Thái Bình quảng ký, quyển 308. Đời Tống, Lý Phưởng và những người khác biên soạn. Mục Thần, phần thứ mười tám.
Lý Hồi; Lý Tự; Thái Vinh.
Lưu Nguyên Quýnh; Trịnh Tiễn; Liễu Giải.
Mã Tổng; Thôi Tùng.
LÝ HỒI
Lý Hồi, vị tể tướng (quan đứng đầu triều đình, giúp vua điều hành việc nước) đời Đường nay đã qua đời, lúc trẻ từng mắc bệnh lâu ngày. Anh ông là Lý Bình mời thầy đồng bà cốt đến, bày rượu thịt giữa sân để làm vui lòng thần linh. Lý Hồi đang nằm quay mặt vào vách, bỗng nghe ngoài sân ồn ào. Ông quay lại nhìn thì thấy dưới thềm có vài chục người, kẻ mặc áo vàng, kẻ mặc áo xanh lục, tranh nhau giành rượu thịt mà ăn.
Hồi lâu, khi họ sắp tan đi và thầy cúng định dọn mâm, bỗng có một người từ trên không sà xuống, hai bên mình có hai cánh. Đám kia đều dạt ra lùi lại, nói: "Thần Lục đại phu (đại phu: một bậc quan tước thời xưa) đến rồi!" Thầy cúng cũng kinh ngạc nói: "Thần Lục đại phu đến", liền sai bày rượu thịt giữa sân. Vị thần ấy cúi đầu xuống chiếu mà ăn gần hết, rồi uống rượu. Chốc lát mặt đỏ bừng như có vẻ say, liền bay đi; đám kia cũng theo đó mà biến mất. Vài ngày sau, bệnh của Lý Hồi khỏi hẳn. (Trích sách Tuyên thất chí)
LÝ TỰ
Năm Nguyên Hòa thứ tư (Nguyên Hòa là niên hiệu của vua Đường Hiến Tông; năm thứ tư là năm 809), ở huyện Hoắc Khâu thuộc châu Thọ có một vị gọi là Lý Lục Lang, tự xưng là thần nhân, chức Ngự sử đại phu (quan đứng đầu Ngự sử đài, cơ quan giám sát, đàn hặc quan lại) tên là Lý Tự. Vị này nói chuyện với người mà không ai thấy hình dạng. Có người tên Vương Quân làm người hầu việc cho thần.
Đến Hoắc Khâu hơn một tháng, thần thuê nhà ở, trong nhà không có gì khác, chỉ có cái bàn và chiếc giường đan dây mà thôi. Ai có việc muốn hỏi đều nộp đơn; Vương Quân trải giấy bên cạnh bàn, chữ viết hiện ra nhuần nhã, chốc lát đã đầy trang. Thần viết được chữ, nét rõ ràng, lời đoán lành dữ đều ứng nghiệm.
Bấy giờ Trưởng Tôn Dĩnh người Hà Nam làm Trấn át sứ (quan coi việc đóng quân trấn giữ, ngăn giặc cướp ở một vùng). Ban đầu ông không tin, đến khi tận mắt thấy thật thì mới qua lại với thần. Trước đó, sân sau dinh quan trống trải rộng rãi, đêm đến có lúc cú kêu, cáo rúc, lớn bé trong nhà đều sợ. Ông bèn nhờ Lý Lục Lang dọn dẹp giúp. Thần nhận lời. Mỗi khi thần đi thì nghe như tiếng mưa gió ào ào; chốc lát nghe tiếng roi vọt đánh đập, rồi thần đuổi chúng đi, nói: "Không được đến nữa." Từ đó sân sau yên ổn.
Lúc ấy Ngự sử đại phu Lý Tương làm Châu mục (quan đứng đầu một châu), Thị ngự sử (quan giám sát dưới quyền Ngự sử đại phu) Trương Tông Bản làm phó sứ. Hơn một năm sau, Tông Bản đi tuần các huyện. Ông đã nghe trước chuyện lạ về Lý Tự nhưng không tin, bèn bảo Trưởng Tôn Dĩnh mời thần đến. Chốc lát thần tới. Tông Bản xin một lá thư, định đem trình quan châu, rồi lấy giấy bút ra mời.
