Thiên 305 — Quyển 305

 Thái Bình quảng ký, quyển 305. Đời Tống, nhóm Lý Phưởng biên soạn. Loại "Thần", phần 15.

 Vương Pháp Trí; Lý Tá Thì; Vi Cao.

 Đậu Tham; Lý Bá Cầm; Em trai Tiêu Phục.

 Lý Nạp; Thôi Phần; Tân Bí.

 VƯƠNG PHÁP TRÍ

 Ở huyện Đồng Lư có người con gái tên Vương Pháp Trí, từ nhỏ đã thờ thần Lang Tử. Trong khoảng niên hiệu Đại Lịch (đời Đường Đại Tông, 766–779), bỗng nghe vị thần nói bằng giọng người lớn. Cha Pháp Trí hỏi: "Lời này chẳng phải của bậc thánh hiền sao?" Thần đáp: "Phải. Ta họ Đằng tên Truyện, vốn người huyện Vạn Niên đất Kinh Triệu, nhà ở phường Sùng Hiền. Ta vốn có nhân duyên với Pháp Trí." Thần đối đáp với người đời rất thấu lẽ, nên các quan châu, quan huyện trước sau đều rất kính trọng.

 Huyện lệnh Đồng Lư là Trịnh Phong, người ưa chuyện lạ, thường gọi Pháp Trí đến nhà, bảo mời Đằng Thập Nhị Lang (cậu Đằng thứ mười hai). Hồi lâu thần mới đến, lời lẽ biện luận đối đáp rất có phong thái của kẻ sĩ, Phong nghe mãi không chán. Mỗi lần gặp người làm văn chương, thần lại bàn kinh sách, ngâm thơ, vui vẻ trò chuyện suốt ngày. Từng có một nhà sư nơi khác đến chỗ Pháp Trí xin bố thí, thần trò chuyện với sư rồi tặng thơ rằng:

 "Đứng thẳng chẳng cầu danh, bỏ nhà đi tu,
Lâu nay ôm một chí hướng nơi mây ráng xanh.
Hôm nay khí anh hùng ngút trời,
Ai còn ngồi lâu được trên tòa sen báu?"

 Thần lại từng làm thơ tặng người rằng:
"Cả đời tài chẳng đủ,
Lập thân thì quả có thừa.
Tự than không có lỗi gì lớn,
Người quân tử chớ xa lánh nhau."

 Đêm hai mươi lăm tháng hai năm Đại Lịch thứ sáu (771), Đới Phu cùng Từ Hoảng làm Binh tào thuộc Tả vệ (viên quan lo việc binh trong đạo quân cấm vệ Tả vệ), huyện lệnh Long Tuyền là Thôi Hướng, huyện thừa (phó quan của huyện) Đan Dương là Lý Tòng Huấn, cùng những người trong ấp là Hàn Vị, Tô Tu họp ở nhà Trịnh Phong. Gặp lúc(?) Pháp Trí đến, bèn bảo gọi Đằng Truyện. Hồi lâu thần mới đến, cùng bọn Hoảng thù tạc mấy trăm lời. Rồi thần nói với các vị: "Xin mỗi người đọc một bài." Mọi người đọc xong thì xin thơ của thần, thần liền buột miệng đọc hai bài. Bài thứ nhất:

 "Cửa bến nước triều lên, vừa mênh mang,
Thuyền sen chòng chành, hái hoa thật khó.
Lòng xuân chẳng thỏa, đành về không,
Đợi(?) triều lặng sẽ lại ngắt hoa xem."

 Thần bảo: "Mọi người chớ cười nhau." Rồi lại đọc:
"Bỗng trên hồ một áng mây bay,
Chẳng hay trong thuyền mưa ướt áo.
Hái được hoa sen rồi quên khuấy,
Chỉ lấy lá sen che đầu mà về."

