Thái Bình quảng ký (bộ sách sưu tập truyện lạ đời Tống), quyển ba trăm ba mươi mốt. Đời Tống, Lý Phưởng cùng nhiều người biên soạn. Mục Quỷ, phần mười sáu (?).
Tiết Căng; Chu Thất Nương; Lý Quang Viễn
Lý Bá; Lính ở Lạc Dương; Thư sinh ở phường Đạo Đức
Thư sinh ở phường An Nghi; Bùi Thịnh; Dương Phổ
Tiết Trực; Lưu Hồng
Tiết Căng
Tiết Căng, trong khoảng niên hiệu Khai Nguyên (niên hiệu của vua Đường Huyền Tông, 713–741), làm Úy huyện Trường An (chức quan coi việc giữ trật tự, bắt trộm cướp trong huyện). Ông được giao phụ trách việc cung thị (việc mua hàng ngoài chợ để cung cấp cho cung vua), nên cứ luân phiên ngày ở chợ Đông, ngày ở chợ Tây.
Một hôm ở chợ Đông, trước cổng chợ, ông thấy một cỗ xe có mui. Người đàn bà ngồi trong xe có đôi tay trắng như tuyết. Căng đem lòng mến, sai người hầu cầm một chiếc hộp nhỏ bằng bạc chạm trổ đứng cạnh xe. Người đàn bà sai thị tì ra hỏi giá. Người hầu đáp: "Đây là đồ của Tiết Thiếu phủ (cách gọi tôn kính viên Úy huyện) ở Trường An. Ngài dặn rằng nếu người trong xe hỏi thì cứ biếu luôn." Người đàn bà rất mừng, cảm tạ. Căng khẽ buông lời trêu ghẹo, nàng vui vẻ đáp lại, rồi nói với Căng: "Thiếp ở ngoài cửa Kim Quang (một cổng thành phía tây Trường An), ngài nên đến thăm." Căng sai người hầu đi theo đến tận nhà.
Hôm sau ông tới, thấy ngoài cổng nhà nàng ngựa rất đông, ông đứng chần chừ không vào được. Đến khi khách lần lượt kéo nhau đi hết, Căng mới cho người báo rằng mình đã đến cửa, lại sai người hầu đưa danh thiếp. Nàng bèn mời ông vào phòng khách ngoài (?), mời ngồi và nói xin đợi nàng trang điểm. Căng thấy lửa trong phòng lạnh ngắt, trong lòng thầm ngờ là lạ.
Một lát sau ông được dẫn vào nhà trong. Màn che ở đó bằng vải xanh. Từ xa ông thấy một ngọn đèn, ánh lửa mờ tối, lại gần thì nó lại lùi ra xa. Ông ngờ không phải người, nhưng đã lỡ xin gặp thì gặp xong rồi hẵng đi, nên trong bụng cứ niệm mãi thần chú Thiên Thủ Quan Âm (bài chú cầu Bồ Tát Quan Âm nghìn tay che chở). Vào đến bên trong, ông thấy nàng ngồi trong màn, lấy khăn lụa trùm đầu. Căng ra sức kéo hồi lâu, khăn mới rơi xuống. Ông thấy mặt người đàn bà dài hơn một thước, xanh lét, phát ra tiếng như chó. Căng lăn ra ngất.
Người theo hầu tìm đến chỗ ấy, chỉ thấy một nhà quàn (nơi đặt quan tài người chết để chờ chôn), Căng ở bên trong, bốn bề kín bưng không một kẽ hở. Họ vội xô đổ vách, thấy Căng đã như chết, chỉ còn ấm ở ngực. Họ khiêng ông về quán trọ để dưỡng sức, hơn một tháng ông mới tỉnh lại. (Trích từ sách Quảng dị ký.)
Chu Thất Nương
Ở phường Tư Cung, Đông Đô (tức Lạc Dương), có Chu Thất Nương, là một bà kỹ nữ già. Có viên Vương tướng quân xưa nay vẫn đi lại với bà. Trong khoảng niên hiệu Khai Nguyên, Vương mắc bệnh chết đã nửa năm mà Chu không hay biết.
