Thái Bình quảng ký (bộ sách gom các truyện kể, truyện lạ, biên soạn đời Tống), quyển 328. Đời Tống, Lý Phưởng cùng những người khác biên soạn. Phần mười ba (?) (theo bố cục sách, đây là phần thứ mười ba của mục truyện về ma quỷ).
Mộ Dung Thùy. Con gái Lý Tích. Người mở bọc.
Người ở quán Tào. Trương Tông. Lưu Môn Nô.
Diêm Canh. Minh Sùng Nghiễm. Vương Hoài Trí.
Thiền sư Anh, một vị sa môn (nhà sư xuất gia theo đạo Phật). Trần Đạo. Vương Chí.
Người ở Ba Hạp. Lục Dư Khánh.
Mộ Dung Thùy
Đường Thái Tông đi đánh Liêu Đông. Khi đến Định Châu, ngài thấy bên đường có một người mặc áo vàng đứng trên một ngôi mộ cao, dáng vẻ khác thường. Thái Tông sai người đến hỏi. Người ấy đáp: "Xưa ta hơn ngài, ấy là chuyện xưa. Nay ngài hơn ta, ấy là chuyện nay. Vinh hoa mỗi đời mỗi khác, cần gì phải khổ công tìm hỏi?" Nói xong thì biến mất. Hỏi ra mới biết đó là mộ của Mộ Dung Thùy (vua nước Hậu Yên thời Thập lục quốc). (Trích từ sách Linh quái tập.)
Con gái Lý Tích
Năm Trinh Quán (niên hiệu của Đường Thái Tông) thứ nhất, cô con gái yêu của Lý Tích qua đời, được chôn ở núi Bắc Mang. Lý Tích sai một gia đồng (đầy tớ trai trong nhà) dựng lều ở cạnh mộ để canh. Một hôm cô gái bỗng đến chỗ gia đồng và nói: "Ta vốn không chết, mà bị thần cây lớn bắt trộm đi. Nay gặp lúc thần ấy đi chầu núi Tây Nhạc (núi Hoa Sơn), ta mới có dịp trốn ra. Biết ngươi ở đây nên ta tìm đến. Ta đã lìa cha mẹ, lại phải chịu nhục thế này, xấu hổ không thể về nhà. Mong ngươi giấu ta. Ta có thể làm cho ngươi giàu có để đền ơn."
Gia đồng kinh ngạc hồi lâu rồi mới nhận lời, bèn cho cô ở riêng một gian. Cô gái có khi sáng đi tối về, có khi tối đi sáng về, bước đi nhanh như gió. Một tháng sau, cô bỗng mang mười cân vàng đến cho gia đồng. Gia đồng nhận lấy, đem bán mấy lạng thì hóa ra đó là vàng một nhà dân bị mất. Người chủ vàng bắt gia đồng đem trình huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) Lạc Dương. Khi bị tra xét đến cùng, gia đồng kể lại hết mọi chuyện. Đến lúc đi bắt cô gái thì cô đã biến mất, số vàng còn lại đều hóa thành đá vàng. (Trích từ sách Tôn tướng lục.)
Người mở bọc
Ở Giang Nam có mấy người đi thuyền, thấy trên bờ có hai người đi song song với thuyền mấy dặm. Người trên bờ xin tạm lên thuyền nghỉ chân, người trên thuyền đồng ý. Lạ thay, hai người ấy nhảy vọt lên thuyền, nhanh như gió. Chốc lát sau, hai người nói muốn tạm vào làng. Mỗi người có một bọc nhỏ, xin gửi lại trên thuyền, dặn đi dặn lại là nhất thiết chớ mở ra.
Hai người đi rồi, một người trên thuyền mở bọc ra cho mọi người cùng xem. Mỗi bọc có năm trăm tấm thiếp, chất liệu dường như không phải giấy, chữ viết kiểu chữ triện, không ai đọc được. Mọi người cùng hoảng sợ, buộc lại như cũ. Một lát sau hai người kia quay về, nói: "Đã mở ra rồi, còn giấu làm gì?" Họ bèn bắt người đã mở bọc, nói chính người này mở, rồi ném người ấy lên bờ như ném một đứa trẻ con. Họ lại vào làng bắt thêm một người nữa, ôm đi.
