió mưa, lúc thì ngoảnh lại vái lên không trung, bảo là thấy các vị tiên qua lại bên ngoài; Cao Biền liền vái theo. Dụng Chi chỉ trỏ lăng xăng, chẳng chút hổ thẹn. Người hầu cận hơi có lời khác ý là chết ngay, chưa kịp quay gót. Ai thấy cũng không hiểu cớ sao, chỉ biết đấm ngực mà không dám mở miệng.
Dụng Chi bỗng nói Hậu Thổ phu nhân (nữ thần cai quản đất đai) linh... (?) sai sứ đến chỗ hắn mượn binh mã, cùng bộ Thái Bạch âm kinh (sách binh pháp) do Lý Thuyên soạn. Cao Biền vội ra lệnh cho hai huyện bắt dân góp mấy nghìn tấm chiếu lau, vẽ thành hình quân lính mặc giáp, sai Dụng Chi đem đốt ở sân miếu; lại dùng giấy năm màu chép mười bản Thái Bạch âm kinh đặt bên cạnh tòa thần. Lại nặn trong màn của phu nhân một pho tượng thiếu niên áo xanh, gọi là Vi Lang. Miếu làm xong, có người đề một bài thơ bảy chữ lên xà nhà dãy hiên phía tây:
"Bốn biển binh đao vẫn chưa yên,
Uổng công Hoài Hải đắp tạc dáng hình.
Cửu Thiên Huyền Nữ (?) (vị nữ thần truyền binh pháp) còn chẳng đáng tin,
Hậu Thổ phu nhân há có linh thiêng.
Một dải mây đẹp lấn tóc mai xanh biếc,
Hai hàng núi cao phẩy nét mày thanh.
Chàng Vi tuổi trẻ ham chuyện nhàn tản,
Trên án thôi đừng khoe sách Thái Bạch kinh."
Những kẻ hiếu sự tranh nhau truyền đọc.
Năm ấy có chiếu vua cho dựng sinh từ (đền thờ người còn sống) cho Cao Biền ở Quảng Lăng, kèm bia đá khắc lời ca tụng. Người trong châu được sai đi lấy đá làm bia ở Tuyên Thành. Khi đá về đến viện Dương Tử, Dụng Chi một đêm sai người lén dùng năm mươi con bò đực thiến kéo đến phía nam châu, đục tường, bắc cầu qua hào, chuyển vào trong thành; đến sáng hàng rào đã sửa lại như cũ. Rồi hắn bảo huyện Dương Tử trình lên phủ rằng đêm qua đá bia không biết đi đâu mất, bèn treo thưởng tìm kiếm. Đến tối thì nói đá đã bị thần nhân dời ra phố chợ. Cao Biền rất kinh ngạc, bèn dựng bên cạnh một cột gỗ lớn, trên viết chữ vàng: "Không nhờ sức người, tự nhiên mà đến." Lập tức sai quân hai đô (đơn vị quân) mang binh khí, trống nhạc rước vào đình Bích Quân. Đến chỗ Tam Kiều đông đúc, bọn chúng cố ý chôn đá để cản, giả nói người và bò kéo không nhúc nhích. Cao Biền bèn viết mấy chữ triện bằng son dán lên bia; chốc lát đá cản được dỡ đi, bia mới đi được. Người xem bảo nhau: "Bia động rồi!" Người hiểu biết thì ghét điều ấy. Hôm sau, có một bà lão quê ở Dương Tử đến trình đơn với phán quan (viên quan giúp việc xét xử) của phủ, nói: "Đêm qua lý trưởng mượn bò cày đi kéo bia, làm bò bị què chân." Xa gần nghe chuyện, ai cũng cười ngả nghiêng. Đến khi mất thành, quân của Tất Sư Đạc rốt cuộc tiến vào từ chính chỗ tường đã bị đục đổ ấy.
Cao Biền thường không hòa thuận với thừa tướng Trịnh công. Dụng Chi biết thế, bỗng nói: "Vừa nhận được thư của thượng tiên, rằng trong hàng tể chấp (các đại thần nắm quyền chính ở triều) có kẻ ngầm mưu hại lệnh công, sai một hiệp khách đến, đêm nay sẽ tới." Cao Biền kinh hãi không thôi, hỏi kế Dụng Chi. Dụng Chi nói: "Trương tiên sinh thuở trẻ từng học thuật này với Nhiếp phu nhân ở xóm Thâm Tỉnh (tức Nhiếp Ẩn Nương, nữ kiếm khách đời Đường), gần đây không biết còn làm nữa không. Nếu còn, chỉ cần mời người ấy chống đỡ thì không kẻ nào không tan xương nát thịt." Cao Biền lập tức gọi Thủ Nhất đến nói chuyện. Thủ Nhất đáp: "Lão phu lâu rồi không chơi trò này, chân tay đã lụt nghề; nhưng vì lệnh công thì có gì mà không được." Đến kỳ hẹn, Cao Biền mặc áo đàn bà, nấp ở phòng khác; Thủ Nhất nằm trong phòng ngủ của Cao Biền. Nửa đêm, hắn ném một vật bằng đồng sắt (?) xuống bậc thềm, kêu leng keng, rồi lấy máu trong túi da rảy khắp sân, cửa, mái hiên, làm như vừa có đánh nhau. Hôm sau Cao Biền khóc mà tạ ơn Thủ Nhất: "Ơn tiên sinh cứu sống, thật như xương khô lại mọc thịt." Rồi đích thân sai xe chở vàng ngọc cùng đai sừng tê thông thiên đến đền công.
Huyện úy (quan coi việc trị an của huyện) Giang Dương họ Tiết, không rõ tên, cũng là bè đảng của Dụng Chi. Một hôm bỗng báo với Cao Biền: "Đêm qua đi tuần đến trước miếu Hậu Thổ, thấy vô số âm binh (lính của cõi âm). Trong đó có một người nói: 'Vì ta báo với Cao vương: phu nhân sai ta đem mấy trăm vạn quân đi tuần khắp cõi này, mong vương chớ lo giặc khác xâm phạm.' Nói xong thì biến mất." Bọn yêu nhân nghe vậy rất vui mừng, tranh nhau đem vàng lụa tặng hắn. Chẳng bao lâu, chúng tâu xin cho Tiết làm huyện lệnh Lục Hợp.
Dụng Chi lại khắc gỗ thành một bàn chân người khổng lồ, dài ba thước năm tấc. Lúc ấy mưa lâu vừa tạnh, ban đêm hắn đem in vào rừng bách sau điện miếu Hậu Thổ và trước huyện Giang Dương, dấu chân trông như có kẻ đang đọ sức. Hôm sau Dụng Chi nói với Cao Biền: "Đêm qua có thần nhân đánh nhau trong miếu phu nhân. Dụng Chi tôi đã sai âm binh đuổi đi, chúng đã qua sông rồi. Nếu không thì Quảng Lăng suýt (?) thành biển sóng." Cao Biền kinh hãi, bèn đem hai mươi cân vàng tặng Dụng Chi.
Về sau, con ngựa Cao Biền yêu quý bị chết, người nuôi ngựa sợ mắc tội, đến cầu cứu Dụng Chi. Dụng Chi bèn vào gặp Cao Biền nói: "Tướng nhà Tùy là Trần Cảo Nhân, Dụng Chi tôi có việc sai ông ấy đến Hoài Đông; Cảo Nhân than không có ngựa, xin mượn tạm con Đại Ô của lệnh công (tên con ngựa tốt của Cao Biền)." Chốc lát, viên coi chuồng ngựa báo: "Con Đại Ô đổ mồ hôi đen." Cao Biền thong thả đáp: "Ta đã cho đại tư đồ (tước hiệu tôn xưng Trần Cảo Nhân khi được thờ làm thần) mượn rồi." Lát sau có tin ngựa chết.
