Thiên 337 — Quyển 337

 Thái Bình quảng ký (bộ sách gom các truyện kỳ lạ, biên soạn vào niên hiệu Thái Bình Hưng Quốc đời Tống), quyển 337. Đời Tống, nhóm Lý Phưởng biên soạn. Phần hai mươi hai (thuộc mục truyện ma quỷ).

 Vi Hoàng — Tiết Vạn Thạch — Phạm Thục

 Lý Hoán — Trương Kình — Ngưu Sảng

 Lý Hàm — Lý Trú — Nguyên Tái

 Tiêu Thẩm

 VI HOÀNG

 Vợ của Chu Hỗn, huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) huyện Lộ Thành, họ Vi tên Hoàng. Nàng dung mạo xinh đẹp, tính tình rất thông minh. Nàng thường giao hẹn với chị dâu và em gái là Nhược Vân, Nhược Nguyệt: ai chết trước thì phải về báo cho người còn sống biết chuyện ở cõi âm. Về sau nàng lấy chồng họ Chu, sinh được hai con gái, rồi mất vào khoảng niên hiệu Càn Nguyên (758–760, đời Đường Túc Tông).

 Hơn một tháng sau, nàng bỗng về nhà, hồn cất tiếng nói giữa không trung, bảo người nhà: “Trước kia đã hẹn về báo tin, nên nay ta về đây. Ta đã gặp Diêm La Vương (vua cõi âm, người xét tội người chết) và cả những người họ hàng đã khuất.” Người nhà hỏi: “Có thấy vạc dầu sôi, cây kiếm (những cực hình dưới địa ngục) không?” Nàng đáp: “Ta là người thế nào mà lại phải thấy những thứ ấy?”

 Về sau hồn nàng lại nhập vào một đứa tớ gái mà nói: “Thái Sơn phủ quân (vị thần núi Thái Sơn, được tin là người cai quản sổ sống chết của người đời) gả con gái, biết ta giỏi trang điểm chải tóc nên gọi ta đến. Ngày mai xong việc ta sẽ về.” Hôm sau, đứa tớ gái lại nói bằng lời của hồn: “Ta đến dự đám cưới con gái Thái Sơn phủ quân, lễ nghi cực kỳ sang trọng. Phủ quân bảo ta trang điểm cho cô dâu. Nay ta lấy được phấn son đem về cho các con gái.” Rồi xòe tay ra, trong tay có son, có phẩm đỏ và phấn, chẳng khác gì đồ dùng ở trần gian. Nàng lại nói: “Tiền rắc lên giường cưới nhà phủ quân rất to, bốn mươi (người?) cũng không nhấc nổi một đồng (?), ta cũng mang về một đồng đây.” Liền có một đồng tiền từ không trung rơi xuống, to bằng cái chén nhỏ.

 Nàng lại nói: “Phủ quân biết ta giỏi nhuộm màu đỏ nên bảo ta nhuộm. Ta từ chối, thưa rằng tuy ta biết nhuộm nhưng không tự tay làm, xưa nay đều do đứa tớ gái trong nhà làm, ta chỉ đứng chỉ bảo mà thôi. Phủ quân liền bảo ta đem đứa tớ gái ấy đến. Nay bất đắc dĩ, ta tạm mang nó đi, ngày mai sẽ cho nó về.” Các con gái nói: “Cả nhà chỉ trông vào đứa tớ gái này, sao lại cướp nó đi?” Họ Vi đáp: “Chỉ mượn hai ngày thôi. Nếu quá hai ngày, các con hãy gõ khánh (nhạc cụ bằng đá hay kim loại, gõ lên thành tiếng ngân) mà gọi nó. Tiếng khánh vừa vang lên thì thần linh đều nghe thấy cả.” Đứa tớ gái bỗng tắt thở, qua hai ngày vẫn chưa trở về. Các con gái gõ khánh, một lát sau lại có tiếng nói giữa không trung: “Sáng nay ta nhuộm xong, đã cho nó về rồi, sao chưa đến? Chắc là nó lạc đường.” Chốc lát đứa tớ gái về tới, liền sống lại, hai bàn tay bỗng hóa đỏ thẫm.

