Thiên 297 — Quyển 297

 Thái Bình quảng ký, quyển hai trăm chín mươi bảy

 Thần (phần bảy)

 Đan Khâu Tử — Thần Hãn Hải — Tiết Diên Đà

 Mục Nhân Thiến — Người Duyện Châu

 Đan Khâu Tử

 Cuối niên hiệu Khai Hoàng đời Tùy, có một ông già đến gặp Đường Cao Tổ Thần Nghiêu hoàng đế (tức Lý Uyên, vua lập ra nhà Đường; "Thần Nghiêu" là tôn hiệu dâng sau khi mất). Dáng mạo ông già rất khác thường. Thần Nghiêu kính trọng, ung dung bày rượu mời. Uống đến lúc say, câu chuyện chuyển sang việc đời. Ông già nói: "Nhà Tùy sắp dứt, họ Lý sắp dấy. Mệnh trời trao, có lẽ là ở ngài chăng? Mong ngài tự giữ gìn." Thần Nghiêu giật mình sợ hãi, chối từ.

 Ông già nói: "Đã là do thần trao thì cần gì phải chối như thế? Nhà Tùy ở các đời trước chẳng có tiếng tăm gì, nối theo nhà Chu (tức Bắc Chu) mà dấy lên, cách cướp ngôi còn quá hơn nhà Tấn, nhà Ngụy. Tuy tạm yên giữ được ngôi trời, lại bình định được đất phương Nam, nhưng đó chỉ là dọn đường cho ngài, trời sắp mở vận cho ngài đấy thôi." Thần Nghiêu ngầm mừng lời ấy, nhân đó hỏi về việc đời. Ông già nói: "Nhà ngài là nhà tích đức, ngài lại mang tướng cực quý. Nếu thuận theo trời mà nhận mệnh thì không nhọc sức cũng định được thiên hạ. Nhưng phải đứng sau Đan Khâu Tử." Vua hỏi: "Đan Khâu là ai?" Ông già đáp: "Quê quán người ấy gần với ngài, chỉ là ngài không biết đó thôi. Ngôi báu chỉ có thể thuộc về hai người này. Có điều tiên sinh Đan Khâu để lòng ở ngoài mọi sự vật, e rằng không còn để lưới đời ràng buộc lòng mình. Nếu ông ấy chịu hạ mình ra nhận, thì ngài nếu không giằng co với ông ấy ở Trung Nguyên, ắt sẽ phải làm người phò tá ông ấy." Thần Nghiêu hỏi: "Tiên sinh ở đâu?" Đáp: "Ở ẩn trong vùng Hộ, Đỗ (huyện Hộ và vùng Đỗ Lăng, gần Trường An)."

 Vua bèn giấu gươm trong tay áo đến đó. Vua đến tuy có ý làm hại Đan Khâu, nhưng đạo đức người ấy cao xa, dáng vẻ trong sạch như bình băng, nên vua vừa thấy dung nghi đã kinh hãi trong lòng, tinh thần rúng động. Đến nơi, vua phục xuống lạy dưới mái nhà tranh. Tiên sinh tựa ghế chống cằm, ngồi lặng lẽ một mình. Vua lạy chưa kịp đứng dậy, tiên sinh đã vội nói: "Ta chán đời ô trọc đã lâu, còn ngươi thì đang ham mùi danh lợi ở đời. Kẻ ra mặt, người ẩn mình đã khác đường nhau, mong ngươi đừng nghi kỵ ta."