Lý Tự nói: "Vừa tiếp chuyện các ông vừa viết luôn có được không?" Trương nói: "Được." Lúc đầu trên bàn có ba cây bút, bỗng chốc mất đi một cây, lát sau đã thấy chữ đầy giấy, cuối thư ghi: "Ngự sử đại phu Lý Tự cúi đầu kính bái." Tông Bản phục hẳn, về kể với Lý Tương. Lý Tương bèn sai người mời thần, rồi qua lại với nhau mấy ngày.
Thần nói mình là em của thần Ngũ Nhạc (thần của năm ngọn núi thiêng lớn nhất Trung Hoa): "Đứa em thứ bảy của tôi ở châu Kỳ; tôi thì ở cõi âm cai quản châu này." Thần cũng uống rượu, giọng nói như đàn bà, lời lẽ xác đáng, trôi chảy, hay cười đùa, ngâm vịnh. Thần từng làm bài thơ chế giễu bọn đồng cốt rằng: "Ma quỷ đâu từng thấy, lắc đầu bảo thần sang; chỉ mưu tấm vải áo, giả nói đại vương giận." Những chuyện như thế rất nhiều, không ghi nhớ hết được.
Sau đó thần nói tạm đi châu Kỳ thăm em. Đến châu Kỳ thì đã giữa tháng bảy, thần vẫn sai Vương Quân đem hai đấu gạo tẻ mới cùng một phong thư gửi cho Trưởng Tôn Dĩnh. Gần đây (?) người trong châu đều đến hỏi lành dữ nơi Lý Tự, những chỗ thần phê viết vẫn còn lưu lại. (Trích sách Bác dị chí)
THÁI VINH
Ở làng Tam Dị, huyện Trung Mâu, có người thợ mộc tên Thái Vinh, từ nhỏ đã tin thần linh. Bữa ăn nào anh cũng chia một phần đặt xuống đất, thầm khấn thổ địa (vị thần đất cai quản một vùng). Đến khi lớn lên, anh chưa từng quên lần nào.
Mùa xuân năm Nguyên Hòa thứ hai, Thái Vinh nằm bệnh sáu bảy ngày. Một hôm, lúc chiều tối, có một viên quan võ nhỏ chạy đến bảo mẹ anh: "Quần áo, đồ dùng của Thái Vinh hãy mau cất đi, đừng để ai thấy. Mau thay đồ đàn bà cho anh ta. Có ai đến hỏi thì nhất định phải lừa rằng: 'Nó đi rồi.' Họ hỏi đi đâu thì cũng cứ bịa mà đáp, đừng để họ biết ở chỗ nào." Nói xong chạy đi. Vợ và mẹ Thái Vinh làm đúng như lời.
Vừa xong thì có một vị tướng quân cưỡi ngựa, hơn mười người theo hầu cầm cung tên, đi thẳng vào nhà gọi Thái Vinh. Bà mẹ hoảng sợ nói: "Nó không có nhà." Hỏi: "Đi đâu?" Đáp: "Thằng Vinh say rượu về, lười làm, già này giận nên đánh nó, có lẽ nó lén bỏ đi, không biết ở đâu, đã hơn mười ngày rồi." Tướng quân sai lính vào lục soát. Người lục soát ra báo: "Trong phòng không có đàn ông, cũng chẳng có đồ đạc gì."
Tướng quân gọi liên tiếp thần coi địa giới. Người đã bày cách giấu lúc nãy bước ra thưa: "Dạ." Tướng quân trách: "Thái Vinh đi đâu, lẽ nào ngươi không biết?" Đáp: "Hắn giận mà lén đi, không nói đi đâu." Tướng quân nói: "Điện của vương hậu bị nghiêng đổ, cần đến tay thợ khéo này, hạn kỳ sắp hết, ai có thể thay được?" Đáp: "Diệp Can ở làng Lương Thành khéo tay hơn Thái Vinh, tính tuổi thọ của hắn thì vừa đúng lúc phải bắt đi làm việc." Tướng quân bèn phi ngựa đi.
Một lúc sau, người bày cách giấu lại đến, nói: "Tôi là viên chức nhỏ coi việc ở địa giới này. Vì bữa ăn nào Thái Vinh cũng mời tôi, nên tôi báo ơn mà thôi." Nói rồi đi. Bà mẹ nhìn Thái Vinh thì thấy mồ hôi đã ướt đẫm người, từ đó bệnh khỏi.