 Nàng lại làm mấy bài thơ năm chữ gửi em gái, chị dâu và chồng. Bài gửi em gái rằng:
“Thọ yểu mỗi người đều có phận,
Phồn hoa phù phiếm cũng chẳng thật.
Đứt ruột dưới lớp đất suối vàng,
Nỗi sầu u uất khó kể hết.
Gió hàng bạch dương thổi lạnh lẽo,
Chiều tà khiến lòng người buồn bã.”

 Lại có hai bài gửi chồng, đề là “Vi Hoàng, người khách ở Tuyền đài (đài dưới suối vàng, tức cõi âm)”. Bài thứ nhất:
“Chẳng được bên nhau mãi,
Tuổi xuân tàn như hoa dâm bụt (loài hoa sớm nở tối tàn, ví đời ngắn ngủi).
Chốn cũ dạo chơi nay hết hẳn,
Đường suối vàng lại hóa thành nhà.”
Bài thứ hai:
“Sớm biết chia lìa đau xót lòng người đến thế,
Thì đã hối chẳng để tình ân ái xưa nay sâu nặng.
Nơi Hoàng Tuyền (suối vàng, cõi người chết) quạnh quẽ tuy đã đi mãi,
Ban ngày vẫn trở về tìm lại bình phong, rèm trướng.”

 Bài tặng chị dâu có lời tựa: “Chị dâu nghi ngờ em, nên em để lại bài thơ”, thơ rằng:
“Dốc hết lòng son vì thân thiết với nhau,
Lo trước ngừa sau, rốt cuộc chỉ thêm ngờ.
Giấy tờ kiện cáo có thể dâng lên, chỉ sinh thêm chuyện rắc rối (?),
Bùa gỗ đào (bùa trừ tà treo cửa) dẫu thiêng, định dùng làm gì?”
(Người ghi chuyện) nghe chính người nhà nàng kể lại như vậy. (Trích từ sách Quảng dị ký.)

 TIẾT VẠN THẠCH

 Tiết Vạn Thạch người Hà Đông. Đầu niên hiệu Quảng Đức (763–764, đời Đường Đại Tông), quan sát sứ (chức quan trông coi một đạo gồm nhiều châu) đạo Chiết Đông là Tiết Kiêm Huấn cử Vạn Thạch làm huyện lệnh huyện Vĩnh Gia. Được mấy tháng, Vạn Thạch bỗng bảo vợ: “Mười ngày nữa trong nhà sẽ hết cái ăn. Lúc hết cái ăn thì ta cũng chết. Gạo thóc đang khan hiếm đắt đỏ, biết làm sao đây?” Vợ nói: “Thân ông khỏe mạnh, sao lại tự nói lời gở?” Vạn Thạch đáp: “Chết thật đáng ghét, ta nói ra cũng là bất đắc dĩ thôi.” Đến hạn, quả nhiên ông chết đột ngột.

 Khâm liệm xong, từ trong quan tài bỗng có tiếng bảo gọi các viên lục sự, tá sử (những chức lại nhỏ trong huyện lo giấy tờ sổ sách) đến. Họ đến rồi, tiếng ấy nói: “Vạn Thạch không may mà chết, nói ra thật thê lương. Nhưng từ trước tới nay ta chưa từng làm phiền các ông. Nay vợ con đói khổ, đường về quê xa xôi chẳng có cách nào về được. Ta gọi các ông đến là muốn lấy tình thân mà nhờ cậy các ông.” Lúc ấy ở Vĩnh Gia gạo đắt, một đấu (đơn vị đong lường lương thực) lên tới một vạn tiền. Vạn Thạch xin gạo từ viên lục sự trở xuống, mỗi người một mức khác nhau. Các viên lại sợ hãi, không ai là không đem nộp. Đến cả huyện thừa, huyện úy (viên phó quan của huyện và viên quan coi việc trị an) cũng có biếu tặng.