 Thần tự nói bài này cũng khá vừa ý(?). Thần lại dặn em trai Pháp Trí rồi cùng Trịnh Phong thù tạc mấy trăm lời nữa mới đi. (Trích từ "Quảng dị ký")

 LÝ TÁ THÌ

 Lý Tá Thì làm huyện úy (viên quan lo việc trị an, bắt trộm cướp trong huyện) huyện Sơn Âm. Năm Đại Lịch thứ hai, ông mắc bệnh lao lực mấy chục ngày, rồi khỏi. Ông từ Cối Kê đến Long Khâu, gặp lúc người cùng họ là Lý Thuật đang làm huyện lệnh ở đó, nên ở lại chỗ huyện lệnh(?) mấy ngày. Một buổi tối, ông cùng khách là Lý Cử thắp đèn ngồi, bỗng thấy hơn hai mươi người mặc áo đỏ, áo tía, ai cũng cầm binh khí, rảo bước đến vái chào dưới sân. Tá Thì hỏi là ai, họ đáp: "Là lính. Đại vương muốn dùng ông làm phán quan (viên quan phụ tá, xem xét và xử lý công việc), sai chúng tôi kính cẩn đến đón ông về để sai khiến."

 Tá Thì nói: "Ta đang để tang cha mẹ, làm vậy là trái lễ. Vả lại, sao vua biết có ta?" Họ đáp: "Huyện lệnh Vũ Nghĩa là Đậu Kham đã tiến cử ông." Tá Thì hỏi: "Kham không quen biết ta, cớ sao lại tiến cử?" Họ đáp: "Mệnh vua đã ban, khó mà từ chối." Chốc lát Đậu Kham đến, chào hỏi lễ độ, ung dung nhã nhặn như người thường. Ngồi xuống, Kham nói với Tá Thì: "Vua đang tìm một chàng rể, lại dặn phải chọn người dòng họ lớn, vì thế tôi tiến cử ông. Đó cũng là do duyên nghiệp khiến nên." Tá Thì cố từ chối nhưng không được.

 Chốc lát, con gái vua cũng đến, hương thơm ngào ngạt, xe ngựa kéo đến đông như mây tụ. Tá Thì xuống thềm đón lạy, thấy dung nhan và áo quần, xe cộ của nàng thì trong lòng khá ưa. Kham nói với Tá Thì: "Người ta ai mà chẳng chết, được như ông thì hiếm có. Đừng nên từ chối mãi để vua nổi giận." Tá Thì biết rốt cuộc không tránh được. Hồi lâu con gái vua và Kham ra về, để lại hơn hai trăm người tùy tùng hầu hạ phán quan.

 Hôm sau, Lý Thuật cùng em trai đến thăm Tá Thì. Tá Thì kể lại đầu đuôi, nói: "Chắc chắn tôi không sống được, xin cho một bữa ăn." Thuật bày một bữa thịnh soạn. Tá Thì đang ăn canh thịt chim trĩ, bỗng nói không thấy cái bát đâu, quát người hầu sao lại dọn canh đi, rồi ngã gục lên bàn ăn mà chết. Vợ ông là Trịnh thị đang ở Cối Kê. Tối hôm thuyền bà về đến(?), người hầu gái bỗng nói giọng hồn Tá Thì: "Con gái vua đã gả cho người khác rồi, chỉ sai ta đưa vợ về thôi." Lời lẽ rất thê lương. (Trích từ "Quảng dị ký")

 VI CAO

 Thuở đầu, Vi Cao đi chơi xa ở vùng Kiếm Ngoại (đất Thục, phía nam núi Kiếm Các). Trương Diên Thưởng khi ấy làm Tiết độ sứ (quan đứng đầu một trấn, nắm cả quân lẫn dân) Tây Xuyên, mang hàm Binh bộ thượng thư (quan đứng đầu bộ Binh) và Bình chương sự (hàm tể tướng), gả con gái cho ông. Ít lâu sau Diên Thưởng sinh ghét, vẻ chán ghét khinh rẻ ngày một lộ ra. Vi Cao buồn bực không đắc chí, thường vào mạc phủ (phủ làm việc của tiết độ sứ, nơi có các quan phụ tá gọi là mạc liêu) cùng khách khứa dạo chơi để khuây nỗi bực. Diên Thưởng càng ghét, nói với Cao: "Các mạc liêu đều là kỳ tài đương thời, đến Diên Thưởng này còn kính nể. Vi lang không có việc gì thì chẳng cần đến luôn." Ông ta khinh Cao đến thế.