Mấy ngày sau, một người muốn thả kẻ đã mở bọc, người kia không chịu, nói: "Phải để nó chịu khổ một hai năm." Họ bèn đưa hắn đến nhà một người giàu. Nhà này có con ngựa quý, chủ thường đặt máng ăn ngay giữa sân, tự mình trông nom cho ngựa ăn uống. Lúc ấy đã về đêm, cửa nhà đóng kín, muốn bắt người giàu mà không có cách. Một người nói: "Người này quý ngựa, cứ tháo dây thả ngựa ra thì hắn ắt mở cửa đi ra." Làm theo lời ấy, người giàu quả nhiên đi ra. Một người vác lấy ông ta, vừa chạm tay thì ông ta chết ngay. Bắt được người giàu rồi, hai người kia liền bỏ kẻ mở bọc lại mà đi.
Nhà kia hoảng sợ, chỉ thấy có người này ở đó, bèn cùng nhau đánh đập, trói lại, giải lên huyện. Hắn khai ra chuyện mở bọc và mọi việc khác, nhưng quan châu, quan huyện không tin, bèn xử tội chết. Người này không có cách nào tự minh oan, bị giam rất lâu mới được ra. (Trích từ sách Dị văn lục.)
Người ở quán Tào
Trong năm Trinh Quán, có một người ở quán Tào phía tây thành Trường An chôn cất cha mẹ, đồ tang lễ rất xa hoa. Một hai năm sau, anh ta bỗng thấy người em trai đã chết trở về, mặt mày tiều tụy. Người em nói vì anh chôn cất cha mẹ quá hậu nên em bị bắt đi phục dịch ngựa ở trạm Lâm Cao, khổ cực không chịu nổi, nên đến xin anh đi thay. Người anh vô cùng sợ hãi, đốt thêm thật nhiều tiền giấy, bảo em cố gắng làm tạm. Mấy tháng sau lại thấy em đến, nói phục dịch không kham nổi. Người anh rốt cuộc không tránh khỏi phải đi, ngay lúc đó liền chết. (Trích từ sách Dị văn lục.)
Trương Tông
Đầu năm Vĩnh Huy (niên hiệu của Đường Cao Tông), Trương Tông làm huyện lệnh Nam Dương. Ông ngủ trên gác, nghe khóm trúc trước thềm có tiếng rên rỉ, đến xem thì chẳng thấy gì. Mấy đêm liền như thế, ông lấy làm lạ, bèn khấn: "Nếu có thần linh thì hãy nói cho ta biết." Đêm ấy bỗng có một người từ trong khóm trúc bước ra, hình dạng rất tàn tạ, tiến lên tự kể: "Thời loạn Chu Xán, tôi ở trong quân, bị Xán giết. Hài cốt tôi nằm ngay trước gác của minh phủ (cách gọi tôn kính quan đứng đầu địa phương). Một mắt tôi bị rễ trúc đâm, đau đớn không chịu nổi. Vì minh phủ nhân từ sáng suốt nên tôi đến kêu, mong được dời mộ đi chôn chỗ khác. Ơn lớn ấy tôi đâu dám quên." Huyện lệnh nói: "Nếu vậy sao không sớm báo cho ta?" Rồi nhận lời.
Hôm sau, ông sắm quan tài, sai người đào chỗ ấy, quả nhiên thấy một bộ hài cốt, rễ trúc xuyên qua mắt trái. Ông cho mặc thêm áo hợp mùa rồi cải táng ở ngoài thành.
