Thiên 326 — Quyển 326

 Thái Bình quảng ký, quyển 326 — đời Tống, Lý Phưởng và những người khác biên soạn — (loại truyện Ma quỷ) phần 11 (?)

 Viên Bỉnh; Phí Khánh Bá; Lưu Lãng Chi

 Trưởng Tôn Thiệu Tổ; Lưu Đạo; Lưu thị

 Thôi La Thập; Thẩm Cảnh

 Viên Bỉnh

 Đời Tống (tức nhà Lưu Tống thời Nam triều), Viên Bỉnh, tên tự là Thúc Hoán, người quận Trần. Cuối niên hiệu Thái Thủy, ông làm huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) huyện Lâm Tương. Ông mất đã nhiều năm thì một đêm, lúc trời sắp sáng, người bạn là Tư Mã Tốn như trong mơ thấy Bỉnh đến, kể chuyện xa cách lâu ngày, hỏi thăm có được bình yên không. Rồi Bỉnh bảo Tốn: "Lúc còn sống, bọn ta lập ý viết luận, thường nói sống là bôn ba vất vả, chết là được nghỉ ngơi. Hôm nay mới biết chắc chắn không phải như vậy. Ở đời, người ta thường khổ vì phải lo chạy vạy kiếm tiền bạc để biếu xén nhau; dưới cõi âm, chuyện ấy cũng y như thế."

 Tốn hỏi: "Chuyện tội phúc báo ứng, thực sự rốt cuộc ra sao?" Bỉnh đáp: "Như những gì tôi từng thấy, so với lời trong kinh giáo thì không hoàn toàn khớp nhau. Có lẽ đó là lời các bậc thánh nhân nói để khuyên răn, dẫn dắt người ta mà thôi. Theo những gì nay tôi thấy, chuyện thiện ác thì đại thể cũng không khác mấy. Nhưng giết hại sinh vật vẫn là điều cấm nặng nhất, phải hết sức cẩn thận, đừng phạm vào." Tốn nói: "Anh đem điều ứng nghiệm này cho tôi biết, thật quý không sao nói hết. Tôi sẽ đem chuyện này thưa lại với quan thượng thư." Bỉnh nói: "Rất tốt. Cũng xin anh kính cẩn đến thưa với thượng thư." Lúc ấy Tư không Vương Tăng Phòng (?) đang giữ chức Thượng thư bộ Lại (bộ coi việc tuyển chọn, bổ nhiệm quan lại). Bỉnh và Tốn đời đời là khách thân lui tới nhà ông, nên mới nhắc đến ông.

 Hai người trò chuyện qua lại có đến vài trăm câu, rồi Bỉnh từ biệt ra về. Tốn nói: "Xa cách đã lâu, tôi thường mong được gặp mặt chốc lát, gặp được nhau thật khó, sao không ở lại thêm?" Bỉnh đáp: "Tôi chỉ đến tạm thôi, không thể ở lâu được. Vả lại những chuyện như thế này không được phép nói tỏ tường." Rồi vái chào mà đi. Lúc Bỉnh mới đến là giữa đêm tối, vậy mà Tốn hoàn toàn không nhận ra, cứ như trời đã sáng nên nhìn thấy rõ được Bỉnh. Khi Bỉnh đi rồi, Tốn xuống giường tiễn, vừa xỏ giày quay vào thì trong bóng tối thấy dưới chân Bỉnh có ánh sáng chừng một thước, vừa đủ soi hai bàn chân, còn chỗ đất xung quanh vẫn tối cả. (Trích sách Minh tường ký (?))

 Phí Khánh Bá

 Đời Tống, Phí Khánh Bá, trong niên hiệu Hiếu Kiến, làm trị trung của châu (quan phụ tá thứ sử, coi giấy tờ sổ sách trong châu). Ông xin nghỉ phép về nhà, bỗng thấy ba người lính hầu (lính cưỡi ngựa đi dẹp đường cho quan), ai nấy đều đội khăn đỏ, cùng đến nói là quan cho gọi Khánh Bá. Khánh Bá nói: "Ta vừa mới xin phép về, sao lại bị gọi? Vả lại các ngươi thường đội khăn đen, sao nay lại đều đội khăn đỏ?" Lính đáp: "Không phải quan ở cõi này." Khánh Bá mới biết họ không phải người sống, bèn dập đầu cầu xin.