Tháng bảy năm ấy, Vương bỗng đến chỗ Chu. Ở một lúc lâu, khi trời tối, ông nói: "Bà có thể theo ta về nhà ở phường Ôn Nhu không?" Chu muốn nhận lời. Con gái bà vốn nổi tiếng đàn hát, không muốn mẹ đi, bèn nói: "Tướng quân ở lại đây cũng tốt chứ sao, việc gì phải về, hay là có điều gì e ngại?" Bất đắc dĩ, Vương để bà ngồi sau lưng ngựa chở đi. Vào đến nhà, hai người vui vầy như cũ.
Sáng hôm sau, nhà họ Vương sai thị tì đi dọn chăn trên linh sàng (giường đặt bài vị, đồ thờ của người chết), thấy một người đàn bà nằm trong chăn. Thị tì vội chạy về báo. Các con họ Vương kinh hãi đến xem, hỏi duyên cớ, mới biết là do người cha quá cố dẫn về. Họ đau xót khóc lóc hồi lâu, rồi đưa bà về nhà. (Trích từ sách Quảng dị ký.)
Lý Quang Viễn
Lý Quang Viễn, trong khoảng niên hiệu Khai Nguyên, làm Lệnh huyện Quán Đào (quan đứng đầu một huyện). Bấy giờ trời hạn nặng, Quang Viễn soạn một bản tờ trình báo hạn hán (giấy tâu lên trên để xin giảm, miễn thuế cho dân bị hạn). Viết xong thì ông đột ngột qua đời.
Sau khi ông mất, huyện gửi tờ trình lên châu. Quan Tư mã của châu (viên quan phụ tá cao cấp ở châu) xét lại rồi bác bỏ việc báo hạn. Dân chúng đều oán giận, có người khóc lóc thảm thiết, ai cũng nói: "Giá quan trên không chết thì đâu đến nỗi này!"
Đêm ấy, Quang Viễn bỗng cưỡi ngựa trắng đến nơi lo việc báo hạn (?), bảo dân chúng: "Ta tuy đã chết, nhưng đừng lo việc báo hạn không thành. Tư mã là người thế nào mà dám ngăn trở việc này!" Rồi ông cùng dân chúng đến nhà Tư mã, sai báo vào rằng: "Lý Minh phủ (cách gọi tôn kính quan Lệnh huyện) muốn gặp."
Tư mã sợ hãi lắm, sai người ra tạ lỗi. Quang Viễn trách: "Ông thật chẳng ra con người! Hạn hán là việc của trăm họ, sao lại lấy chuyện ta sống hay chết làm chuẩn? Hãy mau chuẩn y việc ấy, nếu không ta sẽ hóa thành lệ quỷ (quỷ dữ hiện về báo oán, gây tai họa)." Nói xong, ông từ biệt dân chúng rồi mới đi. Năm ấy việc báo hạn được chuẩn y, dân chúng nhờ đó mà được yên. (Trích từ sách Quảng dị ký.)
Lý Bá
Lý Bá, Lệnh huyện Kỳ Dương, là người nghiêm khắc, cứng rắn và dữ tợn, đối với ai cũng không chút ân tình. Từ Thừa, Úy trở xuống cho đến các lại viên đều bị ông hành khổ. Nhưng tính ông lại thanh liêm và ương bướng (sách chú: chữ "婞" đọc là "kính", nghĩa là ương ngạnh), tự lấy thế làm đắc ý, đến nỗi vợ con không khỏi đói rét.
Sau một kỳ khảo (kỳ xét thành tích quan lại, thường mỗi năm một lần), ông đột ngột qua đời. Khâm liệm xong, ngoài sân không hề có khách đến viếng. Vợ ông cứ vuốt quan tài khóc lóc kêu: "Lý Bá ơi, lúc sống ông bảo sao mà để vợ con phải chịu cảnh quạnh quẽ thế này!"
