Thái Bình Quảng Ký, quyển hai trăm chín mươi sáu
Thần, phần sáu
Thần núi Thái Thất; Hoàng Miêu; Cung Song
Tiêu Tổng; Tiêu Nhạc; Nhĩ Chu Triệu
Thần Tưởng Đế; Lâm Nhữ hầu Du; Âm Tử Xuân
Miếu núi Tô Lĩnh; Lư Nguyên Minh; Đổng Thận
Lý Tĩnh
Thần núi Thái Thất
Thời vua Thái Vũ nhà Hậu Ngụy, trong núi Thái Thất ở Tung Dương có một pho tượng thần quý, dài vài tấc, thỉnh thoảng hiện ra. Trong niên hiệu Thái Hòa đời vua Hiếu Văn, có người đến miếu này để tránh bệnh sốt rét. Người ấy thấy vua Thái Vũ (khi ấy đã mất từ lâu) đến thăm thần, nhân đó nói: "Hôm nay ta chầu Thiên Đế (vị vua trên trời). Thiên Đế cho dời đô về Lạc Dương, sẽ giữ được bốn trăm năm." Thần nói: "Hôm qua ta đã nhận được thiên phù (văn thư có ấn tín của trời, ghi mệnh trời) rồi." Thái Vũ ra về, thần bảo những người hầu hai bên: "Tính kẻ rợ vốn hà khắc, tham lam. Thiên phù chỉ ghi bốn mươi năm, hắn lại nhân đó nói thành bốn trăm." Năm sau vua Hiếu Văn dời đô về Lạc Dương, quả nhiên chỉ giữ được bốn mươi năm. (Trích từ "Quảng cổ kim ngũ hành ký")
Hoàng Miêu
Trong niên hiệu Nguyên Gia nhà Tống, Hoàng Miêu, người huyện Bình Cố, quận Nam Khang, làm lại (viên chức nhỏ giúp việc trong nha môn) ở châu. Được nghỉ phép, anh về nhà và ở quá hạn mới lên đường trở lại. Đi qua hồ Cung Đình, anh vào miếu khấn xin được miễn tội trễ hạn, lại xin được về nhà lần nữa. Anh hứa nếu mọi điều cầu xin đều thành thì sẽ dâng lợn và rượu tạ ơn.
Miêu đến châu thì mọi việc đều được như ý, bèn quay về nhà. Nhưng vì tiền bạc, hành trang ít ỏi nên anh không ghé miếu. Đi đến vùng ranh giới, anh cùng bạn đồng hành ghép thuyền đậu nghỉ qua đêm. Giữa đêm, thuyền bỗng tự trôi xuôi theo dòng nước, nhanh như gió. Đến canh tư đêm ấy, thuyền tới Cung Đình thì Miêu mới tỉnh, thấy trên thuyền có ba người đều mặc áo đen, cầm dây trói giữ mình.
Đêm ấy anh bị giải lên thềm miếu, thấy vị thần chừng bốn mươi tuổi, da vàng trắng, khoác áo gấm. Dưới xà nhà treo một viên ngọc to bằng viên đạn bắn chim, ánh sáng soi khắp nhà. Một người đứng ngoài cửa bẩm: "Hoàng Miêu người Bình Cố khấn hứa dâng lợn rượu rồi trốn về nhà. Theo lệnh bắt, nay đã giải đến." Thần ra lệnh phạt anh ba năm, phải bắt đủ ba mươi người.
Thần sai lại đưa Miêu vào chốn núi rừng hẻo lánh, khóa ngang lưng buộc vào cây, mỗi ngày cho ăn thịt sống. Miêu ngơ ngẩn, lo buồn, chỉ thấy lạnh, thân mình nổi mụn lở, khắp người mọc lông vằn. Qua mười ngày, lông phủ kín thân, mọc móng vuốt và nanh, tính nết chỉ muốn vồ cắn. Lúc ấy lại mới mở khóa thả ra, đi theo mọi nơi anh đi.
Trong ba năm, anh bắt được tất cả hai mươi chín người. Người tiếp theo phải bắt là một cô gái ở Tân Cam, nhưng cô thuộc dòng dõi nhà quan, xưa nay không ra khỏi nhà. Về sau, gặp lúc cô cùng chị em ra cửa sau sang nhà bà con, cô đi sau cùng nên anh bắt được. Vì cô gái này khó bắt nên kéo dài đến năm năm mới đủ số người.
Lại giải anh về miếu, thần bảo thả đi, rồi cho anh ăn cơm với muối. Lông trên mình dần rụng, râu tóc mọc trở lại, móng vuốt và nanh rụng hết rồi mọc ra cái mới. Qua mười lăm ngày, anh trở lại hình người, suy nghĩ cũng trở lại như thường. Lại đưa anh ra đường lớn.
Huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) gọi Miêu đến, bắt kể rõ mọi việc, rồi đối chiếu những người anh đã bắt trước sau, hỏi khắp các nhà thì đều khớp cả. Đùi anh từng bị (?) làm bị thương, vết sẹo vẫn còn. Miêu về nhà được tám năm thì mắc bệnh dịch theo mùa mà chết. (Trích từ "Thuật dị ký")
Cung Song
Ở làng phía tây sông Hán, đất Tương Dương, có một ngôi miếu tên là Thổ địa chủ phủ quân (vị thần cai quản đất đai một vùng), rất linh nghiệm. Cuối niên hiệu Vĩnh Nguyên nhà Tề, Cung Song làm quận thú (quan đứng đầu một quận) quận Phùng Dực. Ông không tin thần, khi đi qua thấy miếu này liền dẫn người đến đốt. Bỗng có gió xoáy cuộn lửa lên, hai vật vọt ra hóa thành đôi chim xanh, bay vào hai mắt Cung Song. Hai mắt ông lập tức đau nhức, toàn thân nóng hầm hập, đến sáng thì chết. (Trích từ "Hán Miện ký")
Tiêu Tổng
Tiêu Tổng, tên chữ là Ngạn Tiên, là con của Tiêu Côi, người anh họ cùng dòng tộc với Thái Tổ nhà Nam Tề. Lúc trẻ, Tổng được Thái Tổ coi trọng vì giỏi văn chương. Khi ấy Thái Tổ đã làm thừa tướng (quan đứng đầu triều đình) nhà Tống, bảo Tổng: "Cháu thông minh, nhanh nhạy, làm quan không cần chờ đủ thâm niên. Khi ta thành công, nhất định sẽ tiến cử cháu làm Thái tử chiêm sự (quan đứng đầu phủ của Thái tử, coi mọi việc trong cung Thái tử)." Ông lại nói: "Vì sợ bị người ta nghi ngờ nên ta chưa thể làm theo ý mình được."
Tổng nói: "Nếu (?) nói thẳng ra thì đâu chỉ có chức ấy." Thái Tổ nói: "Lời ấy ngông cuồng, trái đạo, hãy cẩn thận giữ miệng. Lòng ta vẫn áy náy, chưa quên cháu đâu." Tính Tổng vốn khác người, không chơi với kẻ kém hơn mình.
Tổng từ Kiến Nghiệp về Giang Lăng. Sau niên hiệu Nguyên Huy của Hậu Phế đế nhà Tống, bốn phương nhiều loạn lạc. Nhân đi chơi hẻm núi Minh Nguyệt, Tổng mê phong cảnh nơi ấy nên nấn ná ở lại nhiều năm, thường gối đầu lên đá, súc miệng bằng nước suối dưới hẻm núi (sống ẩn dật nơi núi rừng).
Một hôm cuối xuân, Tổng bỗng nghe dưới rừng có người gọi "Tiêu khanh" mấy tiếng. Giật mình ngoảnh lại, ông thấy cách tảng đá mình ngồi hơn bốn mươi bước có một cô gái cầm hoa vẫy gọi. Tổng thấy lạ trong lòng, lại vốn biết nơi này có thần nữ, liền đi theo. Nhìn dung mạo, cô chừng tuổi cài trâm (khoảng mười lăm tuổi, tuổi con gái đến thì lấy chồng). Áo cô mặc không phải thứ trần gian có, hương cô đeo không phải thứ người đời từng biết. Cô nói với Tổng: "Tiêu lang qua đây chưa từng được mời. Nay may gặp buổi đẹp trời, chúng ta có duyên ước được chung chăn gối."
Tổng ngẩn ngơ đi theo hơn mười dặm thì thấy bên khe nước có cung điện, lầu đài rất uy nghiêm. Hai bên cổng cung có hai mươi thị nữ, đều mười bốn, mười lăm tuổi, ai cũng mang dáng thần tiên. Giường chiếu, áo quần, đồ chơi nơi ấy đều không phải thứ trần gian có. Tổng trong lòng cũng mừng, suốt đêm quấn quýt bên nhau đến sáng.
Bỗng nghe chim núi hót buổi sớm, suối đá róc rách trong trẻo, Tổng ra cửa đến bên hiên, định nhìn lại đường cũ, thì thấy mây khói còn dày, vầng trăng tàn ở phía tây. Thần nữ nắm tay Tổng nói: "Người nơi trần gian, gái chốn thần tiên, cuộc vui đêm nay muôn năm mới có một lần." Tổng nói: "Gái chốn thần tiên đâu phải điều người trần thường dám mong."
Thần nữ nói: "Thiếp thật là thần núi này. Thượng Đế ba trăm năm mới thay một lần, không giống quan ở nhân gian. Sang năm thiếp mới mãn hạn, sau khi thay sẽ sinh ra ở nơi khác. Nay thiếp cùng chàng kết hợp cũng có nhân duyên, nhưng không thể nói ra." Nói xong thì từ biệt. Thần nữ cầm một chiếc nhẫn ngọc nói: "Đây là vật thiếp vẫn đeo, chưa từng rời tay. Nay vĩnh biệt, lẽ nào không tặng chàng. Mong chàng đeo vào ngón tay, nhớ kỹ đừng quên." Tổng nói: "May được nàng đoái thương ghi nhớ, cảm động và tiếc nuối càng thêm sâu. Ta sẽ giữ vật này trong lòng, suốt đời coi là báu vật."
Trời dần sáng, Tổng lạy từ biệt, gạt lệ mà chia tay. Nắm tay nhau ra đến cửa thì đã thấy đường đi rõ ràng. Tổng xuống núi được mấy bước, ngoảnh lại nhìn chỗ đã ngủ đêm qua thì rõ ràng là đền thờ Thần nữ núi Vu.
Ngày khác, Tổng mang chiếc nhẫn ngọc đến Kiến Nghiệp, nhân đó kể chuyện với Trương Cảnh Sơn. Cảnh Sơn kinh ngạc nói: "Ta từng đi chơi Vu Giáp (hẻm núi Vu), thấy trên ngón tay thần nữ có chiếc nhẫn ngọc này. Người đời truyền rằng Lý hậu, vợ vua Giản Văn đế nhà Tấn, từng nằm mộng đi chơi Vu Giáp, gặp thần nữ. Thần nữ xin hoàng hậu chiếc nhẫn ngọc. Tỉnh dậy, hoàng hậu tâu với vua, vua sai sứ mang nhẫn ban cho thần nữ. Chính mắt ta đã thấy nó trên ngón tay thần nữ, nay ông lại có được, quả là người khác thường trên đời."
Cuối niên hiệu Kiến Nguyên đời Thái Tổ nhà Tề, Tổng mới được triệu vào triều, chưa kịp đi thì vua băng. Thế Tổ lên ngôi, Tổng nhiều lần làm Trung thư xá nhân (quan ở sảnh Trung thư, lo soạn thảo chiếu lệnh của vua). Trước đó, khi Tổng làm Trị thư ngự sử (quan ngự sử chuyên xét xử, can gián dựa trên văn thư, luật lệ), đi thuyền qua Giang Lăng, bỗng nhớ chuyện thần nữ, buồn bã không vui, bèn làm bài thơ:
"Năm xưa khách dưới núi đá,
Thoáng chốc đã thành chuyện cũ xưa;
Luống nhớ người dưới trăng sáng,
Mong được ướt mưa núi Vu."
(Mưa núi Vu: thần nữ núi Vu sáng làm mây, chiều làm mưa, ý chỉ cuộc ân ái với thần nữ.) (Trích từ "Bát triều cùng quái lục")
Tiêu Nhạc
Trong niên hiệu Kiến Vũ đời vua Minh đế nhà Tề, có thư sinh Tiêu Nhạc đi từ Tì Lăng, đậu thuyền trước miếu Diên Lăng Quý Tử (miếu thờ Quý Trát, công tử nước Ngô thời Xuân Thu, được phong ở đất Diên Lăng) để ngắm trăng. Bỗng có một cô gái mười sáu, mười bảy tuổi, theo sau là ba bốn thị nữ, ai nấy đều đẹp tuyệt trần. Cô ném quả quýt vào lòng Nhạc (cách tỏ tình). Nhạc lấy làm lạ, hỏi tên họ, cô đáp là họ Cát.
Nhạc mời cô vào thuyền, bày rượu, cùng nhau ca hát yến tiệc. Đến sáng, cô xin đi, Nhạc rất bùi ngùi. Nhạc đứng trên thuyền nhìn theo, thấy trước miếu có năm sáu cô gái ra đón, cười đùa rồi cùng lúc đi vào trong miếu. Nhạc lấy làm lạ. Đến khi trời sáng hẳn, anh sửa sang áo mũ vào miếu Diên Lăng, thấy trên vách phía đông có ghi "Cô gái ở tòa thứ ba". Anh nhìn kỹ rồi bật cười: quả đúng là cô gái đã ngủ cùng mình đêm qua, các thị nữ hai bên cũng chính là những người đi theo cô. Trên bức tranh vách có đề: "Thần Đông Hải Cô". (Trích từ "Bát triều cùng quái lục")
Nhĩ Chu Triệu
Vua Hiếu Trang đế nhà Hậu Ngụy đã giết Nhĩ Chu Vinh. Con của Vinh là Triệu từ Phần Châu dẫn kỵ binh đánh kinh đô Lạc Dương. Quân của Triệu từ cầu sông Hà Lương vượt sang phía tây, đánh úp kinh thành. Trước đó, bên sông có một người nằm mộng thấy thần bảo: "Nhà Nhĩ Chu sắp qua sông, ta dùng ngươi làm Ba tân lệnh (chức quan coi bến sông), ngươi hãy làm cho mạch nước rút xuống." Khi Triệu đến nơi, thấy một người tự nói biết chỗ nước sâu, chỗ nước cạn, cắm cỏ làm dấu dẫn đường, rồi bỗng biến mất. Quân của Triệu bèn lội qua sông, không bao lâu thì chiếm được kinh đô và giết vua Trang đế. (Trích từ "Bắc sử")
Thần Tưởng Đế
Nhà Lương gặp hạn hán nặng, vua xuống chiếu cầu mưa ở miếu thần Tưởng Đế (thần núi Chung Sơn, vốn là Tưởng Tử Văn đời Hán, được tôn làm Tưởng Đế), suốt trăm ngày mà trời không mưa. Vua giận, cho chở lau sậy đến định đốt cả miếu lẫn tượng thần. Hôm ấy trời quang tạnh. Khi sắp châm lửa, ngay trên tượng thần bỗng có đám mây như chiếc lọng. Chốc lát mưa dữ đổ xuống, các cung điện trong hoàng cung đều tự rung chuyển. Vua sợ hãi, cho người phi ngựa mang chiếu đuổi theo, ra lệnh dừng lại. Một lát sau mọi thứ lại yên.
Từ đó vua tin thần rất sâu. Từ khi lên ngôi, vua chưa từng đến miếu này, nay bèn sắp đủ xe kiệu, nghi trượng, cùng các quan trong triều đến bái yết. Lúc ấy tướng nhà Ngụy là Dương Đại Nhãn đem quân đến đánh Chung Ly. Thần Tưởng Đế đáp lại chiếu của vua, hứa nhất định sẽ giúp. Rồi đó trời không mưa mà nước sông vẫn dâng lên sáu bảy thước, quân Lương bèn đại thắng quân Ngụy, ấy là nhờ sức của thần. Sau khi thắng trận trở về, chân các tượng người và ngựa trong miếu đều dính bùn ướt, người lúc ấy ai cũng tận mắt trông thấy. (Trích từ "Nam sử")
Lâm Nhữ hầu Du
Lâm Nhữ hầu Du, người trong hoàng tộc, làm thái thú (quan đứng đầu một quận) Ngô Hưng. Ông tính phóng khoáng, kết giao với vị thần ở miếu Sở vương, cùng uống rượu đến cả một hộc. Mỗi lần cúng tế, ông đều vui hết mức, uống say mềm, và tượng thần cũng có vẻ mặt say rượu. Ông cầu gì thần cũng ứng nghiệm.
Về sau ông làm thứ sử (quan đứng đầu một châu) Ích Châu. Khi ấy người Giang Lăng là Tề Cẩu Nhi làm phản, quân hơn mười vạn đến đánh thành châu. Quân lính và lương thực của Du đã cạn, lòng người không còn một dạ, ông bèn khấn vái từ xa cầu thần cứu giúp.
Hôm ấy, trong địa giới châu, một ông lão làm ruộng gặp một kỵ sĩ mặc giáp sắt (?) từ phương đông đến, hỏi đây cách thành bao nhiêu (?) dặm. Ông lão đáp: "Một trăm bốn mươi dặm." Lúc ấy trời đã xế chiều. Kỵ sĩ bảo ông lão: "Người phía sau tới, hãy bảo họ phi ngựa nhanh lên, phải kịp phá giặc trong ngày." Chốc lát có mấy trăm kỵ sĩ lướt qua như gió. Một người dừng lại xin nước uống, ông lão hỏi là ai, người ấy đáp: "Sở vương ở Ngô Hưng đến cứu Lâm Nhữ hầu."
Đúng lúc ấy, người đến miếu cầu khấn đều không thấy linh nghiệm. Hơn mười ngày sau, người ta mới thấy các tượng đất thị vệ trong miếu đều ướt bùn như đẫm mồ hôi. Chính ngày ấy, Du đại phá Cẩu Nhi. Khi Du mất, được đặt thụy (tên hiệu đặt sau khi chết để tóm tắt cuộc đời) là "Linh", vì ông từng kết giao với thần. (Trích từ "Nam sử")
Âm Tử Xuân
Âm Tử Xuân nhà Lương làm thái thú Đông Hoản. Lúc ấy thứ sử Thanh Châu là Vương Thần Niệm phá miếu thần Lâm Hải. Trên xà nóc chỗ đặt tượng có một con rắn, phu dịch bắt không được, nó trườn xuống biển. Đêm ấy, Tử Xuân mộng thấy một người đến phủ mình nói: "Có kẻ làm khổ ta, phá nơi ta ở. Nay ta không còn chỗ nương thân, muốn đến nghỉ ở cõi đất của ông." Tử Xuân ngầm ghi nhớ trong lòng.
Qua mấy ngày, ông mới biết Thần Niệm đã phá miếu, bèn sắm sửa lễ vật, rượu thịt, dựng nhà thờ cúng thần. Mấy hôm sau, ông mộng thấy một người mặc áo đỏ đến tạ ơn: "Được ông ban ơn hậu, ta sẽ lấy một châu để đền đáp." Hơn một tháng sau, quân Ngụy (?) định đánh úp Cù Sơn. Tử Xuân biết trước, đặt phục binh đánh tan. Vua Vũ đế cho ông làm thứ sử Nam Thanh Châu. (Trích từ "Nam sử")
Miếu núi Tô Lĩnh
Hai bên cửa miếu núi Tô Lĩnh ở Tương Dương có hai con hươu đá, nên núi ấy được gọi là núi Lộc Môn (núi Cửa Hươu). Sách "Tập thị ký" chép: Tập Úc từng làm thị trung (quan hầu cận bên vua), theo vua Quang Vũ đến Lê Khâu. Úc và Quang Vũ cùng mộng thấy thần núi Tô Lĩnh, vua nhân đó sai lập đền thờ. Sách "Quách Trọng Sản ký" chép: Đôi hươu đá tự đứng đối nhau như đang húc nhau, người đốn củi vẫn thường đi qua bên dưới. Có lúc người ta không thấy hươu đâu, vì thế biết chúng có linh ứng.
Đầu niên hiệu Thiên Giám nhà Lương, có người làng Bạng Hồ đi săn ở vùng đầm này, thấy hai con hươu rất lớn, khác hẳn hươu thường, bèn phi ngựa đuổi theo. Hươu liền nhảy qua khe, chạy về phía Tô Lĩnh. Người ấy đuổi đến chỗ miếu thần thì mất dấu, chỉ thấy hai con hươu đá trước miếu. Người đi săn ngờ rằng đôi hươu lúc nãy là do hai con hươu đá hóa thành, bèn quay về.