Về sau, huyện lệnh đánh đòn chết một hương lão (bậc già cả có uy tín trong làng). Nhà người ấy định báo thù, bàn nhau chờ lúc huyện lệnh ra ngoài ban đêm thì chặn đường giết. Chẳng bao lâu, trong thành xảy ra hỏa hoạn, cháy lan hơn mười nhà. Huyện lệnh định ra ngoài xem xét thì thấy người trước kia đứng chặn ngựa, nói: "Minh phủ đêm khuya đi đâu? Sắp có kẻ mưu hại đấy." Huyện lệnh hỏi là ai, người ấy đáp: "Là kẻ trước đây từng làm phiền (?) minh phủ." Huyện lệnh bèn quay vào. Hôm sau ông bất ngờ cho bắt cả nhà kia, tra hỏi thì mọi việc đều đúng, bèn xét xử đến cùng. Đêm đó ông lại đến tế mộ, khắc bia đặt trước mộ, ghi rằng: "Thân chết vì nạn nước, chết rồi chẳng quên lòng trung. Hồn ngay thẳng sáng ngời, thật đáng bậc anh hùng." (Trích từ sách Quảng dị ký.)
Lưu Môn Nô
Đường Cao Tông xây cung Đại Minh. Điện Tuyên Chính vừa làm xong thì đêm nào cũng nghe tiếng mấy chục người cưỡi ngựa đi quanh hai bên điện. Lính túc vệ (lính canh gác, ngủ lại trong cung) đều trông thấy, áo quần và ngựa rất sạch đẹp. Hơn mười ngày như thế, Cao Tông bèn sai thuật sĩ (người có phép thuật) Lưu Môn Nô hỏi duyên cớ. Hồn ma đáp: "Ta là thái tử của Sở vương Mậu đời Hán (Lưu Mậu, tham gia loạn bảy nước thời Hán Cảnh Đế)." Môn Nô vặn hỏi: "Theo sách Hán thư, Sở vương cùng bảy nước mưu phản, quân Hán giết đi, diệt sạch cả dòng họ, làm sao còn con cháu?"
Hồn ma đáp: "Khi vua cha khởi binh thì để ta ở lại Trường An. Sau khi vua cha bị giết, thiên tử thương ta, tha không giết, nuôi trong cung. Về sau ta chết vì bệnh, được chôn ở đây. Thiên tử thương ta, cho khâm liệm cùng một đôi cá bằng ngọc, nay vẫn nằm ở góc đông bắc chính điện. Quan chép sử bỏ sót nên sách không ghi." Môn Nô nói: "Nay hoàng đế ở đây, sao ngươi dám làm náo động trong sân?" Đáp: "Đây là nhà cũ của ta. Nay nơi này đã nằm trong cung thiên tử, ta đi lại ra vào bị câu thúc nhiều, rất không vui. Xin cải táng ta ở nơi đất cao ráo, đẹp đẽ, đó thật là điều ta mong mỏi. Nhưng xin cẩn thận, chớ lấy mất đôi cá ngọc của ta."
Môn Nô tâu lên, vua cho cải táng. Đào chỗ ấy quả nhiên thấy một ngôi mộ cổ, quan tài đã mục nát, bên cạnh có một đôi cá ngọc chạm trổ rất tinh xảo. Vua bèn hạ lệnh thay quan tài mới, theo đúng lễ chôn ở ngoài ngự uyển (vườn của vua), chôn kèm cả đôi cá ngọc. Từ đó chuyện lạ dứt hẳn. (Trích từ sách Quảng dị ký.)
Diêm Canh
Trương Nhân Đản lúc nhỏ nghèo túng, thường ở trọ tại chợ Bắc ở Đông Đô (tức Lạc Dương). Có người tên Diêm Canh, con của Tuân Tử, một mã nha (người làm nghề môi giới mua bán ngựa). Canh thích làm việc thiện, mến đức của Nhân Đản, thường lấy trộm tiền của cha để lo áo mặc, cơm ăn cho Nhân Đản, như thế đã nhiều năm. Tuân Tử thường giận mắng Canh: "Mày là hạng buôn bán, còn hắn là kẻ sĩ có học. Hắn có liên quan gì đến mày mà mày phá của nhà để nuôi hắn?"
Nhân Đản nghe được, bảo Canh: "Vì ta mà anh bị liên lụy. Nay ta sắp đến núi Bạch Lộc. Công anh giúp đỡ, ta không dám quên." Canh làm bạn thân gắn bó với Nhân Đản đã lâu, không nỡ chia tay, bèn nói: "Tôi cũng đang muốn dốc chí học hành, nay muốn được cùng đi." Nhân Đản quý cái chí ấy, bằng lòng. Canh bèn lén sắm lừa ngựa, lương thực rồi cùng lên đường.
Đi sáu ngày đến Trần Lưu, họ nghỉ ở quán trọ. Nhân Đản ở phòng trong, ngoài phòng có một cái giường. Một lúc lâu có một người khách đến sau, ngồi chỗ cái giường. Nhân Đản thấy ánh mắt, dáng vẻ người ấy khác thường, bảo Canh ra ngoài mang một bình rượu vào. Nhân Đản rót mời khách trước, khách không dám nhận. Nhân Đản cố mời, khách mới cùng uống. Rượu ngà ngà, mọi người rất vui, bèn ngủ chung một phòng.
Nửa đêm, họ hỏi nhau chuyện đi đường. Khách đáp: "Ta không phải người, mà là địa tào (viên quan nhỏ ở âm phủ). Âm phủ sai ta coi việc hôn nhân vùng Hà Bắc, chuyên buộc chân trai gái lại với nhau (ý nói định duyên vợ chồng)." Nhân Đản mở hành lý của khách ra xem, thấy trong túi có những sợi dây nhỏ mới tin. Bèn hỏi về chức tước, tuổi thọ của mình. Khách nói Đản sống hơn tám mươi tuổi, làm quan đến bậc cao nhất của kẻ bề tôi. Lại hỏi về Canh, khách nói Canh số nghèo, không có chức tước bổng lộc.
Nhân Đản hỏi làm sao để Canh có được, khách nói: "Nếu buộc được một người con gái tốt số gả cho, người có tướng xứng hợp thì có thể có được. Nay ở Hà Bắc, cách núi Bạch Lộc hơn trăm dặm, có một làng, con gái ông Vương ở đó có tướng cực quý. Vừa rồi ta đã buộc cô ấy với người khác, nay ta sẽ vì các ông mà tháo dây bên kia, buộc sang bên này để thành toàn cho ông Diêm. Các ông chỉ cần đi cho nhanh. Khi sắp đến làng ấy sẽ gặp mưa to ướt đẫm, lấy đó làm dấu." Nói rồi từ biệt mà đi.
Nhân Đản và Canh đi sáu bảy ngày thì đến làng ấy, gặp mưa to, quần áo hành lý ướt bẩn, bèn đến phía tây làng tìm nhà họ Vương xin trọ. Gõ cửa hồi lâu chủ nhà mới ra, xin lỗi khách: "Nhà có chút chuyện không vừa ý nên chậm trễ, xin đừng lấy làm lạ." Nhân Đản hỏi duyên cớ, chủ nhà nói: "Tôi chỉ có một đứa con gái, trước đã hứa gả cho nhà họ Trương ở làng tây. Hôm nay họ nạp sính lễ ít ỏi quá mức, đó là có ý coi thường, nên tôi đã quyết hủy hôn." Nhân Đản và Canh nhìn nhau mỉm cười.
Họ ở lại mấy ngày, chủ nhà rất vui vẻ. Nhân Đản bèn nói: "Ông Diêm đây là em họ bên ngoại của tôi, tuổi còn trẻ, đang dốc chí học hành, chưa lập gia đình." Chủ nhà lấy cớ mình là nhà nông để từ chối, nhưng nét mặt lộ vẻ mừng. Nhân Đản cố xin, ông mới nhận lời. Họ lấy lừa ngựa và đồ mang theo làm lễ vật, mấy ngày sau thì cưới xong. Nhân Đản để Diêm Canh ở lại nhà họ Vương, rồi một mình lên đường, chủ nhà tặng quà tiễn đưa.
Mấy năm sau, Nhân Đản lần lượt được thăng làm thị ngự sử (quan có nhiệm vụ giám sát, vạch tội quan lại), trưởng sử Tịnh Châu (quan phụ tá hàng đầu, trông coi công việc của châu), ngự sử đại phu (quan đứng đầu cơ quan giám sát quan lại), rồi tri chính sự (được dự bàn việc chính sự lớn của triều đình, ngang hàng tể tướng). Về sau Canh nhiều lần được nâng đỡ, cuối cùng làm đến chức đứng đầu một châu. (Trích từ sách Quảng dị ký.)
