Thái Bình quảng ký (bộ sách gom chép rộng rãi các chuyện lạ, biên soạn vào niên hiệu Thái Bình Hưng Quốc đời Tống), quyển thứ 330. Đời Tống, Lý Phưởng cùng nhiều người biên soạn. Phần mười lăm (?).
Con gái Trương Quả — Hoa phi — Quách Tri Vận
Vương Quang Bản — Viên nha tướng ở U Châu — Cô gái nhà họ Vi
Thôi Thượng — Người bên bờ sông — Viên trung quan
Vương Giám — Lý Lệnh Vấn — Sư Thao Quang
Sư Nghi Quang — Ni cô Viên Trí — Dương Nguyên Anh
CON GÁI TRƯƠNG QUẢ
Trong niên hiệu Khai Nguyên (713–741, đời vua Đường Huyền Tông), Trương Quả làm Tư mã (chức quan phụ tá cho thứ sử, người đứng đầu một châu) ở Dịch Châu. Ông có cô con gái mười lăm tuổi bị bệnh chết. Không nỡ đem chôn nơi xa, ông tạm chôn con dưới gác trong viện phía đông.
Sau đó ông chuyển sang làm Trưởng sử (chức quan phụ tá đứng đầu các thuộc quan trong châu) ở Trịnh Châu. Vì đường xa, nếu mang linh cữu theo thì sau còn phải đưa về lần nữa, nên ông để mộ con lại. Ít lâu sau có Lưu Ất đến thay chức. Con trai Lưu Ất thường ở trong gác ấy.
Một hôm trời chiều, chàng đi dạo ngoài cửa, thấy một cô gái mặt mày đầy đặn xinh đẹp từ ngoài đi vào. Chàng họ Lưu ngỡ là có cô gái trốn nhà tìm đến theo mình, liền bước tới đón. Hai người vui vẻ thân mật, cùng ở lại ngủ chung. Cô gái tình ý quấn quýt, cử chỉ nhã nhặn dịu dàng, chàng yêu quý vô cùng. Từ đó chiều nào cô cũng đến, tới sáng mới đi.
Mấy tháng sau, cô bỗng nói với chàng: "Thiếp là con gái của Trương tư mã trước đây. Không may thiếp chết trẻ, được chôn tạm ở gác này. Số thiếp được sống lại để nên duyên với chàng. Ba ngày nữa chàng hãy đào lên, rồi từ từ chờ thiếp thở lại. Chàng cẩn thận, đừng để thiếp bị kinh động hay tổn thương." Nói rồi cô chỉ chỗ chôn mình rồi đi.
Đến hẹn, chàng rất mừng, một mình cùng một người đầy tớ thân cận đào lúc ban đêm. Đào sâu bốn năm thước (đơn vị đo chiều dài, mỗi thước thời Đường khoảng 30 cm) thì gặp một cỗ quan tài sơn. Mở ra từ từ, thấy sắc mặt cô gái tươi tắn, chân tay ấm mềm, quần áo, phấn son, tóc tai không chỗ nào dơ hỏng. Bế cô đặt lên giường thì mũi đã thở thoi thóp. Một lát sau miệng có hơi. Đút cháo loãng, cô nuốt được chút ít. Đến sáng thì cô sống lại hẳn, dần dần nói được và ngồi dậy được.
Được mấy ngày, chàng bắt đầu sợ cha mẹ biết chuyện. Chàng thoái thác rằng đang học chữ, không tiện ra khỏi gác, rồi thường sai người mang đồ ăn uống vào gác. Lưu Ất ngờ con có điều gì lạ. Nhân lúc con ra ngoài tiễn khách, ông lén vào xem phòng, thấy cô gái ở đó. Hỏi đầu đuôi thì cô kể hết, quan tài vẫn còn dưới gầm giường.
Lưu Ất và vợ sụt sùi nói: "Đây là kỳ hẹn của cõi âm (?), cảm động đến thế, sao không sớm cho ta hay?" Rồi hai ông bà giấu cô gái trong nhà chính. Người con không thấy cô đâu thì rất hoảng. Người cha bảo: "Đây là duyên ước được thành, cuộc gặp lạ lùng nghìn năm chưa có. Nói với cha thì có hại gì mà con giấu kỹ thế?"
Rồi ông sai người đến Trịnh Châu báo đầy đủ cho Trương Quả, nhân đó xin kết hôn. Cha mẹ cô gái vừa thương cảm, vừa kinh ngạc mừng rỡ, liền định ngày đến làm lễ cưới. Hai người thành đôi vợ chồng tốt đẹp, về sau sinh được mấy người con. (Trích sách Quảng dị ký)
HOA PHI
Đầu niên hiệu Khai Nguyên, Hoa phi được vua yêu, sinh ra Khánh vương Tông. Bà mất, được chôn ở Trường An. Đến năm Khai Nguyên thứ hai mươi tám, có bọn trộm muốn đào mộ bà. Chúng đắp một nấm mồ lớn giả ở ngoài khu mộ hơn trăm bước, làm như sắp chôn người. Rồi từ trong mồ giả, chúng lén đào đường hầm thẳng đến mộ bà.
Phá quan tài ra, thấy mặt phi vẫn như người sống, chân tay đều co duỗi được. Bọn trộm tha hồ làm nhục xác. Chúng chặt cổ tay để lấy vòng vàng, lại cắt lưỡi vì sợ bà báo mộng. Chúng dựng nghiêng xác lên rồi cắm nến vào chỗ kín. Châu báu chôn theo, nhiều không đếm xuể, chúng lấy hết và chuyển cả sang mồ giả.
Sau đó chúng dùng xe tang chở một quan tài rỗng từ trong thành ra. Gặp lúc trời tối, chúng ngủ lại ở mộ, đem các thứ của cải đặt vào xe hồn (xe chở bài vị người chết trong đám tang) và xe đưa tang, rồi lấp mộ ra về.
Trước khi bọn chúng làm đám "chôn" ấy, Khánh vương nằm mơ thấy mẹ xõa tóc, mình trần, khóc lóc đến nói: "Bọn trộm đào mộ ta, lại chặt xác làm nhục. Hồn côi nơi cõi âm oan ức, nói sao cho hết. Nhưng ta nhất định chờ chúng bị bại lộ ở cửa Xuân Minh (cửa phía đông thành Trường An)." Rồi bà kể rõ mọi việc mà đi.
Vương vốn rất có hiếu, giật mình tỉnh dậy khóc lóc. Sáng hôm sau, vương vào triều tâu lên. Vua bèn triệu Kinh Triệu doãn (quan đứng đầu vùng kinh đô) và huyện lệnh Vạn Niên (huyện nằm trong kinh thành), sai theo dấu vết lùng bắt bọn trộm rất gắt.
Đến khi bọn trộm chở đồ về, sắp vào cửa Xuân Minh, lính gác cửa quát bắt dừng lại, khám xe thì thấy toàn châu báu. Bắt hết cả bọn, tra khảo thì chúng nhận tội ngay. Cả thảy bắt được mấy chục người, đều là con em nhà quyền quý, họ hàng nhà vua, hư hỏng không biết giữ mình.
Vương xin được nhận năm tên cầm đầu để tự tay báo thù, vua cho phép. Vương moi hết ngũ tạng của chúng, nấu lên để tế mẹ. Những tên còn lại đều bị đánh đến chết ở ngoài cửa phủ Kinh Triệu. Quý phi được cải táng. Vương để tâm tang (giữ tang trong lòng, kiêng cữ như có tang dù không mặc tang phục theo lễ chính thức) ba năm. (Trích sách Quảng dị ký)
QUÁCH TRI VẬN
Trong niên hiệu Khai Nguyên, Tiết độ sứ (chức quan nắm cả quân sự lẫn việc cai trị một vùng biên) Lương Châu là Quách Tri Vận đi tuần. Ở trạm dịch cách châu trăm dặm (mỗi dặm thời ấy hơn nửa cây số), ông chết đột ngột. Hồn ông ra khỏi xác, bảo người trưởng trạm khóa phòng lại, đừng mở, rồi quay về phủ. Những người theo hầu không ai hay biết.
Về nhà hơn bốn mươi ngày, lo liệu xong mọi việc công việc tư, ông mới sai người đến trạm dịch đón xác mình về. Khi xác về đến, ông tự đứng xem khâm liệm. Liệm xong, ông từ biệt người nhà, gieo mình vào quan tài, rồi không thấy đâu nữa. (Trích sách Quảng dị ký)
VƯƠNG QUANG BẢN
Thời Khai Nguyên, Vương Quang Bản làm Biệt giá (chức quan phụ tá cho thứ sử; tên gọi do khi theo thứ sử đi tuần được ngồi xe riêng) ở Lạc Châu. Một tháng mùa xuân, thứ sử sai Quang Bản đi tuần các huyện. Ông đi được mấy ngày thì vợ là bà họ Lý chết đột ngột.
Khi về, ông ân hận vì không tự mình lo thuốc thang, cho rằng vợ chết oan. Ngày nào ông cũng khóc thảm thiết, làm hàng xóm xót thương.
Hơn mười ngày sau, nhân lúc các con đều khóc, Quang Bản cũng khóc rống lên hơn trăm tiếng. Bỗng thấy bà họ Lý từ trong màn bước ra, trang điểm, ăn mặc còn đẹp hơn ngày thường. Quang Bản nín khóc, hỏi chuyện bà chết.
Bà nói: "Thiếp vẫn chưa đi được, còn ở trong nhà này. Nghe chàng khóc thương thảm thiết quá, thiếp nơi suối vàng càng thêm đau xót. Người ta nói: người sống thương xót quá thì khiến người dưới âm không yên. Câu ấy quả thật đúng. Từ nay về sau, thiếp không muốn chàng như thế nữa, chỉ làm khổ thêm người cõi âm (?) mà thôi."
Rồi bà dặn dò người nhà: cho con gái xuất gia làm ni cô (người đàn bà đi tu theo đạo Phật), thả các nô tỳ ra làm dân thường. Việc gì cũng xếp đặt có lý lẽ. Bà ở lại chừng một bữa ăn rồi nói với Quang Bản: "Đường của người sống và người chết khác nhau, thiếp không nên ở lâu. Ở đây chỉ càng thêm đau lòng." Nói xong bà đi vào trong nhà rồi biến mất. Các con và những người khác chỉ nghe tiếng bà nói, chỉ một mình Quang Bản là thấy bà. (Trích sách Quảng dị ký)
VIÊN NHA TƯỚNG Ở U CHÂU
Trong niên hiệu Khai Nguyên, có một viên nha tướng (võ quan hầu cận trong phủ quan) ở U Châu họ Trương. Vợ ông là bà họ Khổng, sinh được năm người con thì mất. Sau ông cưới bà họ Lý. Bà này hung dữ, ghen tuông, độc ác ngang ngược, đối xử tàn tệ với năm đứa con, ngày nào cũng đánh roi.
Năm đứa con chịu khổ không nổi, ra khóc trước mộ mẹ. Bà mẹ bỗng từ trong mộ ra, vuốt ve các con, khóc thương hồi lâu. Rồi bà lấy một chiếc khăn vải trắng viết bài thơ gửi cho họ Trương:
"Chẳng cam đành làm người cũ,
Gạt lệ, khăn lần nào cũng đẫm.
Sống chết nay đã cách đôi đường,
Gặp lại mãi không còn dịp nữa.
Phấn son thừa trong hộp,
Để lại cho người đến sau.
Xuống suối vàng chẳng dùng đến,
Uất hận hóa bụi trong mồ.
Có tình thì thương lấy lũ con,
Vô tình thì cũng tùy chàng.
Muốn biết nơi nào đứt ruột,
Trăng sáng soi nấm mồ côi."
Năm đứa con nhận được thơ, đem trình cha. Người cha khóc rống, đem việc trình lên liên soái (viên quan đứng đầu, cai quản nhiều châu). Liên soái tâu lên vua. Vua ra sắc lệnh: bà họ Lý bị đánh một trăm gậy, đày ra Lĩnh Nam (vùng phía nam dãy Ngũ Lĩnh, nay thuộc Quảng Đông, Quảng Tây), còn họ Trương bị cách chức. (Trích sách Bản sự thi)
CÔ GÁI NHÀ HỌ VI
Ở Lạc Dương, nhà họ Vi có cô con gái rất đẹp, mồ côi từ nhỏ, sống với anh trai. Có chàng con nhà họ Thôi ở bên cạnh nhìn trộm thấy, đem lòng yêu. Chàng đút lót hậu hĩnh cho người hầu gái để nhờ chuyển lời, kèm theo quà tặng. Cô gái vốn biết chàng Thôi là người phong nhã, nên nhận lời, hẹn gặp ở ngôi đình sơn đỏ trong rừng trúc.
Đang đợi, cô bỗng nghe tiếng kéo dép, ngỡ chàng Thôi sắp đến, bèn bước ra đón. Thì thấy một kẻ cao bảy thước, miệng há rộng, môi trề ra, mắt sáng như chớp, xông thẳng đến chộp lấy cô. Cô vừa chạy vừa kêu thất thanh. Người nhà cầm đuốc ra xem thì chỉ thấy xương trắng chất đống, máu chảy đầy đất. Người anh tra hỏi người hầu gái, biết được sự thật, bèn giết người hầu gái và chặt sạch rừng trúc. (Trích sách Kinh thính lục)
THÔI THƯỢNG
Thời Khai Nguyên, có người tên Thôi Thượng viết bài "Bàn về chuyện không có [ma quỷ] (?)", lời lẽ rất có lý. Viết xong, ông định đem dâng lên triều đình. Bỗng có một đạo sĩ đến cửa xin gặp, xin xem bài luận ấy. Đọc xong, đạo sĩ nói với Thượng: "Lời lẽ thì rất khéo, nhưng giữa trời đất này mà bảo là không có thì sai rồi."
Thượng hỏi: "Sao lại nói thế?" Đạo sĩ đáp: "Ta chính là [ma] (?) đây, sao có thể bảo là không có? Nếu ông dâng bài này lên, ắt sẽ bị các vị thần giết. Chi bằng đốt nó đi." Nói rồi biến mất, bản thảo bài luận cũng mất theo. (Trích sách Quái lục)
NGƯỜI BÊN BỜ SÔNG
Năm Khai Nguyên thứ sáu, có người đậu thuyền bên bờ sông, thấy trên bờ có bộ xương khô, bèn ném đồ ăn cho. Lát sau, nghe giữa không trung có tiếng cảm tạ ngượng ngùng, rồi đọc bài thơ:
"Ta vốn là kẻ sĩ đất Hàm Đan,
Một mình đi phu, chết bên bờ sông.
Chẳng được người nhà khóc,
Phiền người qua đường xót thương." (Trích sách Linh quái lục)
VIÊN TRUNG QUAN
Có một vị trung quan (hoạn quan làm việc trong cung vua) đi đường, nghỉ đêm ở quán trạm Quan Pha. Ông cởi áo đỏ, đắp chăn gấm, nằm ngủ dưới đèn. Bỗng thấy một chú bé bưng vò rượu xô cửa đi vào. Tiếp đó có ba người đến, đều đội mũ mặc áo kiểu xưa, bảo nhau: "Thôi thường thị (chức quan hầu cận bên vua) sao đến muộn thế?"
Lát sau lại có thêm một người nữa đến, vẻ buồn bã như sắp phải ly biệt, chính là Thôi thường thị. Đến rồi, họ nâng rượu làm thơ, mỗi người nối một câu, câu cuối là của Thôi thường thị.
Vị trung quan định ngồi dậy thì bốn người nhìn nhau than thở rồi đi, tiếng như gió mưa. Xem lại cửa thì vẫn cài then như cũ, chỉ còn vò rượu và bài thơ ở đó. Trung quan lấy làm lạ.
Sáng ra, viên quan coi quán kể rằng người trong làng có cuộc họp mặt, bị mất một vò rượu. Trung quan đem vò rượu ra cho xem, đúng là vò người làng đã mất. Bài thơ nối câu như sau:
"Đầu giường chăn gấm hoa văn lốm đốm,
Trên giá áo đỏ màu đỏ thắm,
Sân vắng trăng sáng lặng lẽ thay,
Đêm dài, đường xa, núi lại tiếp núi." (Trích sách Linh quái lục)
VƯƠNG GIÁM
Vương Giám ở Duyện Châu tính cứng cỏi, hung hăng, chẳng sợ gì, thường khinh nhờn quỷ thần. Trong niên hiệu Khai Nguyên, nhân lúc say, ông đi về trang trại ở cách thành ba mươi dặm. Con đường này Giám đã năm sáu năm không đi.
Đi được hơn mười dặm thì trời tối. Dưới rặng cây cao, ông gặp một người đàn bà hỏi ông đi đâu, xin gửi ông một bọc đồ rồi bỗng biến mất. Mở bọc ra xem, toàn là tiền giấy, xương khô và những thứ như thế. Giám cười: "Định trêu bố mày à!"
Ông thúc ngựa đi tiếp, bỗng gặp hơn mười người đang tụm lại sưởi lửa. Lúc ấy trời lạnh, đã tối hẳn. Giám xuống ngựa đến chỗ họ, kể chuyện vừa gặp, nhưng không ai đáp. Nhìn kỹ thì một nửa số người sưởi lửa không có đầu, những người có đầu thì đều trùm khăn che mặt. Giám kinh sợ, lên ngựa phóng đi.
Gần sáng ông mới đến trang trại. Cổng đã đóng, gõ mãi không ai ra, ông bèn la mắng ầm ĩ. Lát sau có một tên đầy tớ ra mở cổng. Giám hỏi: "Bọn đầy tớ bây giờ ở đâu cả?" rồi sai lấy đèn, thì lửa đèn màu xanh tối. Giám giận, định đánh tên đầy tớ. Nó nói: "Mười ngày nay cả trang bảy người bị bệnh, lần lượt chết hết."
Giám hỏi: "Còn mày thì sao?" Nó đáp: "Tôi cũng chết rồi. Vừa nãy nghe cậu gọi la, xác tôi mới đứng dậy đấy thôi." Rồi nó bỗng ngã vật xuống, tắt thở. Giám rất sợ, chạy sang làng khác ngủ nhờ. Một năm sau ông phát bệnh mà chết. (Trích sách Linh dị tập)
LÝ LỆNH VẤN
Trong niên hiệu Khai Nguyên, Lý Lệnh Vấn làm Bí thư giám (quan đứng đầu cơ quan coi giữ sách vở, thư tịch của triều đình), sau bị giáng làm Trưởng sử ở Tập Châu. Lệnh Vấn thích đồ chơi, quần áo và ăn uống, nổi tiếng xa hoa khắp thiên hạ. Những món như lừa nướng, ngỗng hầm trong vò, ông đều hành hạ con vật một cách tàn độc để lấy vị ngon. Người trong thiên hạ bàn chuyện ăn mặc đều noi theo Lý bí thư giám, coi đó là chuyện hay.
Lệnh Vấn đến Tập Châu thì nhiễm bệnh, lâu dần bệnh nặng thêm. Thứ sử vì ông là người có tiếng, lại cùng họ, nên thường cho mở cổng thành ban đêm để người nhà Lệnh Vấn ra vào.
Có một đêm, con trai thứ sử cùng đầy tớ lén ra ngoài chơi. Đến cổng thành, cậu thấy từ xa có mấy trăm người mặc giáp cầm binh khí, theo sau một cỗ xe lửa, đi ngay giữa đường. Cậu kinh hãi nói: "Không nghe nói có quân đến, sao lại có bọn này?" Cậu định phóng về báo cha, nhưng lại muốn tạm theo dõi xem chúng đi đâu.
Chẳng bao lâu, bọn ấy đã đến hào thành. Xe lửa đi trên mặt nước mà lửa chẳng hề tắt, cậu mới biết đó là [ma quỷ] (?). Cậu chạy về cổng nhà mình thì cổng đã đóng, không vào được, bèn chạy vào cổng nhà Lệnh Vấn trú tạm. Cậu vào rồi thì xe lửa cũng đến ngoài cửa giữa nhà Lệnh Vấn. Cậu tuy sợ nhưng vẫn lén nhìn.
Bỗng nghe trong nhà có hơn mười người tụng kinh, bọn mặc giáp chần chừ hồi lâu. Có một kẻ mặc áo đỏ đi thẳng tới, đạp vào then cửa ba lần, tiếng như sấm nổ. Tiếng tụng kinh chưa dứt thì xe lửa đã dời lên thềm nhà. Từ xa thấy trong nhà đèn đuốc sáng, yên lặng, vẫn còn hơn mười người hầu bệnh.
Kẻ áo đỏ lại giật song cửa sổ, tiếng vang như lần trước. Những người hầu quanh Lệnh Vấn đều chạy tán loạn. Bọn chúng từ cửa lôi Lệnh Vấn ra, ném vào xe lửa, cả đám vây quanh rồi đi mất.
Cậu con về nhà kể lại chuyện ấy. Hôm sau, thứ sử sai người đến thăm bệnh. Những người còn lại trong nhà Lệnh Vấn không ai dám dậy. Người được sai đến gọi la mãi họ mới ra, nói đêm qua bị kinh hãi, đến giờ vẫn còn run sợ. Xác Lệnh Vấn bị ném nằm dưới chồng giường (?) kê ở góc tây bắc nhà. Người nhà bấy giờ mới họp lại khóc. (Trích sách Linh quái lục)
SƯ THAO QUANG
Sư Hòa Chúng ở chùa Thanh Long và sư Thao Quang là bạn thân. Thao Quang người huyện Phú Bình. Lúc sắp về quê, Thao Quang dặn Hòa Chúng: "Trong vài ba tháng tôi không rời nhà. Nếu thầy đi ngang qua thì nhất định ghé thăm tôi." Hòa Chúng nhận lời.
Hơn hai tháng sau, Hòa Chúng đi Trung Đô, đường đi qua Phú Bình, nhân đó đi tìm Thao Quang. Chiều tối Hòa Chúng mới đến nơi, còn cách nhà khá xa thì Thao Quang đã ra đón, nói: "Phiền thầy phải đi tìm, nên tôi ra đón."
Cùng đi hơn một dặm, sắp đến nhà, Thao Quang nói với Hòa Chúng: "Đi về phía bắc là nhà tôi. Thầy cứ vào chờ tôi. Tôi có chút việc phải sang phía đông làng, lát nữa sẽ về." Nói xong đi về phía đông. Hòa Chúng lấy làm lạ, nghĩ thầm: "Ông ấy ra đón, sao lại biết trước được? Sắp đến nhà lại bỏ ta mà đi, sao vô tình thế?"
Đến nhà gõ cửa, cha Thao Quang khóc mà ra, nói: "Thầy Thao Quang không may đã mất được mười ngày, quan tài quàn ở phía đông bắc làng. Lúc sống nó thường nói thầy sẽ đến, tiếc là không được gặp." Hòa Chúng viếng xong, ông cụ dẫn vào cho ở căn phòng Thao Quang thường ở.
Hòa Chúng nói với cha Thao Quang: "Tôi vừa đến làng thì thầy Thao Quang tự ra đón, cùng tôi trò chuyện hơn một dặm. Sắp đến nơi, thầy chỉ nhà cho tôi rồi đi về phía đông, nói phải sang phía đông làng, chốc lát sẽ về. Tôi hoàn toàn không biết, vừa gặp cụ mới rõ chuyện."
Cha mẹ Thao Quang kinh ngạc nói với Hòa Chúng: "Nó đã hứa sẽ về thì lúc về thầy hãy bắt lấy nó, chúng tôi muốn gặp nó." Đến khuya, Thao Quang lại đến, vào phòng nói: "Nhà nghèo, khách đến chẳng có gì tiếp đãi." Hòa Chúng mời ngồi cùng, rồi chộp lấy, gọi to lên. Cha và người nhà đều chạy đến, cầm nến soi, thấy hình dáng, giọng nói đều đúng là Thao Quang.
Họ bỏ hắn vào một cái chum, lấy chậu úp lên. Trong chum bỗng có tiếng van xin (?): "Tôi không phải thầy Thao Quang, mà là người giữ mộ. Biết thầy với thầy Thao Quang thân nhau, nên tôi giả làm thầy ấy. Nếu không phiền, xin tha cho tôi tội đường đột, thả tôi về." Nhà ấy không mở. Tiếng van xin trong chum càng lúc càng thảm thiết. Mặt trời lên, họ mở chậu ra thì có thứ như cơn gió lốc bay vụt đi. Hòa Chúng cũng trở về, từ đó không gặp lại nữa. (Trích sách Kỷ văn)
SƯ NGHI QUANG
Thiền sư (vị sư tu theo phép thiền, chuyên ngồi lặng để thu tâm và quán xét) Nghi Quang ở chùa Thanh Long có đức hạnh và công phu tu tập rất cao. Năm Khai Nguyên thứ mười lăm, có một vị quan trong triều mất vợ, mời sư về nhà làm lễ cầu phúc cho người chết. Sư ở nhà ấy mấy ngày, ở phía trước dãy hiên, bày lễ cúng dường (dâng lễ vật lên Phật) rất lớn.
Theo tục lệ, mỗi khi có người chết, người ta đi hỏi thầy đồng. Thầy đồng sẽ nói ngày hồn người chết trở ra (tục tin hôm ấy hồn về nhà, gặp phải thì bị hại), hôm đó tất có tai họa, nên nhà có tang phần nhiều đi ra ngoài lánh. Đêm ấy, cả nhà vị quan đều theo cửa bắc lặng lẽ đi, không báo cho sư biết.
Sư chỉ thắp đèn trong nhà tụng kinh, bỗng thấy có hai người hầu bên cạnh (?). Gần nửa đêm, bỗng nghe trong nhà có tiếng người dậy lấy áo, mở cửa. Một người đàn bà ra khỏi nhà, đi thẳng xuống bếp làm cơm, múc nước, thổi lửa. Sư tưởng là người nhà nên không lấy làm lạ.
Gần sáng, người đàn bà bưng mâm cơm đến dâng sư. Chỉ có bà ta trùm khăn che mặt, đi chân đất. Bà lạy hai lạy rồi nói: "Phiền thầy hạ cố đến đây. Nay người nhà đi cả, con sợ bữa cháo chay buổi sáng của thầy bị lỡ giờ, nên dậy nấu cho thầy."
Sư biết đó là người chết, bèn nhận lễ dâng rồi đọc lời chú nguyện (lời cầu chúc theo nghi thức nhà Phật). Chú nguyện chưa xong thì nghe tiếng mở cửa bắc. Người đàn bà hốt hoảng nói: "Con tôi về rồi!" rồi chạy vào trong nhà, ngay đó nghe tiếng khóc.
Khóc xong, người nhà đến thăm hỏi sư có được yên không, thấy cháo trong mâm thì hỏi: "Đêm qua chúng con thật là đi lánh tai họa, không cho thầy biết. Trong nhà không có ai, cháo này ai nấu?" Sư cười không đáp. Người hầu gái trong nhà kinh hãi nói: "Đêm qua xác người chết bỗng nằm ngang, tay dính bột, chân lại dính bùn, là sao vậy?" Sư bèn chỉ bát cháo người chết đã nấu cho họ xem. Cả nhà kinh ngạc. (Trích sách Kỷ văn)
NI CÔ VIÊN TRÍ
Ni cô Viên Trí ở chùa Quảng Kính từng cùng các bạn tu dựng am trong núi Chung Nam. Một đêm hè trăng sáng, dưới núi có kẻ vừa đi vừa khóc lên, tiếng to lớn, rất bi thương. Đến nơi thì là một người cao hơn tám thước, đứng trước am khóc mãi không thôi.
Đến nửa đêm, tiếng khóc càng nghẹn ngào, nước mắt giàn giụa. Các ni cô giữ vững lòng mình trong chính niệm (giữ tâm ngay thẳng, chuyên chú vào điều chân chính theo lời Phật dạy), không hề sợ hãi. Cuối cùng kẻ ấy không nói một lời mà bỏ đi. (Trích sách Kỷ văn)
DƯƠNG NGUYÊN ANH
Dương Nguyên Anh thời Võ Tắc Thiên làm Thái thường khanh (quan đứng đầu Thái thường tự, cơ quan coi việc lễ nhạc và tế tự của triều đình). Đến niên hiệu Khai Nguyên thì ông đã mất được hai mươi năm.
Một hôm, con ông đến phường Dã Thành, ở nhà một người thợ mài kiếm thì nhận ra thanh kiếm đã chôn trong huyệt mộ cha mình. Lòng lấy làm lạ, anh hỏi người thợ sao có thanh kiếm này. Người thợ nói: "Có một vị quý nhân, hình dáng áo quần như thế này, đem đến nhờ sửa, hẹn trưa mai đến lấy." Người con ngờ là cha mình đem đến, lại ngờ mộ cha bị người ta đào.
Đến hôm hẹn, anh cùng em trai đến nhà người thợ, ngồi trong phòng chờ. Đúng giờ, người đến lấy kiếm chính là cha họ, cưỡi ngựa trắng, áo quần như lúc còn sống, có năm sáu người theo hầu. Anh em ra lạy bên đường, khóc lóc hồi lâu.
Nguyên Anh lấy kiếm, xuống ngựa, dẫn các con đến chỗ vắng, dặn dò sắp xếp việc nhà. Cuối cùng ông hỏi: "Mẹ các con có ở nhà không?" Các con đáp: "Mẹ đã được hợp táng (chôn chung một mộ với cha) mười lăm năm rồi." Nguyên Anh nói: "Ta vốn không hề biết," rồi thở dài mãi.
Ông bảo các con: "Ta có việc công, không ở lâu được. Ngày mai các con lại đến đây, ta sẽ đem chút tiền giúp các con đỡ vất vả." Các con đến đúng hẹn, Nguyên Anh cũng đến, cho ba trăm nghìn đồng tiền và dặn: "Trong vài ngày phải tiêu cho hết." Nói xong ông từ biệt ra đi.
Các con đi theo khóc lóc. Nguyên Anh lại bảo: "Các con không hiểu chuyện này. Đường của người sống và người chết khác nhau, đâu có cha con nào ở với nhau được trăm năm?" Nói xong ông từ biệt ra đi. Các con phóng ngựa theo ra đến cửa Thượng Đông, từ xa trông thấy ông đi vào núi Mang (núi gần thành Lạc Dương, nơi có rất nhiều mồ mả) được mấy chục bước thì bỗng không thấy nữa.
Trong mấy ngày, họ mua sắm tiêu hết số tiền. Ba ngày sau, những người bán hàng đều thấy tiền mình nhận được hóa thành tiền giấy. (Trích sách Quảng dị ký)
Thái Bình quảng ký, quyển thứ 330 (hết).
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn gom các sách cổ, do vua Càn Long đời Thanh sai biên soạn; "khâm định" nghĩa là được vua duyệt định).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video