Thiên 300 — Quyển 300

 Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn thời Tống, gom các truyện kỳ lạ từ đời trước), quyển ba trăm

 Thần, phần thứ mười

 Đỗ Bằng Cử; Vợ quan huyện úy huyện Hà Đông; Người tam vệ

 Lý Thực; Diệp Tĩnh Năng; Vương Xương Linh

 Trương Gia Hựu

 ĐỖ BẰNG CỬ

 Cuối niên hiệu Cảnh Long (707–710, đời Đường Trung Tông), Vi thứ nhân (tức Vi hậu, sau bị phế làm thường dân) nắm hết quyền hành. Đỗ Bằng Cử, về sau làm An Châu đô đốc (quan võ đứng đầu, cai quản quân sự châu An) và khi mất được truy tặng Thái sư (một trong ba tước vị cao quý nhất triều đình), khi ấy đang làm huyện úy (quan coi việc trị an, bắt trộm cướp trong một huyện) huyện Tế Nguyên. Ông được phủ gọi đến thành Lạc Dương để sửa sổ sách. Một đêm ông chết. Họ hàng, bạn bè định làm lễ tiểu liệm (lễ tắm rửa, thay áo, quấn vải cho người chết trước khi cho vào quan tài). Phu nhân ông họ Uất Trì, cháu của Uất Trì Kính Đức (danh tướng đầu đời Đường), tính sáng suốt, cứng cỏi. Bà nói: "Ông giỏi thuật số thần diệu, tự nói mình sẽ làm quan đến phương bá (quan đứng đầu cai quản cả một vùng gồm nhiều châu), nay lẽ nào đi luôn không về?" Rồi bà bình thản, không khóc.

 Đến ngày thứ hai, đêm thứ ba, vùng ngực ông hơi ấm lại. Hôm sau ông từ từ tỉnh, mấy ngày sau mới nói được. Ông kể: Lúc đầu thấy hai người cầm phù (tấm giấy lệnh của cõi âm) đến gọi, rồi dẫn ông ra cửa Huy An. Khe cửa chỉ hở một tấc, vậy mà đi qua vẫn thấy rộng rãi. Đi thẳng lên phía bắc, lên núi Mang, chừng hơn mười dặm thì gặp một cái hố lớn, nhìn không thấy đáy. Sứ giả bảo vào. Bằng Cử rất sợ. Sứ giả nói: "Cứ nhắm mắt lại." Rồi nắm tay ông đi như bay. Chốc lát chân đã chạm đất.

 Họ theo một lối nhỏ đi về hướng đông mấy chục dặm. Trời u ám thê lương như những ngày đông âm u giá lạnh. Rồi đến một tòa nhà tường cao, rộng lớn. Sứ giả vào trước. Có một vị quan mặc áo xanh biếc bước ra, rảo bước tới vái lạy rất cung kính, rồi lui vào, dẫn ông vào trong. Người áo biếc ngồi sau án, bảo Bằng Cử bước lên. Bên cạnh có một con chó nói tiếng người: "Nhầm rồi, chỉ trùng họ tên thôi, không phải vị quan này." Người áo biếc cho đánh roi sứ giả, sửa lại tờ phù, sai đi bắt lại.

 Lại có một con ngựa chỉ có nửa thân, hai chân, nhảy nhót tiến lên, nói: "Trước kia tôi bị Đỗ Bằng Cử giết, nay xin xét lại nỗi oan." Bằng Cử cũng sực nhớ ra, liền tâu: "Tôi từng coi một trạm dịch (trạm đổi ngựa, đưa công văn), sứ giả mang sắc lệnh của vua dắt con ngựa này đến bắt phải giết, không phải ý tôi muốn." Người áo biếc sai viên lại lấy hồ sơ ra xét, thấy đúng như vậy. Con ngựa bèn lui. Ông thấy bên cạnh có một viên lại vẫy tay, đưa mắt, chỉ bảo cách đối đáp, có ý che chở cho ông thoát. Đối chứng xong, người áo biếc vái chào để ông ra, rồi lạy tiễn ra tận ngoài cửa, nói: "Tôi là người sống, dân có tên trong sổ hộ tịch ở An Châu. Thiếu phủ (cách gọi kính trọng dành cho huyện úy) sau này sẽ làm đô đốc An Châu, nên tôi kính trọng trước, mong ngài sau này đoái hoài giữ gìn cho (?)."