Minh Sùng Nghiễm
Minh Sùng Nghiễm, làm chính gián đại phu (quan chuyên can ngăn vua) đời Đường. Lúc nhỏ, cha ông làm huyện lệnh. Người lính gác cổng huyện có đạo thuật, Nghiễm xin được học. Người ấy dạy cho ông phép nhìn thấy quỷ thần và phép sai khiến chúng, lại trao cho hai quyển sách. Nghiễm xem thì thấy sách ghi tên người. Nghiễm ra đồng ở một mình, theo sách gọi tên, ai cũng thưa "dạ", thấy có đến mấy trăm người. Từ đó, mỗi khi cần sai khiến thì ông gọi tên, không ai không đến ngay.
Có lần Nghiễm đi đường, gặp một nhà danh giá sắp hợp táng (chôn chung một mộ) cha mẹ, xe tang đã ra đến ngoại thành. Nghiễm đi theo, gọi người nhà ấy hỏi: "Chủ các ngươi hợp táng cha mẹ phải không?" Đáp: "Vâng." Hỏi: "Các ngươi đi lấy linh cữu, có đào nhầm mộ người khác không đấy?" Đáp: "Không." Nghiễm nói: "Ta vừa thấy phía sau cỗ xe tía (?) có một bà phu nhân chừng năm mươi tuổi, người cao lớn, là vợ nhà danh giá. Sau bà lại có một người còn rất trai tráng, tóc thưa, áo rách, nhảy nhót mừng rỡ đi theo phu nhân. Phu nhân vừa khóc vừa giận nói: 'Hợp táng thế này là nghĩa lý gì?' Ngươi thử đem lời ta thưa với chủ ngươi, nói rằng quan chính gián họ Minh nói như vậy."
Người chủ nghe xong vô cùng kinh hãi, khóc mà nói với Nghiễm: "Tôi mồ côi cha từ nhỏ. Hôm qua dời mộ, tôi giao cho người đầy tớ già đi lấy hài cốt, không ngờ lại nhầm như thế." Sùng Nghiễm bèn cùng ông ta đến chỗ đào mộ, bảo đào ở chỗ gần phía tây, xem chữ khắc trên bia mộ, quả nhiên tìm được. Bèn bỏ xương người khác ra mà hợp táng cha ông ta.
Những việc Nghiễm nói ở trong cung và những phép yểm thắng (bùa phép trấn áp, trừ tà) của ông trong dân gian rất nhiều, người ta đã kể đủ cả nên ở đây không kể lại. (Trích từ sách Kỷ văn.)
Vương Hoài Trí
Vương Hoài Trí, người Phường Châu đời Đường, chết vào đầu năm Hiển Khánh (niên hiệu của Đường Cao Tông). Mẹ là bà Tôn và hai em trai là Hoài Thiện, Hoài Biểu đều còn sống. Đến tháng sáu năm Hiển Khánh thứ tư, ở huyện Cao Lăng thuộc Ung Châu có một người (không rõ họ tên) chết đã bảy ngày, lưng đã thối nát, bỗng sống lại. Người ấy kể rằng dưới âm phủ đã gặp Hoài Trí, khi ấy đang làm lục sự Thái Sơn (viên quan giữ sổ sách ở âm phủ Thái Sơn; người xưa tin núi Thái Sơn là nơi cai quản hồn người chết).
Hoài Trí bảo người này cầm bút, tự mình đọc cho viết một lá thư, rồi nói: "Ngươi tuy đáng chết, nay ta tìm cách thả ngươi về nhà. Ngươi hãy vì ta mang thư này đến Phường Châu tìm nhà ta, thưa với mẹ ta rằng Hoài Trí nay làm lục sự Thái Sơn, may được yên ổn. Có điều trong nhà từng mượn gỗ của chùa để làm cửa. Đó là vật công đức (của cải người ta cúng để tạo phúc), phải sớm trả lại. Hoài Thiện sắp chết, không còn sống được lâu, mau làm kinh, đúc tượng Phật để cứu giúp, nếu không e rằng không còn cách cứu."