Chẳng bao lâu nghe tin Diệp Can ở làng Lương Thành chết đột ngột. Vợ Diệp Can lại là cháu gái gọi mẹ Thái Vinh bằng cô (hoặc dì). Xét thời điểm Diệp Can chết thì đúng vào lúc Thái Vinh đang mặc đồ đàn bà. Có người tên Lý Phục, dượng của ông ta là Dương Thự làm chức trung biện (?) quản các hộ ở làng Tam Dị, nghe khắp nơi kể chuyện ấy, bèn gọi mẹ Thái Vinh đến hỏi, rồi về kể lại cho tôi. Người cúng tế rộng rãi mà được báo ơn, chẳng phải là như thế sao! (Trích sách Tục quái lục)
LƯU NGUYÊN QUÝNH
Lưu Nguyên Quýnh là kẻ xảo trá, bịa đặt. Hắn tự nói có thể luyện thủy ngân thành vàng, lại khéo dùng đạo thuật để mê hoặc người, nhiều người tin theo, nhờ vậy mà giàu có. Lý Sư Cổ trấn giữ vùng Bình Lư, chiêu mời kẻ sĩ bốn phương, ai có một nghề giỏi đến cũng đều được cấp dưỡng hậu hĩnh. Nguyên Quýnh bèn đem thuật ấy đến cầu cạnh Sư Cổ.
Sư Cổ lấy làm lạ, cho thử tài. Mỗi lần luyện mười thù hay năm thù (thù: đơn vị cân rất nhỏ, khoảng một phần hai mươi bốn lạng) đều thành vàng ngay, bởi hắn đã bỏ sẵn vụn vàng vào thủy ngân. Sư Cổ nói: "Đây thật là của báu, nên dùng vào việc gì?" Nguyên Quýnh chỉ cốt sao cho mưu gian thành công, chẳng lo hậu họa, bèn nói: "Trộn với các vị thuốc khác, đốt luyện từ từ trong ba năm thì có thể bay lên thành tiên; đem làm đồ ăn uống thì tránh được độc; làm đồ chơi thì trừ được tà ma."
Sư Cổ vô cùng thần phục, nhân đó nói: "Luyện lại thì kỳ hạn hơi lâu, ông hãy luyện cho ta mười cân trước, để làm những đồ dùng ta đang cần gấp." Nguyên Quýnh vốn chỉ dùng thuật này để mưu lấy tiền bạc, lụa là của Sư Cổ, đang chần chừ định trốn đi, thì bị Sư Cổ giữ lại, chuyên sai luyện vàng với số lượng rất lớn. Nguyên Quýnh không có cách nào làm ra, bèn đem chuyện đạo thuật ra nói với Sư Cổ:
"Ngài nối nghiệp cai quản một phương đã hơn ba mươi năm, tuy binh mã, kho lương trong thiên hạ không ai sánh bằng, nhưng muốn khiến bốn phương ngưỡng mộ mà quy phục uy đức, mưu tính việc gì cũng thành, thì phải nhờ đến sức thần linh." Sư Cổ rất mừng, liền hỏi cách. Nguyên Quýnh nói: "Thiên Tề vương ở Thái Nhạc (Thái Nhạc tức núi Thái Sơn; Thiên Tề vương là tước hiệu phong cho thần núi Thái Sơn): khi vua Huyền Tông đi về phía đông làm lễ phong thiện (lễ lớn của vua tế trời đất trên núi Thái Sơn), đã dùng gỗ trầm hương khắc tượng thần, vì thế Huyền Tông được giữ ngôi lâu năm. Ngài nếu dùng của báu khác đổi lấy tượng ấy thì sẽ được hưởng phúc ngang với thời Khai Nguyên (niên hiệu thịnh trị của Huyền Tông)."
Sư Cổ vốn ngông cuồng, liền cho là phải. Nguyên Quýnh lại nói: "Đúc cả thân tượng thì e rốt cuộc không làm kịp; tạm dùng mười lăm cân vàng đúc thay cái đầu, ắt sẽ được phù hộ." Sư Cổ nói: "Ông cứ luyện vàng trước, mau cho xong việc." Nguyên Quýnh cười lớn nói: "Thiên Tề tuy là vị thần cao quý, nhưng nếu lấy vàng của tôi làm đầu thì (?) há lại chịu (?) nương vào vật chí linh sao? Làm thế khác nào xua đuổi Thiên Tề, còn mong phúc gì? Chỉ có dùng vàng ròng lấy từ núi sông mà đổi thì mới được."
Sư Cổ càng lấy làm lạ, bèn lấy hai mươi cân vàng trong kho giao cho Nguyên Quýnh tùy ý làm, lại sai hắn đến miếu núi mà đổi tượng. Nguyên Quýnh bèn nấu chì và thiếc pha lẫn với nhau, bọc mạ bên ngoài mà đặt vào, còn vàng thật thì giấu trong người mang về, đem làm đồ ăn uống cho Sư Cổ, thứ gì cũng đủ cả. Sư Cổ càng thêm kính trọng, thờ hắn như anh, ban cho ngọc lụa, thê thiếp, nhà cửa, cấp dưỡng hết sức hậu hĩnh.
Năm sau, Sư Cổ đang mở tiệc đãi các quan thuộc hạ và tướng tá, bỗng có một người đầu bếp từ bên ngoài (?) đi thẳng đến chỗ Sư Cổ giữa đám đông, rồi nhún mình vọt lên hơn một trượng, đứng lơ lửng giữa không trung, chửi lớn: "Ta là thần Ngũ Nhạc! Tên giặc cướp nào dám phá hỏng dung mạo của ta? Ta lên kiện với Thượng đế, qua một năm mới về. Đến khi về thì giáp binh, quân mã, kho tàng, của cải của ta đều bị Hoàng Thạch Công (một vị tiên ẩn trong truyền thuyết) cướp sạch!" Rồi lại chửi hết lời, lại vọt lên mấy trượng, hồi lâu mới đặt chân xuống đất.
Sư Cổ sai lôi người ấy đi. Người đầu bếp không còn biết gì nữa, cứ như say mềm suốt mấy ngày. Sư Cổ bèn sai vẽ xe trận, chiến sĩ, giáo mác, áo giáp, cờ xí cùng tiền giấy, lụa là, chất đầy mấy chục xe, đem đến Thái Sơn đốt, mà vẫn chưa nhận ra mưu gian của Nguyên Quýnh. Đến khi vừa định tra xét chuyện ấy thì Sư Cổ bỗng mọc nhọt, chẳng mấy ngày nhọt vỡ vào não mà chết.
Em ông là Lý Sư Đạo lên nắm việc, liền sai các phán quan (quan giúp việc xét xử, giấy tờ trong phủ tiết độ) là Lý Văn Hội, Ngu Tảo tra xét. Nguyên Quýnh cùng đường hết lời chống chế, bị đem chém giữa chợ. (Trích sách Tập dị ký)
TRỊNH TIỄN
Vua Đường Mục Tông sắp làm lễ tế ở Nam giao (đàn tế trời ở ngoại thành phía nam kinh đô), trước đó sẽ đến bái yết cung Thái Thanh (cung thờ Lão Tử, ông tổ Đạo giáo, mà nhà Đường nhận là tổ tiên). Chủ bạ (quan coi sổ sách, giấy tờ ở huyện) huyện Trường An là Trịnh Tiễn trông coi việc xây sửa ở dãy nhà phía tây của ngự viện. Ông thấy một ông già áo trắng bảo: "Dưới chỗ này có cái giếng, đúng ngay đường hoàng đế đi qua. Ngươi mau lấp đi, nếu không sẽ mắc tội không lường được."
Trịnh Tiễn hoảng hốt vội sai sửa lại. Chỗ ấy đã sụt xuống mấy thước, đào ra thì quả là một giếng cổ. Đang kinh ngạc ngoảnh nhìn thì ông già đã biến đâu mất. Công đức sứ (quan coi việc chùa quán, tăng ni, đạo sĩ) kiêm Hộ quân trung úy (chức chỉ huy cấm quân, thời ấy do hoạn quan nắm) là Lưu Hoằng Quy tâu việc này lên.
Vua đến cung làm lễ dâng cúng xong, sang Nam giao, dừng ngựa ở cửa cung; các vị tể thần và các quan cung phụng (quan hầu cận vua) đều chúc mừng. Vua bèn sai Hàn lâm học sĩ (quan văn hầu vua, soạn chiếu chỉ) Vi Xử Hậu soạn bài ký, sai Khởi cư lang (quan ghi chép lời nói, việc làm hằng ngày của vua) Liễu Công Quyền viết chữ, dựng trên chỗ giếng đã lấp, đặt tên là "Bài ký về điềm lành thánh ứng", lại ban cho Trịnh Tiễn áo đỏ (áo phẩm phục dành cho quan có phẩm cấp khá cao; được ban là ân sủng). (Trích sách Đường thống kỷ)
LIỄU GIẢI
Liễu Giải lúc trẻ nghèo, đi chơi vùng Lĩnh Biểu (vùng phía nam dãy núi Ngũ Lĩnh, nay là Quảng Đông, Quảng Tây). Tiết độ sứ (quan nắm cả quân lẫn chính sự một vùng lớn) Quảng Châu là Khổng Quỳ đối đãi với ông rất hậu, tặng hơn trăm lạng vàng, khuyên ông lên phía tây về kinh. Ông bèn cùng các tú tài (người đi thi) Nghiêm Chúc, Tăng Ảm và mấy người nữa đi chung một thuyền về phương bắc.
Đến chỗ cách huyện Dương Sóc sáu mươi dặm về phía nam, mọi người đang đánh bạc trong thuyền, Liễu Giải bỗng đẩy bàn bạc ra, đứng dậy rời chỗ, đưa tay đón lấy một vật. Thoạt nhìn như có người đưa danh thiếp. Ông liền vội sai lấy áo và đai, cho thuyền ghé bờ rồi bước xuống, đứng trên bãi cát, chắp tay vái mà nói: "Giải tôi may được cùng các ngài chung việc. Lệnh trên tuy đã đến, nhưng tôi phải tới Quế Châu đã. Còn việc bàn chuyện hành trang, các ngài nên ra phía trước mà đợi nhau (?)."
Tăng Ảm, Nghiêm Chúc thấy Liễu Giải làm vậy, bất giác rợn người, cũng đều mơ hồ (?) như có trông thấy gì. Liễu Giải liền quay vào thuyền nằm xuống, than thở hồi lâu rồi bảo hai người bạn: "Tôi đã nhận chức chủ bạ ở Thái Sơn (theo tín ngưỡng xưa, Thái Sơn là nơi cai quản hồn người chết). Vừa rồi xe cộ, lính hầu đều đã đến đủ, tôi đã hẹn với họ là đến Quế Châu rồi sẽ đi."
Từ đó ông không còn cười nói nữa, cũng không có bệnh gì, nhưng tối nào đến chỗ thuyền đậu, ông cũng ngồi xoạc chân ra (kiểu ngồi duỗi hai chân hình cái nia, dáng của người bề trên), chỉ huy sắp đặt, đều không phải việc của người sống. Từ Dương Sóc đến châu còn ba ngày đường, năm mươi ghềnh thác ở đó người chèo thuyền thường phải dốc hết sức mới qua được, vậy mà lần này chỉ một đêm đã đến nơi. Liễu Giải thường thấy hai người áo tía mang dáng quân lính, cầm chùy, xua hơn trăm tên lính ở dưới nước đẩy kéo thuyền.
Liễu Giải đến Quế Châu, viết xong thư gửi về nhà thì chết. Bấy giờ là tháng tám năm Nguyên Hòa thứ mười bốn đời Đường. (Trích sách Hà Đông ký)
MÃ TỔNG
Mã Tổng làm Tiết độ sứ vùng Thiên Bình. Một ngày rảnh, ông đang viết thư gửi đi xa, lúc ấy thầy thuật sĩ Trình Cư ngồi bên cạnh. Mã Tổng tựa vào ghế, bỗng như chợp mắt ngủ, nét mặt buồn thảm nhăn nhó, khác hẳn thường ngày. Trình Cư không dám làm ông giật mình, bèn khẽ đứng dậy đến báo với viên tá quan (quan phụ tá) là Tương Nguyên Phong.
Lát sau Mã Tổng gọi Nguyên Phong đến, cho mọi người lui ra, rồi nói: "Chuyện lạ, chuyện lạ! Vừa rồi tôi đến một nơi nghiêm trang, sâu thẳm, cao rộng kín đáo, đến cung điện của vua chúa cũng không bằng. Có người dẫn đường phía trước, tôi gặp cố Tư đồ (một trong ba chức quan cao nhất triều đình) Đỗ thập trượng (ông Đỗ, hàng thứ mười trong họ, tức Đỗ Hựu). Ông cười, xuống thềm đón tôi, nói: 'Lâu nay mong đợi, gặp được rất mừng.'
Rồi ông giữ tôi lại mà nói: 'Chức quan của Hựu tôi ở đây cũng như chức Trung thư lệnh (quan đứng đầu sảnh Trung thư, ngang hàng tể tướng) ở cõi người thôi, trong trời đất bốn phương không việc gì không phải qua tay. Nhưng ở lâu, việc bề bộn, tâm sức mỏi mệt, tôi định tìm người tài thay mình. Kiến thức và độ lượng của ông thật đáng dùng vào việc lớn, huống chi lại là người thân quen cũ, cho nên mời đến, kính cẩn trao lại cho ông.' Tôi một mực từ chối, đến chảy cả nước mắt. Hồi lâu ông Đỗ mới nói: 'Ông đã chưa muốn thì hãy về đi; nhưng hai mươi năm nữa sẽ gặp lại.'"
Mã Tổng tỉnh dậy, rất mừng vì tuổi thọ mình còn dài. Thế nhưng từ đó chỉ hai năm sau ông mất. Hay là Mã công nghe nhầm, hay là Đỗ Hựu cố nói thêm số năm để ông vui lòng chăng? (Trích sách Tập dị ký)
THÔI TÙNG
Năm Trường Khánh thứ ba (niên hiệu vua Đường Mục Tông, năm 823), Thôi Tùng mang chức Đại lý bình sự (quan nhỏ ở Đại lý tự, cơ quan xét xử án hình) đến làm tòng sự (quan phụ tá trong phủ của quan trấn thủ) ở phủ Hà Trung. Một đêm ông mơ cùng một người đi vào một dinh quan. Đến sân, ông nhìn thấy trong phòng có người ngồi quay mặt về hướng nam (chỗ ngồi của bậc tôn quý), nghi trượng, lính hầu rất đông; lại có một người ngồi bên cạnh, dung mạo và y phục gần giống. Cả hai đều mũi cao, mắt mở to, cầm bút xem giấy tờ, dáng như đang xét xử việc gì.
Ông bèn rảo bước đến thềm lạy, dạ vâng rồi lui ra. Đi đến dãy nhà phía tây, nhìn dưới hành lang, giữa các khung cửa sổ, thấy sổ sách chất đống trên những giá lớn, giống như phòng làm việc của các viên lại ngày nay. Có một viên lại ôm hồ sơ đi ra, ông liền đón hỏi: "Đây hẳn là âm phủ. Tôi muốn biết lộc và thọ của mình được bao nhiêu." Viên lại đáp: "Hai vị sau này đều sẽ làm Thứ sử (quan đứng đầu một châu) châu này, không cần phải tra sổ." Đến khi ra khỏi cửa, ông lại thấy các bạn đồng sự cùng làm tòng sự đang ngồi dưới đất chơi xu bồ (trò cờ bạc thời xưa, gieo năm quân bằng gỗ).
Tỉnh dậy, ông rất lấy làm lạ, cảnh trong mơ còn phảng phất trước mắt. Chỉ có người cùng đi thì trong mơ ông có nhìn thấy, tên họ là người ông thường giao du, nhưng tỉnh dậy lại quên mất là ai. Hôm sau vào công đường, ông kể với các bạn đồng liêu, ai cũng cho là điềm lành, giải rằng: "Ông mơ gặp bậc chủ quân (?), lại thấy người chơi xu bồ, mà 'bồ' tức là châu Bồ. Sau này ông sẽ như chủ công, cầm cờ tiết (cờ làm tin của quan trấn thủ do vua ban) về trấn châu Bồ."
Từ đó về sau, mỗi lần vào đền miếu ông lại nhớ đến giấc mơ. Ông từng nhiều lần bái yết thần Hà Độc (thần sông Hoàng Hà), đến khi làm quan ở Hoa Châu thì bái miếu Tây Nhạc (thần núi Hoa Sơn), nhưng đền miếu và tượng thần đều không giống những gì thấy trong mơ.