 Nói xong, viên lại lúc nãy chỉ bảo cho ông rảo bước ra, tự xưng họ Vi tên Đỉnh, cũng là người sống, nhà ở phường Vụ Bản tại kinh đô. Hắn nói vừa rồi mình có công giúp, xin mười vạn tiền. Bằng Cử từ chối, nói không lo nổi. Vi Đỉnh nói: "Tôi tuy là người sống, nhưng ở chốn này dùng tiền thì dễ lo thôi (ý nói chỉ cần đốt tiền giấy)." Ông bèn nhận lời. Vi Đỉnh lại dặn: "Khi đốt xin lót đồ bên dưới, đừng để tiền chạm đất, và gọi tên Vi Đỉnh, tôi sẽ tự sai người đến nhận."

 Vi Đỉnh lại nói: "Đã đến đây rồi, lẽ nào không muốn xem sổ sách của nhà mình?" Rồi dẫn ông vào một viện, có đề chữ "Hộ bộ" (bộ coi sổ sách hộ khẩu, dân số). Nhà cửa, hành lang bốn phía sổ sách chất cao như núi. Ba gian ở giữa có giá kệ đặc biệt cao, phủ màn và khăn màu đỏ vàng, có tấm bảng chữ vàng đề "Hoàng tịch" (sổ của dòng họ nhà vua). Những giá khác đều để trống không phủ gì, chỗ này chỗ kia có những hộp phủ màu tía. Vi Đỉnh nói: "Đó là sổ của tể tướng (quan đứng đầu triều đình, giúp vua trị nước)." Rồi dẫn ông đến sổ họ Đỗ, trên nhãn đề "Chi Bộc Dương", có bốn hộp màu tía. Mở cuốn sổ ra, ba người con trai của Bằng Cử lúc ấy chưa sinh mà trong sổ đã ghi đủ tên. Ông xin bút viết tên các con lên cánh tay. Ông còn nấn ná, muốn xem khắp nữa. Vi Đỉnh nói: "Ngài đã không phải đi (không phải chết) thì nên về sớm." Rồi dẫn ông ra, sai một viên lại tiễn về.

 Viên lại nói: "Tôi đói khổ lắm, không nhân dịp này thì không có cách nào ra ngoài được. Xin cho tôi đi riêng, mong kiếm được một bữa ăn. Ngài cứ theo con đường này thì tự đến nơi." Giữ lại cũng không được. Bằng Cử bèn đi về phía tây. Bên trái đường bỗng thấy một tòa thành mới, mùi hương lạ bay xa mấy dặm. Quanh thành toàn là quân mặc giáp, cầm binh khí. Bằng Cử hỏi, quân giáp nói: "Tướng Vương (tước hiệu của Lý Đán, tức vua Đường Duệ Tông về sau) ở đây lên ngôi thiên tử (con trời, tức hoàng đế), có bốn trăm người trời đến đưa tiễn." Bằng Cử từng làm quan trong phủ Tướng Vương, nghe vậy rất mừng.

 Tường có một khe hở lớn, ông nhìn vào thấy rõ ràng: mấy trăm người trời vây quanh Tướng Vương, mây lành (?) phủ đầy mặt đất, ai cũng mặc áo tiên, đẹp như trong tranh. Trước Tướng Vương có một người đàn bà cầm lư hương dẫn đường. Nhìn gần thì thấy dải váy áo của người ấy (?) như bị cắt rách, lởm chởm giống hình răng cưa. Tướng Vương đội trên đầu một mặt trời, ánh sáng chói lọi, tỏa ra gần hơn một trượng (một trượng khoảng ba mét). Phía sau Tướng Vương có tất cả mười chín mặt trời nối nhau thành hàng, đều sáng rực như mặt trời ngài đội. Chốc lát có đội kỵ binh áo đỏ đến đón, quân giáp bảo Bằng Cử đi đi.

 Ông về đến đường cũ, bất giác đã tới cửa Huy An. Cửa đóng, ông lách qua khe hở cũng dễ dàng như lúc đi. Bị một bầy chó chặn đường cắn, ông không đi tiếp được (?). Về đến nhà, thấy thân mình nằm trên giường, ông nhảy vào trong thân thì tỉnh lại. Chữ viết trên cánh tay trông như viết bằng gỗ mục, nhưng vẫn còn rõ. Ông bèn đốt mười vạn tiền, gọi tên tặng cho Vi Đỉnh.

 Trong lòng ông đã biết vận số của các đời vua và thời điểm nhà Đường trung hưng (gây dựng lại cơ đồ sau lúc suy). Ông bèn lấy cớ xin nghỉ phép, đến yết kiến Duệ Tông (lúc ấy còn là Tướng Vương). Duệ Tông nắm tay ông nói: "Đâu dám quên ơn." Ông đi tìm Vi Đỉnh thì người ấy vừa mới chết. Đến khi Duệ Tông lên ngôi, phong ông làm Hữu thập di (chức quan chuyên nhặt ra những điều sai sót của vua để can ngăn). Lời chiếu phong viết: "Ý tứ đạt đến lối thơ Phong Nhã (thể thơ mẫu mực trong Kinh Thi), tâm linh thông tới thần minh."

 Vua ra lệnh cho mấy chục cung nữ, phi tần và công chúa ăn mặc giống hệt nhau, bảo ông nhận xem ai là người cầm lư hương. Bằng Cử từ xa đã nhận ra, đó là Thái Bình công chúa. Hỏi duyên cớ dải váy rách, công chúa nói: "Lúc ấy đang là chiếc long cổn (áo lễ thêu rồng của vua) thì lửa bỗng bắn ra; trong lúc hoảng hốt không biết dải váy đã bị cháy, vội vàng không kịp thay áo." Công chúa sụt sùi chúc mừng: "Sự hưng khởi của bậc thánh nhân quả thật là do trời."

 Những điều Bằng Cử thấy là ba năm trước khi Duệ Tông lên ngôi. Vì thế văn mộ chí (bài văn khắc trên bia đặt ở mộ, ghi tiểu sử người chết) của Bằng Cử viết: "Đến khi Duệ Tông lên ngôi, điềm lành từ cõi âm đã mở ra thời vận của bậc thánh lúc khởi đầu, mệnh trời đã được định sẵn trong số mệnh u huyền." Về sau ông quả nhiên làm đô đốc An Châu. (Trích truyện do xử sĩ (người có học, có tài nhưng không ra làm quan) Tiêu Thời Hòa viết.)

 LẠI MỘT THUYẾT KHÁC

 Có thuyết nói: Bằng Cử được tha, lại vào một viện khác, hỏi người ngồi ở phía dưới là ai, được đáp: "Là Ngụy Nguyên Trung (tể tướng đời Đường)." Lát sau Kính Huy (?) đi vào, xuống ngựa, mọi người ra đón lạy, nói ông là Đại lý khanh (quan đứng đầu Đại lý tự, cơ quan xét xử án hình cao nhất), đến cùng thẩm án. Bằng Cử thấy Vũ Tam Tư đeo gông; bọn Vi Ôn, Tông Sở Khách, Triệu Lý Ôn bị xiềng xích; Lý Kiệu đầu để trần, lưng không thắt đai, đứng đó. Lại nghe bọn Nguyên Trung nói: "Năm nay sẽ có cuộc tổng xét sổ sách lớn (?)." Quả nhiên đến tháng sáu, bọn nghịch tặc họ Vi bị giết; Tông, Triệu, Vi… đều bị chém; Lý Kiệu bị cách chức về nhà, đều đúng như lời ấy. (Trích sách Triều dã thiêm tái.)

 VỢ QUAN HUYỆN ÚY HUYỆN HÀ ĐÔNG

 Trong niên hiệu Cảnh Vân (710–711), vợ của một quan huyện úy họ Lý ở huyện Hà Đông (?) là Vương thị, nhan sắc đẹp nổi tiếng khắp vùng Tam Phụ (ba quận quanh kinh đô Trường An). Một hôm Lý sáng sớm lên phủ châu làm việc, chưa về (?). Vương thị trang điểm chải tóc vừa xong, đốt hương ngồi thong thả, bỗng thấy mấy hoạn quan đánh một chiếc xe bò từ trong mây hạ xuống, đến tận nhà. Vương thị hoảng sợ hỏi có việc gì, họ đáp: "Hoa Sơn phủ quân (vị thần núi Hoa Sơn) sai chúng tôi đến rước phu nhân." Bà từ chối không được, vội vàng sắp phải đi, nói với người nhà: "Tiếc là không được gặp Lý thiếu phủ để từ biệt." Rồi gạt nước mắt ra đi, ngã chết bên thềm. Lát sau mây lành (?) nâng chiếc xe bay lên không trung, từ từ khuất hẳn.