 Hôm khác, vợ Cao rất thương chồng, nói: "Đàn ông vốn có chí bốn phương. Nay bị chán ghét khinh rẻ như thế mà chàng vẫn vui vẻ qua ngày, lạ thật! Thiếp rời nhà theo chàng, thì một gian nhà tranh nơi góc hoang cũng là chỗ ở của chàng; nấu đậu, nấu canh rau, một giỏ cơm một bầu nước cũng là thức ăn của chàng. Cần gì phải nén thẹn gượng ở yên đây, để bị người có khí phách chê cười." Thế là nàng vào thưa với cha việc chồng muốn ra đi. Diên Thưởng tặng năm mươi tấm lụa. Phu nhân chê ít nhưng không dám nói.

 Lúc ấy có một bà đồng ở đó, thấy Cao đi vào viện phía tây, bèn hỏi phu nhân: "Người mặc áo xanh lục vừa vào viện tây là ai?" Phu nhân đáp: "Là Vi lang." Bà đồng nói: "Người này cực kỳ quý hiển, chức vị còn vượt xa tể tướng. Lộc sắp phát, chẳng bao lâu cũng sẽ trấn giữ nơi này, nên đối đãi đặc biệt." Hỏi duyên cớ, bà đáp: "Người quý đi đến đâu tất có âm lại (quan lại cõi âm) theo hầu. Tướng quốc chỉ có chừng mười, hai mươi người hầu thôi, còn như Vi lang thì có hơn trăm." Phu nhân nghe rất mừng, vội nói với Diên Thưởng. Diên Thưởng giận nói: "Chê quà ít thì xin thêm cũng được, sao lại mượn lời bà đồng yêu quái để trêu ta?"

 Vi Cao đi hơn một tháng thì đến Kỳ châu. Tướng soái ở Kỳ vì ông là rể quý của Tây Xuyên nên mời vào mạc phủ, tâu xin cho làm Đại lý bình sự (quan xét án thuộc Đại lý tự, cơ quan xử án tối cao). Ít lâu sau, vì xét án công bằng thỏa đáng, ông được thêm chức Giám sát ngự sử (quan có nhiệm vụ xem xét, đàn hặc quan lại). Nhân thứ sử (quan đứng đầu một châu) Lũng châu qua đời, ông được cử ra trông coi việc châu.

 Chẳng bao lâu Chu Thử làm loạn, vua chạy đến Phụng Thiên. Ở Lũng châu có năm trăm lính cũ của Thử, do binh mã sứ (viên quan võ chỉ huy quân lính) Ngưu Vân Quang cai quản. Vân Quang mưu làm loạn không thành, dẫn quân chạy theo Thử. Giữa đường gặp sứ giả của Thử mang chiếu giả phong Vi Cao làm Ngự sử trung thừa (phó quan đứng đầu Ngự sử đài), Vân Quang bèn cùng sứ giả quay về. Cao nhận mệnh, rồi nói với Vân Quang: "Ta đã nhận mệnh thì hẳn ông không còn nghi gì nữa. Hãy nộp hết khí giới để tỏ rằng không lừa nhau." Vân Quang nghe theo. Hôm sau Cao mở tiệc lớn khao quân, phục sẵn binh lính mặc giáp, giết sạch bọn chúng, rồi lập đàn cùng các tướng thề nguyền. Chu Thử lại hứa cho Cao làm Tiết độ sứ Phượng Tường, Cao chém luôn sứ giả.

 Hành tại (nơi vua đang tạm trú) nghe tin, lòng người đều phấn chấn, vua bèn phong Cao làm Thứ sử Lũng châu, Tiết độ sứ quân Phụng Nghĩa. Đến khi vua về cung, Cao được trao chức Binh bộ thượng thư, Tiết độ sứ Tây Xuyên. Diên Thưởng nghe tin, định tự móc mắt mình để tự trừng phạt tội không biết nhìn người. (Trích từ "Tục quái lục")

 ĐẬU THAM

 Đậu Tham từng làm huyện lệnh Bồ Kỳ. Trong huyện có một ngôi đền thần, các quan huyện trước sau đều cúng tế. Đậu Tham vừa đến đã muốn phá bỏ, đã định sẵn ngày. Ông mộng thấy thần nói với mình: "Ông muốn phá chỗ ở của ta. Sở dĩ ta chưa hại được ông là vì ông sẽ làm tể tướng. Nhưng mong ông hãy để đền lại. Ta tự biết, nếu qua lại với ông thì có thể báo trước cho ông điều lành điều dữ." Tỉnh dậy kinh hãi, ông bèn tự vào đền dâng rượu tế, thờ thần như anh. Về sau, hễ có lệnh thăng chuyển chức, thần đều báo trước, hai bên rất thân thiết. Mỗi khi thần muốn gặp, ông phải bày cỗ trong một căn phòng trống, quây màn xung quanh. Ông vào rồi, người bên ngoài nghe có tiếng hai người cười nói.