Mấy hôm sau, trong quan tài bỗng có tiếng nói: "Phu nhân đừng khổ, ta sẽ tự lo liệu việc đưa về quê." Chiều hôm ấy, đến buổi chầu chiều ở nha môn, ông bảo người nhà bày bàn ghế ở công đường (?). Lý Bá hiện hình, sai truyền gọi các lại viên. Lại viên xưa nay vốn sợ ông, nghe lệnh liền chạy đến, thấy Bá thì ai cũng run sợ, hai đùi lẩy bẩy. Ông lại sai gọi quan Thừa (phó quan của huyện), Chủ bộ (quan coi sổ sách giấy tờ) và Úy, tất cả đều đến. Bá giận dữ quát: "Các người vô tình đến thế sao? Tưởng ta không giết nổi các người à?" Nói xong, cả bọn đều ngã vật ra, tắt thở.
Người nhà họ đều kéo đến lạy ngoài sân cầu khẩn. Bá nói: "Cứ đưa của cải đến, chẳng lo họ không sống lại." Cuối cùng định mức là năm xấp lụa. Lụa đưa đến thì họ sống lại, ai nấy tạ ơn rồi lui về.
Sau đó ông nói với hai viên lại điển (thư lại đứng đầu coi việc giấy tờ) ở hai nha: "Ta xưa nay đối đãi các ngươi rất hậu, sao các ngươi cũng giống như mọi người? Nếu chỉ giết riêng thân các ngươi thì cũng chẳng ích gì, ta sẽ khiến ngựa của hai nhà chết để làm bằng." Chốc lát, mấy trăm con ngựa cùng lúc ngã lăn ra như sắp chết. Mỗi người (?) bèn dâng hai con ngựa tốt, thì ngựa lại trở lại như cũ.
Ông lại bảo các lại viên: "Ta tuy xưa nay thanh liêm, nhưng nay đã chết, các ông lẽ nào không giúp được chút ít?" Rốt cuộc họ lại góp năm xấp lụa. Xong, ông chỉ định viên quan này xuất xe, người kia xuất ngựa, lại viên nọ lo sửa soạn (?), ai trái lệnh ắt phải chết. Sau canh một (khoảng từ 7 đến 9 giờ tối) mọi người mới tan.
Hôm sau, mọi việc sắp đặt đều đâu vào đấy, người nhà liền dẫn đường lên đường. Mỗi khi đến chỗ có người bày lễ cúng tiễn, ông lại dừng lại hưởng lễ (thần hồn hưởng hơi của lễ vật), hưởng xong lại lên ngựa đi. Đi được hơn mười dặm, ra đến ngoài thành thì không thấy ông đâu nữa.
Đêm đến, xe ngựa dừng lại, vợ con muốn khóc, thì trong quan tài có tiếng nói: "Ta ở đây. Các ngươi mệt mỏi rồi, khỏi phải khóc." Nhà Bá ở Đông Đô, cách Kỳ Dương hơn nghìn dặm, mỗi lần đến chỗ nghỉ đêm, ông đều không cho khóc.
Đi được mấy trăm dặm, ông bỗng bảo con: "Đêm nay đừng ngủ, có kẻ muốn trộm con ngựa tốt, nên phòng bị trước." Người nhà đi xa mệt mỏi, không làm theo lời dặn, đêm ấy quả nhiên mất ngựa. Đến sáng thưa lại với Bá, ông nói: "Ta bảo phòng trộm, sao lại ham ngủ? Tuy vậy, ngựa rốt cuộc cũng không mất đâu. Gần phía đông quán trọ có con đường đi về hướng nam, cứ theo đó đi hơn mười dặm, có một lùm cây rậm, ngựa đang buộc dưới cây, đến đó mà lấy." Làm theo lời ông, quả nhiên tìm được ngựa.