 Lý từ châu về, không thấy vợ đâu, ôm xác gào khóc, ngất đi rồi tỉnh lại đến mấy lần. Một lúc sau có người đến cửa, tự nói có thể làm phu nhân sống lại. Lý cúi gập người lạy, xin được cứu giúp. Người ấy ngồi lên giường, đòi son đỏ để viết bùa. Son chưa đem tới, ông bèn viết một lá bùa bằng mực rồi phóng cho bay đi. Chốc lát son đến, ông lại phóng thêm một lá bùa nữa, cười bảo Lý: "Đừng khổ sở, chẳng bao lâu sẽ sống lại." Một lúc sau Vương thị tỉnh lại. Lý lạy tạ mấy lần, dốc hết sức đem của biếu tặng. Người ấy cười lớn: "Cứu nạn, giúp người lúc hoạn nạn thì cần gì của cải!" Rồi ra cửa, biến mất.

 Vương thị tỉnh lại kể: "Lúc mới đến Hoa Sơn, tôi gặp vị vua thần. Thần rất vui, cho bày màn trướng trên đỉnh núi, cùng mấy thuộc hạ uống rượu tiệc tùng vui vẻ, định tiệc xong mới bày tỏ chuyện ân ái. Đang lúc nâng chén, bỗng thấy một người cưỡi mây đen đến nói: 'Thái Nhất (vị thần tối cao trên trời) ra lệnh gọi phu nhân họ Vương.' Thần vẫn thong thả, xin đợi tiệc xong. Rồi lại có một người cưỡi mây đỏ đến, giận dữ nói: 'Thái Nhất hỏi Hoa Sơn: cớ sao dám tự tiện bắt vợ người sống? Không mau đưa về thì sẽ bị trách phạt nặng!' Thần rất hoảng sợ, liền sai đưa tôi về nhà." (Trích sách Quảng dị ký.)

 NGƯỜI TAM VỆ

 Đầu niên hiệu Khai Nguyên (713–741, đời Đường Huyền Tông), có một người tam vệ (lính túc vệ canh giữ trong cung đời Đường, gồm thân vệ, huân vệ, dực vệ) từ kinh đô về Thanh Châu. Đến trước miếu Hoa Nhạc (miếu thờ thần núi Hoa Sơn), anh thấy một tỳ nữ áo xanh, quần áo cũ rách, đến thưa: "Nương tử nhà tôi muốn gặp ông." Rồi dẫn đi trước. Anh gặp một thiếu phụ chừng mười sáu, mười bảy tuổi, sắc mặt buồn rầu tiều tụy, nói: "Tôi không phải người, mà là con dâu thứ ba của thần Hoa Nhạc. Chồng tôi rất ác. Nhà tôi ở Bắc Hải, ba năm nay không có thư từ, vì thế càng bị con thần núi khinh rẻ. Nghe ông đi xa về, tôi muốn nhờ ông một lá thư. Nếu ông đưa đến được, cha tôi ắt sẽ hậu tạ." Bèn đưa thư cho anh. Anh cũng là người giữ chữ tín, hỏi đến Bắc Hải thì đưa thư ở đâu. Thiếu phụ nói: "Cây thứ hai trên bờ ao biển, cứ gõ vào sẽ có người đáp." Nói xong từ biệt ra đi.

 Đến Bắc Hải, anh làm đúng như lời dặn. Gõ cây xong, bỗng thấy một cánh cửa sơn son hiện ra dưới gốc cây, có người từ trong cửa ra hỏi việc. Anh đưa thư, người ấy vào trong, lát sau ra nói: "Đại vương mời khách vào." Anh đi theo hơn trăm bước, vào một cửa nữa, thấy một người áo đỏ cao hơn một trượng, hai bên thị nữ có đến hàng nghìn hàng trăm. Ngồi xong, người ấy nói: "Ba năm nay không nhận được thư con gái." Đọc thư xong thì nổi giận: "Bọn nô tài dám như thế!" Liền sai gọi hai viên tướng tả hữu (?) đến. Chốc lát họ tới, đều cao hơn một trượng, đầu to mũi lớn, dáng vẻ dữ tợn. Người áo đỏ ra lệnh điều năm vạn quân, đến ngày rằm thì kéo sang phía tây đánh Hoa Sơn, không được để thua. Hai người nhận lệnh lui ra.

