Thái Bình Quảng Ký, quyển 332. Đời Tống, Lý Phưởng cùng những người khác biên soạn. (Mục chuyện Ma) phần mười bảy (?).
Đường Huyên — Tiêu Chính Nhân — Vi Dật
Triệu Hạ Nhật — Như Tử Nhan — Lưu Tử Cống
Lưu Bình — Tiêu Dĩnh Sĩ
ĐƯỜNG HUYÊN
Đường Huyên là người Tấn Xương. Cô ruột của ông lấy Trương Cung, là con cháu của Trương Ngột (?) ở An Định. Nhà ấy sống ở Vệ Nam thuộc Hoạt Châu và được nhiều người kính trọng. Họ có ba con trai, đều thi đỗ tiến sĩ (học vị của người đỗ kỳ thi lớn do triều đình tổ chức để chọn người làm quan). Họ có ba con gái: cô cả lấy chồng họ Tân, cô thứ lấy chồng họ Lương. Cô út được mẹ hết mực thương yêu, được dạy kinh Thi, kinh Lễ, nên có đức hạnh tốt.
Trong niên hiệu Khai Nguyên (niên hiệu của vua Đường Huyền Tông, từ năm 713 đến 741), cha cô út mất. Cô thương xót đến tiều tụy, vượt quá mức lễ nghi quy định. Huyên vốn mến mộ cô, nên đến khi cô mãn tang thì cưới cô làm vợ, rồi để vợ ở lại trang trại tại Vệ Nam. Năm Khai Nguyên thứ mười tám (năm 730), Huyên có việc phải vào Lạc Dương, mấy tháng liền không về được. Một đêm ngủ ở nhà chủ trọ, ông mơ thấy vợ đứng sau khóm hoa mà khóc, lát sau lại cúi nhìn xuống giếng mà cười. Tỉnh dậy, ông thấy trong lòng bất an. Hôm sau ông đến hỏi thầy bói. Thầy bói nói: "Đứng sau hoa mà khóc là dung nhan theo gió mà tàn. Nhìn xuống giếng mà cười là vui nơi đường suối vàng (cõi chết)." Mấy ngày sau quả nhiên có tin dữ báo về. Huyên đau đớn hơn người thường gấp bội.
Mấy năm sau ông mới về được Vệ Nam. Tìm lại những dấu vết xưa, ông xúc động làm thơ rằng:
"Phòng ngủ buồn trông chiếu dài bỏ không,
Lầu trang điểm khóc bên đài gương.
Riêng buồn mùa đào mận nở,
Mà nàng chẳng cùng hoa nở nơi suối vàng đêm tối.
Hồn ơi, nếu có cảm thông,
Thì hãy phảng phất về trong giấc mộng."
Bài nữa rằng:
"Ngày thường nhà đẹp yên tĩnh,
Ta cùng nàng cười nói suốt canh khuya.
Bỗng chốc việc đời đổi thay,
Nàng mịt mù nằm nơi gò hoang.
Ngoài đồng người hát khúc 'Sương trên lá hẹ' (bài hát đưa tang, ví đời người ngắn ngủi như giọt sương trên lá hẹ, nắng lên là tan),
Dưới khe tối ta xót chuyện 'giấu thuyền' (điển trong sách Trang Tử: giấu thuyền trong khe núi tưởng đã chắc chắn, nửa đêm vẫn có kẻ khỏe vác đi; ý nói không gì giữ mãi được, cái chết đến lúc nào không hay).
Đêm thanh trăng soi đài trang điểm,
Luống nhớ chuyện kẻ lông mày cho nàng mà buồn (điển Trương Sưởng đời Hán kẻ lông mày cho vợ, chỉ tình vợ chồng đằm thắm)."
