Thiên 340 — Quyển 340

 Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn đời Tống, sưu tập truyện kể từ xưa đến đầu đời Tống), quyển ba trăm bốn mươi — đời Tống, Lý Phưởng cùng những người khác biên soạn — loại truyện Quỷ, phần thứ hai mươi lăm (?).

 Hàn Yểm — Lư Húc — Lý Chương Vũ

 HÀN YỂM

 Tiết độ sứ (viên quan đứng đầu cả việc quân lẫn việc dân của một vùng gồm nhiều châu) vùng Hà Trung là Thị trung (chức quan cao cấp hàng tể tướng trong triều) Hồn Hàm cùng người Tây Phiên (tức nước Thổ Phồn ở phía tây) họp nhau để thề ước. Người Phiên phản bội lời thề, viên chưởng thư ký (viên quan lo việc giấy tờ, văn thư trong phủ tiết độ sứ) là Hàn Yểm bị giết.

 Yểm vốn là bạn với Lý Tích, giữ chức úy (viên quan coi việc giữ trật tự, bắt trộm cướp trong huyện) huyện Lịch Dương. Một hôm Tích ngủ trưa, chợt mơ thấy Yểm tóc xõa, áo khoác xộc xệch, mặt mũi đầy máu. Lúc đầu Tích không nhận ra, Yểm bèn xưng họ tên, hai người hỏi han, an ủi nhau như hồi còn sống.

 Yểm nói với Tích: "Nay tôi phải theo quan Đại sứ Thốc Phát (?) đi lấp sông Chương, tiều tụy, khốn khổ, nhục nhã không sao kể xiết. Nhân lúc rảnh, tôi đến thăm anh đấy thôi. Từ khi xa nhau, tôi có một bài thơ xin đưa anh." Rồi Yểm ngâm giọng buồn thương:

"Ta mang mối thù với nước giặc,
Chẳng có ai rửa hận cho ta.
Mỗi lần đến đầu non Lũng đất Tần,
Hồn lang thang lại tự nghẹn ngào."

 Lúc chia tay, Yểm nói với Tích: "Tôi đói khát đã lâu. Đến giờ ngọ (khoảng từ mười một giờ trưa đến một giờ chiều) ngày mai, anh hãy bày rượu, thức ăn và tiền giấy cho tôi ở phía tây nam nhà. Thế là tình nghĩa của chúng ta lúc còn sống cũng trọn rồi."

 Tích nhận lời. Rồi Tích buồn bã thương xót ngồi chờ đến sáng. Đến giờ ngọ, Tích làm lễ cúng đúng như lời dặn. Bỗng có một cơn gió đen từ phía tây thổi tới, xoáy tròn trên mâm cúng, cuốn bay hết tiền giấy, rượu và thức ăn. Người cả huyện đều trông thấy. Việc ấy xảy ra năm Trinh Nguyên (niên hiệu của vua Đường Đức Tông) thứ tư (năm 788). [Trích sách Hà Đông ký]

 LƯ HÚC

 Tháng mười năm Trinh Nguyên thứ sáu (năm 790), Lư Húc người Phạm Dương sống ở Tiền Đường. Vợ ông là người họ Dương ở Hoằng Nông. Mẹ chồng bà, tức mẹ của Húc, là bà họ Vương, từ sớm đã xuất gia (rời bỏ gia đình đi tu), thuộc về chùa An Dưỡng trong huyện. Nhà Húc ở xóm phía bắc ngôi chùa.

 Nhà có một đứa hầu gái tên là Tiểu Kim, chừng mười lăm, mười sáu tuổi. Nhà Húc nghèo, phải kiếm sống nhờ con đập phía tây thành trong quận. Con đập cách nhà vài chục bước, Húc thường sai Tiểu Kim ra trông coi việc ở đập.

 Thường có một người đàn bà không rõ từ đâu tới, chừng hơn bốn mươi tuổi, mặc váy màu xanh biếc như ngọc sắt sắt, tóc rối bù, lê đôi giày sơn, đi thẳng tới ngồi cạnh Tiểu Kim. Bà ta tự xưng họ Chu, thứ mười hai, ngồi một lúc lâu rồi bỏ đi. Cứ như thế mấy ngày liền.

 Bấy giờ trời lạnh, Tiểu Kim đốt lửa sưởi. Chốc lát người đàn bà tới, ngó thấy than để dưới giường, liền giận dữ bảo Tiểu Kim: "Có than sẵn mà lại đốt củi cho khói hun ta, là cớ làm sao?" Bà ta giơ chân đạp vào đống lửa, lửa liền tắt. Rồi bà ta lấy tay tát Tiểu Kim, Tiểu Kim ngã lăn ra đất bất tỉnh.

 Tiểu Kim có đứa em trai chừng bốn, năm tuổi đứng bên cạnh, sợ hãi chạy về báo cho nhà. Người nhà tới nơi thì người đàn bà đã biến mất, còn Tiểu Kim nhắm nghiền mắt như đang ngủ, người cứng đờ như bị trói. Nhà mời thầy đồng đến cúng, Tiểu Kim mới tỉnh lại, kể rõ sự việc như trên.

 Được mấy hôm, người đàn bà lại đến, ôm theo một con vật trông như con cầy, mõm nhọn, đuôi cong, đuôi như đuôi chó, mình có vằn như hổ. Bà ta bảo Tiểu Kim: "Sao không cho mèo con của ta ăn?" Tiểu Kim đáp: "Vốn chẳng có gì, biết làm sao bây giờ?" Bà ta lại tát, Tiểu Kim lại ngã, lửa cũng bị dập tắt. Đứa bé chạy về báo, người nhà tới thì Tiểu Kim lại mê man. Nhà lại cúng khấn, Tiểu Kim khỏi ngay. Từ đó không cho Tiểu Kim ra đập nữa.

 Mấy hôm sau, nhà sai Tiểu Kim kéo thuyền tới chùa đón mẹ vợ của Húc. Thuyền đến ngoài cổng chùa. Phía sau điện chùa có một ngọn tháp. Tiểu Kim chợt thấy dưới chân tháp có xe ngựa, người mặc áo đỏ áo tía (loại áo của hàng quan lại sang trọng) rất đông đúc rầm rộ. Tiểu Kim đứng lại nhìn, liền thấy người mình không tự chủ được nữa.

 Chốc lát đoàn xe ngựa đi ra, người hai bên dạt ra tránh đường, Tiểu Kim ngã xuống. Cô thấy một người mặc áo tía ghìm ngựa (?) hỏi Tiểu Kim là ai. Bên cạnh có một người trả lời. Hai người khiêng đỡ cô đặt lên bậc thềm, không để cô bị thương. Người áo tía dừng ngựa, giục đám người cưỡi ngựa phía sau: "Đi mau lên, tới chỗ đất mát mẻ sạch sẽ có bày cỗ bàn (?)." Tiểu Kim hỏi người bên cạnh: "Đi đâu thế?" Người ấy đáp: "Qua nhà vị trụ trì chùa Đại Vân thôi."

 Chốc lát đoàn xe ngựa đã qua hết. Người trong viện chùa đi ra mới thấy Tiểu Kim nằm ngã trên thềm, lại kinh ngạc, chở cô về. Nhà làm lễ cúng, rưới rượu, cô mới tỉnh.

 Tối hôm ấy là đêm trước tiết Đông chí (tiết khí giữa mùa đông, ngày ngắn nhất trong năm, thường có lễ cúng). Nhà họ Lư đang sửa soạn xôi cùng đồ lễ để cúng. Người đàn bà kia thoắt hiện thoắt biến ở chỗ cửa sổ, cửa ra vào, nhưng vì trong nhà đông người ồn ào nên không vào được.

 Lư sinh lấy hai con mắt hổ (vật được tin là trừ được tà ma) buộc vào hai cánh tay trái phải của Tiểu Kim. Đêm khuya, người nhà mệt mỏi ngủ cả, người đàn bà bỗng lôi Tiểu Kim đi, Tiểu Kim hoảng sợ kêu thét. Người đàn bà giận dữ nói: "Làm bánh sao không cho ta ăn?" Người nhà giật mình thức dậy, Tiểu Kim mới tỉnh, nhưng tay trái đã mất một con mắt hổ.

 Bỗng ngoài cửa có tiếng nói: "Trả mày đây!", rồi có vật ném vào kêu đánh cộp. Soi đèn thì quả tìm được con mắt hổ. Mấy hôm sau xem lại thì đó chỉ là một quả cà khô bọc lụa, không còn là mắt hổ nữa.

 Sáng sớm ngày Đông chí, có một bà đồng đến ngồi chơi. Câu chuyện chưa dứt thì người đàn bà kia tới, Tiểu Kim liền mê man. Bà đồng rất sợ. Đang ăn, bà bèn lấy (?) một chiếc hoành thánh đặt lên bậc cửa mà khấn. Lúc ấy Tiểu Kim cười nói: "Cười Chu Mười Hai ăn hoành thánh!" Rồi cô chống hai tay xuống đất, úp mặt lên chiếc hoành thánh mà hút.

 Lư sinh lấy gương cổ soi vào, Tiểu Kim bèn khóc mà nói: "Mẹ của Chu Mười Hai ở huyện Diêm Quan. Nếu được một bữa hoành thánh và tiền thuê thuyền thì sẽ không đến nữa." Lư sinh làm theo lời ấy, người đàn bà bèn từ biệt mà đi. Vừa lúc sắp đốt tiền giấy thì đã thấy người đàn bà cõng tiền trên lưng; đốt xong thì bà ta đi mất. Tiểu Kim khỏi hẳn.

 Ít lâu sau, mẹ của Tiểu Kim, vốn mắc bệnh phong (bệnh trúng gió, liệt) không nói được, bỗng ở trong bếp lên tiếng "dạ", rồi đi vào phòng nói thì thào, đi ra cổng lớn. Hồi lâu, bà vén áo, sải bước dài đi vào, dáng như người cưỡi ngựa, đi thẳng lên nhà chính, lạy mà nói: "Hoa Dung xin vấn an."

 Cả nhà kinh hãi. Hoa Dung là đứa hầu gái cũ của nhà họ Dương, đã chết hơn mười năm, vậy mà giọng nói, cử chỉ giống hệt. Người nhà hỏi Hoa Dung sao lại đến được. Đáp: "Dương lang sai tôi đến nhắn với nương tử (bà chủ nhà) rằng xa cách đã lâu, bà vẫn mạnh khỏe chứ?" Dương lang là người thân bên vợ của Lư sinh (có thể là bố vợ hoặc anh em vợ) (?). Hoa Dung lại nói: "Dương lang muốn lấy mẹ con Tiểu Kim, nên sai tôi tới đón."

 Lư sinh khẩn khoản từ chối, xin giữ họ lại. Hoa Dung nhận lời rồi ra cửa. Hồi lâu quay vào báo lại: "Dương lang dặn kỹ rằng không cần nữa, hãy mau làm người giấy để thay vào." Nhà làm theo lời, cắt hình người bằng giấy, đề tên họ vào rồi đốt đi.

 Hoa Dung lại nói Dương lang đang ở trên tháp chùa An Dưỡng chơi song lục (một trò chơi cờ dùng con xúc xắc) với Dương Nhị lang. Hỏi Dương Nhị lang là ai, đáp: "Là thần nhân đấy." Lại có Mộc Hạ Tam lang (chữ "mộc" đặt trên chữ "tử" thành chữ "Lý", có lẽ là cách nói kín chỉ Lý Tam lang) (?) cũng ở đó.

 Lại hỏi những xe ngựa Tiểu Kim thấy trước đây là ai. Đáp: "Đó là yêu tinh. Vốn là bà chị dâu nhà họ Ngô bên hàng xóm phía đông, người họ Chu. Lúc sống bà ta độc ác, nên bị phạt làm thân rắn, nay ở trong một cái hang trên cây dó (cây chử, vỏ dùng làm giấy) ở chùa Thiên Trúc. Lâu ngày biến hóa được, có phép thiêng, nên hóa thành người đàn bà."

 Lại hỏi: "Đã là thân rắn thì lấy đâu ra quần áo mà mặc?" Đáp: "Ăn trộm trong mộ nhà nọ." Lại hỏi: "Con vật ôm đến lần trước là con gì?" Đáp: "Con cầy hoang." Rồi Hoa Dung từ biệt ra đi. Nhà liền rót một chén rượu cho uống. Uống xong lại xin thêm một chén cho Hoạch Bát đứng ngoài cửa. Hỏi Hoạch Bát là ai, đáp: "Là viên quan đi việc (?) dưới quyền Dương Nhị lang."

 Lại hỏi: "Dương Nhị lang ra vào như thế, người nào gặp phải đều mắc họa cả sao?" Đáp: "Những vị thần như Dương Nhị lang ra vào như gió như mưa, ở trên không trung nhìn xuống người đời như sâu kiến. Kẻ nào số vận suy thì tự chuốc họa đấy thôi, chứ ngài cũng chẳng có ý gì." Nói xong thì đi, ra đến cửa thì mẹ Tiểu Kim mới tỉnh. Tỉnh rồi hỏi lại thì bà chẳng biết gì cả.

 Về sau, một đêm Tiểu Kim mơ thấy một ông già cưỡi con sư tử lớn. Con sư tử giống như con mà Bồ Tát Văn Thù (vị Bồ Tát tượng trưng cho trí tuệ trong đạo Phật, thường được vẽ cưỡi sư tử) cưỡi, lông óng ánh, dáng hùng dũng, không thể nhìn thẳng. Bên cạnh có hai người nô Côn Lôn (người hầu da đen từ các nước phương Nam) cầm cương.

 Ông già bảo Tiểu Kim: "Ta nghe nói ngươi bị một vật quấy nhiễu, nên vượt muôn dặm tới cứu. Đây là năm vận ngươi suy, gặp tai ách, nên nó định bắt ngươi đi theo làm khách, để kiếm tiền cúng cho xong chuyện mà thôi (?), nó cũng tự được tiền. Nếu ngươi không gặp ta đến thì tới tháng tư sẽ bị bắt làm thổ hộ (dân của cõi dưới đất, tức là người chết), thế thì ngươi không khỏi chết."

 "Hôm nọ ngươi có nhặt được một bức hình Phật thêu phải không?" Tiểu Kim đáp: "Vâng." Ông già nói: "Ngươi theo mẫu ấy mà thêu bảy tượng Phật và bảy lá phướn (lá cờ dài treo trong lễ Phật)." Nói xong, ông lại bảo: "Làm tám lá, ta nói nhầm đấy. Tám lá, mỗi bên bốn lá (?). Lại cắt một ít tóc đổi lấy hương để cúng dường (dâng lễ vật lên Phật), thì tai ách sẽ hết."

 Tiểu Kim nói: "Xin vâng lời dạy. Nay con khổ vì đau lưng không chịu nổi, xin ngài rủ lòng thương trừ đi cho." Ông già nói: "Dễ thôi." Liền sai nô Côn Lôn bước tới, bảo xòe tay ra, rồi mài ngón tay trên lòng bàn tay người ấy, ngón tay liền đen như nhuộm mực sơn. Rồi ông chấm (?) hai chỗ trên lưng cô để cứu (phép chữa bệnh của Đông y, đốt ngải hơ hoặc đặt lên huyệt trên da).

 Tiểu Kim vừa tỉnh dậy liền kể rõ mọi chuyện. Nhà liền làm tượng Phật và phướn. Xem trên lưng cô, quả có hai chấm, bèn cứu vào đó, đau lưng khỏi ngay.

 Lư Húc tính tình cương trực, không tin chuyện ấy, lại mắng: "Làm gì có thánh hiền đến cứu một đứa hầu gái! Đây ắt là ... (sách thiếu chữ, có lẽ là "yêu ma") (?) mà thôi."

 Đêm ấy Tiểu Kim lại mơ thấy ông già nói: "Ta thương ngươi bệnh nguy nên đến cứu, ông chủ ngu dại của ngươi lại gọi ta là yêu ma. Ta cũng chẳng chấp chuyện đó. Đến tháng tư ngươi ắt phải làm thổ hộ, nhưng đến cuối tháng ba phải ra khỏi địa giới Hàng Châu mà lánh đi. Các vị thần mỗi vị cai quản châu huyện khác nhau, cũng như người đời có hộ trốn (dân bỏ quê trốn sang nơi khác thì quan nơi cũ không quản được)."

 Tiểu Kim hỏi: "Đến Dư Hàng có được không?" Ông già nói: "Dư Hàng cũng thuộc Hàng Châu, ích gì." Cô lại hỏi: "Gia Hưng có được không?" Đáp: "Được." Ông già hỏi: "Đến Gia Hưng ngươi định nương nhờ nhà ai?" Đáp: "Nhà nọ có họ hàng, con định đến nhờ." Ông già nói: "Nhà ấy đang có tang, nay ngươi đi trốn mà lại vào nhà có tang thì ích gì. Phàm nhà có tang đều có bàn thờ linh vị, đường lối của thần thánh thông với nhau, nó sẽ biết ngươi ở đâu. Ngươi đến nhà người bình yên vô sự thì được."

 "Lại nữa, lúc sắp lên đường, hãy cởi một chiếc áo ngươi quý nhất, cắt bỏ thân áo, chỉ giữ lại cổ áo, đường may, vạt và dải áo, còn lại bỏ hết. Rồi buộc một hình người bằng rơm, mặc áo ấy vào, đặt ở chỗ tối tăm khuất nẻo trong nhà. Ngươi thì thay áo khác mà lặng lẽ đi."

 Tiểu Kim thưa: "Vâng. Lần trước thánh hiền cứu lưng cho con, khỏi ngay, nay con vẫn còn khổ vì đau ngang thắt lưng." Ông già nói: "Lần trước ta không chữa thắt lưng cho ngươi là để ngươi biết có ta. Nay ngươi muốn chữa chăng?" