Thiên 336 — Quyển 336

 Thái Bình quảng ký, quyển 336 — đời Tống, Lý Phưởng cùng những người khác biên soạn — Phần Quỷ, thứ 21

 Thường Di — Trương Thủ Nhất — Trịnh Vọng

 Vũ Văn Địch — Lý Oánh — Bùi Thịnh

 Người đàn bà họ Lý

 Thường Di

 Đời Đường, ở Kiến Khang (nay là Nam Kinh) có Thường Di, tên chữ là Thúc Thông. Ông đọc rộng sách kinh và sử, rất giỏi văn chương, tính cương trực, trong sạch, ngay thẳng, lấy nghiệp học của dòng họ làm điều tự hào. Nhà ông ở gần suối Thanh Khê. Có lần ông ngồi một mình giữa ban ngày, bỗng có đứa trẻ mặc áo vàng mang thư đến thẳng trước gác, nói: "Tú tài (người học giỏi được châu quận tiến cử lên triều) họ Chu gửi lời thăm." Di chưa từng quen người này nên rất lấy làm lạ, mới mở thư ra xem. Thư viết: "Tú tài quận Ngô là Chu Quân kính gửi bậc cao sĩ (người học thức cao, không màng danh lợi) họ Thường." Lời lẽ trong thư hoàn toàn không giống lời người sống. Đại ý nói nhà mình ở gần đây, phía gò Tây, may được làm hàng xóm tốt, mong được gặp mặt. Cuối thư có một bài thơ, giãi bày rằng:

 "Lúc sống dạo chơi nơi thành quách, chết rồi bỏ thân giữa bụi rậm hoang. Từ khi ta từ giã cõi người, chẳng còn biết thu hay xuân. Trâu dê từ lâu đến chăn thả, tùng bách quanh mộ đã gần thành củi. Đành dứt tình giao du xe ngựa của người đời, cam lòng sống cùng bầy cáo. Từ đâu làn gió mát thổi tới, người quân tử may được làm láng giềng. Danh tiếng đức hạnh lừng lẫy, ta quyến luyến đứng chờ khách quý. Nghìn năm nào khác chi sớm tối, một gian nhà mà khiến lòng người xao động. Cây cao như đang ở trước mắt, đường lớn thật dễ đi theo. Cửa cao nếu chẳng ngăn cách, xin cùng người vượt bến rồng (ý nói được kết giao với bậc có danh vọng) (?)."

 Mực trong thư đều đã cũ và phai. Thường Di thấy rất tâm đầu ý hợp, than lạ hồi lâu, rồi viết thư trả lời, lời lẽ ân cần thiết tha, lại hẹn thẳng ngày xin được gặp. Khi đứa trẻ ra về, Di sai người đi theo xem, thấy nó đi chừng một dặm về phía tây nhà rồi chui vào một ngôi mộ cổ. Đến ngày hẹn, Di bày rượu và trái cây. Chốc lát nghe tiếng gõ cửa, thấy đứa trẻ hôm trước báo: "Tú tài họ Chu đến thăm." Di thắt đai chỉnh tề ra đón. Tú tài đội khăn góc (loại khăn của người ở ẩn), mặc áo đơn bằng vải sợi cát, kéo lê đôi giày, trạc năm mươi tuổi, phong thái ung dung hoà nhã, rất thanh tao. Hai bên hỏi han nhau. Tú tài nói: "Tôi vào đời Lương được bản châu tiến cử làm tú tài, đỗ hạng cao. Gặp lúc bốn phương nhiều loạn lạc, tôi không còn lòng làm quan, lui về ở ẩn để giữ chí mình. Cuối niên hiệu Vĩnh Định đời Trần, tôi mất ở đất này. Ở lâu dưới suối vàng, tôi vẫn thường kính mến phong thái của ngài, nhưng cõi âm cõi dương cách biệt nên không dám qua lại. Nay may có dịp tốt, được bậc đại quân tử không chê bỏ, cho giãi bày nỗi lòng chất chứa, còn gì vui bằng." Di đáp: "Tôi ngu dốt kém cỏi, không ngờ chỗ thần linh ở chỉ cách gang tấc mà lâu nay chưa đến hầu chuyện. Nay may được ngài đoái hoài đặc biệt, thật vừa mừng vừa cảm động."