Trong niên hiệu Khai Thành (niên hiệu vua Đường Văn Tông, 836–840), ông từ chức Hộ bộ thị lang (phó quan bộ Hộ, bộ coi hộ khẩu, thuế khóa, tài chính) ra làm quan ở Tuyên Châu, lúc ấy cách giấc mơ trước đã hai mươi năm. Tháng năm ông đến châu, viên lại thưa: "Thần Kính Đình là vị thần người trong châu tôn thờ nghiêm cẩn. Mỗi năm, không kể sang hèn, ai cũng phải cúng một lần; ngoài ra việc cầu xin, tạ ơn không ngày nào ngớt. Vì thế các quan Liêm sứ (quan quan sát, coi xét việc cai trị một vùng) đều sửa lễ đến cúng bái."
Thôi Tùng lúc ấy đang bệnh, đến mùa thu mới khỏi, nhân đó đến bái miếu. Vừa đến cửa, ông bàng hoàng thấy trên bức bình phong có vẽ một người ôm hồ sơ khom lưng, chính là viên lại trong mơ. Vào trong miếu, những nơi đi qua không chỗ nào không giống giấc mơ năm xưa, chỉ là không có người cùng đi. Về nhà ông kể lại với vợ con.
Tháng bảy năm sau, Thôi Tùng lại bệnh, khổ vì tiêu chảy, rất biếng ăn, cứ chiều tối là bệnh nặng thêm. Ông tự đối chiếu với giấc mơ trước, cho rằng điều viên lại báo cho biết chính là mình sẽ chết ở đây chăng, bèn thầm khấn thần trong lòng. Ngủ rồi, ông lại mơ thấy sáng dậy làm việc như thường ngày. Lúc sắp vào phòng nghỉ, đến cửa bên thì có người lại trong nhà tên Diêu Khuê ghé tai nói: "Tả phủ quân sai người đến truyền lời." Nghe vậy ông tim đập thình thịch, lông tóc dựng đứng, ngờ là không phải người thường.
Vào phòng chưa kịp ngồi, có một người mặc quân phục, cầm đao chạy vào. Nhìn dáng thì to lớn, mặt đen pha đỏ, không phải màu da người, áo tía đã bạc màu tróc lở, chính là pho tượng đất dưới thềm miếu Kính Đình. Người ấy chưa kịp nói, Thôi Tùng đã lớn tiếng hỏi: "Ta sống được bao nhiêu tuổi?" Người ấy đáp: "Được sáu mươi mấy." Trong mơ ông nhớ lời ấy, nhưng tỉnh dậy lại quên mất con số lẻ. Có lẽ thần không muốn người ta biết trước lúc chết của mình chăng.
Gần sáng, ông tự viết bài văn khấn thần, kể rõ đầu đuôi, sai con cháu đem rượu và lễ vật đến miếu cầu đảo. Trước đó, lúc bệnh phát, thầy thuốc nói bệnh do lạnh mà sinh ra, nhưng uống thuốc thì càng nặng. Ông bèn tìm thầy thuốc ở Chiết Tây; thầy thuốc Thẩm Trung Toại cưỡi ngựa trạm đến. Bắt mạch xong, ông ta nói thẳng: "Bệnh của ngài là do (?) quá mức mà khí bị ứ tắc, nên chữa theo phép dương (?)." Thuốc dùng cam thảo và sừng tê giác làm vị chính. Làm theo lời ông ta, hơn mười ngày thì bệnh đỡ dần, qua một tháng thì khỏi hẳn.
Thôi Tùng tự cho rằng ắt nhờ thần giúp, lại tự viết văn để tạ (?) thần, rồi bỏ tiền lương riêng sửa những chỗ hư nát của miếu, đặt thêm tượng đất, vẽ lại tranh trên tường, tất cả đều làm mới, bày nhạc lớn để dâng thần, chính ông giơ vạt áo, tay áo lên mà múa.
Ban đầu, từ khi có giấc mơ hồi Trường Khánh, ông tuyệt nhiên không chơi trò gieo năm quân gỗ; đến khi xuống Giang Nam mới lại chơi cùng các tòng sự. Về sau Thôi Tùng vào triều làm tể tướng, thôi chức thì được làm Thiếu bảo (chức hàm cao quý nhưng nhàn, thuộc hàng Tam thiếu), về ở Lạc Dương, năm Đại Trung thứ bảy (năm 853) thì mất. (Do chính Thôi Tùng tự thuật)
Thái Bình quảng ký, hết quyển 308.
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do triều Thanh biên soạn theo lệnh vua).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video