Về đến Đông Đô, họ hàng nghe chuyện lạ, tranh nhau đến viếng hỏi. Sáng chiều có người đến chào hỏi, thưa thỉnh, Bá trong quan tài đều đối đáp, ai cũng khép nép kinh sợ, người xem người nghe tụ tập ồn ào, người nhà không chịu nổi sự phiền nhiễu. Bá bỗng bảo con: "Khách khứa đến lui chẳng qua chỉ muốn thấy ta mà thôi. Con hãy bày biện nhà khách, ta muốn gặp mặt các thân thích một lần."
Người con làm theo. Mọi người đứng chờ ngoài sân. Hồi lâu ông nói: "Ta đến đây." Rồi sai cuốn màn lên. Bỗng thấy đầu Bá to như cái chum, mắt đỏ, tròng mắt lồi ra, trừng trừng nhìn khách. Khách ai cũng ngã lăn ra, rồi dần dần lui đi hết. Bá bảo con: "Người và thần đi đường khác nhau, nhà cửa không phải chỗ ta ở lâu được. Hãy mau đem ta đi chôn ở ngoài đồng." Nói xong thì biến mất, từ đó không còn nghe tiếng nói nữa. (Trích từ sách Quảng dị ký.)
Lính ở Lạc Dương
Mùa hạ, tháng sáu, năm Trinh Nguyên thứ hai mươi ba (?) (niên hiệu Trinh Nguyên của vua Đường Đức Tông, 785–805), nhà vua đang ở Đông Kinh (tức Lạc Dương). Dân chúng hốt hoảng báo cho nhau rằng có quân lính, ai nấy đều bỏ chạy, chẳng biết chạy về đâu, có người tự xô đâm vào nhau mà bị thương.
Đạo quân ấy lúc đầu đi qua các phường, chợ ở phía nam sông Lạc, tiếng ồn ào huyên náo, rồi dần dần sang đến phía bắc sông. Khi nghe nó đi qua, trên không trung như có hàng nghìn vạn kỵ binh, quân giáp và ngựa ầm ĩ vang dội, giây lát thì đi qua hết. Đêm nào cũng đi qua, có khi hai lần, có khi ba lần.
Nhà vua ghét điều ấy, sai thầy cúng làm lễ giải trừ, trấn yểm (lễ cầu khấn để xua đuổi, chặn tai họa ma quỷ), đêm nào cũng bày đồ ăn thức uống bên bờ sông Lạc.
Tôi từng đọc sách Bắc Tề thư (sách sử chép về nhà Bắc Tề), thấy cũng có chuyện như thế. Trong khoảng niên hiệu Thiên Bảo (742–756), ở Tấn Dương cũng đồn có quân lính, dân chúng tranh nhau gõ đồng gõ sắt để dọa chúng. Không bao lâu sau, những nơi ấy đều gặp cảnh mất mát, suy vong (?). (Trích từ sách Kỷ văn.)
Thư sinh ở phường Đạo Đức
Đời Đường, ở phường Đạo Đức, Đông Đô, có một thư sinh, chiều tối đi đến cầu Trung Kiều, gặp đoàn tùy tùng của một bậc quyền quý, xe ngựa rất rầm rộ. Thấy thư sinh, họ gọi lại trò chuyện rồi bảo đi theo sau.
Có một vị quý nữ chừng hơn hai mươi tuổi, dáng vẻ xinh đẹp tuyệt trần, trò chuyện với thư sinh không ngớt. Rồi cả đoàn đi về phía nam, ra cửa Trường Hạ, đến Long Môn, vào một tòa dinh thự bậc nhất, nhà cao cửa rộng, phòng ốc thơm tho. Nàng gọi thư sinh vào, ban cho món ăn quý, rồi cùng chàng ngủ.
Quá nửa đêm, thư sinh tỉnh dậy, thấy chỗ mình nằm là một hang đá, trước mặt có xác một người đàn bà chết, thân thể đang trương phềnh, ánh trăng rọi vào, hôi thối không ngửi nổi. Thư sinh phải men qua chỗ hiểm, bám đá leo trèo mới thoát ra được. Sáng ra chàng đến chùa Hương Sơn, kể lại cho các nhà sư. Nhà sư đưa chàng về nhà, mấy hôm sau thì chết. (Trích từ sách Kỷ văn.)