 Mấy hôm sau, ông nói với người nhà: “Ta tạm đi Việt Châu yết kiến Tiết công. Các ngươi đã có lương thực rồi, ta không còn lo nữa.” Từ đó hơn mười ngày không có tiếng nói. Người vợ khóc lóc mệt lả, ban ngày thiếp ngủ, bỗng nghe tiếng ông, giật mình ngồi dậy hỏi: “Ông từ đâu về?” Ông đáp: “Ta từ Việt Châu về. Quan trung thừa (chỉ Tiết Kiêm Huấn, người mang hàm ngự sử trung thừa) đã biết ta chết, sai Trương khanh đến đón các ngươi, lại còn vì ta chọn được hai chàng rể cho hai đứa con gái. Tình anh em họ hàng như thế thật là hậu. Hãy mau thu xếp hành lý, Trương khanh đến là lên đường ngay. Nếu không sẽ mắc nạn cướp núi. Cứ mau mà đi.” Người nhà nhân đó thu xếp; Trương khanh đến là lên đường ngay (?). Trên đường, lúc còn cách Vĩnh Gia hai trăm dặm, thì Ôn Châu bị giặc phá. Người nhà dọc đường hễ gặp lúc nguy cấp thì thắp hương thưa hỏi, ắt có tiếng trả lời; không hỏi thì không có. (Người ghi chuyện) chính tai nghe người nhà ông kể lại. (Trích từ Quảng dị ký.)

 PHẠM THỤC

 Phạm Thục, đầu niên hiệu Quảng Đức, mở quán rượu ở Tô Châu. Một buổi chiều tối có người đàn bà đi qua cửa, dáng vẻ rất khác thường. Thục giữ lại ngủ qua đêm, người đàn bà không hề từ chối. Khi thắp đèn lên, nàng lấy tóc che mặt, quay vào chỗ tối mà ngồi. Đêm ấy hai người ân ái với nhau. Trời chưa sáng nàng đã xin đi, nói đánh mất chiếc lược, tìm không thấy. Lúc chia tay, nàng cắn vào cánh tay Thục rồi đi. Đến sáng, Thục nhặt được trước giường một chiếc lược bằng giấy (đồ mã đốt cho người chết), trong lòng rất ghê sợ. Rồi người Thục đau nhức, chỗ bị cắn sưng đỏ, sáu bảy ngày sau thì chết. (Trích từ Quảng dị ký.)

 LÝ HOÁN

 Thiếu doãn (viên phó quan) phủ Hà Trung là Lý Hoán mất năm Quảng Đức thứ hai (764). Đến tuần thất đầu (ngày thứ bảy sau khi chết), người nhà làm lễ cúng chay xong, bỗng thấy Hoán một mình cưỡi ngựa từ cửa giữa đi vào. Bọn đầy tớ lạy hai lạy, đỡ Hoán xuống ngựa, mời ngồi ở hành lang phía tây. Các con lạy chào, khóc lóc. Hoán nói: “Sống chết là do mệnh, buồn làm gì? Chỉ làm rối lòng người chết thôi.” Rồi ông phân xử việc nhà một hồi lâu.

 Trước kia Hoán cưới em gái nhà họ Hạng (?), sinh được bốn con. Bà họ Hạng mất, ông cưới lại con gái Đậu Thao người Hà Nam, có nhan sắc, rất được Hoán yêu. Lúc ấy bà Đậu sợ không dám ra. Hoán sai gọi, ra đón mà nói: “Sống chết tuy khác nhau, nhưng ân tình chưa từng thay đổi, sao lại sợ không ra? Mỗi lần ở dưới đất nghe tiếng nàng khóc, lòng ta lại đau đứt ruột. Ta thương nàng cũng chẳng thọ được lâu, cách ta không quá hai năm nữa. Nghĩa vợ chồng nặng tình, nay cùng đi với nhau chẳng vui sao? Người đời rồi ai cũng phải chết, đâu cần ở thêm một hai năm nơi trần gian mới là hơn. Ý nàng thế nào?” Bà Đậu không nói gì. Hoán nói: “Nàng muốn không theo cũng không kịp nữa rồi. Ngày kia ta sẽ cho xe ngựa đến đây đón, mong nàng đừng từ chối.”