 Ba người lính cùng một lời, hứa sẽ đổi lại cho ông (bắt người khác thay), và dặn: "Bốn ngày nữa chúng tôi sẽ lại đến gặp ông. Ông có thể sửa chút rượu và thức ăn mà đãi, nhưng nhớ cẩn thận đừng tiết lộ." Đúng hẹn, họ quả nhiên đến, nói: "Đã lo được cho ông rồi." Khánh Bá mừng rỡ, lạy tạ, tự tay bày rượu và thức ăn. Ông thấy họ ăn uống chẳng khác gì người sống. Lúc sắp đi, họ nói: "Vì thương ông nên mới làm vậy, xin ông giữ kín."

 Vợ Khánh Bá tính đa nghi, hay ghen, bảo ông: "Đây ắt là yêu quái đến lừa gạt." Khánh Bá bất đắc dĩ phải kể hết đầu đuôi. Chốc lát, ông thấy ba người lính khi nãy bị đánh roi chảy máu, giận dữ đứng trước mặt nói: "Sao ông lại làm hại chúng tôi?" Nói xong thì biến mất. Khánh Bá liền mắc bệnh cấp, chưa đến sáng đã chết. (Trích sách Thuật dị ký)

 Lưu Lãng Chi

 An Thành vương nhà Lương (người được phong tước vương ở đất An Thành), lúc đang trấn giữ ở địa phương, đem ngôi nhà cũ của La Hàm cho viên lục sự (quan coi văn thư, sổ sách) là Lưu Lãng Chi mượn ở. Lãng Chi từng thấy một người đàn ông áo mũ chỉnh tề, dáng rất oai vệ, sửa vạt áo đứng nghiêm. Lãng Chi kinh hãi hỏi thì người ấy bỗng biến mất. Không bao lâu, Lãng Chi bị mắc tội mà bị cách chức. Người đương thời cho rằng Quân Chương (tên tự của La Hàm) có linh thiêng. (Trích sách Thuật dị ký)

 Trưởng Tôn Thiệu Tổ

 Trưởng Tôn Thiệu Tổ thường đi lại vùng Trần, Thái. Một hôm trời tối, thấy bên đường có một nhà, ông gọi cửa xin ngủ nhờ. Ông nghe trong phòng có tiếng đàn không hầu (một loại đàn dây cổ, gảy bằng tay), bèn lén nhìn qua cửa sổ, thấy một thiếu nữ dáng vẻ nhàn nhã dịu dàng, ngồi một mình dưới ngọn đèn sáng. Thiệu Tổ khẽ buông lời trêu ghẹo. Cô gái vẫn gảy đàn không ngừng, mỉm cười hát:

 "Bấy lâu khổ vì nhớ thương,
Đêm nay gặp gỡ tốt lành thật hiếm.
Muốn đem chăn giữ khách lại,
Chỉ mong một lần được phủi áo cho chàng."

 Thiệu Tổ vui sướng, tiến thẳng tới vỗ về. Cô gái cũng vui vẻ nói: "Công tử ở đâu bỗng dưng đến quấy rầy thế này?" Rồi cùng chàng ân ái. Nàng lại bảo Thiệu Tổ: "Đêm qua thiếp nằm mộng đẹp, nay quả nhiên ứng nghiệm." Bình phong, chăn gối đều đẹp đẽ chỉnh tề. Hai bên có tỳ nữ hầu hạ. Nàng sai dọn lên khá nhiều món ngon quý, nhưng món nào cũng không có mùi vị gì. Lại uống rượu đục trắng. Cô gái nói: "Bỗng gặp được khách quý, không kịp làm thêm món ngon." Vừa uống được vài chén, cô gái lại hát:

 "Sông Ngân dù đã nghiêng,
Gió sương lạnh đã buốt.
Chiếu mỏng trải, chàng chẳng nằm,
Ai biết lòng nhớ thương như sắp đứt."