Thư sinh ở phường An Nghi
Cuối niên hiệu Khai Nguyên, ở phường An Nghi, Đông Kinh, có một thư sinh ban đêm đóng cửa sắp xếp sách vở. Bỗng thấy qua khe cửa có một người thò đầu vào. Thư sinh quát hỏi là ai. Người ấy đáp: "Tôi chỉ muốn đến nhờ ông một lát." Rồi mời thư sinh ra cửa.
Thư sinh đi theo ra ngoài cửa, vạch xuống đất một chữ thập, rồi đi tiếp. Ra khỏi phường, đến chòi canh trước cổng chùa, thư sinh nói: "Chùa chiền, đạo quán mà thấy thì ắt không qua được." Người kia nói: "Cứ đi theo tôi, không sao đâu."
Chốc lát đến phía trong cửa Định Đỉnh (cổng thành phía nam Lạc Dương), thư sinh lách qua khe cửa ra ngoài, đi tới cầu Ngũ Kiều. Bên đường có một nấm mộ, qua lỗ cửa trên mái có ánh lửa. Người kia lại đưa thư sinh lên bên lỗ cửa, cúi nhìn xuống thấy một người đàn bà đang khóc bên đứa trẻ ốm, chồng chị nằm bên cạnh chợp mắt.
Người kia liền lọt xuống, lấy tay che ngọn đèn. Người đàn bà sợ hãi, mắng chồng: "Con sắp chết đến nơi, sao anh nỡ ham ngủ? Vừa rồi có vật dữ che lửa, gắng dậy thắp đèn lên!" Người chồng dậy thêm nến, người kia tránh đi. Rồi người đàn bà (?) bỗng lấy túi vải đựng đứa trẻ vào, đứa bé vẫn còn cựa quậy trong túi. Thế rồi người kia ra lên lỗ cửa trên mái, cùng thư sinh xuống đất, đưa chàng vào cửa Định Đỉnh, về đến nhà, rồi tạ rằng: "Tôi vâng lệnh dưới âm phủ đi bắt đứa trẻ, việc ấy cần có người sống làm bạn, vì thế mới làm phiền ông, mong ông thứ lỗi." Nói xong thì đi.
Thư sinh lúc đầu đi theo, đến chỗ nào dừng lại cũng đều vạch một chữ thập. Hôm sau, chàng dẫn anh em đi xem lại, các chữ thập đều đúng cả. Chàng bèn đến nhà mất con hỏi chuyện, cũng đúng như vậy. (Trích từ sách Quảng dị ký.)
Bùi Thịnh
Đổng Sĩ Nguyên kể: Bùi Thịnh, Úy huyện Nghĩa Hưng, đang ngủ ban ngày thì bỗng bị dẫn đi, hồn lìa khỏi xác đi theo. Kẻ dẫn đường nói là vâng lệnh đi bắt một đứa trẻ. Đến nhà đứa trẻ, cha mẹ nó nằm kèm hai bên, phía trước có bày đồ thờ Phật. Kẻ ấy nói: "Vì có Phật ở đây nên cần người sống (?)."
Vừa đến nơi, hắn vẫy tay một cái, cha mẹ đứa trẻ đều ngủ say. Hắn bảo Thịnh bế đứa trẻ ra khỏi giường, rồi bóp cổ đứa trẻ, nghe có tiếng ặc ặc. Cha mẹ nó giật mình tỉnh dậy, hắn bèn dẫn Thịnh ra. Thịnh khẩn khoản xin được đưa về nhà, hắn đẩy hồn vào xác, Thịnh mới tỉnh lại. (Trích từ sách Quảng dị ký.)