 Rồi hai người ngồi ăn trái cây uống rượu. Di hỏi chuyện thời Lương, Trần, tú tài kể rành rọt rõ ràng. Ông tự nói mình là cháu gọi Chu Dị bằng chú. Ông kể rằng Chu Dị thờ Lương Vũ Đế, được vua yêu quý không ai sánh bằng. Vua có tấm bình phong dệt chỉ vàng, cây phất trần làm bằng đuôi chủ (một loài nai lớn) có cán ngọc nạm san hô, chiếc bình rửa tay bằng bảy thứ báu do nước Lâm Ấp dâng, chiếc gối trầm hương chạm trổ, đều là những vật vua cất giữ, rất quý tiếc; vậy mà có lần ở điện Thừa Vân giảng kinh xong, vua đem tất cả ban cho Dị. Khi thái tử Chiêu Minh mất, sương trắng phủ kín bốn phía; lúc an táng có bốn đôi chim hộc bay lượn trên lăng, quanh quẩn kêu thương, chôn xong mới bay đi. Lương Nguyên Đế mù một mắt, rất kiêng kỵ điều đó. Khi còn làm Tương Đông vương trấn giữ Kinh Châu, ông từng sai một bác sĩ (chức quan dạy học, giảng kinh sách) giảng sách Luận ngữ; đến câu "thấy người mù thì ắt biến sắc mặt", người ấy đọc không kiêng tránh (?), nhà vua cả giận, bèn đánh thuốc độc giết đi. Nguyên Đế lại từng đánh phá giặc phương Bắc, tự tay chém một viên phó tướng; về sau khi Vu Cẩn phá thành Giang Lăng, vua bị giết, kẻ cầm dao chính là con của viên phó tướng ấy. Mẹ của Thẩm Ước được phong làm Kiến Xương thái phu nhân; khi ấy vua sai quan tán kỵ thị lang (quan cận thần theo hầu bên vua) đến tận nhà đọc sắc phong, trao ấn tín cùng dây đeo ấn; từ quan bộc xạ (một chức quan đầu triều) Hà Kính Dung trở xuống, mấy trăm người đến tận cửa lạy mừng. Từ đời Tống, đời Lương đến bấy giờ, chưa có mệnh phụ (người đàn bà được triều đình phong tước) nào vinh hiển như thế. Dữu Kiên Ngô thuở nhỏ theo học Đào tiên sinh (tức đạo sĩ Đào Hoằng Cảnh), biết nhiều phép thuật; có lần giữa mùa hè đang tiếp khách, ông hướng lên không trung thở mạnh một hơi, hơi thở đều hoá thành tuyết; lại dùng phép cấm (phép thuật khiến vật đứng yên) làm cho các đồ vật đều lơ lửng giữa không. Giản Văn Đế xuống chiếu cho Tương Dương xây chùa Phượng Lâm, còn thiếu cột tháp (cây cột chính dựng giữa ngọn tháp chùa) mà gỗ chưa chở tới, thì viên lại giữ bến vớt được giữa sông một cây gỗ long não, vừa khớp với các cột kia. Vua tính rất hiếu thảo, khi để tang Đinh quý tần (mẹ vua), ở bên linh cữu khóc lóc không dứt, nằm đến nỗi chiếu nát rữa (?), mặt nổi đầy mụn nhọt. Khi Hầu Cảnh vây Đài Thành (kinh thành nhà Lương), trong thành nước và gạo đều cạn; Vũ Đế ra lệnh dâng cháo mà trong cung không có gạo, phải lục trong túi vải của bọn hoạn quan mới được bốn thăng; ăn hết thì cạn hẳn, vua đòi gì cũng không có, rồi băng hà. Người nước Lương bị Hầu Cảnh bắt, hắn làm gông dài tròng hết đầu họ vào, sai quân sĩ lấy tên bắn loạn xạ mà giết; dù là quan lại người sang cũng chẳng khác. Trần Vũ Đế giết Vương Tăng Biện xong, khắp thiên hạ mưa lớn hơn trăm ngày. Ông lại kể Trần Vũ Đế lúc còn hàn vi nhà rất nghèo, phải đi làm thuê kiếm sống, thường trộm cá trong ao của nhà giàu họ Bao ở Trường Thành, bị bắt được, bị trói vào đòn gánh, khổ sở lắm; đến khi lên ngôi bèn diệt cả họ Bao. Đó đều là những chuyện sử sách bỏ sót, rất nhiều, không thể chép hết.