Đêm ấy gió sương trong lặng. Huyên trằn trọc không ngủ được. Đến khuya, ông ngâm lại bài thơ khóc vợ lúc trước, chợt nghe trong bóng tối như có tiếng khóc, lúc đầu ở xa rồi gần dần. Huyên vừa kinh sợ vừa xót xa, biết có điều lạ, bèn khấn rằng: "Nếu là hồn của cô Mười thì sao lại tiếc một lần gặp mặt chuyện trò? Đừng để cõi âm u cách trở mà ngăn tình yêu ngày trước." Lát sau nghe có tiếng nói: "Thiếp chính là người họ Trương đây. Nghe chàng ngâm thơ buồn thương nhớ, thiếp tuy ở cõi âm mà thật cũng xót xa. Cảm động vì tấm lòng thành của chàng, không coi hồn kẻ đã khuất là thứ đáng bỏ, mà lúc nào cũng tưởng nhớ, nên đêm nay thiếp đến để chàng nghe tiếng." Huyên kinh ngạc, than thở, nước mắt chảy ròng, nghẹn ngào nói: "Những điều trong lòng khó mà kể hết ngay được, nhưng chỉ cần được thấy mặt nàng một lần thì chết cũng không ân hận." Tiếng ấy đáp: "Cõi sáng và cõi tối cách đường, gặp nhau thật khó. Thiếp lại lo chàng sinh lòng nghi ngại. Không phải thiếp không muốn hết lòng." Huyên càng nói tha thiết, thề sẽ không nghi ngờ hay hai lòng.
Chốc lát nghe có tiếng gọi La Phu. La Phu bước ra trước, tiến lên lạy và nói: "Phu nhân muốn kể chuyện ngày xưa, đang mong được gặp cậu Bảy." Huyên hỏi La Phu: "Năm Khai Nguyên thứ tám, ta đã đem ngươi cầm cố cho nhà họ Khang ở Tiên Châu, rồi nghe tin ngươi đã chết ở nhà họ Khang. Sao nay ngươi lại ở đây?" La Phu đáp: "Tôi được phu nhân chuộc về, nay đang trông nom cô A Mỹ." A Mỹ chính là đứa con gái đã chết của Huyên. Huyên lại thấy xót xa.
Lát sau, đèn nến được thắp lên, người vợ hiện ra đứng ở phía bắc bậc thềm phía đông (bậc thềm dành cho chủ nhà). Huyên rảo bước tới, vừa khóc vừa lạy. Vợ lạy đáp lại. Huyên nắm tay vợ kể lại chuyện ngày thường. Vợ cũng rơi nước mắt, nói với Huyên: "Âm dương cách đường, thiếp xa chàng đã lâu. Tuy ở nơi mịt mù không nơi nương tựa, nhưng nỗi nhớ thương chưa từng rời khỏi lòng. Hôm nay là ngày lục hợp (theo lịch pháp, ngày mà các yếu tố của trời đất hòa hợp với nhau, được coi là ngày tốt), quan cõi âm cảm động lòng thành của chàng nên cho thiếp tạm về. Nghìn năm mới có một lần gặp, buồn vui lẫn lộn. Lại thêm Mỹ nương còn nhỏ dại, không có ai để gửi gắm. Đêm nay là đêm nào mà lại được giãi bày tâm sự cùng nhau!"
Huyên bèn bảo người nhà xếp hàng lạy chào, hỏi thăm, rồi dời đèn vào phòng, giăng màn trướng. Người vợ không chịu ngồi trước, nói: "Theo thứ bậc âm dương thì người sống là quý, chàng nên ngồi trước." Huyên làm theo lời. Vợ cười nói với Huyên: "Tình chàng không khác ngày trước. Nhưng thiếp nghe nói chàng đã lấy vợ khác. Người mới của chàng ở Hoài Nam, thiếp cũng biết người ấy rất bình yên, tốt đẹp."
Huyên nhân đó hỏi: "Đời người dài ngắn có phải đã định sẵn không?" Vợ đáp: "Nhất định là đã định sẵn." Lại hỏi: "Đạo Phật và đạo Lão, bên nào đúng, bên nào sai?" Vợ đáp: "Cùng một nguồn mà khác nhánh thôi. Ngoài ra còn có cơ quan Thái Cực tiên phẩm cai quản mọi linh hồn, có phép biến hóa ra khỏi cõi có mà vào cõi không, đạo ấy thật là lớn lao. Còn những điều khác thì đều như người đời vẫn nói. Bây giờ không nên nói hết, kẻo cả hai bên đều bị liên lụy." Huyên sợ, không dám hỏi thêm.