 Ông bèn gọi các tớ gái, bảo bốn người: “Các ngươi xưa nay hầu hạ nương tử, cũng nên đi theo.” Lại lấy quần áo của vợ, tự tay chia ra, bỏ vào mấy cái túi, trao cho bốn tớ gái mà dặn: “Ngày kia các ngươi mang những thứ này theo nương tử mà đến.” Ông lại bảo các con: “Ta tuy cưới mẹ các con trước, nhưng ở dưới đất hoàn toàn không gặp nhau, không nên chôn mẹ các con chung với ta. Hãy chôn bà họ Đậu chung một huyệt với ta. Nếu trái lời ta, thần linh sẽ trừng phạt.” Nói xong ông đi ra. Bọn đầy tớ tiễn ra ngoài cửa, thấy Hoán phi ngựa từ phía đông vòng sang phía tây rồi không thấy nữa. Đến ngày kia, xe ngựa tới cửa, người khác không ai thấy, chỉ bốn tớ gái thấy. Họ liền sửa soạn; bà Đậu lấy những bộ quần áo đã chọn sẵn, từ biệt người nhà, rồi cả năm người đều ngã xuống đất mà chết. (Trích từ Quảng dị ký.)

 TRƯƠNG KÌNH

 Thời vua Đường Đại Tông, vùng Hà Sóc (vùng phía bắc sông Hoàng Hà) chưa yên, giặc cướp nổi lên cướp bóc. Trương Kình là người Hằng Dương, nhân đi chơi bị giặc bắt; về sau chính hắn cũng tụ tập bè đảng, giết hại khách đi đường, nhưng thề không làm hại người Hằng Dương. Một hôm hắn dẫn nghìn người đến địa giới phía đông Hằng Dương. Nửa đêm trăng sáng, đang nghỉ dưới khu rừng lớn, bỗng gặp hơn trăm người bày đuốc hoa, tấu nhạc ca hát, đi cùng mấy người đàn bà. Họ thấy Kình, từ xa đã quát: “Quân triều đình hay bè lũ giặc?” Tả hữu của Kình đáp: “Là Trương tướng quân.” Đoàn người kia nói: “Trương tướng quân là tướng quân Lục Lâm (chỉ bọn cướp, lấy tên núi Lục Lâm nơi xưa có quân khởi loạn tụ tập) đấy à? Sao mà quân dung chỉnh tề, sĩ tốt nghiêm trang thế!” (lời chế giễu).

 Tả hữu nổi giận, xin Kình cho giết họ. Kình bèn cho trăm tiểu tướng ra đánh. Phía đoàn người kia, kẻ cầm giáo mặc giáp chẳng quá hai ba mươi người, vậy mà giao chiến thì quân của Kình bị thương rất nhiều. Kình giận, tự dẫn quân xông thẳng lên, lại đánh mấy trận vẫn bất lợi. Trong đoàn có một người tự xưng là U Địa Vương (vua cõi đất âm u), nói: “Ta lấy con gái Hằng Dương Vương làm vợ, nay đi rước dâu, nhân đêm yên tĩnh dưới trăng băng qua đồng nội, muốn tránh chỗ ồn ào, không ngờ gặp tướng quân. Bọn hầu của ta vô lễ, ta vừa quát ngăn chúng, vốn không định chọc giận tướng quân. Nhưng xưa nay nghe tướng quân thề không hại người Hằng Dương, mong tướng quân giữ đúng lời, vì nể Hằng Dương (vợ ta là con gái vua Hằng Dương) mà tha cho.”

 Kình bằng lòng tha, bèn nói: “Các người đều được tha, nhưng đàn bà thì phải để lại.” Người kia đáp: “Để lại đàn bà thì không được, muốn đánh thì cứ đánh.” Kình lại xông vào đánh, vẫn bất lợi. Kình định rút lui, nhưng tả hữu đều căm giận, xin liều chết đánh. Bèn đem hết quân ra, chia làm ba đội thay nhau đánh, lại mấy trận vẫn bất lợi. Thấy U Địa Vương vung kiếm ra vào nhanh như gió, Kình sợ, bèn cố sức ngăn tả hữu lại, một mình lui ra mà hỏi: “Binh lính của ông là người hay không phải người? Sao không ai bị thương?” U Địa Vương cười nói: “Ông làm đầu một đám giặc nhãi nhép, làm việc bất chính, lại còn muốn đọ sức với âm binh (quân lính cõi âm) của ta!”