 Về sau hai người nhiều lần qua lại, chuyện trò, ăn uống, làm thơ. Tú tài tài văn rất thanh nhã, cao vời, hai người kết thành bạn thân. Nhà Di có việc lành việc dữ gì, tú tài đều báo trước. Sau Di bệnh nặng, tú tài nói: "Tư Mệnh (vị thần coi giữ số mệnh sống chết của con người) muốn đòi ông làm trưởng sử (viên quan đứng đầu các thuộc quan, giúp việc cho quan trên), tôi cũng được dự chức tuần sát. Chức ấy rất quan trọng, chọn người lại càng khó; ở cõi âm thì sang trọng không gì sánh. Người sống rồi cũng phải chết, dẫu gắng kéo dài thêm vài năm, sao bằng được ở chức này. Ông đừng từ chối." Di bèn vui vẻ nhận, không chữa thuốc nữa, mấy ngày sau thì mất. (Trích sách Quảng dị ký)

 Trương Thủ Nhất

 Niên hiệu Càn Nguyên, có Trương Thủ Nhất làm Đại lý thiếu khanh (phó quan đứng đầu Đại lý tự, cơ quan xét xử hình án cao nhất triều đình). Ông tính nhân từ, khoan dung, xét án hay giải oan, nhiều tử tù được tha. Về sau, có lần sắp vào chầu sớm, có ông già đầu bạc lưng còng chống gậy đến trước ngựa lạy tạ. Thủ Nhất hỏi duyên cớ, ông già xin cho người hầu lui ra, rồi nói: "Tôi không phải người sống, mà là cha của người tử tù ngài đã tha. Kẻ ở cõi âm hèn mọn không lấy gì báo đáp ơn đức; nếu ngài có điều gì mong cầu cho bản thân, may ra tôi làm được, xin ngài cứ dạy bảo." Thủ Nhất đáp: "Con ông vô tội, chẳng phải ta bẻ cong phép nước để ban ơn, ta không dám nhận. Ta được dự hàng cửu khanh (chín vị quan lớn đứng đầu các cơ quan triều đình), cũng đủ tự lo cho mình, may không phải khổ cực gì." Ông an ủi hai ba lần rồi bảo ông già về, nói: "Cứ thế đã, ông hãy đi đi; nếu sau này có điều gì mong mà không được, ta sẽ nhớ đến ông." Ông già liền biến mất. Ít lâu sau, có chiếu cho dân trong thành được tự do xem hội. Thủ Nhất trong đám hội trông thấy con gái một nhà sĩ nhân, nhan sắc tuyệt đẹp, đem lòng yêu thích, nhưng nhà ấy canh giữ rất nghiêm, không có cách nào. Ông thử gọi: "Ông có thể vì ta đưa nàng đến được không?" Vừa dứt lời, ông già đã tới, nói: "Việc ấy dễ thôi, nhưng không được lâu, chỉ chừng bảy ngày." Thủ Nhất nói: "Thế là đủ. Chẳng phải ông dùng phép biến hoá để dụ lòng nàng đấy chứ?" Ông già đáp: "Sao ngài ngờ vực nhiều thế? Tôi lấy vật khác thế vào chỗ nàng, còn đem thân nàng đến đây." Thủ Nhất bèn sửa sang một nơi yên vắng, giăng màn trướng. Chốc lát người con gái bỗng đến, hồi lâu mới tỉnh, kinh hãi hỏi: "Đây là đâu?" Bên cạnh chỉ có Thủ Nhất và ông già, họ dối rằng: "Đây là trên trời, còn ta là sứ giả nhà trời." Rồi Thủ Nhất cùng nàng gần gũi, tình yêu rất thắm thiết. Đến ngày thứ bảy, ông nói với nàng: "Trên trời và dưới đất phải cách biệt, cuộc vui còn ngắn ngủi mà đã phải chia lìa, biết làm sao đây?" Rồi rơi lệ từ biệt, lại che mắt nàng đưa về. Sau đó Thủ Nhất ngầm dò hỏi nhà nàng, nghe nói con gái nhà ấy bị trúng ác (bỗng ngất lịm như bị tà khí nhập), không biết gì, bảy ngày mới tỉnh. Mười năm sau, ông lại gặp ông già. Ông già nói: "Quan tào nhà trời (các quan coi việc ở các ban trên trời) gọi tôi, sắp phải vĩnh biệt. Nay xin dâng ngài một viên thuốc, có thể biến các thứ xương tạp thành xương tốt làm cán dao. Mong ngài cất giữ cẩn thận, khi nguy cấp thì đem dùng." Rồi sụt sùi ra đi. Viên thuốc to cỡ quả trứng gà. Đến thời Vũ thái hậu (tức Võ Tắc Thiên), Thủ Nhất vì giữ phép nước khoan hoà công bằng mà bị bọn quan lại tàn ác vu hãm, bị đày ra Lĩnh Biểu (vùng đất phía nam dãy Ngũ Lĩnh), tiền của cạn kiệt, bèn dùng thuốc biến xương, quả đúng như lời, nhờ đó mà sống; thuốc hết thì ông mất. (Trích sách Quảng dị ký)