Đêm ấy, anh mộng thấy một người đội khăn đơn, chít khăn đầu, mặc quần áo cưỡi ngựa bằng vải vàng, nói: "Sứ quân (vị chủ nhân của ta) sai ta chăn ngựa, sao ngươi lại xua đuổi, dồn ép? May mà không sao. Nếu ngựa bị thương tổn, ngươi đâu được toàn mạng." (Trích từ "Tương Dương ký")
Lư Nguyên Minh
Lư Nguyên Minh nhà Bắc Tề đi sứ sang nước Lương. Vợ ông ngồi xe tiễn đến bờ sông, bỗng ngửi thấy nước sông có mùi thơm khác thường. Ngoảnh nhìn thì thấy thủy thần trồi lên giữa sóng. Con trâu kéo xe hoảng sợ chạy, kéo cả xe xuống sông, vợ ông chết đuối. Đứa cháu, con người anh, tên là Thập Trụ, còn nhỏ, ngồi cùng xe, nhảy xuống nên thoát chết. (Trích từ "Bắc sử")
Đổng Thận
Năm Đại Nghiệp thứ nhất nhà Tùy, Đổng Thận là tá sử (viên lại giúp việc văn thư) ở Duyện Châu, tính công bằng, ngay thẳng, am hiểu pháp luật. Từ quan đô đốc (quan võ đứng đầu cai quản quân sự một vùng) trở xuống, ai dùng luật có chỗ không đúng (?), ông đều dám trái ý cấp trên mà can ngăn. Dù bị khiển trách, ông cũng không biết sợ, phải chờ hình phạt được sửa cho đúng rồi mới lui.
Một lần, nhân kỳ nghỉ phát áo mùa thu, ông về nhà. Vừa ra khỏi cửa châu, ông gặp một sứ giả áo vàng nói: "Thái Sơn phủ quân (vị thần núi Thái Sơn, cai quản cõi âm) gọi ông về làm lục sự (chức quan coi văn thư, xét hồ sơ án)." Sứ giả lấy công văn trong ngực ra cho Thận xem. Công văn viết: "Đổng Thận tiếng tăm xứng với thực tài, thông thạo án từ. Sắp xét lại những vụ án còn ngờ, cần người tài giỏi, nay tạm sai làm Hữu tào lục sự (lục sự ở ban bên hữu)." Dấu ấn rất rõ ràng, phía sau ký chữ "Cứ".
Thận hỏi người sứ: "Phủ quân đã gọi, lẽ nào ta không đi. Nhưng ta chưa biết tên phủ quân là gì?" Sứ giả đáp: "Lục sự đừng hỏi, đến nhậm chức sẽ biết." Sứ giả cầm một cái túi vải lớn, cho Thận vào trong. Ra khỏi thành Duyện Châu, sứ giả đặt túi bên đường, múc nước hòa bùn bịt kín hai mắt Thận. Thận hoàn toàn không biết mình đã đi qua những đâu, xa hay gần.
Bỗng nghe có tiếng xướng to: "Phạm Thận bắt Đổng Thận đến!" Sứ giả đáp "Dạ" rồi rảo bước vào. Phủ quân hỏi: "Lục sự được bắt về nay ở đâu?" Sứ giả thưa: "Nơi này (?) là chốn kín đáo, sợ có thể bị lộ, nên lúc nãy tôi xin cái túi vải mà Tả tào (ban bên tả) dùng để giấu hình, đựng ông ấy vào." Phủ quân cười lớn: "Phạm Thận đã chết đi bắt Đổng Thận, lấy túi của Tả tào đựng lục sự của Hữu tào, đúng là khéo 'phòng Thận' lắm!" (chơi chữ: "phòng thận" nghĩa là đề phòng cẩn thận, chữ "Thận" lại là tên người).
Phủ quân bèn sai lấy Thận ra, khoét bỏ bùn ở mắt, ban cho áo lụa xanh, chiếc hốt (thẻ dài cầm tay khi chầu) làm bằng râu cá, đôi giày da báo hoa văn rất sặc sỡ. Phủ quân mời Thận lên thềm phụ, sai người hai bên mang ghế đến mời ngồi, rồi nói: "Vì cần đến sự công chính của ông nên mới có lời mời này.