Dương [Phổ]
Các huyện ở Dự Chương đều có gỗ tốt. Người cầu lợi đến khai thác, đem đến Quảng Lăng bán thì lời gấp mấy lần. Năm Thiên Bảo thứ năm (746), có người họ Dương cùng mấy người vào rừng tìm gỗ. Đêm mùa đông tuyết bay, núi sâu không có chỗ nghỉ. Có một cây to nằm ngang, giữa ruột rỗng, chứa được mấy người, bọn họ bèn chui vào ngủ chung.
Người dẫn đường chưa ngủ, quay về phía núi rừng lạy hai lạy, khấn rằng: "Thổ Điền công (thần đất, thần coi đất đai ruộng vườn một vùng) ơi, đêm nay chúng con ngủ nhờ, xin ngài che chở giúp đỡ." Khấn như vậy ba lần rồi mới ngủ.
Đêm khuya tuyết rơi dày, dưới gốc cây ở gần phía nam bỗng có người gọi: "Trương Lễ!" Trên ngọn cây có người đáp: "Dạ." Người kia nói: "Đêm nay thôn bắc gả con gái, rượu thịt nhiều lắm, cùng đi đi." Người trên ngọn cây đáp: "Có khách ở đây, ta phải canh đến sáng. Nếu ta đi, thằng Chó Đen không biết điều, sợ nó làm hại khách thì tội không thể tha." Người dưới gốc lại nói: "Tuyết lạnh thế này, cũng nên đi kiếm miếng ăn, lẽ ra phải cùng đi." Người trên cây lại nói: "Tuyết lạnh thật, nhưng ta đã nhận lời người ta nhờ thì không thể đi được, phải đề phòng thằng Chó Đen." Người gọi bèn bỏ đi.
Đến sáng, sửa soạn hành lý xong, cuốn tấm chăn dạ đã nằm lên, thấy bên dưới có một con rắn độc màu đen, to như cái bình, dài ba thước, đang ngủ đông nằm im không động. Bấy giờ bọn họ mới kinh hãi. (Trích từ sách Kỷ văn.)
Tiết Trực
Tiết Trực, Đô đốc Thắng Châu (quan võ đứng đầu, nắm quân sự và việc cai trị một vùng), là con của Thừa tướng (quan đứng đầu triều đình, giúp vua trị nước) Tiết Nạp. Ông thích chém giết, không tin có thần.
Trực ở châu, đi tuần xét các huyện, lúc trở về, còn cách châu hai trạm dịch (trạm nghỉ, đổi ngựa dọc đường quan), thì gặp một người bạn từ kinh đô đến thăm. Trực mời vào nhà nghỉ ở trạm, sai dọn cơm. Người bạn chưa ăn, trước hết trích một phần cơm ra cúng. Trực hỏi: "Ông trích phần cơm này ra là có ý gì?" Người bạn đáp: "Kinh Phật nói ở chốn đồng hoang có loài ăn máu thịt người, Phật đến cảm hóa chúng, khiến chúng không giết hại nữa, nên đặt ra lệ này. Lại thêm dân gian truyền rằng mỗi bữa ăn trước hết bố thí thì được sống lâu."
Trực nói: "Ông thật là hoang đường! Phật ở đâu? Cái gì là Phật? Người đời lừa nhau, kẻ ngu thì a dua theo, người khôn thì không mê muội. Ông đúng là người tầm thường thôi."
Nói chưa được bao lâu, trên không có tiếng bảo: "Tiết Trực, ngươi thật ngông cuồng ngu muội! Sao biết là không có Phật? Sao biết là không có tai họa sắp đến? Khi ngươi hết số, ắt không được gặp vợ con, sẽ chết ở chốn này. Sao lại bảo là hoang đường?"
Trực nghe thế cả sợ, vội bước xuống lạy hai lạy tạ rằng: "Kẻ hèn này u mê, không biết có thần, xin thần chỉ dạy." Trên không lại nói: "Mạng ngươi hết vào giờ Ngọ (khoảng từ 11 giờ trưa đến 1 giờ chiều), nên gấp về ngay thì còn được gặp vợ con, bằng không sẽ phải chôn ở đây."