 Trịnh Vọng

 Niên hiệu Càn Nguyên, có người tên Trịnh Vọng đi từ Đông Đô (Lạc Dương) vào kinh (Trường An), đêm định tìm đến quán Dã Hồ Tuyền ngủ trọ. Còn cách quán năm sáu dặm thì trời tối mịt, bỗng thấy bên đường có nhà người ở. Hỏi thử người gác cổng, được biết là nhà Vương tướng quân, vốn có quen biết với người cha đã khuất của Vọng. Vọng rất mừng, bèn báo tên vào bái kiến. Tướng quân ra gặp, nhắc chuyện cũ mà khóc thương, hỏi han đủ mọi việc đời, rồi giữ Vọng ở lại, bày cơm rượu đãi. Nửa đêm rượu đã say, tướng quân sai gọi Cừ Trừ Tam Nương (tức "cô Ba chiếu cói") ra hát mời rượu. Lát sau Tam Nương đến, nhan sắc rất đẹp, đặc biệt hát hay khúc A thước diêm. Đến sáng Vọng từ biệt ra đi; phu nhân của tướng quân dặn mua giúp quần gấm, hoa cài đầu, son đỏ, phấn trắng cùng các thứ khác. Mấy tháng sau Vọng trở về phía đông, ghé qua đưa những đồ được nhờ mua. Tướng quân gặp lại rất vui, giữ lại ngủ như lần trước. Vọng hỏi sao không thấy Cừ Trừ Tam Nương, tướng quân nói: "Nàng đã theo chồng về kinh rồi." Hôm sau Vọng từ biệt, ra khỏi cửa thì không còn thấy nhà cửa đâu, chỉ còn gò mộ. Vọng bàng hoàng, quay lại quán Dã Hồ Tuyền hỏi dân quanh đó. Họ nói: "Đó là mộ Vương tướng quân. Từng có người phường hát đến quán này, vợ hắn bỗng bệnh chết, hắn lấy chiếu lau bọc xác chôn bên cạnh mộ tướng quân, vì thế người ta gọi nàng là Cừ Trừ Tam Nương. Nghe nói mươi ngày trước, người phường hát ấy cũng đã dời xác nàng về chôn ở Trường An rồi." (Trích sách Quái lục)

 Vũ Văn Địch

 Hàn Triệt vào niên hiệu Càn Nguyên làm huyện lệnh Ngô Sơn thuộc Lũng Châu. Ông vốn thân với các tiến sĩ (người đi thi khoa tiến sĩ, khoa thi chọn người hay chữ) Vũ Văn Địch, Tân Tắc. Hai người cùng theo Triệt đến Ngô Sơn đọc sách, lại được ông hứa cấp lộ phí đi thi mùa thu. Chức huyện lệnh Ngô Sơn nổi tiếng là chức dữ, những người làm trước phần nhiều đều chết. Trong sảnh huyện có cây hoè lớn, Địch và Tắc ngờ rằng có tinh quái nương vào cây, bèn ngầm bàn với viên điển chính (viên lại coi việc ở huyện), định nhân lúc Triệt đi vắng mà chặt bỏ; đã định ngày rồi, lại đem việc ấy thưa với Triệt. Triệt nói với hai người: "Mệnh là do trời, sang hèn không ở cái cây, các anh đừng làm thế." Mưu ấy bèn thôi. Mấy ngày sau, Địch và Tắc đi quanh gốc cây, thấy một cái lỗ, xung quanh rất ẩm ướt, trong lỗ có khí xanh bốc lên thành mây. Đợi Triệt về ngủ, họ sai người trong huyện đào lên, sâu mấy thước thì gặp một ngôi mộ. Trong mộ chỉ có cỗ quan tài đã mục nát, còn ít răng tóc cùng xương ống chân, xương hông. Nhìn xa về góc tây bắc có một vật, mọi người cho là quái dị, bèn bỏ năm nghìn tiền thuê hai người xuống lấy. Lúc đầu thòng dây xuống, đốt một bó nến hoa, hai người đeo dao men theo dây xuống xem, thì ra là bình đựng đồ ăn; trong bình có nước, trên mặt nước có quả lâm cầm (một loại táo nhỏ) cùng các thứ bánh trái (?). Đổ ra đất thì tất cả đều tan biến như khói.

 Triệt đến, sai viên tá sử (viên lại giúp việc ở huyện) thu nhặt xương tóc, dùng quan tài mới khâm liệm rồi chôn ngoài đồng. Viên tá sử ăn bớt tiền, chỉ dùng một chiếc hộp đựng sách nhỏ, bẻ gãy xương mà chôn. Về đến nhà, hắn bỗng nguy kịch như sắp chết; người nhà báo với Triệt, Triệt sai đồng cốt đến xem. Đồng cốt trước mặt Triệt nhập hồn nói: "Ta là tướng quân đời Tấn tên Khế Bật Ngạc, chết trận, được chôn ở chỗ này. Huyện xây nhà gần chuồng ngựa, ta thường khổ vì phân uế, muốn xin dời đi. Trước sau nhiều lần đến báo, nhưng phần nhiều các huyện lệnh gặp ta thì đều chết, nên dù khổ sở cũng không có cách nào trình lên được (?). Nay Minh phủ (tiếng tôn xưng quan huyện) ban ơn đến cõi âm, bỏ tiền lương mua quan tài, thật là hậu đãi. Thế mà bọn lại tàn ác lại lấy hộp đựng sách để chứa xương tóc ta; xương dài mà hộp ngắn, chúng bẻ gãy xương hông, xương ống chân của ta, đau đớn không chịu nổi, nên ta mới báo thù đó thôi." Triệt tạ lỗi mấy lần, tự nhận mình làm chủ mà không sáng suốt, để bọn lại gian dối như thế; nay sẽ sai mua quan tài mới, lại đem áo chăn đưa tiễn, mong được tha nhẹ tội cho hắn thì thật may mắn. Hồn lại nói: "Ta sẽ tha cho hắn ngay. Nhưng người khởi xướng việc này là Vũ Văn thứ bảy và Tân thứ tư, hồn ma ta mang ơn, há dám quên. Tân hầu chẳng bao lâu sẽ được cất nhắc, hưởng bổng lộc, đủ làm rạng rỡ thân mình. Còn chàng Vũ Văn thì mệnh mỏng, không có chức vị, dù có đỗ một khoa cũng không được hưởng lộc, lại gặp nhiều tai nạn. Ta sẽ cứu y khỏi chết ba lần. Nhưng nếu y bỗng ra làm quan thì ngay cả ta cũng không cứu được." Nói xong thì đi. Viên tá sử được tha, hài cốt mới được chôn cất theo đúng lễ.

 Nhà Địch ở Kỳ Sơn. Ít lâu sau, Ngạc bỗng cất tiếng nói giữa không trung: "Phu nhân của Thất lang (cậu thứ bảy) ở trang trại đang bệnh nặng, vừa rồi ta đã đến đó cứu chữa, nay cũng đã đỡ đôi chút. Sắp có người trong trang đến báo tin, đừng sợ. Khi ông về, vợ đã khỏi rồi, từ nay về sau phải cẩn thận đừng ăn thịt ngựa." Chốc lát người được sai đến, đúng hệt như lời Ngạc nói. Địch về đến cửa thì vợ cũng đã khỏi. Gặp lúc ngựa con của một người làm trong trang chết, người ấy đem ruột chín và thịt biếu Địch, Địch quên lời dặn mà ăn, liền mắc chứng can hoắc loạn (bệnh đau quặn bụng dữ dội, muốn nôn mửa đi ngoài mà không được), ngột ngạt tắt thở mấy lần. Bỗng nghe Ngạc nói: "Đã dặn ông đừng ăn thịt ngựa, sao lại trái lời? Ngựa là oan gia đời trước của ông; nếu không có ta ở đây thì ông không còn đường sống. Có ta ở đây thì cũng không sao." Rồi sai người hầu cầm bút ghi phương thuốc, bào chế cho uống thì khỏi.