 Khi Đậu Tham làm Biệt giá (phó quan của thứ sử) Liễu châu, trong quan xá có một viện bỏ trống, ông khóa lại. Bỗng nghe có tiếng gọi ba bốn lần, tìm thì không thấy ai. Ông động lòng, bèn mặc lễ phục, ngẩng lên hỏi: "Có phải là anh(?) không?" Có tiếng đáp: "Phải. Ông nên mau thu xếp việc nhà(?). Trong hai ba ngày tới sẽ có sứ giả từ phương bắc đến, ông không tránh khỏi đâu." Đậu Tham làm theo lời, thu xếp xong xuôi rồi ngồi đợi sứ giả. Chưa được mấy ngày, sứ của vua vội vã đến, quả nhiên mang theo mệnh lệnh tiếp theo (ban cho chết). (Trích từ "Nhung mạc nhàn đàm")

 LÝ BÁ CẦM

 Năm Trinh Nguyên thứ năm (789), con trai Lý Bạch là Lý Bá Cầm được cử làm quan thu mua muối ở trường muối Từ Phổ hạ, thuộc giám Gia Hưng(?). Trong địa giới trường muối có miếu Thái Thị lang. Bá Cầm nhân vào lễ miếu, nhìn thấy trong miếu có mấy pho tượng nữ thần, trong đó có một vị xinh đẹp, bèn nói đùa: "Lấy được vợ như thế này là đủ rồi." Rồi rưới rượu khấn vái.

 Mấy ngày sau, giữa ban trưa đang làm việc, ông bỗng nghe ngoài cửa có tiếng xe ngựa, liền kinh hãi đứng dậy. Hồi lâu ông mặc lễ phục ra đón ở cửa, rồi vái chào, quay vòng mà đi vào. Quan lại, nha dịch đều kinh ngạc, không biết vì sao. Ông sai bày rượu và thức nhắm, hồi lâu kính cẩn chuyện trò rồi tiễn khách. Sau đó ông mới nói là Thái Thị lang đến. Hôm sau thần lại đến, người bên cạnh đều không trông thấy. Bá Cầm ra đón ở sân, chuyện trò rằng: "May được ngài để mắt tới, cho được kết thân với nhà quyền quý." Ông lạy hai lạy rồi ngồi, ăn uống suốt đêm, thần mới đi. Bá Cầm bèn bảo người nhà: "Ta đã nhận lời kết thân với Thái Thị lang." Rồi ông thu xếp việc nhà, từ biệt họ hàng, mấy ngày sau thì mất. (Trích từ "Thông u ký")

 EM TRAI TIÊU PHỤC

 Em ruột của Tiêu Phục lúc trẻ mến đạo, không ra làm quan, chuyên dùng linh chi và quế (những vị thuốc người tu tiên dùng để luyện thân), giỏi đánh đàn, nhất là khúc Nam phong (khúc đàn tương truyền do vua Thuấn soạn). Một lần đi chơi vùng sông Hành, sông Tương, chàng buộc thuyền bên bờ sông, thấy một ông già đeo sách, ôm đàn. Tiêu sinh vái chào, mời ngồi, hỏi: "Cụ giỏi đàn, có biết khúc Nam phong không?" Ông già đáp: "Xưa nay tôi vốn giỏi khúc ấy." Chàng xin ông gảy thử, nghe hay tuyệt diệu, ông bèn truyền hết cách đàn cho chàng. Uống vài chén rượu, chàng hỏi ông ở đâu, ông chỉ cười không đáp.

 Khi về phía bắc, đến cửa sông Nguyên, chàng lên bờ tập khúc Nam phong. Có một cô gái búi tóc hai bên, xách một cái giỏ tre nhỏ, nói: "Nương tử nhà tôi ở gần đây, rất thích đàn, tôi muốn chạy về báo." Tiêu sinh hỏi cô đến đây làm gì, cô đáp: "Đi hái quả thôi." Cô đi một lúc rồi quay lại nói: "Nương tử mời ông." Tiêu sinh ở trên thuyền đã lâu, cũng muốn đi dạo, bèn nhận lời. Chốc lát có một người đầy tớ già chèo chiếc thuyền chạm vẽ đến, Tiêu sinh lên thuyền, đi hơn một dặm thì đến một dinh thự rất lộng lẫy.