Trực vô cùng sợ hãi, cùng người bạn phi ngựa về châu. Đi được một trạm, Trực vào nhà nghỉ nằm, người theo hầu cũng đều nghỉ. Bỗng người ta thấy Trực đi ra, hơn trăm người hầu theo hai bên. Viên lại coi trạm bước vào cửa thì Trực đã chết rồi.
Trạm dịch bèn báo tin về nhà. Nhưng Trực đã về đến nhà trước, gọi vợ ra từ biệt, nói: "Ta đã chết ở trạm phía bắc, xác vẫn nằm đó. Nay vì sợ không được gặp mặt từ biệt nên tạm về một chút." Ông nắm tay vợ con, chỉ nói: "Hãy gắng lên!" Rồi lại lên ngựa ra cổng, bỗng chốc tan biến mất. (Trích từ sách Kỷ văn.)
Lưu Hồng
Lưu Hồng, người nước Bái, tính cứng cỏi ngay thẳng. Cha ông làm Chiết xung Đô úy (viên chỉ huy một phủ binh, tức đơn vị quân đóng ở địa phương thời Đường). Khi Tiết Sở Ngọc ở Phạm Dương, triệu cha ông về làm hành quân (người giúp việc bày mưu, lo việc trong quân). Hồng theo cha đến đất Kế, nhờ đó được hầu việc Sở Ngọc, Sở Ngọc rất mến.
Sở Ngọc bổ nhiệm các đồn quan (quan coi một đồn điền, tức khu đất do quân lính khai khẩn, cày cấy), Hồng xin đi. Ở Đàn Châu có một đồn tên là Thái Hòa, ai đến nhận chức cũng chết, nên đồn bỏ hoang. Hồng xin được làm ở đó. Sở Ngọc cho là điềm dữ nên ngần ngại. Hồng nói: "Điều quái gở là do người gây ra, chứ không tự nó sinh ra. Hồng này còn không sợ, sao ngài lại tiếc?" Sở Ngọc bèn cho ông làm đồn quan Thái Hòa.
Hồng dẫn người và lại viên đến đồn. Ở đồn có một xóm cũ đã đổ nát, Hồng dựa vào đó mà dựng nhà. Người thợ mộc vừa vung rìu đo gỗ thì khúc gỗ tự gãy, bật lên đập vào người thợ, chết ngay tại chỗ. Hồng nổi giận, quát lính đỡ người thợ dậy mà đánh roi, hỏi: "Ngươi là thứ gì? Ta đang lo việc đồn, ngươi dám quấy phá, tội đáng chết, không tha!"
Đánh được mấy roi, người thợ cất tiếng nói: "Xin ngài khoan dung tha thứ. Ta không phải kẻ đã giết các đồn quan trước sau. Kẻ giết các đồn quan là Phụ quốc tướng quân, chỗ ở cách đây không xa. Ta chỉ giữ cái nền điện Phật mà thôi. Khu đổ nát này vốn là điện Phật cũ, vì là chốn thanh tịnh nên ta giữ. Ta khi làm người có tội, bị đày giữ nền này, phải đến khi nền bằng mặt đất ta mới được đi. Nay ngài đến nên ta kêu với ngài. Ngài san bằng nó đi thì ta được đi đầu thai làm người."
Hồng nói: "Ngươi bảo Phụ quốc ở không xa, hãy bắt ngay hắn đến đây." Đáp: "Vâng." Chốc lát, người thợ nói: "Lưu Hồng, ta là Phụ quốc tướng quân đây. Ngươi làm người cứng cỏi ngay thẳng, lại có tài cán, ta rất quý. Ta sắp giao chức cho ngươi, nay ta sẽ vời ngươi, ngươi sẽ được giàu sang lớn. Hãy gắng lên." Rồi đòi giấy viết hai bài thơ.