 Về sau Địch trở lại Ngô Sơn. Gặp lúc giặc cỏ ở Kỳ Châu muốn tiếm xưng hiệu vua, đặt bày trăm quan; Địch có tiếng tăm nên bị chúng đặt làm trung thư xá nhân (chức quan soạn thảo chiếu lệnh). Chẳng bao lâu giặc bị quan quân giết, bọn Địch hơn bảy mươi người bị giam trong ngục của châu. Ngạc lại đến chỗ vợ Địch nói: "Thất lang phạm tội, ta ở dưới âm phủ đã hết sức xin giúp, nhưng cần ba nghìn quan tiền." Vợ Địch từ chối rằng nhà nghèo, thật không lo nổi. Ngạc nói: "Thứ âm phủ dùng là tiền giấy của nhân gian." Vợ nói: "Tiền giấy thì sẽ gắng lo." Đốt xong, Ngạc lại vào ngục nói với Địch: "Ta vừa nhận của phu nhân ba nghìn quan, đã vì ông mà lo lót, việc cũng gỡ xong rồi. Khi có vị sứ quân họ Lưu đến thì ông sẽ được thả, cứ ăn no, đừng lo." Ít lâu sau có chiếu bổ Lưu Yến làm thứ sử (quan đứng đầu một châu) Lũng Châu. Hôm từ biệt vua, Yến tâu: "Có những bậc danh hiền bị vu oan, trước nay chưa hề gặp mặt bọn giặc, quan sở tại chỉ vì họ bị giặc lôi kéo mà cho là phản nghịch, giam hết vào ngục. Xin cho thần đến châu thì tha hết." Vua chuẩn lời tâu. Yến đến châu nhậm chức xong, gọi hết tù trong ngục ra, tuyên đọc chiếu chỉ rồi thả.

 Địch vì từng bị giặc đặt chức nên xấu hổ, trở về nhà. Hơn nửa năm sau, Lã Sùng Bí làm tiết độ sứ (quan cai quản cả việc quân lẫn việc dân của một vùng lớn) Hà Đông, tìm người làm thư ký (người coi việc văn thư trong phủ tiết độ sứ); trong triều nhiều người tiến cử Địch. Sùng Bí tâu xin cho Địch làm tả vệ binh tào (viên quan coi việc binh trong đạo quân Tả vệ) kiêm thư ký Hà Đông. Vua có chiếu ban cho một bộ áo, Sùng Bí lại tặng trăm tấm lụa. Chiếu tới, Địch rất mừng, nhận chiếu, mặc áo xiêm màu xanh lục (màu áo của quan phẩm thấp), quay về hướng tây làm lễ lạy múa tạ ơn vua. Đứa đầy tớ bỗng ngã lăn ra đất, hồn Ngạc mượn miệng nó than thở hồi lâu, nói với Địch: "Đã bảo ông đừng làm quan, sao lại nhận? Lần này ta không cứu được nữa." Địch nói: "Nay đem trả lại thì sao?" Đáp: "Đã nhận chức rồi, còn trả lại sao được. Ông muôn phần giữ gìn, ta không đến nữa." Bốn ngày sau Địch bệnh mất. Lúc trước, người đồng cốt trông thấy Ngạc mũ áo rất oai vệ, râu tóc đỏ rực, dáng như người Khố Mạc Hề (một tộc người ở phương bắc) ngày nay. (Trích sách Quảng dị ký)