 Kình bấy giờ mới xuống ngựa lạy hai lạy. U Địa Vương lại bảo Kình: “Cha con An Lộc Sơn đã chết, họ Sử (Sử Tư Minh) tiếm ngôi xưng đế. Ông làm giặc, sao không đem quân về theo hắn, tự khắc sẽ được giàu sang.” Kình lại lạy mà nói: “Tôi không biết phép đánh trận, chỉ tình cờ được bọn giặc tôn làm đầu, sao giúp được ai?” U Địa Vương bèn lấy ra một quyển binh thư trao cho hắn rồi đi. Kình được sách ấy, khá thông thạo phép dùng binh. Ít lâu sau hắn đem quân về theo Sử Tư Minh, quả nhiên được dùng làm tướng; mấy năm sau thì chết. (Trích từ sách Tiêu Tương lục.)

 NGƯU SẢNG

 Khoảng niên hiệu Vĩnh Thái (765–766, đời Đường Đại Tông), Ngưu Sảng được bổ làm biệt giá (chức phó quan của một châu) châu Lư. Sắp đi nhậm chức thì có bà vú cưỡi lừa, bị bàn đạp cọ rách đùi; hơn một năm vết lở vẫn không lành. Một buổi sáng, bà khổ vì vết lở ngứa ngáy, gãi vào thì thấy như có hình con sâu. Bỗng có mấy con ve từ trong vết lở bay ra, đậu trên cây ở sân, kêu thảm thiết suốt đêm.

 Người nhà mời thầy cúng đến bói. Có một bà đồng rất thông thần, đến hướng vào cây mà quát “đột đột”. Người ta hỏi, bà đáp: thấy một người mặc áo đội mũ màu đen ngồi giữa cành cây, lấy tay chỉ vào lũ ve để nói thay lời mình rằng: “Dưới nhà phía đông là chỗ ta ở. Cúng tế ta thì được phúc, khinh nhờn ta thì gặp họa, họa lan đến ba đứa con gái.” Bà đồng lại nói: “Người áo đen ấy là Táo thần (thần bếp) đấy.” Sảng không tin, giăng lưới bắt ve giết đi, đuổi bà đồng.

 Hơn một năm sau vẫn không có biến cố gì. Sảng có ba con gái ở trong khuê phòng. Một đêm mùa hè, vén màn lên, Sảng bỗng thấy trước giường có một cái xác người to dài, phủ chăn trắng, nằm cứng đơ. Sảng rất sợ, nói khẽ với vợ; vợ trông thấy cũng hết sức hoảng. Sảng vốn có một thanh kiếm quý, lén lấy ra chém, nghe “xoạt” một tiếng, trong buồng có tiếng kêu thất thanh. Đến khi soi đèn thì không thấy cái xác đâu, mà cô con gái lớn trong khuê phòng đã bị chém đứt ngang lưng, máu chảy đầy đất. Sảng kinh hoàng đau xót, rối trí không biết làm sao; cả nhà lớn bé khóc lóc hỗn loạn, chẳng ai biết duyên cớ.

 Nửa năm sau, một đêm tối mịt, Sảng thắp đèn ở góc phòng, vừa nằm ngủ thì trong lòng chột dạ, giật mình tỉnh dậy, lại thấy cái xác như trước nằm trên giường. Sảng mê muội, vội vàng lại vung kiếm chém đứt. Trong khuê phòng lại ồn loạn: cô con gái thứ hai lại bị đứt ngang lưng. Cả nhà hoảng sợ run rẩy. Người ta khuyên Sảng dời nhà đi chỗ khác, vì thần thánh không thể tranh chấp được. Sảng rốt cuộc vẫn không chịu. Năm sau lại thấy cái xác, rốt cuộc giết luôn cô con gái thứ ba; bấy giờ thân hữu mới ép Sảng dời sang nhà khác. Sảng mắc bệnh rồi cũng chết, quả đúng như lời lũ ve.