 Rồi nàng ôm lấy Thiệu Tổ, gọi tỳ nữ tắt đèn, cùng đi ngủ, lại cho một tỳ nữ nhỏ ngủ với người đầy tớ của chàng. Gần sáng, cô gái gạt lệ từ biệt, tặng chàng một chiếc hộp nhỏ dát chỉ vàng, nói: "Sẽ không còn ngày gặp lại, thỉnh thoảng hãy nhớ đến nhau." Thiệu Tổ cưỡi ngựa ra cửa được hơn trăm bước, ngoảnh lại thì chỉ thấy một nấm mộ nhỏ. Chàng buồn rầu ra đi. Chiếc hộp nàng tặng, bên trong bụi bám đầy, không phải là đồ của người sống dùng. (Trích sách Chí quái lục)

 Lưu Đạo

 Lưu Đạo, tên tự là Nhân Thành, người nước Bái, là cháu họ ba đời (cháu họ xa, chung một ông tổ bốn đời) của Chân Giản tiên sinh Lưu Hoàn đời Lương. Cha là Lưu Kiển, làm tả vệ suất đời Lương (quan võ chỉ huy đội cận vệ bên trái của thái tử). Đạo ham học, chí bền, chuyên tâm chăm chỉ học kinh sách, ngưỡng mộ Quan Khang (?) đời Tấn. Có lần ở Kinh Khẩu, Đạo cùng người bạn chung chí hướng là Lý Sĩ Quýnh dự tiệc. Lúc ấy sông Tần vừa tạnh mưa, hai người cùng than thở về đất Kim Lăng, đều thương cảm cảnh thịnh suy của các triều đại.

 Chốc lát nghe trong rặng thông có tiếng mấy cô gái cười, rồi thấy một bé gái áo xanh (tức đứa hầu gái) đứng trước mặt Đạo nói: "Chúng tôi từ cung Quán Oa trở về, đi qua đây, nghe nói các ngài chí hướng theo đạo cao xa, thanh nhàn, mong được dừng lại chốc lát, xin các ngài đoái nhìn." Nói xong thì hai cô gái đã đến, dung mạo khác thường, đều như tiên, mặc lụa là màu đỏ và màu tía, hương thơm ngào ngạt, đều trạc hơn hai mươi tuổi.

 Đạo và Sĩ Quýnh bất giác đứng dậy vái lạy, nói: "Cõi người thấp hèn tầm thường, sao thần tiên lại giáng xuống?" Hai cô gái nhìn nhau cười, nói: "Thôi đừng nói lời khinh suất, xin hãy thong thả để chúng ta bày tỏ nỗi lòng sâu kín." Đạo vái mời vào chỗ ngồi, nói: "Rượu đục của cõi trần không dám đem dâng." Hai cô cười nói: "Đã đến đây hội họp, đâu dám không cùng nâng chén."

 Người mặc lụa đỏ là Tây Thi, nói với Đạo: "Bọn thiếp vừa từ Quảng Lăng qua sông đến đây, mệt gần như không chịu nổi, rất muốn được uống." Người mặc lụa tía là Di Quang, nói với Đạo: "Chị em cùng cung bọn thiếp lâu nay quạnh quẽ nơi chốn sâu kín; chuyến đi này cùng thiếp, ấy là vì các quân tử." Đạo nói với Di Quang: "Chị của phu nhân hẳn là đôi lứa của Đạo này." Rồi chỉ Sĩ Quýnh nói: "Còn đây là đôi lứa của phu nhân." Di Quang cười lớn, nhìn kỹ Sĩ Quýnh. Tây Thi nói: "Phong thái của chàng Lý cũng đủ xứng đôi." Di Quang nói: "Dung mạo chồng của chị thì làm sao làm người ta xiêu lòng được?" Cả tiệc cười ồn ào, rồi đều đứng dậy đi ngủ.

 Gần sáng, hai nàng xin đi. Trời còn chưa sáng, Tây Thi nói với Đạo: "Thiếp vốn là cô gái giặt lụa, là thiếp của vua Ngô, chàng vốn đã biết. Bị nước Việt dời đi, thiếp rơi vào tay người khác. Sau khi vua Ngô mất, thiếp lại về nước cũ. Nay vua Ngô đã già, không còn lo đến bọn thiếp nữa. Di Quang là con gái vua Việt; đều là người nước Việt đem cống cho vua Ngô. Thiếp với Di Quang thương yêu nhau, ngồi thì cùng chiếu, ra ngoài thì cùng xe. Chuyến đi hôm nay cũng là do duyên gặp gỡ." Nói xong, nàng buồn bã thẫn thờ.

 Đạo và Sĩ Quýnh vô cùng cảm động, tiếc nuối. Nghe tiếng chuông sớm ở Kinh Khẩu, ai nấy nắm tay nhau nói: "Không hẹn được ngày gặp lại." Tây Thi để lại cho Đạo một chiếc thoa báu dát vàng ngọc; Di Quang bẻ một đôi hạt châu trên váy tặng Sĩ Quýnh. Nói xong, hai nàng cùng lên xe báu đi nhanh như gió mưa; tiếng nói còn văng vẳng bên tai mà phút chốc đã không thấy đâu. Lúc ấy là tháng bảy năm Thiên Giám thứ mười một đời Lương Vũ Đế. (Trích sách Cùng quái lục)

 Lưu thị

 Cuối đời Lương Vũ Đế, có một người họ Lưu, không rõ tên, thấy trên nóc nhà chính có một con vật mặt như sư tử, hai bên má rủ lông trắng dài chừng một thước, tay chân như người. Nó từ từ giơ một chân lên, chốc lát thì không thấy nữa. Ít lâu sau, người họ Lưu chết. (Trích sách Quảng cổ kim ngũ hành ký)

 Thôi La Thập

 Phía tây núi Trường Bạch có ngôi mộ của một phu nhân. Vào đời Hiếu Chiêu nhà Ngụy, triều đình tìm kiếm người tài giỏi khắp thiên hạ. Thôi La Thập, người Thanh Hà, mới khoảng hai mươi tuổi đã có tiếng tốt, được triệu lên châu, đường đi ngang qua nơi ấy. Bỗng thấy cổng sơn son, tường quét vôi trắng, lầu gác nối liền nhau. Chốc lát có một tỳ nữ áo xanh ra nói với Thập: "Nữ lang (tiểu thư) muốn gặp Thôi lang." Thập ngẩn ngơ xuống ngựa. Qua hai lớp cổng, có một tỳ nữ áo xanh vào thông báo rồi dẫn đi.

 Thập nói: "Đang lúc đi đường, bỗng được lời mời trọng hậu; vốn chưa từng quen biết, không nên vào sâu." Tỳ nữ nói: "Nữ lang là vợ của Lưu phủ quân (tiếng tôn xưng quan thái thú, người đứng đầu một quận) ở Bình Lăng, con gái của thị trung (quan cận thần hầu bên vua) Ngô Chất. Phủ quân đã đi trước (đã qua đời), nên nàng muốn gặp ngài." Thập bèn đi vào, ngồi lên giường. Người con gái ngồi ở phía đông cửa, hỏi han Thập chuyện ấm lạnh. Trong phòng có hai tỳ nữ cầm đuốc. Nàng gọi một tỳ nữ đem chiếc gối kê gối bằng ngọc (vật kê đỡ đầu gối khi ngồi) đặt trước mặt Thập.

 Thập vốn có tài văn chương, khá giỏi ngâm vịnh; tuy ngờ nàng không phải người sống, nhưng trong lòng cũng ưa thích. Nàng nói: "Vừa rồi thấy Thôi lang dừng xe dưới cây trong sân, thiếp mến tiếng ngâm thơ của chàng, nên muốn được gặp mặt trò chuyện một lần." Thập bèn hỏi: "Trong thư vua Ngụy gửi cho thân phụ của nàng có gọi thân phụ là huyện lệnh Nguyên Thành, có đúng vậy không?" Nàng đáp: "Lúc cha thiếp làm quan ở Nguyên Thành cũng là năm thiếp ra đời." Thập lại cùng nàng bàn chuyện thời Hán, Ngụy, đều khớp với sử nhà Ngụy; lời nói nhiều, không chép hết được.

 Thập nói: "Phu quân của nàng họ Lưu, xin cho biết tên." Nàng đáp: "Người chồng ngông cuồng của thiếp là con thứ hai của Lưu Khổng Tài, tên Dao, tự Trọng Chương. Vừa rồi mắc tội bị bắt đi, đi rồi không trở về." Thập xuống giường từ biệt đi ra. Nàng nói: "Từ nay đến mười năm nữa, thiếp sẽ lại được gặp chàng." Thập lấy chiếc trâm đồi mồi để lại cho nàng; nàng lấy chiếc vòng ngọc trên ngón tay tặng Thập. Thập lên ngựa đi được mấy chục bước, ngoảnh lại thì chỉ thấy một ngôi mộ lớn.