 Người áo đỏ bèn nói với người tam vệ: "Không có gì báo đáp." Rồi sai tả hữu lấy hai tấm lụa tặng sứ giả. Người tam vệ không vui, thầm trách hai tấm là ít. Khi anh cầm lụa từ biệt, người áo đỏ dặn: "Hai tấm lụa này phải được hai vạn quan (một quan là một xâu nghìn đồng tiền) mới bán, cẩn thận chớ bán rẻ cho người ta."

 Ra rồi, người tam vệ muốn nghiệm xem chuyện có thật không, lại đến Hoa Âm. Đến chiều tối ngày rằm, từ xa thấy ở phương đông có một luồng khí đen như cái lọng, dần dần dịch về phía tây, sấm nổ chớp giật, tiếng vang xa trăm dặm. Chốc lát ở Hoa Sơn nổi gió lớn làm gãy cây, gió từ phía tây thổi mây về, thế mây càng lúc càng mạnh, kéo thẳng đến Hoa Sơn. Sấm và lửa ầm ầm dồn dập, khắp núi cháy khô đỏ rực, rất lâu mới dứt. Sáng ra, cả ngọn núi cháy đen.

 Người tam vệ vào kinh bán lụa. Người mua nghe đòi hai vạn, ai cũng cười chê, kinh ngạc, cho là kẻ điên. Mấy ngày sau có một người đàn ông cưỡi ngựa trắng đến mua, trả đủ hai vạn không chút do dự, tiền đã khóa sẵn ở chợ Tây. Anh hỏi mua để làm gì, người kia đáp: "Thần sông Vị gả con gái, dùng thứ này làm quà tặng. Trong thiên hạ chỉ có lụa Bắc Hải là tốt nhất, đang định sai người đi mua thì nghe ông bán lụa Bắc Hải, nên đến đây."

 Người tam vệ có tiền, buôn bán mấy tháng xong thì về phía đông, về đất Thanh. Lại đến Hoa Âm, lại gặp tỳ nữ áo xanh trước kia, nói: "Nương tử nhà tôi đến tạ ơn." Liền thấy một chiếc xe bò lọng xanh từ trên núi xuống, hơn mười người theo hầu. Đến nơi, người trong xe bước xuống, cũng là người con gái lần trước, nhưng dung nhan và áo quần rực rỡ, đôi mắt liếc nhìn trong trẻo, gần như không nhận ra được. Người tam vệ lạy chào. Nàng nói: "Ông có ơn lớn, đưa thư đi xa báo cho cha mẹ tôi. Từ sau trận đánh ấy, chồng tôi đối với tôi ân tình khá sâu nặng. Chỉ thẹn là không có gì báo đáp. Nhưng Tam lang (chồng nàng, con thứ ba của thần núi) vì ông đưa thư nên chuyển cơn giận sang ông, nay dẫn năm trăm quân chờ ông ở Đồng Quan. Nếu ông đi qua đó ắt bị hại. Ông hãy tạm quay về kinh. Chẳng bao lâu nữa xa giá nhà vua sẽ đi về phía đông. Thần sợ xe trống (xe chở trống trong đoàn nghi trượng của vua); ông mà ngồi trên xe trống thì không phải lo." Nói xong biến mất.

 Người tam vệ rất sợ, lập tức quay về kinh. Mấy chục ngày sau, gặp lúc Huyền Tông đi Lạc Dương, anh bèn đưa tiền cho người đánh trống, theo xe trống ra khỏi cửa ải, nhờ vậy được yên ổn. (Trích sách Quảng dị ký.)

 LÝ THỰC

 Lý Thực người quận Triệu, trong niên hiệu Khai Nguyên đến viếng miếu Hoa Nhạc. Đi qua viện thờ ba vị phu nhân (vợ của thần núi), bỗng thấy các thần nữ đều như người sống, mời chàng vào trong trướng báu, vui vầy hết mực. Ba phu nhân lần lượt cùng chàng ân ái. Xong việc thì chàng ra. Lúc chia tay, các nàng nói với Thực: "Hằng năm từ mồng bảy đến mười hai tháng bảy, thần núi phải lên trời trình báo sổ sách công việc. Đến kỳ ấy chúng em sẽ đón chàng, chàng đừng từ chối. Lần gặp này cũng đúng vào dịp ấy nên mới được vui trọn vẹn."