Người ấy sống lại rồi mang thư đến tận nhà. Những việc trong nhà nói trong thư đều khớp cả. Ba ngày sau Hoài Thiện chết đột ngột. Người tu hành lẫn người thường trong cả châu nghe chuyện, ai cũng tu thêm công đức. Chuyện này do Hầu Trí Thuần, người Phu Châu, giữ chức huân vệ (lính cấm vệ chọn từ con cháu công thần), kể lại. (Trích từ sách Pháp uyển châu lâm.)
Thiền sư Anh
Đời Đường, sa môn là thiền sư Anh ở chùa Pháp Hải bày biện đầy đủ (?), mỗi lần gặp tự chủ (vị sư lo quản lý công việc trong chùa) là sa môn Tuệ Lan. Tuệ Lan lấy làm lạ, hỏi duyên cớ. Anh nói: "Vừa rồi Tần Trang Tương vương (vua nước Tần thời Chiến Quốc, cha của Tần Thủy Hoàng) sai người đến truyền lời rằng đói khát lắm. Vì thầy có lòng từ bi lớn, lại tự mình nhìn thấy được cõi âm, nên xin cho ăn. Theo hầu có khoảng hai trăm người, xin đừng ngại tốn kém. Tôi đã báo lại rằng sáng ngày kia sẽ mời bữa sáng, nhà vua gửi thư đến báo sẽ chuyên tâm chờ đợi."
Tuệ Lan bèn sắm rượu, thịt khô và các thứ khác. Đến giờ, vua Tần quả nhiên đến, người theo hầu rất đông, sang hèn xếp hàng ngồi, ăn rất vội vàng. Vua nói với Anh: "Đệ tử đã tám mươi năm nay không được ăn." Anh hỏi vì sao, vua đáp: "Lúc ta còn sống, chưa có Phật pháp. Xuống âm phủ, ta bị tra hỏi về công đức, ta chỉ đem việc phóng sinh, thương xót kẻ cô đơn côi cút ra mà đáp. Vì phúc mỏng nên chịu tội chưa xong. Ăn bữa này rồi, phải bốn mươi năm nữa mới lại được ăn."
Vua chỉ một người ngồi ở trên, nói: "Đây là Trần Chẩn (thuyết khách thời Chiến Quốc), vì nhiều dối trá." Lại chỉ hai người, nói: "Đây là Bạch Khởi và Vương Tiễn (hai danh tướng nước Tần), vì giết người nhiều nên chịu tội cũng chưa xong." Anh hỏi: "Sao nhà vua không xin ăn của người đời mà chịu đói khổ như vậy?" Đáp: "Người đời ít lòng từ bi, mà những người khác lại không nhìn thấy chúng ta. Ta là người sang, không thể bừa bãi gây tai họa quấy phá, cho nên mới như vậy." Vua lại chỉ rượu thịt, hỏi: "Tự chủ mang đến đấy phải không?" Rồi tỏ ra rất áy náy.
Lúc sắp đi, vua nói với Anh: "Thật rất thẹn với thiền sư. Đệ tử có đồ vật, sẽ đem tặng thầy. Ngôi mộ nhọn ở ngoài phường Thông Hóa, phía cửa đông thành, chính là mộ của đệ tử. Người đời không biết, nói bừa là mộ Lã Bất Vi." Anh nói: "Xưa giặc Xích Mi (đạo quân khởi nghĩa cuối thời Vương Mãng) đã đào bới, sao còn đồ vật được?" Đáp: "Giặc chỉ lấy được đồ thô. Đồ quý chôn sâu, giặc không lấy được, hiện vẫn còn." Anh nói: "Bần đạo (tiếng nhà sư tự xưng khiêm tốn) đã xuất gia, không có chỗ nào dùng đến đồ vật, nhất định đừng mang đến." Nói xong, vua cảm tạ rồi đi. (Trích từ sách Lưỡng Kinh ký.)
Trần Đạo
Trần Đạo đời Đường, người Dự Chương, làm nghề buôn bán. Năm Long Sóc (niên hiệu của Đường Cao Tông), ông đi thuyền sang đất Sở, ban đêm đậu ở một bến sông. Ông thấy một chiếc thuyền ngược dòng đi tới, cũng đậu lại ở đó. Đạo dời thuyền đến gần, thấy một người lông mày rậm, mũi to, dáng như viên lại, đang ngồi trên thuyền kiểm tra giấy tờ, có ba năm người theo hầu.
Vì cùng là khách đi đường gặp nhau, Đạo hỏi: "Ngài đi đâu vậy? May được cùng nghỉ ở bến này." Người mày rậm đáp: "Tôi đến Sở vì việc công, may được gặp ông ở đây." Đạo mời sang thuyền mình, người ấy cũng sang theo. Đạo bày rượu mời, uống được mấy tuần thì hỏi họ tên. Người ấy đáp: "Tôi họ Tư Đồ, tên Biện, được sai đến Sở làm sứ giả." Đạo lại hỏi: "Ngài lo việc công gì?" Biện nói: "Ông không nên hỏi. Chuyến này ông chớ nghĩ đến chuyện đi Sở nữa, nên đi nơi khác." Đạo hỏi: "Vì sao?" Biện đáp: "Ta không phải người, mà là sứ giả của ty coi việc lửa (?)."
Đạo kinh hãi hỏi: "Vì sao tôi không được đến Sở?" Biện đáp: "Ta đến Sở để gieo tai họa, ông cũng là một trong số những người mắc nạn. Cảm ơn ông đã tiếp đãi nên ta báo cho biết. Nhưng ông phải lấy tiền của ra thu xếp thì mới thoát được nạn này." Đạo khẩn khoản van xin. Biện nói: "Đợi ta từ Sở trở về, ông hãy sắm một hai vạn đồng tiền xâu biếu ta, thì sẽ tha cho nhà ông." Đạo hứa, cảm tạ rồi chia tay.
Năm ấy, đất Kinh Sở quả nhiên cháy lớn, lửa lan đến mấy vạn nhà, sạch trơn không còn gì. Từ khi chia tay Biện, Đạo lo lắng canh cánh trong lòng, rồi quay thuyền trở về. Về đến Dự Chương thì Biện cũng đến. Đạo vốn tính keo kiệt, lấy cớ bận việc khác, chưa sắm số tiền đã hứa. Sứ giả nổi giận, sai người hầu mang một phong thư đưa cho Đạo. Đạo mở thư đọc chưa hết thì trong nhà lửa đã bùng lên, toàn bộ của cải cháy sạch. Đêm ấy không hề tổn hại đến nhà nào khác, chỉ cháy mỗi nhà Đạo. Biện cũng biến mất. Ấy là vì Đạo keo kiệt, bội lời hứa trước mà chuốc lấy. (Trích từ sách Tập dị ký.)
Vương Chí
Năm Hiển Khánh thứ ba đời Đường, Vương Chí người Kỳ Châu làm huyện lệnh ở Ích Châu. Hết nhiệm kỳ, ông về quê. Ông có một cô con gái xinh đẹp chưa lấy chồng, chết dọc đường, linh cữu được quàn trong một ngôi chùa ở huyện thuộc châu ấy nhiều tháng. Trong chùa trước đó đã có một người học trò ở trọ một phòng. Đầu hôm, học trò thấy cô gái ấy đến, trang điểm lộng lẫy, muốn tỏ tình ân ái, học trò bèn ưng thuận.
Qua lại với nhau đã được một tháng, cô gái tặng học trò một chiếc gương đồng, một chiếc khăn và một chiếc lược. Khi huyện lệnh sắp lên đường, cô gái lén cùng học trò từ biệt. Người nhà tìm những đồ vật ấy không thấy, huyện lệnh sai đi lục soát từng phòng, tìm được ở phòng học trò. Huyện lệnh sai người hầu trói học trò lại, cho là ăn trộm. Học trò kể lại sự việc, nói rằng không chỉ được những vật này mà cô gái còn để lại cho mình một bộ áo và xiêm. Huyện lệnh sai người mở quan tài xem, quả nhiên không thấy bộ áo ấy. Thấy có chứng cứ như vậy, ông bèn tha cho học trò.