Huyên hỏi vợ muốn ăn gì. Vợ đáp: "Ở cõi âm, món ngon vật lạ cũng có đủ, chỉ có cháo nấu bằng nước cơm chua là không có được." Huyên liền sai làm. Cháo mang đến, vợ xin một cái bát khác, san cháo ra mà ăn. Đưa lên miệng thì như ăn hết, nhưng đến khi dọn đi thì cháo vẫn còn nguyên. Huyên cho tất cả những người theo hầu vợ cùng ăn. Có một bà già không chịu ngồi chung. Vợ nói: "Bà ấy cậy mình là người cũ, không chịu ngồi cùng bọn trẻ." Rồi nói với Huyên: "Đây là vú Tử Cúc, chàng không nhận ra sao?" Lúc ấy Huyên mới nhớ ra, bèn bày chiếu riêng mời bà ăn. Những người hầu còn lại Huyên phần nhiều không biết. Nghe gọi tên thì hóa ra đó là những cái tên ông đã đề lên các hình nô tì cắt bằng giấy (để đốt cúng cho vợ) vào hôm ông từ kinh đô trở về. Ông hỏi vợ, vợ nói: "Đều là những người chàng đã cho cả." Bấy giờ mới biết tiền bạc, nô tì đốt cúng thì người chết đều nhận được.
Vợ nói: "Ngày trước thiếp thường chơi một cái hộp nhỏ bằng vàng chạm trổ, giấu trong khối gỗ đỡ xà mái ở góc tây bắc nhà chính, không ai biết chỗ." Huyên tìm lấy, quả nhiên thấy. Vợ lại nói: "Chàng không muốn gặp Mỹ nương sao? Nay con đã lớn rồi." Huyên nói: "Lúc Mỹ nương chết còn đang bọc tã, ở dưới đất mà cũng lớn thêm tuổi được sao?" Vợ đáp: "Không khác gì ở trên đời." Lát sau Mỹ nương đến, chừng năm sáu tuổi. Huyên vuốt ve con mà khóc. Vợ nói: "Đừng ôm, con sợ đấy." La Phu bế đứa bé lại, bỗng nhiên không thấy đâu nữa.
Huyên sai buông rèm màn, cùng vợ ân ái, y hệt như lúc vợ còn sống, chỉ có tay chân và hơi thở là lạnh. Ông lại hỏi vợ ở cõi âm sống ở đâu. Vợ đáp: "Ở bên cạnh cha mẹ chồng." Huyên nói: "Nàng linh thiêng như thế, sao không sống lại?" Vợ đáp: "Người ta chết rồi thì hồn và phách (hai phần linh hồn: hồn là phần tinh thần, phách là phần gắn với thân xác) ở hai nơi khác nhau, đều có nơi ghi chép, quản lý, xa xôi, không còn dính dáng gì đến thân xác nữa. Sao chàng không thử xét trong giấc mộng xem, lúc mơ làm sao nhớ được thân mình? Sau khi thiếp chết, thiếp đều không nhớ lúc chết ra sao, cũng không biết mình được chôn cất ở đâu. Tiền bạc, nô tì chàng cho thì thiếp biết, còn thân xác thì thật chẳng quản gì đến."
Rồi hai người quấn quýt đến khuya. Huyên nói: "Ngày chúng ta được chôn chung một huyệt chẳng còn xa nữa." Vợ nói: "Thiếp từng nghe nói lễ hợp táng (chôn chung vợ chồng) chỉ là để thân xác nằm chung với nhau, còn tinh thần thì thật chẳng gặp nhau, cần gì phải nói thế." Huyên hỏi: "Đàn bà ở dưới đất chẳng lẽ cũng có người lấy chồng lần nữa sao?" Vợ đáp: "Sống hay chết đều như nhau, người trinh tiết và kẻ không đứng đắn mỗi bên một khác. Vả lại, sau khi thiếp chết, các bậc bề trên muốn bắt thiếp đổi chí, gả cho Minh Viễn, cháu của Bắc Đình đô hộ Trịnh Can Quán (đô hộ: chức quan đứng đầu phủ đô hộ, cai quản một vùng biên cương; Bắc Đình là phủ đô hộ ở miền tây bắc). Thiếp thề giữ chí vững vàng, trên dưới đều thương xót nên thiếp mới được tha."
Huyên nghe vậy bùi ngùi xúc động, tặng vợ bài thơ rằng:
"Cây ngô đồng Dịch Dương đã chết một nửa (gỗ ngô đồng núi Dịch dùng làm đàn quý; cây chết một nửa ví vợ chồng mất đi một người),
Đôi kiếm ở Diên Tân đã chìm mất một thanh (điển đôi kiếm báu, một thanh rơi xuống bến Diên Tân hóa rồng; ví đôi lứa chia lìa).
Sao chỉ trong khoảnh khắc xưa kia,
Mà uổng mất tấm lòng hẹn trăm năm (?)."