 Vua kinh ngạc tạ lỗi, rồi quỳ thẳng lên thưa: "Nhà Tùy sắp mất, đã có thần báo rằng người hưởng lộc trời là ở dòng họ tôi. Từ lâu đã hợp với điềm báo (?), cho rằng mình gặp được vận cuối của nhà Tùy. Tôi lại biết đạo của tiên sinh cũng hợp với điềm báo của trời và người. Hai bên không chịu nhường nhau thì ắt phải phân thắng bại nơi mũi gươm, so trí lực bằng mưu mẹo dối trá. Nếu chỉ tu đức mà không tranh, tôi sợ Trung Nguyên phải mắc họa lâu dài như thời Lưu Bang, Hạng Vũ tranh nhau. Chuyến đến này tôi thực có ý ấy, chỉ là muốn cứu dân khỏi cảnh lầm than mà thôi. Nào ngờ tiên sinh bỏ cả việc nhường ngôi như vua Nghiêu, vua Thuấn, mà theo dấu chân xa xôi của Sào Phủ, Hứa Do (hai ẩn sĩ đời thượng cổ từ chối không nhận ngôi vua). Tôi đúng là con muỗi giấm, con sâu mùa hạ (kẻ tầm nhìn hẹp hòi, hiểu biết nông cạn), chưa đủ sức thấy được đạo lớn."

 Tiên sinh cười, gật đầu. Vua lại thưa: "Thiên hạ rộng lớn như thế, đâu phải một lòng một trí mà lo cho chu toàn được? Tôi xem cảnh trị, cảnh loạn của các đời trước, cốt ở chỗ có được người phò tá xứng đáng hay không. Nếu không phải hạng như Y Doãn, Chu công, Cao Dao, Quỳ (?) (các bậc hiền thần giúp vua đời xưa), thì từ Tần, Hán trở về sau đều là hạng tài tầm thường vụn vặt, chẳng đáng kể. Hán Cao Tổ có được Tiêu Hà, Trương Lương mà không dùng hết tài của họ, thật đáng thở than. Nay tiên sinh đến ngôi vua như Nghiêu, Thuấn còn chẳng màng, hẳn là coi khinh cả bậc như Y Doãn, Cao Dao rồi. Chỉ một lời của tiên sinh cũng có thể đem lại vận thịnh, lẽ nào không có điều gì dạy bảo tôi sao?"

 Tiên sinh nói: "Xưa Đào Chu công (tức Phạm Lãi) dùng năm nghìn quân còn sót lại của nước Việt ở Cối Kê mà rốt cuộc diệt được nước Ngô hùng mạnh. Về sau ông bỏ nước Việt sang làm tướng quốc nước Tề, nhưng ở Tề lại chẳng có gì đáng khen. Đâu phải ông khôn ở nước Việt mà dại ở nước Tề? Ấy là vì công nghiệp phải theo thời, không thể gượng mà làm nên. Hưng hay phế đã có số sẵn, thời tốt hay xấu đâu phải do sức người làm ra. Vả lại đó cũng không phải là điều ta biết." Rốt cuộc ông không đáp gì thêm. Vua biết không thể học hỏi gì được ở ông, buồn bã trông theo rồi trở về. Đầu niên hiệu Vũ Đức, vua bí mật sai Thái Tông đến vùng Hộ, Đỗ tìm ông, thì nhà ông đã thành gò hoang. (Trích từ "Lục thị thần cáo lục")

 Thần Hãn Hải

 Cách Tinh Châu bảy mươi dặm về phía bắc có một ngôi mộ cổ. Đầu niên hiệu Trinh Quán, cứ mỗi khi chiều tối lại có hơn vạn quân, cờ phướn tươi sạch, vây quanh ngôi mộ này. Chốc lát, từ trong mộ lại kéo ra mấy nghìn quân, bộ binh và kỵ binh lẫn lộn, đánh nhau dữ dội bên mộ. Đến đêm thì mỗi bên đều rút. Như thế gần một tháng.

 Bỗng một tối lại có hơn vạn quân từ phương bắc kéo đến, cách mộ mấy dặm thì dàn trận. Một người nông phu trông thấy, sợ hãi bỏ chạy. Có một viên tướng sai hơn mười người bắt lại. Khi đưa đến trước mặt, viên tướng bảo: "Ngươi đừng sợ, ta là thần Hãn Hải (thần cai quản vùng sa mạc mênh mông phương bắc). Có một tên tiểu tướng trộm người thiếp yêu của ta rồi trốn vào ngôi mộ này. Trương công trong mộ lại cho nó mượn quân đánh với ta. Ta rời Hãn Hải đã hơn một tháng mà chưa bắt được tên giặc ấy, rất căm giận. Ngươi hãy vì ta đến ngôi mộ ấy mà nói với Trương công rằng: ta tự đến bắt tên tướng phản, cớ sao lại giấu nó trong mộ, lại còn cho mượn quân chống ta? Phải mau đuổi nó ra, nếu không thì rốt cuộc ta sẽ giết ngươi." Rồi sai một trăm quân áp giải người nông phu đi.