 Từ đó suốt bảy năm, mỗi lần đến ngày ấy, Thực bỗng tắt thở. Người nhà canh giữ ba ngày chàng mới tỉnh. Chàng kể: trướng thiêng, tiệc bày đồ đồi mồi, chiếu gấm, đệm lụa; các nàng phe phẩy quạt hình trăng xua cái nóng, khẽ kéo áo lụa cho hương tỏa ra; ngọc đeo leng keng trong trẻo, gió thơm phảng phất không dứt. Thực đến thì ai cũng tươi cười, má lúm như sao, mặt đẹp như hoa như ngọc. Kể chuyện xa cách thì rơi lệ, bàn chuyện vui mới thì tình nồng thắm. Ba phu nhân đều thuộc về chàng. Thực tài sức hơn người (?), nên càng được các nàng quý trọng, mỗi người đều được thỏa tình vui. Đến lúc chàng về nhà, ai cũng buồn bã nghẹn ngào, níu kéo thời gian, tiếc lúc biệt ly.

 Thực tỉnh lại thì người đầm đìa mồ hôi, lần nào cũng ốm chừng mươi ngày rồi mới khỏi. Có một thầy pháp thuật thấy Thực, nói: "Ông có tà khí." Rồi viết cho một lá bùa. Về sau tuy vẫn gặp các nàng nhưng không gần gũi được. Hai phu nhân, một họ Vương, một họ Đỗ, mắng: "Thật là kẻ bạc tình, đeo bùa làm gì!" Phu nhân nhỏ họ Tiêu, ân nghĩa đặc biệt sâu nặng, khóc lóc nhìn chàng, dặn Thực trong ba năm đừng nói chuyện này ra: "Nói ra thì không chỉ hại chàng, mà cũng hại cả em." Thực hỏi về đường làm quan, nàng nói: "Chàng sẽ đỗ tiến sĩ (học vị trong kỳ thi tuyển quan của triều đình), cuối cùng làm huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) ở một huyện nhỏ." Mọi việc đều đúng như lời nàng nói. (Trích sách Quảng dị ký.)

 DIỆP TĨNH NĂNG

 Đầu niên hiệu Khai Nguyên, vua Huyền Tông vì hoàng hậu không có con, bèn sai đạo sĩ Diệp Tĩnh Năng dâng tấu chương (bài văn sớ dâng lên trời trong nghi lễ của Đạo giáo) lên Ngọc Kinh (kinh đô của Thiên đế trên trời), hỏi Thiên đế xem hoàng hậu có con hay không. Lâu sau, tấu chương được trả xuống, có lời phê: "Không có con." Nét chữ rất rõ ràng. (Trích sách Quảng dị ký.)

 VƯƠNG XƯƠNG LINH

 Trong niên hiệu Khai Nguyên, Vương Xương Linh người Lang Gia từ đất Ngô về kinh đô, đi thuyền đến núi Mã Đương. Gặp lúc gió thuận, người lái thuyền nói: "Các vị quan sang đi qua đây đều phải vào viếng miếu." Xương Linh không thể dừng lại, nhưng cũng đã chuẩn bị sẵn đồ cúng thần. Nghe người lái thuyền nói vậy, ông bèn sai người mang rượu, thịt khô, ngựa giấy dâng vào miếu, lại dâng một đôi giày cỏ cho phu nhân của thần, và đề thơ rằng:
"Một con ngựa xanh, nô người Côn Lôn (nô bộc da đen từ phương nam) dắt,
Dâng lên đại vương, chẳng lấy tiền.
Chỉ vì gió dữ sóng dồn dập,
Chớ trách Xương Linh chẳng xuống thuyền."
Đọc xong ông đi qua.

 Lúc mua giày cỏ, ông có mua kèm một con dao khảm vàng, để ở trong giày. Đến lúc cúng thần thì quên lấy ra, lỡ đem dâng luôn cả dao. Xương Linh đi đến chặng trước, tìm con dao mới biết mình nhầm. Đi thêm mấy dặm, bỗng có một con cá chép đỏ dài chừng ba thước nhảy vào thuyền. Ông sai người đem nấu. Mổ bụng cá ra thì được con dao khảm vàng, rõ ràng chính là con dao đã đưa nhầm vào miếu. (Trích sách Dị ký.)

 TRƯƠNG GIA HỰU

 Trong niên hiệu Khai Nguyên, Trương Gia Hựu làm thứ sử (quan đứng đầu cai trị một châu) Tương Châu. Dinh thự của quan thứ sử từ lâu nổi tiếng có ma. Gia Hựu vừa đến thì có ma (?) quấy phá nhà ông hết sức. Gia Hựu không sợ. Đồ bày biện trong gian sảnh nhỏ (?) ở viện phía tây cùng các thức ăn lại bị lật đổ. Gia Hựu đến xem, thấy một người con gái. Gia Hựu hỏi: "Cô là thần gì?" Người con gái đáp: "Tôi là con gái của Uất Trì phủ quân, cố đại tướng quân, thứ sử Tương Châu đời Chu (triều Bắc Chu). Nhà tôi có nỗi oan khuất cực lớn, cha tôi muốn gặp sứ quân (cách gọi kính quan thứ sử) để trình bày." Gia Hựu nói: "Kính xin được nghe."

 Lát sau, vị ấy đến, dáng người và áo mũ to lớn đường bệ, ánh mắt nhìn cao xa. Ông kính chào Gia Hựu trước. Gia Hựu mời ngồi, rồi hỏi: "Lúc sống là người hiền, lúc chết là thần sáng, cớ sao đêm hôm lẩn khuất trong bóng tối, làm kinh sợ đàn bà con trẻ, khiến cho châu này trước sau bị gọi là chốn dữ (?)? Sao người chính trực lại đến nỗi này?"

 Ông đáp: "Xưa kia vận nhà Chu đã hết, Dương Kiên (tức Tùy Văn Đế về sau) cướp ngôi. Tôi là bề tôi nhà Chu, đâu nỡ nhìn xã tắc (đất nước, cơ nghiệp của triều đại) sụp đổ, nên muốn giữ trọn tiết bề tôi, đứng đầu dấy nghĩa binh, mong khôi phục thiên hạ để giữ lấy cơ nghiệp của Thái Tổ (vua sáng lập nhà Chu). Vi Hiếu Khoan là bề tôi cũ của nhà Chu, nghe việc nghĩa mà không dấy theo, trái lại chịu để Dương Kiên điều khiển như ngựa bị thắng cương, làm tay sai cho hắn. Tôi đem quân một châu chống lại quân cả thiên hạ ùn ùn kéo đến. Lòng thành tuy muốn thấu tới trời xanh, nhưng khắp bốn biển rốt cuộc không ai cứu giúp. Chẳng bao lâu thì mất thành, cả nhà bị giết, hơn sáu mươi người, xương cốt đều nằm dưới gian sảnh (?) này. Ngày tháng đã lâu, nỗi oán hận nơi cõi âm càng nặng. Muốn hóa đi nơi khác cũng không được. Muốn nói với người đời thì ai cũng sợ chết khiếp, không có chỗ nào kêu oan. Nay được minh công (cách gọi tôn kính bậc quan trên) đoái nhìn; nếu đám xương chìm dưới đất này may được không bị bỏ rơi, hồn ma được có chỗ thờ phụng, thì dù đã chết cũng như được sống lại."

 Gia Hựu nhận lời. Ngày khác, ông đào đống xương lên, đem chôn cất theo lễ ở phía sau gian sảnh, rồi lấy gian sảnh ấy làm miếu, bốn mùa cúng tế. Gia Hựu có một người con gái tám, chín tuổi. Người nhà muốn hỏi việc gì thì bảo cô bé khấn thưa, thần ắt có ứng đáp. Thần muốn bảo điều gì với Gia Hựu cũng cho cô bé ra gặp, lâu dần thành lệ. Về sau, người nhà Gia Hựu hễ có đi đâu (?), thần ắt sai âm binh (quân lính của cõi âm) hộ tống ra khỏi địa giới; quân trở về thì báo lại đã tiễn đến chỗ nào. Về phía tây thì không quá cầu Hà Dương. (Trích sách Quảng dị ký.)

 Thái Bình quảng ký, quyển ba trăm

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do triều Thanh theo lệnh vua biên soạn, chép lại sách các đời)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video