Vợ nói: "Vừa thấy tình chàng, thiếp muốn để lại một bài thơ đáp, có được không?" Huyên nói: "Ngày trước nàng có làm văn đâu, lấy gì mà làm thơ?" Vợ nói: "Thiếp vốn yêu thích văn chương, chỉ sợ chàng chê cười, ngờ vực nên không làm. Chuyện bày tỏ lòng mình, đêm nay còn ngại gì." Rồi xé dải thắt lưng, đề thơ rằng:
"Chẳng ngờ bị phân cách cõi tối cõi sáng,
Sao chịu nổi xưa nay đôi đường khác biệt.
Đường âm dương tự cách xa,
Hợp hay tan đều khó cho cả hai lòng."
Bài nữa rằng:
"Thềm lan bóng trăng đã xế,
Ngọn nến bạc nửa ngậm hoa đèn.
Tự thương mình là khách của đêm dài,
Lấy đường suối vàng làm nhà."
Huyên ngậm lệ chuyện trò. Giữa lúc buồn vui lẫn lộn, không biết trời đã sáng. Chốc lát nghe tiếng gõ cửa. Cha mẹ chồng sai Đan Sâm truyền lời, giục con dâu về, sợ trời sáng thì quan cõi âm trách phạt. Người vợ khóc, đứng dậy từ biệt Huyên. Huyên viết thư gửi kèm (để dâng lên cha mẹ). Khi vợ sửa lại áo, ông ngửi thấy mùi hương ngào ngạt, không giống hương ở đời, bèn hỏi: "Hương này nàng có được ở đâu?" Vợ đáp: "Là hương thừa của Hàn Thọ (điển: Hàn Thọ đời Tấn được người yêu tặng thứ hương lạ từ nước ngoài dâng vua, mùi hương bám mãi không tan; chỉ loại hương quý hiếm). Khi thiếp đến, bề trên ban cho." Huyên nắm tay vợ hỏi: "Bao giờ mới gặp lại được một lần nữa?" Vợ đáp: "Bốn mươi năm nữa thôi." Vợ để lại một chiếc khăn lụa cho Huyên làm vật kỷ niệm. Huyên tặng lại một chiếc hộp vàng khảm hoa.
Vợ nói: "Đường phía trước có hạn ngày, thiếp không thể ở lâu. Nếu không phải trong vòng bốn mươi năm (?) mà cúng tế ở mộ thì đều vô ích. Nếu chàng muốn cúng cho thiếp được hưởng, thì cứ vào lúc chiều tối ngày cuối tháng, ra giữa đồng ruộng hoặc bên bờ sông gọi tên thiếp, thiếp đều nhận được. Vội vàng quá không thể nói chuyện lâu, mong chàng giữ gìn thân mình." Nói xong lên xe mà đi, vẫy tay áo (?) hồi lâu mới khuất hẳn. Cả nhà đều trông thấy. Chuyện này chép trong ghi chép tay của Đường Huyên. (Trích từ sách Thông U Ký.)
TIÊU CHÍNH NHÂN
Thái thú (quan đứng đầu một quận) quận Lang Gia là Hứa Giới Ngôn từng kể: Lúc nhỏ, ông cùng các anh em họ bên nội bên ngoại ban đêm nói chuyện về thần quỷ. Trong bọn có một đứa gan dạ nói: "Tôi không tin chuyện ma quỷ, có ở đâu chứ?" Nói chưa dứt lời, từ đầu mái hiên trước bỗng thòng xuống hai cẳng chân, rất to khỏe, lông đen mà dài, bàn chân chạm xuống đất. Đứa vừa nói chạy đi trốn. Người em họ là Tiêu Chính Nhân vốn trầm tĩnh ít nói, riêng cậu không sợ, ôm chầm lấy hai cẳng chân, cởi dải áo buộc thật chặt. Hai cẳng chân rút lên tới mái hiên, nhưng vì Chính Nhân buộc giữ nên không lên được, lại tụt xuống. Cứ như thế bốn năm lần. Thấy không có ai đến giúp, Chính Nhân thả ra, hai cẳng chân liền biến mất, còn Chính Nhân thì không sao cả. (Trích từ sách Ký Văn.)