 Người nông phu đến trước mộ nói to một hồi lâu. Trong mộ dẫn quân ra dàn trận. Có hai vị thần nhân cưỡi ngựa sóng hàng, đứng dưới lá cờ lớn, hai bên gươm giáo (?) dày như rừng. Họ vội gọi người nông phu đến trước mặt, cũng sai nói lại rằng: "Lúc sống ta làm tướng tinh nhuệ ba mươi năm, chết chôn ở đây. Những kẻ theo ta, cả bộ binh lẫn kỵ binh hơn năm nghìn, đều tinh nhuệ mạnh mẽ. Nay tên tiểu tướng của ngươi đến nương nhờ ta, ta đã kết giao, có lời thề với nó, không thể không cho mượn quân. Nếu ngươi cứ quyết tranh với ta, rốt cuộc ta sẽ đánh bại ngươi, không cho ngươi về được Hãn Hải. Nếu muốn giữ chức vụ của mình thì nên mau quay về."

 Người nông phu lại về thuật với thần Hãn Hải. Thần nổi giận lớn, dẫn quân tiến lên, ra lệnh cho quân sĩ: "Không phá được ngôi mộ này thì đêm nay phải chết hết trước mộ." Bèn lại đánh hăng, ba lần thua, ba lần lại đánh. Đến đầu đêm, quân trong mộ thua chạy. Thần bắt sống được tên tướng phản, vào mộ bắt được người thiếp yêu, giải cả về. Trương công và quân của ông ta đều bị chém trước mộ, rồi thần phóng lửa đốt mộ. Thần ban cho người nông phu một chiếc đai vàng. Hôm sau người nông phu đến xem, lửa ở ngôi mộ vẫn chưa tắt, bên mộ có rất nhiều xương khô và tượng người bằng gỗ. (Trích từ "Tiêu Tương lục")

 Tiết Diên Đà

 Khả hãn (danh hiệu vua của các tộc du mục phương bắc) Sa Đa Di của Đột Quyết (?) (theo sử thì là của tộc Tiết Diên Đà), vào niên hiệu Trinh Quán, đối với kẻ dưới không có ân đức, giết chóc rất nhiều, khiến trong nước run sợ, ai nấy đều không yên. Từng có một người khách đến xin ăn ở nhà nọ. Chủ nhà dẫn vào lều, bảo vợ dọn cơm. Người vợ nhìn kỹ thì thấy khách có cái đầu sói, chủ nhà lại không nhận ra. Người vợ báo cho hàng xóm cùng đến xem. Người đầu sói ăn xong, chào chủ nhà rồi đi. Mọi người cùng nhau đuổi theo, đến núi Úc Đốc Quân thì gặp hai người. Những người đuổi theo kể lại đầu đuôi, hai người kia nói: "Chúng ta là thần nhân. Tiết Diên Đà sắp bị diệt, ta đến để lấy nó đi." Những người đuổi theo sợ hãi quay về. Sau đó Thái Tông sai tướng đi đánh. Quân của họ kinh hoàng rối loạn, các bộ lạc loạn lớn, chẳng bao lâu bị người Hồi Hột giết, cả tộc gần như bị diệt hết. (Trích từ "Quảng cổ kim ngũ hành ký")

 Mục Nhân Thiến

 Mục Nhân Thiến đời Đường là người Hàm Đan, quận Triệu. Lúc nhỏ theo học kinh sách, không tin có quỷ thần, thường muốn thử xem có thật hay không. Ông tìm đến những người nhìn thấy được quỷ để học, hơn mười năm mà vẫn không thấy được. Sau ông dời nhà về huyện (?), dọc đường thấy một người trông như bậc đại quan, áo mũ rất oai vệ, cưỡi ngựa tốt, theo sau hơn năm mươi kỵ binh. Người ấy nhìn Nhân Thiến mà không nói gì. Về sau ông còn thấy người ấy nhiều lần, trải mười năm, gặp tất cả mấy chục lần.

 Sau đó người ấy bỗng dừng ngựa gọi Nhân Thiến, nói: "Gần đây thường gặp anh, trong lòng quyến luyến mến mộ, muốn được kết giao với anh." Nhân Thiến liền lạy, hỏi: "Ông là ai?" Đáp: "Ta là quỷ (?), họ Thành tên Cảnh, vốn là người làm ruộng. Thời Tây Tấn ta làm chức Biệt giá (quan phụ tá cho thứ sử, khi thứ sử đi tuần thì đi riêng một xe theo), nay giữ chức Trưởng sử (quan đứng đầu hàng thuộc quan, coi việc chung của một nước chư hầu) của nước Lâm Hồ." Nhân Thiến hỏi nước ấy ở đâu, vua họ tên là gì. Đáp: "Từ sông Hoàng Hà trở lên phía bắc đều là nước Lâm Hồ, kinh đô ở vùng bãi cát phía tây bắc Lâu Phiền. Vua nước ấy chính là Triệu Vũ Linh Vương thuở xưa, nay cai quản nước này, và tất cả đều chịu sự cai quản của Thái Sơn (núi Thái Sơn, theo tín ngưỡng xưa là nơi cai quản hồn người chết). Mỗi tháng, mỗi nước đều sai quan tể tướng đến chầu ở Thái Sơn, vì thế ta nhiều lần đi qua đây mà gặp anh. Ta có thể giúp anh, cho anh biết trước tai họa mà tránh đi, khỏi phải chịu những nỗi khổ bất ngờ. Chỉ có mệnh sống chết và sự báo ứng họa phúc lớn thì không thể thay đổi được."

 Nhân Thiến nhận lời. Cảnh bèn giao cho ông một kỵ binh tùy tùng tên là Thường Chưởng Sự, sai đi theo Nhân Thiến, dặn rằng có việc gì thì sai hắn báo trước, "nếu có điều hắn không biết thì đến báo ta". Nói xong thì từ biệt. Chưởng Sự luôn đi theo như người hầu, mỗi khi Nhân Thiến hỏi điều gì, hắn đều biết trước.

 Bấy giờ là đầu niên hiệu Đại Nghiệp, Sầm Chi người Giang Lăng làm huyện lệnh Hàm Đan, con là Văn Bản chưa đến tuổi hai mươi. Chi mời Nhân Thiến về nhà dạy Văn Bản. Nhân Thiến kể việc này cho Văn Bản nghe, rồi nói: "Trưởng sử Thành bảo tôi: 'Có một việc ngượng với anh nên không nói ra được, nhưng đã kết giao với anh thì không thể không nói: thần linh cũng có lúc không được no, thường khổ vì đói. Nếu được ăn đồ ăn của người sống thì no được một năm. Nhiều kẻ đi trộm đồ ăn của người, nhưng ta đã là bậc cao quý, không thể đi trộm, nên muốn xin anh một bữa.'" Nhân Thiến đã nói với Văn Bản, Văn Bản bèn sửa soạn cỗ bàn, bày đủ các món quý. Nhân Thiến nói: "Ông ấy không muốn vào nhà người, có thể ra bờ nước bên ngoài căng màn trải chiếu, bày rượu và đồ ăn lên đó." Văn Bản làm theo.