 Lý Oánh

 Huyện lệnh Thọ Xương là Lý Oánh, người quận Triệu, có người em gái họ (con nhà chú bác), đứng thứ mười ba, chưa lấy chồng. Đầu niên hiệu Chí Đức, cô theo các anh qua sông xuống phương nam, rồi mất, chôn ở Hải Diêm đất Ngô. Anh ruột cô là Lý Mân có trang trại ở Tế Nguyên. Mân có một người em gái khác ở goá, nhà cách trang trại hơn mười dặm; khi An Lộc Sơn làm loạn, người này không chạy xuống phương nam được. Năm Thượng Nguyên, bà bỗng thấy cô em thứ mười ba trở về; hỏi duyên do, cô nói mình bị giặc bắt đi, lời đáp có lý, nên người nhà không gặng hỏi. Người chị ở goá vì thời buổi loạn lạc, sợ không giữ toàn được cho em, vội đem gả cô cho một nhà họ Trương gần trang. Được bốn năm năm, cô sinh một con trai, tính rất sáng dạ, việc gì cũng hiểu. Cô vẫn thường ở nhà Mân, một mình khoá riêng một phòng, đi lại yên ổn. Ruộng đất nhà Mân phần nhiều bị người khác chiếm đoạt, cô đều kiện ra quan đòi lại được. Niên hiệu Vĩnh Thái, đất nước đã yên, Mân cùng các em từ Giang Đông vào kinh dự tuyển (dự kỳ xét chọn để được bổ làm quan), xong việc thì về trang. Khi họ còn cách mấy trăm dặm, cô em ở trang bỗng nói với đứa tớ gái: "Mấy ngày nữa các anh em sẽ về đến, ta phải tạm sang ở nhà họ Trương." Rồi qua chào từ biệt người chị; chị hỏi duyên cớ, cô đáp: "Em nhiều lần mộng thấy như thế." Tớ gái đưa cô đến nửa đường thì cô bảo về; nó đi được mươi bước ngoảnh lại thì không còn thấy cô đâu nữa, nó rất lấy làm lạ. Hai ngày sau, nhà họ Trương báo tin cô đã chết. Người dì và đứa cháu khóc thương vừa xong thì các anh em về tới. Nhân kể đến chuyện cô em lấy chồng họ Trương, Mân nói: "Nó chết năm Thượng Nguyên (?), quàn ở Hải Diêm, sao lại đến đây được? E là ma quái." Bèn đến nhà họ Trương xem xét, lật chăn lên thì không thấy xác đâu; xem áo quần và chiếc gương thì đều là đồ đã bỏ vào quan tài lúc trước. Đứa con trai cũng chết ngay sau đó. (Trích sách Quảng dị ký)

 Bùi Thịnh

 Bùi Thịnh người Hà Đông, thuở nhỏ thích chơi đàn tranh. Bấy giờ có một thầy đàn tranh giỏi soạn khúc mới. Em gái Thịnh muốn học, nhưng khó mà học trực tiếp với thầy (vì trai gái phải cách biệt), nên Thịnh đến học rồi về dạy lại cho em; cô em nhờ thế nổi tiếng giỏi đàn. Lâu sau, Thịnh đi làm khách ở vùng Giang Tương, chết ở đất Nam Sở. Mẹ và em gái ở nhà, bỗng thấy Thịnh một mình nhẹ nhàng trở về. Cả nhà mừng rỡ hỏi duyên cớ, Thịnh nói hành lý và đầy tớ còn ở phía sau, chiều tối mới đến. Sau khi vui mừng sum họp, Thịnh đòi đàn tranh gảy, lại bảo em gái đàn các khúc, chỗ nào sai đều sửa lại hết, sửa liền hơn mười khúc, rồi không thấy đâu nữa. Chốc lát xe tang mới về tới. (Trích sách Quảng dị ký)

 Người đàn bà họ Lý

 Ở phường Lai Đình chốn Thượng Đô (kinh đô Trường An) có người đàn bà họ Lý, ban ngày đang ngồi ở nhà chính, bỗng thấy người em dâu đã chết bên nhà chồng (?), mình mặc áo trắng, đầu đội khăn vải, đi thẳng tới đuổi mình. Lý thị chạy vòng quanh giường để tránh, nhưng người kia đuổi mãi không thôi, bà bèn chạy ra khỏi cửa, phóng hết sức qua những chỗ gập ghềnh, không ai dám ra chống đỡ cứu giúp. Có một người lính trong đội kỵ binh Vạn kỵ ở cửa Bắc (đội cấm quân canh giữ cung vua) lấy roi ngựa quất, con ma theo tay roi mà tan biến, chỉ còn chiếc khăn vải bỗng rơi xuống đất; bên dưới khăn có một cái đầu lâu. (Trích sách Quảng dị ký)

 Thái Bình quảng ký, quyển 336

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do vua nhà Thanh cho biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video