 Về sau có đạo sĩ ở Hoa Nhạc (núi Hoa Sơn) là Chử Thừa Hà, giỏi trừ ma đuổi tà, vốn thân với Sảng, nghe chuyện liền tìm đến. Quận vì ngôi nhà ấy hung dữ nên đã bỏ hoang. Thừa Hà đến, một mình vào nhà, lập đàn trấn giữ. Chiều tối, người bên ngoài nghe trong nhà có tiếng sấm sét như đang lùng sục; đến sáng thì mái nhà bị tốc, cây cối bị bật gốc. Đạo sĩ báo lên quận, xin sai người mang cuốc xẻng đào dưới nền nhà hơn một trượng (khoảng ba mét), được một ngôi mộ cổ, trên bia khắc: “Mộ Trác nữ” (mộ người con gái họ Trác).

 Đạo sĩ kể rằng: đêm đầu tiên có giáp binh đến đánh với ông, bị thua chạy tan tác. Chốc lát có một cô gái chừng hai mươi tuổi đến dập đầu tạ tội, nói mình là cô gái họ Trác. Thừa Hà trách mắng, cô đáp: “Không phải lỗi của tôi. Số mệnh vốn đã định từ trước, gặp lúc Sảng và các con gái hết số; lại thêm Sảng không tu đức mà ngang ngược, khinh nhờn thần linh, nên tự chuốc lấy như vậy.” Thừa Hà bèn dời ngôi mộ ấy đi, từ đó ngôi nhà không còn hung dữ nữa. (Trích từ sách Thông u lục.)

 LÝ HÀM

 Vương Dung người Thái Nguyên cùng em họ con nhà dì là Lý Hàm người quận Triệu sống ở vùng giữa hai châu Tương và Vệ. Khoảng niên hiệu Vĩnh Thái, họ có việc đi Kinh Tương, mượn danh nghĩa đi việc công (để được nghỉ ở nhà trạm của nhà nước). Đi đến Đặng Châu, đêm nghỉ ở nhà trạm. Bấy giờ đang mùa hè, hai người mỗi người nằm một giường ở gian đông và gian tây, đầy tớ thì nghỉ ở nhà ngoài. Hai người trò chuyện với nhau, đến khuya thì đều đi nghỉ, riêng Vương Dung trằn trọc không ngủ được.

 Sau canh ba, mây che trăng mờ mờ, Vương nằm nhìn ra cây cối trong sân, mái hiên lộng gió xào xạc. Bỗng thấy chỗ bình phong cạnh nhà bếp có một người đàn bà ngó trộm, đi rồi lại trở lại đến hai ba lần. Chốc lát nàng ló ra nửa người: váy xanh lục, áo đỏ, mặt trắng sáng chói mắt. Vương lại thấy Lý ngồi dậy vẫy tay ghẹo nàng. Vương cho rằng Lý trước đó đã có hẹn hò với nàng, lại đoán nàng là vợ của viên quản trạm. Vương bèn giả vờ ngủ để xem sự thể ra sao.

 Lát sau Lý đứng dậy đến chỗ người đàn bà, hai người nắm tay nhau bên bình phong, thì thầm to nhỏ. Hồi lâu thì dắt tay nhau ra ngoài cổng lớn. Vương lén men theo chỗ tối, đứng xa nhìn trộm, thấy hai người ngồi nói cười rất suồng sã. Chốc lát thấy Lý một mình trở về, đi rất vội; người đàn bà ở ngoài đứng cạnh bình phong chờ. Lý vào bếp lấy đèn, mở rương sách, nét mặt buồn thảm, lấy giấy bút viết thư, lại lấy quần áo đồ vật ra, đều gói kín, đề chữ lên trên. Vương thấy vậy, cứ ngỡ Lý gói áo để tặng người đàn bà, không nỡ làm kinh động, định đợi lúc hai người ngủ thì bất ngờ ập đến bắt quả tang.