Người thợ ấy vốn là lính, xưa nay không biết thơ, vậy mà khi hạ bút, nét chữ đặc biệt tuyệt diệu, có thể sánh với Vương Hữu quân (tức Vương Hi Chi, nhà thư pháp lừng danh đời Tấn). Tiết Sở Ngọc lấy về cất giữ như của quý.
Bài thơ thứ nhất rằng: "Chim quạ bay giữa trời không, ngựa non về nương đồng nội; tên nay ghi vào sổ hộ, qua sắc biếc thì lá mọc thưa."
Bài thứ hai rằng: "Cây kia cành nhánh mục, ba hoa năm mặt khóc; dời nhà sớm qua ngày, ai hay bóng chiều đã xuống thấp."
Thơ viết xong thì kẻ ấy đi. Người thợ là kẻ làm phu dịch thuộc đồn, mấy hôm sau ốm nặng, được khiêng về Phạm Dương. Cha của Hồng đến mời danh y họ Tiết, (Hồng) cũng mắc bệnh (?). Hồng nói năng vẫn như thường, nhưng hai người đều thấy khí lạnh xâm vào (?), không bao lâu thì chết.
Lúc Hồng mới nhận được thơ, nghĩ mãi không hiểu. Đến khi ông chết, (?) đều đen cả, bèn dùng để chở quan tài (?). Câu "tên nay ghi vào sổ hộ" là nói tên của Hồng; câu "lá mọc thưa" là nói hình ảnh cái chết của Hồng. Bài thứ hai, câu "cây kia cành nhánh mục" là nói cành nhánh mục nát. Câu "ba hoa năm mặt khóc" là vì nhà Hồng có tám người, Hồng cùng hai người nữa chết, ấy là "ba hoa"; năm người còn lại khóc thương, ấy là "năm mặt khóc".
Hai mươi ngày sau khi Hồng chết, một viên lại cũ gặp Hồng ở ngoài đồng, mặc áo tía, có hai trăm kỵ binh theo hầu, thần sắc rất oai vệ. Hồng bảo viên lại: "Ta đã được Phụ quốc tướng quân dùng, giàu sang lớn rồi. Nay ta dẫn kỵ binh về kinh đón mẹ." Mẹ Hồng trước đó đang ở kinh.
Trước kia, cậu của Hồng có người con gái được nuôi ở nhà họ Lưu, bằng tuổi Hồng. Cô từng nói với Hồng: "Tôi nghe nói người chết vẫn còn biết. Trong hai ta, ai chết trước thì phải quấy người còn sống cho người ấy biết."
Hôm ấy, cô gái đang đi trước mặt mẹ Hồng, bỗng có cái gì níu áo khiến cô không bước tới được. Cô lấy làm lạ, một lát mới đi tiếp được. Rồi lại có cái giật khăn, lấy lược của cô, như thể đùa nghịch. Mẹ Hồng kinh ngạc nói: "Lúc con còn sống từng có lời hẹn ấy. Hồng ra quân ngũ đã lâu, thư từ bặt tin, nay chẳng lẽ chết rồi sao? Sao lại khớp với lời nói lúc sinh thời thế?"
Mẹ nói chưa dứt lời thì Hồng hiện hình ngoài sân, mặc áo tía, đeo ấn vàng (dấu hiệu của bậc quan to), người hầu kẻ hạ rất đông. Mẹ hỏi: "Con vì cớ gì mà đến?" Hồng đáp: "Con đã giàu sang, thân cũng không còn là người nữa, phúc lạc không sao nói hết, nên về đón mẹ đi để phụng dưỡng." Rồi xe kiệu đều tiến vào, mẹ lên kiệu, Hồng theo hầu, cùng đi. Sau khi đi thì mẹ Hồng mất. Ngày Hồng hiện ra gặp viên lại cũ cũng chính là ngày mẹ ông mất. (Trích từ sách Kỷ văn.)
Thái Bình quảng ký, quyển ba trăm ba mươi mốt.
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do triều Thanh sai biên soạn).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video