 Đến giờ, Nhân Thiến thấy Cảnh cùng hai người khách đến, theo sau hơn trăm kỵ binh. Ngồi xong, Văn Bản hướng về phía chiếu lạy hai lạy, tạ lỗi vì đồ ăn không được tinh tươm; Nhân Thiến cũng truyền lại ý Cảnh đáp tạ. Trước đó, lúc Văn Bản sắp bày cỗ, Nhân Thiến xin có vàng và lụa để tặng khách. Văn Bản hỏi nên dùng thứ gì. Nhân Thiến nói: "Đồ dùng của họ đều khác với người sống, chỉ có vàng và lụa là dùng chung được. Nhưng đồ thật cũng không bằng đồ giả: lấy vàng thếp lên miếng thiếc lớn làm vàng, lấy giấy làm lụa, thì là quý nhất." Văn Bản làm theo lời. Khi Cảnh ăn xong, lại cho các kỵ binh tùy tùng thay phiên nhau ngồi ăn. Văn Bản đem vàng, tiền và lụa đã làm ra tặng. Cảnh rất mừng, cảm tạ nói: "Nhờ anh Mục mà phiền cậu phải cung cấp. Cậu có muốn biết tuổi thọ của mình không?" Văn Bản từ chối: "Không muốn biết." Cảnh cười rồi đi.

 Mấy năm sau Nhân Thiến mắc bệnh, không đến mức nguy kịch nhưng không dậy nổi, kéo dài hơn một tháng. Nhân Thiến hỏi Chưởng Sự, Chưởng Sự không biết, bèn đi hỏi Trưởng sử. Trưởng sử báo lại: "Trong nước không ai biết. Tháng sau nhân dịp chầu Thái Sơn, ta sẽ hỏi tin tức rồi báo cho." Đến tháng sau, Trưởng sử đến báo: "Người cùng làng với anh là Triệu mỗ đang làm Chủ bạ (quan giữ sổ sách, giấy tờ) ở Thái Sơn. Có một chức Chủ bạ còn khuyết, hắn tiến cử anh vào chức ấy, nên đã làm hồ sơ để lo việc gọi anh đi. Hồ sơ làm xong thì anh sẽ chết." Nhân Thiến hỏi nên tính kế gì. Cảnh nói: "Tuổi thọ của anh đáng được hơn sáu mươi, nay mới bốn mươi, chỉ vì Chủ bạ Triệu ngang ngược gọi anh thôi. Ta sẽ xin giúp cho anh."

 Rồi Cảnh lại nói: "Chủ bạ Triệu nhắn hỏi thăm rằng: 'Anh Mục ngày xưa cùng học với tôi, ơn tình sâu nặng. Nay tôi may được làm Chủ bạ ở Thái Sơn, vừa gặp có một chức quan còn khuyết, Minh phủ (cách gọi tôn kính quan trên, ở đây chỉ Thái Sơn phủ quân — vị thần cai quản núi Thái Sơn và cõi âm) sai chọn người, tôi đã trình lên, ngài bằng lòng dùng. Anh đã không thể sống mãi, mệnh thì ắt có ngày chết; chết mà gặp dịp tốt thế này, chưa chắc đã được làm quan, cớ gì lại tiếc mười hay hai mươi năm sống tạm bợ? Nay hồ sơ đã gửi đi, không thể dừng lại được nữa, mong anh quyết ý mà đến, đừng nghi ngại gì.'" Nhân Thiến lo sợ, bệnh càng nặng thêm.

 Cảnh bảo Nhân Thiến: "Chủ bạ Triệu nhất định muốn đưa anh đi. Anh có thể tự đến Thái Sơn trình bày với phủ quân thì có thể thoát." Nhân Thiến hỏi làm sao gặp được phủ quân. Cảnh nói: "Đến miếu Thái Sơn, đi về phía đông vượt qua một ngọn đồi nhỏ, chỗ đất bằng ấy chính là nơi đặt dinh thự của ngài. Đến đó tự khắc sẽ gặp." Nhân Thiến nói với Văn Bản, Văn Bản sửa soạn hành trang cho ông. Mấy hôm sau, Cảnh lại báo với Nhân Thiến: "Văn thư sắp làm xong, anh đi kêu e cũng không thoát được. Hãy mau làm một pho tượng Phật, văn thư kia sẽ tự tiêu." Nhân Thiến bảo Văn Bản, Văn Bản bỏ ra ba nghìn tiền thuê vẽ một bức tượng Phật trên vách phía tây của chùa. Vẽ xong thì Cảnh đến báo: "Thoát rồi."

 Nhân Thiến vốn không tin Phật, trong lòng vẫn còn ngờ, nhân đó hỏi Cảnh: "Phật pháp nói có nhân quả ba đời (đời trước, đời này, đời sau: việc làm ở đời này sẽ gặt quả ở đời sau), điều ấy là hư hay thật?" Đáp: "Đều là thật cả." Nhân Thiến nói: "Nếu thế thì người chết phải chia vào sáu đường (lục đạo: sáu cõi luân hồi gồm trời, người, a-tu-la, súc sinh, quỷ đói và địa ngục), sao lại đều làm quỷ (?) cả, mà Triệu Vũ Linh Vương và ông đến nay vẫn còn làm quỷ?"

 Cảnh hỏi: "Huyện của anh có bao nhiêu hộ?" Nhân Thiến đáp: "Hơn một vạn hộ." Lại hỏi: "Tù trong ngục bao nhiêu người?" Đáp: "Thường dưới hai mươi người." Lại hỏi: "Trong một vạn hộ ấy có bao nhiêu quan ngũ phẩm?" (Quan lại xưa chia làm chín bậc gọi là cửu phẩm, nhất phẩm cao nhất, cửu phẩm thấp nhất; ngũ phẩm là bậc quan khá cao.) Đáp: "Không có ai." Lại hỏi: "Quan từ cửu phẩm trở lên có bao nhiêu người?" Đáp: "Mấy chục người."

 Cảnh nói: "Ý nghĩa sáu đường chia ra cũng giống như thế. Người được vào đường trời thì một vạn người không có lấy một, như trong huyện anh không có một vị quan ngũ phẩm nào. Người được vào đường người thì một vạn có vài người, như trong huyện anh có mấy chục quan cửu phẩm. Kẻ vào địa ngục thì một vạn cũng có mấy chục, như số tù trong ngục của anh. Chỉ có quỷ (?) và súc sinh là đông nhất, như những hộ phải chịu thuế và lao dịch trong huyện anh. Ngay trong đường quỷ này lại còn chia đẳng cấp." Nhân đó chỉ người tùy tùng mà nói: "Người kia kém ta xa, mà kẻ không bằng hắn lại còn đông hơn nữa."

 Nhân Thiến hỏi: "Quỷ có chết không?" Đáp: "Có." Nhân Thiến hỏi: "Chết rồi thì vào đường nào?" Đáp: "Không biết, cũng như người biết chuyện sống mà không biết chuyện chết." Nhân Thiến hỏi: "Lễ chương tiếu của Đạo gia (nghi lễ Đạo giáo dâng biểu tấu lên trời và bày đàn cúng tế để cầu phúc, giải hạn) có ích gì không?" Cảnh nói: "Theo Đạo gia, Thiên Đế thống lĩnh cả sáu đường, đó gọi là Thiên tào (triều đình trên trời). Diêm La vương (vua cai quản cõi âm) giống như thiên tử ở nhân gian. Thái Sơn phủ quân giống như Thượng thư lệnh hay Lục thượng thư sự (các chức quan đứng đầu sở Thượng thư, nơi thi hành mọi việc của triều đình). Thần Ngũ đạo giống như các vị Thượng thư (quan đứng đầu từng bộ). Còn nước của bọn ta thì như một châu quận lớn. Mỗi khi có việc ở nhân gian, đạo sĩ dâng biểu xin phúc, cũng như người cầu ơn vua. Thiên tào nhận biểu rồi chuyển xuống Diêm La vương, bảo rằng: 'Ngày tháng ấy nhận được lời kêu xin của người nọ, nên xét cho hết lẽ, đừng để oan sai.' Diêm La kính cẩn nhận lấy mà thi hành, như người phụng chiếu vua. Không có lý thì không thể xin miễn, có oan thì ắt được giải. Sao lại nói là vô ích?"