Hỏi quê quán, thì học trò cũng là người Kỳ Châu, theo cha vào phương nam nhậm chức, cha mẹ đều đã mất, nên đi các châu học hành, chẳng bao lâu nữa cũng định về quê. Huyện lệnh cấp cho áo quần, ngựa và hành trang, rồi cùng về, nhận làm con rể, thương yêu rất mực. (Trích từ sách Pháp uyển châu lâm.)
Người ở Ba Hạp
Trong năm Điều Lộ (niên hiệu của Đường Cao Tông), có người đi qua vùng Ba Hạp (vùng hẻm núi sông Trường Giang thuộc đất Ba, nay ở Tứ Xuyên, Trùng Khánh). Ban đêm đậu thuyền, bỗng nghe có người cất tiếng ngâm thơ vang vang:
"Lối thu đầy lá vàng,
Hơi lạnh giục gốc cỏ đẫm sương.
Tiếng vượn một tiếng kêu dứt,
Lệ khách mấy vệt hằn."
Tiếng ngâm rất gắt, lúc vút cao lúc bi thương, cứ thế suốt đêm, ngâm đến mấy chục lượt. Lúc đầu nghe, người ấy tưởng là người trên một thuyền khác chưa ngủ. Sáng ra đi tìm thì không có thuyền nào cả, chỉ có núi vắng, suối đá, khe hang hoang vu tịch mịch. Ở chỗ có tiếng ngâm thơ có một bộ xương người. (Trích từ sách Kỷ văn.)
Lục Dư Khánh
Lục Dư Khánh người quận Ngô, thi đỗ tiến sĩ, được bổ làm úy (quan coi việc trị an, bắt trộm cướp) huyện Trường Thành, rồi được phong làm giám sát ngự sử ngoài biên chế (quan giám sát, vạch tội quan lại). Năm Cửu Thị (niên hiệu của Võ Tắc Thiên), ông được thăng làm Phượng các xá nhân (quan soạn thảo chiếu lệnh của vua; Phượng các là tên gọi cơ quan Trung thư thời Võ Tắc Thiên). Ông lần lượt làm thứ sử (quan đứng đầu một châu) Thiểm Châu, trưởng sử Lạc Châu, Đại lý khanh (quan đứng đầu cơ quan xét xử án hình cao nhất), Thiếu phủ giám (quan đứng đầu cơ quan lo đồ dùng, vật phẩm cho vua). Vì lo cỗ xe tang của vua Duệ Tông không chu đáo, ông bị đưa ra làm thứ sử Nghi Châu.
Thuở trẻ, có một đêm mùa đông Dư Khánh đi đường ở vùng giữa Từ Châu và Bạc Châu. Người hầu mang túi hành lý đi trước, Dư Khánh thả lỏng dây cương đi theo sau. Trời rét lắm, ông gặp một đám người ngồi quanh đống lửa. Tưởng là người, ông vội xuống ngựa đến hơ lửa, lạ thay lửa cháy rất mạnh mà không thấy ấm. Ông nói với họ: "Lửa sao lại lạnh thế? Cởi giày cho ta." Đám người chỉ cúi đầu cười, không đáp. Ông nhìn kỹ thì thấy tất cả đều che mặt bằng mạng vải. Ông hoảng sợ, lên ngựa (?) bỏ đi, rốt cuộc không bị hại gì.
Người dân ở gần đó nói với ông: "Chỗ này có ma quỷ quấy phá, ai gặp phải phần nhiều đều chết. Công tử rốt cuộc không hề kinh sợ, ắt là có phúc phù trợ, sau này sẽ được giàu sang." (Trích từ sách Ngự sử đài ký.)
Thái Bình quảng ký, quyển 328.
(Xếp loại trong bộ Tứ khố toàn thư: Tử bộ (nhóm sách của các nhà tư tưởng và các môn học), loại Tiểu thuyết gia (sách truyện kể, ghi chép chuyện dân gian), thuộc nhóm Dị văn (ghi chép chuyện lạ). Sách Thái Bình quảng ký.)
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do vua Càn Long nhà Thanh ra lệnh biên soạn).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video