 Thập đến Lịch Hạ, cho đó là điềm chẳng lành, bèn tự mình làm lễ trai (lễ cúng chay, mời sư tụng kinh), đem chiếc vòng ra bố thí. Cuối niên hiệu Thiên Thống, Thập vì việc công bị sai đi đắp đê sông ở nhà họ Hoàn (?), nhân trong trướng kể chuyện này cho Hề Thúc Bố người Tế Nam nghe, rồi rơi nước mắt nói: "Năm nay chính là năm thứ mười, biết làm sao đây?" Thập đang ở trong vườn ăn quả mơ, bỗng thấy một người nói là đến báo tin của nữ lang, rồi đi ngay. Ăn chưa hết một quả mơ thì Thập chết. Thập năm mười hai tuổi đã làm công tào của quận (quan coi việc xét công lao, nhân sự trong quận), được người trong làng, trong châu kính trọng. Khi ông chết, không ai là không thương xót than tiếc. (Trích sách Dậu Dương tạp trở)

 Thẩm Cảnh

 Thẩm Cảnh, tên tự là Nguyên Cơ, người Vũ Khang thuộc Ngô Hưng. Ông có phong thái đẹp, giỏi ngâm vịnh, làm thường thị Đông cung (quan hầu cận bên thái tử) đời Lương, nổi tiếng đương thời. Mỗi khi các bậc công khanh mở tiệc, đều sai người cưỡi ngựa đến mời ông, nói rằng: "Có Nguyên Cơ ngồi trong tiệc thì khách khứa say mê nghiêng ngả." Ông được kính trọng đến như thế. Sau khi đất Kinh Sở rơi vào tay giặc, ông sang nhà Chu, làm thượng trụ quốc (tước hàm vinh dự thuộc bậc cao nhất).

 Ông phụng mệnh đi sứ vùng Tần Lũng, đường đi qua miếu Trương nữ lang. Khách đi đường phần nhiều dâng rượu thịt cầu khấn, riêng Cảnh chỉ rót nước, đọc lời khấn rằng:

 "Rót dòng nước suối lạnh kia,
Hái đóa hoa đỏ nơi hang núi.
Tuy đem dâng chẳng phải từ xa,
Nhưng tiến cúng theo đúng tục.
Tấm lòng son ở nơi đây,
Mong thần cảm động mà ghi nhận."

 Đến tối, ông nghỉ lại ở nhà trạm (nơi nghỉ cho quan đi việc công), tựa hiên ngắm trăng, làm khúc "Phượng tương sồ hàm kiều" (tên một điệu nhạc), lời rằng:

 "Muốn huýt sáo mà không ai cùng huýt,
Ôm vẻ yêu kiều, biết gửi cho ai.
Bồi hồi vầng trăng trên hoa,
Để uổng qua một đêm đáng thương."

 Lại hát tiếp:

 "Gió xuân nhè nhẹ thổi đến,
Sương xuân lâm thâm nhẹ rơi.
Đáng tiếc vầng trăng nơi quan ải núi non,
Lại thành ánh sáng vô dụng."

 Ngâm xong, nghe ngoài rèm có tiếng than thở khen ngợi, rồi lại có tiếng ngâm:

 "Đêm nhàn đâu có bỏ phí,
Trăng sáng đâu phải chẳng soi."

 Giọng điệu trong trẻo, uyển chuyển, khác hẳn người thường. Bỗng thấy một cô gái vén rèm bước vào, lạy chào nói: "Chị em Trương nữ lang sai tôi đến tỏ ý." Cảnh lấy làm lạ, bèn sửa áo mũ chỉnh tề. Chưa kịp rời chỗ ngồi thì hai cô gái đã bước vào, nói với Cảnh: "Ngài trèo non lội suối, thật là vất vả." Cảnh nói: "Đi việc công trên đường, đêm xuân lắm nỗi cảm hoài, tạm ngâm vịnh để khuây nỗi buồn nơi đất khách, nào ngờ nữ lang hạ cố giáng xe tiên. Xin cho biết ai là chị, ai là em."