VI DẬT
Giám sát ngự sử (quan chuyên đi kiểm tra, tố giác lỗi lầm của quan lại) Vi Dật, sau khi bị giáng chức, được lượng di (quan bị giáng chức đày đi xa, sau được xét dời về nơi gần hơn) làm Tư hộ tham quân (quan coi hộ tịch, thuế khóa của một châu) ở Quắc Châu. Dật vốn quen biết cũ với quan đứng đầu châu, bèn xin mở con đường ngoài thành phía tây Quắc Châu, và được giao chủ trì việc ấy. Mở được mấy dặm đường, san phẳng mấy trăm ngôi mộ. Ít lâu sau, quan đứng đầu châu nghĩ đến Dật, sai ông đến huyện Hồ xét lại án. Có người đến huyện Hồ báo tin vợ Dật đã chết. Vợ Dật mất được bảy ngày, Dật mời các sư trong chùa đến làm lễ cúng chay. Dật đau buồn đến mất hồn mất vía, các sư khuyên giải an ủi. Lễ xong, Dật tiễn các sư ra cửa, đang nói chưa dứt lời thì như trông thấy gì đó, bèn vái các sư rồi lui vào, nói: "Người vợ đã mất của đệ tử hiện hình." Rồi ông như đang vái chào, nhường bước, chuyện trò đối đáp với ai đó. Đến nhà chính thì ngã xuống đất mà chết. Người ta cho rằng đó là tai họa do san phẳng mồ mả. (Trích từ sách Ký Văn.)
TRIỆU HẠ NHẬT
Triệu Hạ Nhật giữ chức văn học (quan dạy văn chương, kinh sách trong phủ của một vị vương) ở phủ Ninh vương, nổi tiếng về văn chương, chết khi đang làm chức ấy. Sau khi chết, ông vẫn thường xử lý việc nhà như lúc còn sống, người trong nhà lớn nhỏ không ai dám làm điều sai trái. Ông thường lên tiếng từ trong màn thờ, giọng rất nghiêm khắc. Người con trai thứ hai thường trông thấy ông, hầu như lúc nào cũng ở trong nhà. Đến khi được ba năm, ông bảo con truyền lời từ biệt khắp mọi người, rồi từ đó không thấy nữa. (Trích từ sách Ký Văn.)
NHƯ TỬ NHAN
Như Tử Nhan người đất Ngô, nhờ đỗ khoa minh kinh (khoa thi chọn người thông hiểu kinh sách Nho giáo) mà làm huyện úy (quan coi việc trị an, bắt trộm cướp trong huyện) huyện Song Lưu. Ông khá có tài và hiểu biết, lại giỏi nghề thuốc, vì vậy nhiều bậc hiền tài trong triều quen biết ông. Tử Nhan thích chức bác sĩ (quan dạy học ở trường học của phủ) phủ Kinh Triệu, đến kỳ tuyển chọn thì xin làm chức ấy. Được bổ nhiệm rồi, ông thường lui tới nhà các bậc quyền quý trong triều, khi về trường thì xe ngựa đến thăm không dứt.
Anh em cột chèo của Tử Nhan là Trương Hư Nghi được tuyển bổ làm huyện úy huyện Thông Tuyền thuộc Tử Châu. Nhà nghèo, không thể đưa vợ đi cùng, lại mắc nợ mấy vạn tiền, Hư Nghi nhờ Tử Nhan đứng ra bảo lãnh. Hư Nghi đi được hơn hai tháng, một đêm Tử Nhan đang ngồi thì chợt nghe trên mái hiên có tiếng nói: "Tôi là huyện úy Thông Tuyền Trương Hư Nghi đây. Tôi đến huyện được mấy ngày thì chết, nay linh cữu đã rời huyện để đưa về rồi. Xưa nay tôi với anh rất thân thiết, ngày đi nhậm chức lại để món nợ làm liên lụy đến anh. Nay tôi đã chết, nhà lại nghèo túng, đằng nào cũng làm phiền anh, tôi thấy thật là mặt dày." Tử Nhan hỏi: "Bao giờ anh về đến kinh đô? Tôi sẽ sai người ra đón." Hư Nghi bèn nói rõ ngày giờ khởi hành, lại xin ăn. Tử Nhan sai dọn đồ ăn ngay chỗ ngồi, hai người nói cười như cũ. Đúng hẹn, linh cữu quả nhiên về đến. Tử Nhan vì bạn mà gọi các chủ nợ đến trả nợ cho (?). Hồn Hư Nghi lại sớm tối đến tạ ơn, lời lẽ rất thiết tha, hơn một tháng thì thôi. Tử Nhan cũng không để tâm đến chuyện ấy. Mấy chục ngày sau, Tử Nhan cũng chết. (Trích từ sách Kỷ Văn.)
LƯU TỬ CỐNG
Lưu Tử Cống người Kinh Triệu, ngày hai mươi hai tháng năm vì bệnh mà chết, hôm sau thì sống lại. Ông tự kể: bị bắt đến âm ty (cơ quan xét xử ở cõi âm), cùng đi qua có mười chín người. Quan gọi hai người ra, lấy gỗ kẹp đầu, đóng đinh thêm tấm sắt (?), sai trói lại và nói: "Hai người này tội nặng, giữ lại. Những người còn lại tạm thả về." Rồi Tử Cống được dẫn đi. Tử Cống hỏi: "Đây là chỗ nào?" Người kia đáp: "Đây đều là địa ngục cả. Vì Đồng Quang vương ra đời (?), nên tội nhân được nghỉ bảy ngày, những kẻ chịu tội ở đây tạm được ngừng. Nếu gặp lúc trống nổi lên thì tội nhân chịu cực hình, khiến tai mắt người ta kinh hãi."
Tử Cống lấy vợ là con gái của Tô Nguyên Tông, huyện lệnh (quan đứng đầu huyện) huyện Nan Giang. Ông gặp Nguyên Tông giữa đường, hỏi: "Cha lúc sống thích làm điều lành, sao lại ở đây?" Nguyên Tông đáp: "Kiếp trước ta có lỗi nên bị giữ lại. Nhưng việc đã xử xong, nay sắp được sinh lên cõi trời, chẳng còn lâu nữa." Tử Cống lại hỏi hai người con trai đã chết trước của ông ở đâu. Ông đáp: "Đứa lớn hiền lành, thật thà, chết là sinh lên cõi trời ngay. Đứa nhỏ hung ác, hay sát sinh, hiện đang ở địa ngục."
Tử Cống lại gặp người láng giềng là Quý Vĩ. Vĩ nói: "Anh truyền lời giúp tôi đến con tôi: tôi lúc sống phạm tội lớn nên bị giam giữ. Hãy tạc cho tôi một pho tượng Quán Thế Âm Bồ Tát (vị Bồ Tát nghe tiếng kêu khổ của chúng sinh mà cứu giúp; Bồ Tát là bậc đã giác ngộ nhưng nguyện ở lại cứu độ chúng sinh), chép một bộ kinh Diệu Pháp Liên Hoa (bộ kinh lớn của đạo Phật, thường gọi là kinh Pháp Hoa), thì tôi sẽ được sinh lên cõi trời."
Tử Cống lại gặp cha mình là Lưu Thận. Thận nói: "Ta nhờ Đồng Quang vương ra đời nên được nghỉ ở ngoài. Nếu không thì ngày nào cũng chịu tội, khổ không nói hết được. Vì ta từng bắn ná giết chim thú, nên ngày nào cũng bị bọn ngục tốt đầu trâu nung mấy nghìn viên đạn sắt đỏ rực như lửa, rạch da ta mấy trăm đường rồi nhét đạn vào trong, đau đớn không chịu nổi." Ông lại thấy nhiều người còn sống ở đó (?). Tử Cống sống lại vào ngày hai mươi ba, sống được bảy ngày, đến ngày hai mươi chín thì lại chết, không sống lại nữa. (Trích từ sách Ký Văn.)
LƯU BÌNH
Trong niên hiệu Hàm Thông đời Đường (860–874), có Ngũ kinh bác sĩ (quan dạy năm bộ kinh của Nho giáo ở trường quốc học) Lô Giả, học được phép bồi bổ, nuôi dưỡng thân thể của thần tiên, tự nói mình sinh ra từ đời Tùy. Các quan lại lâu năm trong triều đều nói từ khi họ còn nhỏ đã thấy ông, mấy đời người đều kính trọng ông, không ai biết tuổi thọ của ông đến đâu. Khi có loạn An Sử (cuộc nổi loạn do An Lộc Sơn và Sử Tư Minh cầm đầu), ông ở trong núi Chung Nam (?). Về sau ông khi ra làm quan, khi ở ẩn. Lệnh Hồ Đào khuyên ông bằng chuyện "người giữ sách dưới cột" và "người coi vườn sơn" (Lão Tử từng làm quan giữ kho sách, Trang Tử từng làm quan coi vườn sơn; ý nói bậc có đạo vẫn có thể làm quan), nên ông dần ra làm quan ở kinh đô.