Nay có tư mã (chức phó giúp việc quan đứng đầu châu) Mân Châu là Lệnh Hồ Thực cùng sáu người bị giam ở ngục Vô Gián (ngục khổ nhất nơi âm phủ, bị hành hạ không lúc nào ngớt). Ta nhận được phù của Thiên tào (cơ quan trên trời cai quản việc của âm phủ) nói rằng Thực là thân thích bậc ba của Thái Nguyên phu nhân (một vị nữ tiên có quyền thế trên trời), chiếu theo lệnh được giảm dần ba bậc tội. Hôm qua, tội nhân Trình Chứ cùng một trăm hai mươi người dẫn lệ ấy ra, kêu kiện ầm ĩ, không sao ngăn được. Ta đã ghi tên họ trình lên Thiên tào. Thiên tào cho rằng tội còn ngờ thì xử nhẹ, nên cũng cho châm chước giảm hai bậc. Ta e sau này người dẫn lệ ấy ra sẽ còn nhiều. Ông xem nên xử thế nào?"
Thận nói: "Nước soi rõ đẹp xấu mà người không oán, vì nước trong suốt, không có tình riêng. Huống chi là hình pháp của trời đất, lẽ nào lại ban ơn tha cho kẻ gian ác. Nhưng Thận chỉ là một viên lại nhỏ, vốn không giỏi văn chương; tuy biết làm thế là không được, rốt cuộc lời lẽ vẫn không mạch lạc. Ở châu tôi có tú tài (người được châu tiến cử vì giỏi văn học) Trương Thẩm Thông, văn từ xuất sắc, đủ sức làm người lo việc văn thư cho ngài."
Phủ quân ra thiếp gọi, chốc lát Thẩm Thông đã đến. Thẩm Thông nói: "Việc này dễ thôi. Ngài nên ra lời phán rồi viết tờ trình lên." Phủ quân nói: "Ông khéo soạn lời giúp ta, ta sẽ bổ ngay làm Tả tào lục sự." Rồi ban cho áo quần giống như Đổng Thận, mỗi người được cấp một con cáo, hễ đi đâu thì cưỡi.
Thẩm Thông viết lời phán: "Trời vốn không thiên vị, pháp luật phải đồng nhất. Nếu cứ theo ơn mà tha, tức là giúp kẻ gian làm càn. Lệnh Hồ Thực trước đã có lệnh giảm hình, như thế đã giống xin xỏ riêng tư. Trình Chứ sau lại dâng đơn kiện, càng không phải trường hợp tội còn ngờ. Nếu mở ra lệ giảm dần, thật là mất lẽ công. Xin cứ như trước giao vào ngục Vô Gián, đồng thời viết tờ trình lên Thiên tào."
Liền có người áo vàng cầm tờ trình đi. Một lát sau, người ấy mang phù trời về, trong đó viết: "Tờ trình gửi lên phần nhiều nêu ra lý lẽ trái lệ. Phận làm bề tôi chỉ nên tuân giữ phép tắc. Sách Chu lễ có 'bát nghị' (tám hạng người được đem ra bàn để giảm tội), thứ nhất là 'nghị thân' (thân thích nhà vua). Lại trong Nguyên Hóa quỹ, sách 'Thích xung phù' cũng nói 'không ai không phải người thân'. Như thế điển chương đã rõ ràng, có gì mà không được? Lẽ nào để công đức của Thái Nguyên phu nhân không che chở nổi người thân ba bậc! Lại còn dám làm trái, phải chịu trừng phạt. Phủ quân bị phạt không được mặc áo tía (áo màu đỏ tía của quan lớn) trong sáu mươi giáp tý (mỗi giáp tý là một vòng sáu mươi tính theo can chi). Ngoài ra cứ xử như trước."
Phủ quân giận lắm, nói với Thẩm Thông: "Ông soạn lời phán khiến ta bị khiển trách!" Liền sai người hai bên lấy một miếng thịt vuông chừng một tấc nhét vào một bên tai Thẩm Thông, khiến tai ấy không nghe được gì nữa. Thẩm Thông thưa: "Xin cho tôi phán lại để trình lên. Nếu không được chấp thuận, tôi cam chịu phạt thêm lần nữa." Phủ quân nói: "Nếu ông gỡ được tội cho ta, ta sẽ trả thêm cho ông một cái tai."