 Lý gói xong quần áo, đặt lên giường, rồi lại đi ra, ngoái nhìn Vương thấy hình như đang ngủ, bèn ra chỗ bình phong nói chuyện với người đàn bà hồi lâu, rồi ôm chăn cùng nhau vào khu sân phụ dưới dãy hành lang (?). Trong sân ấy có gian nhà, trong nhà có giường màn bày biện, cây cối rậm rạp um tùm. Vào được chừng một bữa cơm, Vương tự nghĩ: “Bây giờ ta đến bất ngờ, ắt bắt gặp hai người đang tư tình.” Bèn cầm cái gối đang nằm, lén đi đến định dọa cho một mẻ.

 Đến nơi vén rèm bước vào, thì thấy Lý nằm trên giường, còn người đàn bà dùng dải khăn choàng thắt cổ Lý, Lý ằng ặc sắp chết. Người đàn bà mặt trắng dài hơn ba thước, không thấy mắt mũi, đang đè xuống ra sức siết. Vương hốt hoảng kêu lên, ném cái gối vào, không trúng; người đàn bà bỏ chạy. Vương thừa thế đuổi theo; nàng chạy thẳng vào gian bếp ở góc tây bắc, ngồi trên giường, đầu chạm tới xà nhà, hồi lâu mới biến mất.

 Đầy tớ nghe tiếng kêu đều thức dậy, thấy Lý đã ngất lịm, thất khiếu (bảy lỗ trên mặt: hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi và miệng) đều chảy máu, chỉ có ngực còn hơi ấm. Mọi người bèn làm lễ gọi hồn, chăm sóc thuốc thang, đến sáng thì Lý tỉnh lại. Vương lấy bức thư Lý đã niêm phong ra mở xem, thì ra là thư gửi người nhà, nói lời vĩnh biệt, gửi quần áo làm vật tin; thư không nói mình đi đâu, nhưng lời lẽ trịnh trọng, đọc lên thấy thương xót. Đến khi Lý nói được, hỏi lại thì Lý không nhớ gì cả, chỉ nói mang máng như mơ thấy một người đẹp dụ dỗ mình đi, còn lại chẳng nhớ gì. Một viên lại lâu năm ở trạm nói: “Xưa nay vẫn truyền rằng nhà xí ở đây có thần. Khoảng niên hiệu Tiên Thiên (712–713) đã từng giết một vị khách đi sứ.” Chuyện này Vương Dung gặp ai cũng kể, khuyên người ta ban đêm đừng ngủ một mình. (Trích từ Thông u lục.)

 LÝ TRÚ

 Lý Trú làm chức lại (viên chức nhỏ ở nha môn) ở Hứa Châu, có trang trại ở Phù Câu. Mùa xuân năm Vĩnh Thái thứ hai (766), nhân dịp tiết Thanh Minh về nhà, sắp đến sông Bá Lương. Trước đó, bên đường có một nấm mộ, cách đường chừng hai mươi bước, trên mộ không có cỏ, là chỗ trẻ chăn trâu hay nô đùa. Đêm ấy Lý Trú bỗng thấy trên mộ có một cái lỗ to bằng cái mâm, lại có ánh lửa. Trú lấy làm lạ, xuống ngựa trèo lên mộ nhìn vào, thấy năm cô gái mặc áo đẹp, ngồi theo năm phương (đông, tây, nam, bắc và chính giữa) mà khâu vá, cô nào cũng cúi đầu bên ngọn đèn, cặm cụi không nghỉ tay.

 Trú quát lên một tiếng, năm ngọn đèn đều tắt, năm cô gái cũng biến mất. Trú sợ, lên ngựa chạy. Chưa ra tới đường lớn thì có năm bó đuốc từ trong mộ bay ra đuổi theo. Trú chạy không thoát, lấy roi quất gạt, nhưng lửa cứ áp sát. Chạy mười dặm mới tới sông Bá Lương, có con chó chạy đến thì lửa mới tắt. Hôm sau xem lại, đuôi ngựa đã bị cháy trụi, đến cả đùi và cẳng ngựa cũng bị cháy bỏng. Từ đó người ta gọi nơi ấy là Mộ Năm Cô Gái, đến nay vẫn còn. (Trích từ sách Bác dị chí.)