Trước đó, Tiêu Thắng đút tiền cho Dụng Chi, xin được coi giám Diêm Thành (sở quản việc làm muối ở Diêm Thành). Cao Biền vì người đương nhiệm có thành tích nên lưỡng lự chưa biết nên giữ hay thay. Dụng Chi nói: "Dùng Thắng coi Diêm Thành không phải vì Thắng. Hôm qua nhận được thư thượng tiên, rằng có một thanh bảo kiếm dưới giếng ở Diêm Thành, phải dùng linh quan mới lấy được; vì Thắng là người bên cạnh thượng tiên nên muốn sai đi đó thôi." Cao Biền cúi đầu ngẩng đầu mà ưng thuận. Thắng đến giám được mấy tháng thì đặt một con dao găm bằng đồng trong hộp đem dâng Cao Biền. Dụng Chi cúi lạy nói: "Đây là vật Bắc Đế (vị thần cai quản phương bắc, chuyên trừ tà ma) đeo bên mình; có được nó thì trong vòng trăm dặm, năm loại binh khí không dám phạm tới." Cao Biền rất lấy làm lạ, bèn nạm ngọc báu, thường đặt ở góc chỗ ngồi.
Bấy giờ Quảng Lăng mưa lâu, Dụng Chi nói với Cao Biền: "Đất này lẽ ra có hỏa tai, trong thành ngoài lũy đều phải thành tro. Gần đây tôi đã sai độc long dưới núi Kim Sơn làm mưa nhỏ cho thấm ướt; từ nay tuy không cháy lớn, nhưng vẫn không tránh khỏi vài vụ nhỏ gây kinh động." Thế là đêm nào Dụng Chi cũng lén sai người phóng hỏa, đền hoang nhà nát không còn cái nào.
Cao Biền từng được truyền bí pháp của Đạo gia, Dụng Chi và Thủ Nhất không thêm được gì. Chúng bèn khắc một phiến đá xanh hình như cái hốt (tấm thẻ quan cầm tay khi vào chầu), nổi lên hình rồng rắn uốn lượn gần thành chữ: "Ngọc Hoàng trao cho Bạch Vân tiên sinh Cao Biền", rồi ngầm sai người hầu đặt lên kỷ hương ở viện An Đạo. Cao Biền thấy thì mừng rỡ khôn xiết. Dụng Chi nói: "Ngọc Hoàng vì công đốt hương tu luyện của lệnh công đã rõ rệt, nên đặc biệt ban mệnh này. Tính ra xe loan (xe tiên do chim loan kéo) (?) chẳng bao lâu sẽ giáng xuống. Bọn tôi lúc này hạn bị đày xuống trần đã mãn, sẽ được theo cờ phướn nghi trượng của ngài cùng về cõi tiên. Ngày sau trên tiệc Dao Trì (ao ngọc nơi Tây Vương Mẫu mở tiệc đãi các tiên), đây cũng là một chuyện cũ ở cõi người để kể." Nói xong cười vui không dứt, rồi cùng nhau lên gác Diên Hòa, bày rượu thịt vui chơi thỏa thích mới thôi.
Về sau, trong sân viện An Đạo, chúng khắc gỗ làm một con hạc (?) to như con ngựa nhỏ, có yên cương; bên trong đặt máy móc, người nào đến gần thì nó vụt cử động như muốn bay. Cao Biền từng mặc áo lông vũ (áo của người tu tiên) cưỡi lên, ngẩng nhìn trời rộng, có ý muốn bay bổng. Từ đó, ông nghiêm cẩn làm lễ trai tiếu (lễ cúng tế cầu đảo của Đạo giáo), luyện kim đan (thuốc tiên luyện từ khoáng chất trong lò), tiêu tốn tiền của hàng vạn; ngày qua tháng lại, rốt cuộc chẳng thấy ứng nghiệm gì. (Trích Yêu loạn chí)
Đổng Xương
Trước khi Đổng Xương tiếm xưng đế hiệu, có một ông lão ở huyện Sơn Âm giả bộ dâng lời với Xương: "Nay đại vương cai trị tốt, ơn khắp dân chúng; mong ngài làm vua muôn tuổi ở đất Việt để ban phúc cho muôn dân. Ba mươi năm trước tôi đã nghe một bài đồng dao, nay đúng hệt, nên đến dâng lên." Lời rằng: "Muốn biết họ thánh nhân: nghìn dặm cỏ xanh xanh (chữ 'nghìn' và chữ 'dặm' chồng lên nhau, thêm bộ 'cỏ' ở trên thì thành chữ Đổng); muốn biết tên thánh nhân: mặt trời mọc trên chữ 'viết' (chữ 'nhật' đặt trên chữ 'viết' thì thành chữ Xương)." Xương được lời ấy thì cả mừng, nhân đó đọc to lên mà nói: "Mệnh trời đã về ta từ lâu, việc ta làm là việc lớn vậy!" Rồi tặng ông lão trăm tấm lụa, lại miễn thuế cho ông.
Trước đó Xương đã sai đạo sĩ Chu Tư Viễn lập đàn tế Thượng đế. Bỗng một đêm, Tư Viễn nói có thiên phù (lá bùa của trời) rơi xuống trong mưa, giấy xanh chữ đỏ (?), chữ lại không đọc được. Tư Viễn nói đó là mệnh trời trao cho họ Đổng. Lại có Vương Thủ Chân, người đời gọi là Vương Bách Nghệ (Vương trăm nghề), cực kỳ khéo tay. Lúc mới dựng sinh từ cho Xương, việc tạc tượng, nặn vẽ hình các quan thuộc, bày lính hầu, trông như thần linh, đều do Bách Nghệ làm. Những trò yêu quái giả dối khi ấy đều do Bách Nghệ bày ra mê hoặc người.
Xương thường nói: "Con [thỏ] lên giường vàng (?), là ứng vào ta đấy (?)." (Thỏ ứng với chi Mão.) "Ta sinh năm Mão (Mão: chi thứ tư trong mười hai địa chi dùng để ghi năm, tháng, ngày, giờ; ứng với con thỏ, người Việt gọi là con mèo). Năm tới lại là năm Mão, ngày mồng hai tháng hai cũng là Mão, tức là năm Mão, tháng Mão, ngày Mão; lại chọn giờ Mão nữa. Cơ nghiệp muôn đời lợi ở chỗ ấy."
Ngày mồng hai tháng hai năm Càn Ninh thứ hai, Xương dẫn mấy vạn quân lính và dân chúng, tiếm dùng cổn miện (áo thêu rồng và mũ miện có rèm ngọc, lễ phục chỉ vua mới được mặc) cùng nghi vệ của vua, lên lầu cổng tử thành, đại xá trong cõi, đặt quốc hiệu giả là La Bình, niên hiệu Thiên Sách, tự xưng là thánh nhân. Hắn bảo các quan thuộc, tướng tá đều hô "Thánh nhân vạn tuế", cúi mình tâu rằng (vân vân). Tâu xong, họ lại định làm lễ vũ đạo (múa lạy theo nghi thức chầu vua), Xương liền luôn miệng ngăn lại: "Các khanh nói nhiều lời thế, đè đến nỗi trẫm nhức cả đầu!" (Vì cái mũ trời do thợ địa phương làm hơi nặng nên mới có câu ấy.) Người đương thời nghe chuyện đều cười ồ. (Trích Cối Kê lục)
Thái Bình quảng ký, quyển 290
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn được biên soạn theo lệnh vua nhà Thanh)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video