 Nhân Thiến lại hỏi: "Còn việc tu phúc của nhà Phật thì thế nào?" Cảnh nói: "Phật là bậc đại thánh, không có văn thư ban xuống. Người tu phúc thì được thiên thần kính trọng phụng thờ, phần nhiều được khoan dung tha thứ. Nếu phúc dày thì dù có tên trong sổ sách của đường ác cũng không thể bắt đi được. Điều này không phải là điều ta hiểu rõ, cũng không biết vì sao lại như thế." Nói xong liền đi. Một hai ngày sau, Nhân Thiến dậy được, rồi khỏi bệnh.

 Về sau cha Văn Bản mất, Văn Bản về quê. Nhân Thiến gửi thư nói: "Thần quả là tham lam, xu nịnh. Ngày trước muốn được cậu cho ăn uống thì ân cần như thế; gần đây biết không còn lợi gì, gặp nhau thì rất lạnh nhạt. Nhưng Thường Chưởng Sự vẫn còn đi theo tôi. Huyện nhà bị giặc tàn sát (?), người chết gần hết; tôi được Chưởng Sự dẫn đường như thường lệ, giặc không trông thấy, nhờ vậy mà được toàn mạng." Ngày mồng tám tháng chín năm Trinh Quán thứ mười sáu, các quan văn được vua ban cho dự cuộc bắn cung ở cửa Huyền Vũ (?), Văn Bản lúc ấy làm Trung thư thị lang (quan phó của sở Trung thư, cơ quan soạn thảo chiếu lệnh của vua), tự mình kể với mọi người như vậy. (Trích từ "Minh báo ký" (?))

 Người Duyện Châu

 Đời Đường, ở huyện Trâu, Duyện Châu, có một người họ Trương, không nhớ tên chữ, từng làm chức Huyện úy (quan coi việc trị an, bắt trộm cướp trong huyện). Năm Trinh Quán thứ mười sáu, ông muốn lên kinh dự tuyển (dự kỳ tuyển chọn để được bổ làm quan), đường đi ngang qua Thái Sơn, bèn vào miếu lễ bái cầu phúc. Trong miếu có tượng phủ quân cùng phu nhân và các con. Trương lạy khắp lượt, đến bên tượng người con thứ tư thì thấy dung mạo rất tuấn tú. Đi cùng có năm người, riêng Trương khấn rằng: "Chỉ cần được kết giao với Tứ lang (cậu Tư), cùng làm thơ, nâng chén, thì một đời này thế là đủ, cần gì phải làm quan."

 Đi được mấy dặm, bỗng có mấy chục người cưỡi ngựa vung roi phóng đến, người tùy tùng nói đó là Tứ lang. Tứ lang nói: "Vừa rồi được anh đoái đến, nên tôi đến bái kiến." Lại nói: "Nghe nói anh muốn đi dự tuyển, nhưng năm nay anh không được làm quan, lại sợ dọc đường gặp tai họa, không cần đi nữa." Trương không nghe, nắm tay từ biệt rồi đi. Đi hơn trăm dặm, Trương cùng bạn đồng hành đi đêm thì bị giặc cướp sạch hành lý. Trương bèn khấn: "Tứ lang sao không giúp tôi?" Chốc lát, xe ngựa của Tứ lang kéo đến đông đủ. Tứ lang kinh ngạc than thở hồi lâu, liền sai người hầu đuổi bắt bọn giặc. Bọn giặc ngã nghiêng mê muội, lại quay về chỗ cũ. Tứ lang sai đánh mỗi đứa mấy chục gậy, đùi (?) bọn giặc đều nát cả. Xong việc thì từ biệt. Tứ lang chỉ vào một cây lớn mà nói: "Ngày anh về, hãy đến đây gọi tôi."