 NGUYÊN TÁI

 Mùa xuân năm Đại Lịch thứ chín (774), Trung thư thị lang bình chương sự (chức tể tướng) Nguyên Tái sáng sớm vào triều, có người dâng văn chương, Tái sai tả hữu nhận lấy. Người ấy muốn Tái đọc ngay. Tái nói: “Đợi đến sảnh Trung thư (cơ quan nơi tể tướng làm việc) sẽ xem cho.” Người ấy nói: “Nếu ngài không đọc được thì xin cho tôi tự đọc một bài.” Đọc xong thì không thấy người đâu nữa, bấy giờ mới biết không phải người. Bài thơ rằng:
“Phía đông thành, phía tây thành, chốn ở cũ,
Trong thành hoa bay rối như bông liễu.
Chim én biển ngậm bùn muốn sà xuống,
Trong nhà không người, lại bay đi.”
Nghe nói về sau Tái quả nhiên tan cửa nát nhà, vợ con đều bị giết. (Trích từ sách Quái lục.)

 TIÊU THẨM

 Tiêu Thẩm là con của công bộ thượng thư (quan đứng đầu bộ Công, coi việc xây dựng, công trình) Tiêu Mân. Khoảng niên hiệu Vĩnh Thái, Thẩm làm huyện lệnh huyện Trường Châu, tính tham lam tàn bạo, nhưng việc cai trị có thành tích, người trong huyện đều sợ. Thẩm ở Trường Châu ba năm, trước sau thu vét của cải không biết bao nhiêu mà kể. Tháng năm năm thứ tư, người gác cổng thấy hơn ba mươi kỵ sĩ mặc áo màu tía từ ngoài vào cổng. Ra đón hỏi có việc gì, bọn kỵ sĩ không nói gì, đi thẳng đến sân nhà chính; những người viết sổ sách trong sảnh đều trông thấy.

 Người gác cổng chạy vào bẩm Thẩm: “Vừa có một vị tướng quân áo tía cùng ba mươi kỵ sĩ đi thẳng vào, không đợi thông báo.” Thẩm hỏi: “Người ấy ở đâu? Sao ta không thấy?” Người gác cổng ra đến sảnh, chốc lát thấy bọn kỵ sĩ từ trong đi ra, Thẩm mặc áo trắng đi bộ theo sau (?). Người gác cổng lại kêu: “Chuyện lạ!” Thẩm ngoái lại nhưng không nói gì. Các viên lại tiễn đến cổng thì không thấy nữa. Chốc lát nghe trong nhà có tiếng khóc, mới biết Thẩm đã chết.

 Bảy ngày sau, em Thẩm là Vũ đi đắp lại mộ, bỗng ngã lăn ra đất, nói bằng lời hồn của Thẩm, trách Vũ không lo liệu xong việc nhà, nói đến cả mấy chục, cả trăm câu. Lại nói: “Tên người Hồ (người ngoại tộc phương tây, thường làm nghề buôn bán) họ An lấy hai trăm thạch (đơn vị đong lường lớn) gạo và tám mươi tấm lụa của ta đi buôn kiếm lời, nay mừng vì ta chết, tên Hồ ấy phụ ơn đã bỏ trốn rồi. Giờ ăn trưa ngày mai hãy dò tìm mà bắt hắn.” Vũ về nhà ghi lại mọi việc, thưa với chị dâu; hôm ấy đứa tớ gái cũng nói bằng lời hồn, bảo đúng như thế. Vũ đem đầu đuôi trình lên thứ sử (quan đứng đầu một châu) Thường Nguyên Phủ. Nguyên Phủ sai viên áp nha (võ quan thân cận coi việc canh giữ, sai phái) rình bắt, quả nhiên bắt được tên Hồ họ An, gạo và lụa vẫn còn đủ. Lúc đầu hồn Thẩm lại nói: “Gạo là mua bằng tiền của ta, còn lụa là của do làm trái phép luật mà có, có thể đem bố thí.” Rốt cuộc Vũ đem số lụa ấy đi bố thí. (Trích từ Quảng dị ký.)

 Thái Bình quảng ký, quyển 337 (hết).

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do vua Càn Long đời Thanh ra lệnh biên soạn).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video