Thẩm Thông lại viết lời phán: "Trời lớn, đất lớn, vốn không thân riêng ai. Nếu có thân riêng thì lấy đâu ra 'một' (tức sự thuần nhất, ý câu 'trời được một mà trong, đất được một mà yên')? Nếu muốn theo tình riêng mà đổi phép, thật sẽ sinh ra cái giả mà làm loạn (?) cái thật. Trước thời thái cổ, con người còn hết sức chất phác; từ thời trung cổ trở xuống mới nghe chuyện ai thân người nấy. Lẽ nào để tấm lòng nuôi dưỡng muôn vật như thời thái cổ lại sinh ra tiếng than của Trọng Ni (Khổng Tử) khi xem lễ tế cuối năm (Khổng Tử than rằng đạo lớn đã mất, người đời chỉ thân với người nhà mình)? Câu 'không ai không phải người thân' ấy không phải lẽ công, cần gì dẫn ra. Xin tha tội cho lời nói trái tai, tôi xin dâng phương thuốc thấm vào lòng, mong rằng xét đúng sự thật, xử được công bằng. Bọn Lệnh Hồ Thực xin xử theo đúng phép, đồng thời viết tờ trình lên Thiên tào."
Người áo vàng lại cầm tờ trình đi. Chốc lát lại có phù trời đến, viết: "Xét lại điều trình lên, thấy rất xác đáng. Phủ quân được thăng thêm chức Lục thiên phó chính sứ (?). Bọn Lệnh Hồ Thực, Trình Chứ đều xử theo đúng phép."
Phủ quân liền nói với Thẩm Thông: "Không có ông thì không xử đúng được vụ án này." Rồi sai người hai bên lấy miếng thịt trong tai Thẩm Thông ra, bảo một đứa trẻ nặn thành cái tai, gắn lên trán Thẩm Thông, nói: "Ta nhét một tai của ông, nay trả ông ba tai, thế nào?" Lại nói với Thận: "Rất nhờ ông tiến cử người tài, giúp ta thành việc tốt. Nhưng không thể giữ ông ở lâu. Ông sẽ được thêm một năm tuổi thọ để đền đáp. Cộng cả tuổi thọ vốn có, ông còn sống được hai mươi mốt năm."
Phủ quân liền cho đưa hai người về nhà. Sứ giả lại lấy bùn bịt mắt, cho hai người vào túi vải, đưa mỗi người về nhà mình. Bỗng nhiên như được lấy ra khỏi túi, họ ngoảnh lại hỏi vợ con. Vợ con nói: "Ông chết, hồn phách đã đi hơn mười ngày rồi." Từ đó Thận quả nhiên sống thêm hai mươi mốt năm thì mất.
Còn Thẩm Thông, vài ngày sau thấy trán ngứa, rồi nhô ra một cái tai, cùng hai tai cũ thành ba tai, mà cái tai mới mọc lại thính nhất. Người đương thời cười: "Trời có chim chín đầu, đất có tú tài ba tai." Họ cũng gọi ông là "tú tài mào gà". Lúc đầu Thận ngẫm nghĩ cho rằng phủ quân tên là Lân, về sau mới biết chữ "Cứ" ký trong công văn chính là chữ "Lân" (?). (Trích từ "Quái lục")
Lý Tĩnh
Vệ công Lý Tĩnh thuở đầu nghèo hèn khốn khó. Nhân đi qua miếu Hoa Sơn, ông vào kêu than với thần, lại xin thần cho biết sau này mình sẽ làm quan đến đâu. Lời lẽ và vẻ mặt ông cứng cỏi, gay gắt, người xem đều lấy làm lạ. Ông đứng rất lâu rồi mới ra khỏi cửa miếu. Đi được chừng trăm bước, ông nghe phía sau có tiếng nói to: "Lý bộc xạ (chức đứng đầu sảnh Thượng thư, ngang hàng tể tướng) đi mạnh giỏi!" Ngoảnh lại thì không thấy ai. Về sau ông quả làm đến tể tướng. (Trích từ "Quốc sử bổ")
Thái Bình Quảng Ký, quyển hai trăm chín mươi sáu
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do triều Thanh sai biên soạn)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video