 Năm ấy Trương quả nhiên không được làm quan, phải quay về. Đến chỗ đã hẹn, ông gọi to: "Tứ lang!" Chốc lát Tứ lang đến, dẫn Trương đi, nói: "Theo tôi về nhà chơi." Liền thấy lầu cao như bay, đài gác lộng lẫy, vút lên tận trời, lính hầu canh gác nghiêm ngặt, chẳng khác gì nơi ở của bậc vua chúa. Trương vào rồi, Tứ lang nói: "Phải vào bái kiến phủ quân thì mới yên được." Bèn dẫn vào, qua hơn mười lớp cửa, rảo bước đi tới, đến dưới đại sảnh thì lạy chào. Thấy phủ quân thân hình cực kỳ to lớn, Trương run sợ không dám ngẩng lên nhìn. Phủ quân phê xử công việc hình như dùng chữ son, chữ nào cũng rất lớn. Phủ quân sai sứ giả truyền lời: "Ngươi lại có thể kết giao với con ta, thật là việc rất tốt. Hãy ở lại một hai ngày cùng vui yến tiệc (?), rồi tùy ý mà về cho bình an."

 Liền sai dẫn ra một quán riêng, bày rất nhiều món ngon quý, sơn hào hải vị đủ cả, tiếng nhạc vang đầy tai. Trương ngủ chung một phòng với Tứ lang, đã qua ba đêm. Sáng hôm sau, Trương dạo chơi ngoài sân và hành lang, đi đi lại lại, bèn nhìn trộm vào một khu nhà, thấy ngay vợ mình đang mang gông đứng trước các quan. Trương trở về, rất không vui. Tứ lang lấy làm lạ, hỏi duyên cớ, Trương kể lại đầy đủ. Tứ lang cả kinh nói: "Tôi không biết chị dâu lại đến đây."

 Tứ lang liền tự mình đến chỗ các quan Ti pháp (quan coi việc xét xử hình án). Ở đó có mấy chục người, thấy Tứ lang đến thì đều rời chỗ, xuống thềm, đứng chụm chân lại (dáng kính sợ). Tứ lang vẫy tay gọi một quan Ti pháp đến gần, kể rõ đầu đuôi. Quan Ti pháp thưa: "Không dám trái lệnh, nhưng phải trình cho quan Lục sự (quan giữ sổ sách, kiểm soát hồ sơ án) biết." Bèn gọi quan Lục sự đến. Quan Lục sự vâng dạ, nói: "Phải kẹp hồ sơ này vào giữa đống hồ sơ khác, nhân tiện xử chung một lượt thì mới được." Quan Ti pháp bèn phán: "Người đàn bà này, xét trong hồ sơ khác thì thường có công đức chép kinh, giữ chay, chưa đáng phải chết ngay." Bèn tha cho về nhà.

 Trương cùng Tứ lang khóc lóc từ biệt, Tứ lang còn dặn: "Chỉ có làm việc công đức mới có thể thêm tuổi thọ." Trương cưỡi con ngựa cũ của mình, lại xin Tứ lang mượn một con ngựa cho vợ, rồi cùng vợ trở về. Người vợ tuy chỉ là hồn phách nhưng mọi việc vẫn như lúc thường. Đi đến còn cách nhà chừng trăm bước thì vợ bỗng biến mất. Trương rất lạ và sợ, chạy về nhà thì gặp con cái đang gào khóc, lại biết vợ đã được liệm vào quan tài chờ chôn. Trương liền gọi con cái mau mở ra. Mở nắp quan tài, người vợ bỗng ngồi dậy, cười nói: "Vì nhớ con cái nên em về trước, chàng đừng trách." Thế là người đã chết sáu bảy ngày mà sống lại. Người Duyện Châu kể lại như vậy. (Trích từ "Minh báo ký" (?))

 Thái Bình quảng ký, quyển hai trăm chín mươi bảy

 (Bộ Tử, loại Tiểu thuyết gia, nhóm Dị văn — ghi chép chuyện lạ; sách Thái Bình quảng ký)

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do triều Thanh vâng mệnh vua biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video