 Người ta mời chàng lên nhà chính, thấy hai người đẹp ngồi trên, chàng bước tới lạy. Người đẹp nói: "Xin đừng lấy làm lạ vì chúng tôi mời đón. Biết ông giỏi khúc Nam phong; tôi cũng vốn thích khúc ấy, nhưng lâu không tập nên quên mất một nửa, mong được ông truyền lại." Chàng bèn tấu đàn, người đẹp cũng sai lấy đàn ra. Tiêu sinh đàn xong, hai người đẹp cùng những người hầu đều che mặt khóc. Họ hỏi chàng học của ai, chàng kể về ông già và tả lại hình dáng. Người đẹp rơi lệ nói: "Đó là vua Thuấn. Ấy cũng là Thượng đế sai ông học để truyền lại cho chúng tôi. Chúng tôi chính là hai bà phi của vua Thuấn (Nga Hoàng và Nữ Anh). Vua Thuấn ở trên chín tầng trời làm Tư đồ đã nghìn năm. Từ khi chia biệt, chúng tôi được truyền khúc này đã lâu năm nên quên mất."

 Rồi họ giữ chàng lại uống mấy bát trà. Chàng từ biệt, nói: "Xin trân trọng ân huệ hậu hĩnh, nhưng tôi cũng không muốn kể chuyện này với người khác." Rồi chàng ra cửa, lại đi chiếc thuyền chạm vẽ về chỗ đánh đàn lúc trước. Hôm sau tìm lại thì chẳng thấy gì nữa. (Trích từ "Dật sử")

 LÝ NẠP

 Đầu niên hiệu Trinh Nguyên, Lý Nạp, tướng soái trấn Bình Lư, bệnh nặng, sai viên áp nha (quan võ thân cận, coi nghi vệ của tiết độ sứ) là Vương Hựu đến Đại nhạc (núi Thái Sơn) cầu đảo. Hựu ăn chay giữ mình trong sạch rồi lên đường. Đến phía tây nam núi, xa xa thấy trên núi có bốn năm người mặc áo cánh màu biếc tay lửng, ba bốn người khác mặc áo đủ màu, là kẻ theo hầu. Người áo biếc cầm cái ná bắn chim trên cây cổ thụ, một phát là trúng, chim rơi xuống, bọn theo hầu tranh nhau chụp bắt.

 Vương Hựu thấy những người đi trước đến chân núi đều xuống xe, bỏ lọng, cùng hướng về núi mà lạy. Khi Hựu sắp đến nơi, người đi đường đều dừng lại. Hựu xuống xe, có người bảo: "Đó là Tam Lang Tử và Thất Lang Tử (cậu thứ ba và cậu thứ bảy, con của thần núi)." Hựu bèn lạy người áo biếc. Kẻ theo hầu vẫy tay bảo người đi đường lên xe đi tiếp, người đi đường còn ngập ngừng, người áo biếc tự tay vẫy, lại bảo họ lên xe. Người áo biếc cầm ná đứng phía tây nam điện, lấy ná gõ xuống đất, cúi nhìn như đang chờ đợi gì. Thấy Vương Hựu, người ấy gọi lại hỏi: "Đến đây làm gì?" Hựu kể đầu đuôi. Người áo biếc nói: "Chủ của ngươi đã đến đây rồi, cần gì phải đi chuyến này nữa? Muốn gặp chủ ngươi không?" Rồi sai một người: "Dẫn Vương Hựu đi gặp chủ hắn."

 Người ấy mở cửa viện phía tây, dẫn Hựu vào, thấy Lý Nạp đeo gông lớn che lấp cả tai, ngồi xổm trên chiếu giữa sân. Vương Hựu kinh hãi khóc, bước tới phục xuống ôm lấy chân trái của Nạp, cắn vào da. Người dẫn đường nói: "Vương Hựu lui ra!" rồi dẫn ra ngoài. Người áo biếc vẫn đứng ở thềm điện, nói với Hựu: "Muốn gặp chủ mới không?" Rồi sai một người từ phía đông đi tới, dáng thấp mà vạm vỡ, thần sắc dễ mến. Người áo biếc nói: "Đây là chủ mới của ngươi." Hựu lạy xong, không nói gì. Hựu như muốn hắt hơi mà mãi không hắt được, hồi lâu bỗng chẳng thấy gì nữa, chỉ có rêu xanh, tùng bách lặng lẽ, trang nghiêm tĩnh mịch. Hựu bèn dâng lễ tế rồi trở về.