 Hai cô nhìn nhau mỉm cười. Cô lớn nói với Cảnh: "Thiếp là em gái của nữ lang, lấy con trai trưởng của Lư Sơn phu nhân." Rồi chỉ cô nhỏ nói: "Em ấy lấy con trai út của Hành Sơn phủ quân (vị thần cai quản núi Hành Sơn). Nhân ngày sinh nhật, bọn thiếp cùng đến thăm chị cả, nhưng gặp lúc chị cả sáng nay lên Tằng Thành (thành của tiên trên núi Côn Lôn) chưa về. Trong núi vắng vẻ, đêm đẹp lắm nỗi niềm, nên muốn mời ngài đến, xin ngài đừng ngại vất vả."

 Rồi nắm tay nhau ra cửa, cùng lên một chiếc xe có mui che kín (loại xe dành cho phụ nữ quý tộc), kéo bằng sáu con ngựa, phóng đi trên không. Chốc lát đến một nơi lầu son gác cao như bay, cực kỳ rực rỡ lộng lẫy. Họ mời Cảnh dừng lại ở một gian gác bên nước, hương thơm từ ngoài bay vào trong; rèm màn phần nhiều thêu chỉ vàng, lông chim trả, xen lẫn châu ngọc, ánh sáng chiếu khắp phòng. Chốc sau hai cô từ phía sau gác thong thả bước đến, vái mời Cảnh ngồi, lại bày rượu và thức ăn.

 Bấy giờ cô lớn gảy đàn không hầu, cô nhỏ đánh đàn cầm, chơi mấy khúc, đều là những khúc cõi người chưa từng nghe. Cảnh khen ngợi hồi lâu, xin mượn đàn để chép lại. Cô nhỏ cười nói với Cảnh: "Đây là những khúc do Tần Mục công và thái tử của Chu Linh vương — những bậc thần tiên — soạn ra, không được truyền ra nhân gian." Cảnh nhớ sơ được vài khúc, không dám hỏi thêm nữa.

 Đến khi rượu ngà ngà say, cô lớn hát:

 "Người với thần hợp nhau hề, ngày sau khó gặp,
Tình cờ gặp gỡ hề, tạm được vui vầy.
Sông Ngân dời chỗ hề, đêm sắp tàn,
Lòng còn chưa thỏa hề, hãy nấn ná thêm."

 Cô nhỏ hát:

 "Tiếng ống tiêu vang hề, gió theo dòng thổi,
Đêm thanh sắp tàn hề, tiếng sáo dồn dập.
Nhớ nhau mãi mãi hề, nơi góc núi Hành Sơn,
Lòng đau đứt đoạn hề, nơi đầu đất Tần Lũng."

 Lại đề thơ rằng:

 "Xe mây trên đất Lũng chẳng còn dừng lại,
Trúc đốm sông Tương, nước mắt thấm đẫm thân tôi (tương truyền hai bà phi của vua Thuấn khóc chồng bên sông Tương, nước mắt rơi vào trúc thành đốm).
Ai nhớ người nơi khói mù núi Hành Sơn,
Uổng công trông chân nhạn mà chẳng có thư đưa (ý nói chẳng có tin tức, theo tích buộc thư vào chân chim nhạn để gửi đi xa)."

 Cảnh hát:

 "Thời Nghĩa Hy (niên hiệu đời Tấn) từng trải qua bao nhiêu năm,
Trương Thạc (người đời Tấn được tiên nữ đến kết duyên) được thương yêu bao lâu?
Nào ngờ người nay chẳng bằng người xưa,
Tạm đến gặp nhau rồi lại hết duyên."

 Hai cô nhìn nhau rơi lệ, Cảnh cũng khóc. Cô nhỏ nói với Cảnh: "Dì Lan Hương và chị Trí Quỳnh (những tiên nữ từng xuống kết duyên với người trần rồi phải chia lìa) cũng từng ôm mối hận này." Cảnh thấy hai cô ca vịnh rất vui vẻ, nhưng chưa biết người thầm hẹn với mình là ai. Cảnh nhìn cô nhỏ nói: "Nhuận Ngọc, người này thật đáng để nhớ thương." Hồi lâu, cô lớn sai mang giày, cùng cô nhỏ đi ra. Đến cửa, cô lớn nói với cô nhỏ: "Nhuận Ngọc có thể ở lại cùng Thẩm lang ngủ."

 Cảnh vui mừng như không tự chủ được, bèn nắm tay nàng vào cửa, đã thấy tỳ nữ nhỏ trải sẵn chăn đệm. Cô nhỏ nắm tay Cảnh nói: "Ngày trước thiếp theo hai bà phi (Nga Hoàng và Nữ Anh, hai vợ vua Thuấn) dạo chơi sông Tương, thấy chàng ở miếu vua Thuấn đọc bia Tương Vương (?). Lúc ấy thiếp nhớ thương chàng tha thiết, không ngờ đêm nay lại được toại nguyện ước bấy lâu." Cảnh cũng nhớ rõ chuyện ấy, nắm tay nàng trò chuyện, không sao dừng được.

 Tỳ nữ nhỏ tên Lệ Chất bước lên nói: "Người và thần cách đường, chia tay thì vội vàng, gặp lại thì xa vời. Huống chi chị Hằng Nga ghen người, chẳng chịu soi lâu; Chức Nữ chẳng nể nang, sông Ngân đã nghiêng rồi. Chút thời gian ngắn ngủi còn được bao lâu, cần gì phải rườm rà." Bèn đóng cửa đi ngủ, hết mực ân ái. Gần sáng, cô nhỏ dậy, nói với Cảnh: "Người và thần khác cõi, không nên toan tính chuyện lâu dài. Chị cả đã đứng ở đầu cửa rồi."

 Cảnh bèn ôm nàng đặt lên lòng, cùng kể nỗi niềm sâu kín. Chốc lát cô lớn lại đến trước mặt; mọi người nhìn nhau khóc, không sao kìm được. Lại bày rượu. Cảnh hát:

 "Cứ thế khiến người đi lòng chẳng yên,
Sao nỡ để muôn dặm quan ải ngăn cách mối tình.
Đến nay trên đất Lũng nước chia hai ngả,
Lại vang lên tiếng nghẹn ngào như xưa nay."

 Cảnh tặng cô nhỏ chiếc nhẫn, cô nhỏ tặng Cảnh chiếc nút hợp hoan bằng chỉ vàng (nút thắt tượng trưng cho tình vợ chồng hòa hợp), hát rằng:

 "Thắt lòng bằng muôn sợi,
Thắt sợi mấy nghìn vòng.
Thắt nỗi oán không cùng,
Thắt lòng mãi chẳng gỡ."

 Cô lớn tặng Cảnh chiếc gương ngọc quý, hát rằng:

 "Nhớ xưa soi gương ngọc,
Nhìn nhau ngắm trăng sáng.
Đôi bên cùng soi người,
Chớ để ánh sáng tắt."

 Thơ tặng đáp rất nhiều, không chép hết được, chỉ nhớ sơ vài bài mà thôi. Rồi cùng nhau ra cửa, lại lên xe có mui đưa Cảnh đến miếu dưới núi, nắm tay nghẹn ngào từ biệt. Về đến nhà trạm, Cảnh sờ trong ngực áo thấy có chiếc gương ngọc và chiếc nút chỉ vàng. Hồi lâu ông mới kể với chủ nhà, đến đêm thì những vật ấy biến mất không thấy đâu (?). Những người đi cùng đều lấy làm lạ vì đêm ấy trên người Cảnh có mùi hương lạ.

 Về sau, khi đi sứ trở về, Cảnh đến miếu, tìm được sau ngai thần một tờ giấy biếc, chính là thư của cô nhỏ gửi Cảnh, kể hết nỗi buồn ly biệt. Cuối thư có bài thơ:

 "Thư bay gửi báo Thẩm lang,
Thiếp nay đã đến Hành Dương.
Nếu còn giữ lời thề bền như vàng đá,
Thì chuyện gió trăng, đôi ta đành cùng quên."

 Từ đó thì bặt tin hẳn. (Trích sách Dị văn lục)

 Thái Bình quảng ký, quyển 326

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do triều đình nhà Thanh theo lệnh vua biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video