Ông thường kể mình thân với xử sĩ (người có học mà không ra làm quan) Lưu Bình. Trong niên hiệu Thiên Bảo (742–756), Bình sống ở vùng Tề Lỗ, đặc biệt giỏi thuật thổ nạp (phép dưỡng sinh: thở ra khí cũ, hít vào khí mới), ban đêm nhìn được mọi vật mà không cần đèn nến. An Lộc Sơn khi ấy ở Phạm Dương, đem lễ vật hậu hĩnh mời Bình về dưới trướng. Bình thấy bên cạnh Lộc Sơn thường có mấy chục vật hình thù kỳ quái, cầm lò hương, cầm lọng, làm kẻ dẫn đường và theo hầu. Bình lấy làm lạ, cho rằng Lộc Sơn hẳn là bậc hào kiệt.
Đến khi Lộc Sơn vào kinh chầu vua, cùng Bình đến huyện Hoa Âm, gặp lúc Diệp Pháp Thiện đang làm lễ đầu long (nghi lễ của Đạo giáo: ném thẻ ghi lời cầu khấn cùng hình rồng vàng xuống núi hoặc sông để dâng lên thần linh) ở Tây Nhạc (núi Hoa Sơn, một trong năm ngọn núi thiêng). Bình liền thấy hai đồng tử áo xanh bay giữa không trung mà đến. Những vật theo hầu Lộc Sơn đều vứt lò hương, ném lọng, chạy tán loạn. Bình nhân đó biết Lộc Sơn được loài tà ma giúp sức, ắt không thể theo chính đạo mà có kết cục tốt. Đến khi Lộc Sơn về Phạm Dương, Bình bèn trốn vào núi Hoa Sơn mà… (câu bị thiếu chữ, ý chưa trọn) (?). (Trích từ sách Kịch Đàm Lục.)
TIÊU DĨNH SĨ
Tiêu Dĩnh Sĩ người Lan Lăng làm công tào (quan phụ trách xét công trạng, nhân sự của châu) ở Dương Châu. Hết nhiệm kỳ, ông đi chơi phương nam. Khi qua đò ở Tế Châu (?), trên thuyền có hai thiếu niên nhìn kỹ Dĩnh Sĩ, rồi quay sang nhau nói: "Người này rất giống Bà Dương Trung Liệt vương." Dĩnh Sĩ chính là chắt của Bà Dương vương, bèn tự giới thiệu. Hai người kia nói: "Chúng ta biết ông của ngươi đã lâu rồi." Dĩnh Sĩ thấy giữa chỗ đông người nên chưa dám hỏi, định đợi lên bờ mới hỏi, nhưng hai người bỗng vội vàng gánh đồ đi mất. Dĩnh Sĩ đinh ninh họ chẳng phải thần thì cũng là tiên, chỉ biết một lòng hướng về mà thôi.
Năm sau, Dĩnh Sĩ về phương bắc, đến Hu Dị. Ông đang cùng quan huyện buông rèm ngồi chơi ban ngày thì có viên lại vào báo bắt được sáu tên trộm đào mộ. Quan huyện lập tức sai giải vào. Bọn trộm bị trói rất chặt, đứng thành hàng giữa sân. Dĩnh Sĩ sửng sốt nhìn hai người trong bọn, nói đây là những người mình từng nghĩ chẳng phải tiên thì là thần, rồi kể lại đầu đuôi chuyện cũ. Quan huyện liền sai tra hỏi hai người ấy trước. Chốc lát họ nhận tội, chứng cứ rõ ràng. Họ đều khai đã đào mộ nhiều năm, từng mở mộ của Bà Dương công, lấy được rất nhiều vàng ngọc. Ngay cửa mộ có một vị quý nhân, sắc mặt như người sống, tuổi chừng năm mươi, râu hoa râm, nằm cứng đờ trên giường đá, dáng vẻ giống hệt Dĩnh Sĩ, không sai chút nào. Cho nên trước kia gặp nhau trên thuyền, họ biết ngay người họ Tiêu ấy đúng là dòng dõi Bà Dương vương, chứ nào có phép thuật gì khác. (Trích từ sách Tập Dị Ký.)
Thái Bình Quảng Ký, quyển 332.
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách tổng tập lớn do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video