 Gặp Lý Nạp, Nạp gọi vào phòng ngủ hỏi chuyện. Hựu chỉ nói đã tế lễ xong, gieo quân xu bồ (một trò gieo quân để bói) được điềm lành. Nạp nói: "Hựu sao không nói thật? Cớ sao lại cắn chân ta?" Rồi giơ chân lên, đúng là vết Hựu cắn. Hựu dập đầu, kể hết sự thật. Nạp hỏi: "Vừa rồi ngươi thấy chủ mới là ai?" Hựu đáp: "Thấy mặt thì nhận ra, nhưng không biết tên." Nạp bèn gọi ba người con ra, đến lượt Sư Cổ thì Hựu nói: "Chính là người này." Nạp bèn dặn lại việc hậu sự, nói xong thì mất.

 Lúc Vương Hựu mới thấy Lý Nạp đeo gông, đã hỏi: "Bộc xạ (chức quan cao trong triều mà Lý Nạp được phong) sao lại ra nông nỗi này?" Nạp đáp: "Đó là tội làm bề tôi cả đời ta. Chỉ vì bất đắc dĩ, biết làm sao được, hôm nay còn nói gì nữa." (Trích từ "Tập dị ký")

 THÔI PHẦN

 Người anh thứ hai của Thôi Phần, huyện úy huyện Lễ Tuyền, ở phường Sùng Hiền đất Trường An. Một đêm hè, anh ra sân hóng mát, trăng vừa lên giữa trời, gió thoảng qua có mùi hương lạ. Chốc lát nghe tường phía nam có tiếng đất động sột soạt(?), Thôi sinh ngỡ là rắn chuột. Bỗng thấy một đạo sĩ nói to: "Trăng đẹp quá!" Thôi sợ hãi tránh đi. Đạo sĩ thong thả dạo bước giữa sân, tuổi chừng bốn mươi, phong thái thanh cao cổ kính. Hồi lâu có hơn mười kỹ nữ đẩy cổng lớn đi vào, mặc lụa mỏng, cài trâm lông chim trả, nhan sắc tuyệt trần. Người hầu trải đệm thơm, họ ngồi thành hàng dưới trăng.

 Thôi sinh ngờ là yêu ma, cầm gối đập vào cửa để dọa. Đạo sĩ ngoảnh lại, giận nói: "Ta thấy chỗ này khá yên tĩnh, lại ham trăng đẹp, vốn không có ý ở lâu, thế mà dám thô lỗ như vậy!" Rồi quát lớn: "Thần coi đất chốn này đâu!" Bỗng có hai người, cao chỉ ba thước, đầu to, tai to thõng xuống, nằm phục trước mặt. Đạo sĩ hất hàm chỉ chỗ Thôi sinh ở, nói: "Người này hẳn có thân nhân đã vào sổ cõi âm, dẫn họ đến đây." Hai người chạy đi, chốc lát thấy cha mẹ và anh của Thôi sinh đều tới, mấy kẻ canh giữ túm kéo, tát đánh họ. Đạo sĩ quát: "Ta ở đây mà các ngươi dám để con vô lễ sao?" Cha mẹ dập đầu nói: "Cõi âm cõi dương cách biệt, không dạy bảo trách mắng được nó." Đạo sĩ quát đuổi họ đi.

 Đạo sĩ lại ngoảnh bảo hai người kia: "Bắt kẻ ngu này lại đây!" Hai người nhảy đến cửa, lấy một vật đỏ như viên đạn ná, ném từ xa vào miệng Thôi sinh, hóa ra là một sợi dây đỏ nhỏ, rồi câu kéo anh ra sân. Đạo sĩ lại quát mắng làm nhục. Thôi sinh kinh hãi mất tiếng, không tự biện bạch được. Đầy tớ và thê thiếp của anh đều kêu khóc. Các kỹ nữ vây quanh lạy, nói: "Kẻ phàm phu ấy vốn lấy làm lạ việc tiên quan vô cớ đến nhà, có lẽ không phải lỗi lớn." Đạo sĩ nguôi giận, bèn phất áo đi ra cổng lớn.

 Thôi sinh ốm như bị trúng tà, năm sáu ngày mới khỏi. Anh mời tế tửu (đạo sĩ chủ trì nghi lễ) đến làm lễ tiếu (lễ cúng của Đạo giáo) để tạ tội, rồi cũng không có chuyện gì nữa. Lúc trước, qua khe cửa, Thôi sinh thấy người mẹ đã mất(?) lấy lụa lau môi như bị thương. Đầy tớ đều lấy làm lạ. Một người hầu gái khóc nói: "Lúc bà chủ(?) khâm liệm vào quan tài, tấm vải che mặt quên mở chỗ miệng, khi ấy vội vàng cắt, lỡ tay làm đứt môi dưới." Nhưng những người bên cạnh lại không ai trông thấy. Không ngờ ở cõi âm hơn hai mươi năm mà bà vẫn còn chịu nỗi đau ấy. (Trích từ "Dậu Dương tạp trở")

 TÂN BÍ

 Tân Bí thi đỗ khoa Ngũ kinh (khoa thi về năm bộ kinh của Nho gia), sau đó đến Thường châu để cưới vợ. Đi đến đất Thiểm, ông nghỉ dưới bóng cây. Bên cạnh có một gã ăn mày ngồi duỗi chân xoạc ra (kiểu ngồi thiếu lễ độ), mặt đầy vảy ghẻ, áo đầy chấy rận, hỏi Tân đi đâu. Tân không đáp, liền lên đường, gã ăn mày cũng đi theo. Ngựa của Tân kém, không bỏ xa được, gã cứ cố nói mãi không thôi. Phía trước gặp một người mặc áo xanh lục, Tân vái chào rồi cùng đi. Được hơn một dặm, người áo lục bỗng thúc ngựa phóng đi. Tân lấy làm lạ, nói một mình: "Người này sao bỗng dưng lại thế?" Gã ăn mày nói: "Hắn đến giờ rồi, há còn tự chủ được sao?"

 Tân thấy lời lạ, bấy giờ mới hỏi: "Ông nói đến giờ là thế nào?" Gã ăn mày đáp: "Lát nữa ông sẽ tự biết." Sắp đến quán trọ, thấy mấy chục người vây quanh cửa quán, hỏi ra thì người áo lục đã chết. Tân kinh ngạc, vội hạ mình kính trọng, cởi áo cho gã mặc, nhường ngựa cho gã cưỡi. Gã ăn mày chẳng hề có ý cảm ơn, nhưng lời nói thường có ý nghĩa sâu xa.

 Đến đất Biện, gã nói với Tân: "Tôi dừng ở đây. Ông đi có việc gì?" Tân kể chuyện đã hẹn cưới vợ. Gã ăn mày cười nói: "Ông là kẻ sĩ, việc đã định thì không thể bỏ chuyến đi này, nhưng người ấy không phải là vợ ông. Ngày cưới của ông còn xa lắm." Cách một ngày, gã khiêng một vò rượu đến từ biệt Tân, chỉ ngọn tháp chùa Tướng Quốc nói: "Đến trưa tháp sẽ cháy, ông có thể đợi xem rồi hẵng chia tay." Đúng hẹn, ngọn tháp vô cớ bốc cháy, làm hư phần tướng luân (các vòng tròn xếp chồng trên chóp tháp). Lúc sắp đi, gã lấy một chiếc khăn lụa bọc lại tặng Tân, trên khăn có thắt một nút, dặn: "Sau này có điều gì nghi ngờ thì mở ra xem."

 Hơn hai mươi năm sau, Tân làm huyện úy Vị Nam, mới cưới con gái họ Bùi. Đến ngày sinh nhật của Bùi thị, họ hàng khách khứa họp mặt, Tân bỗng nhớ đến lời gã ăn mày, bèn mở nút khăn ra, thấy một mảnh giấy lớn bằng cái hốt (tấm thẻ quan cầm tay khi vào chầu), ghi rằng: "Vợ của Tân Bí là Bùi thị, người đất Hà Đông, sinh ngày ấy tháng ấy." Đúng là ngày hôm đó. Tân tính lại, lúc từ biệt gã ăn mày thì vợ mình còn chưa ra đời. (Trích từ "Dậu Dương tạp trở")

 Thái Bình quảng ký, hết quyển 305.

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video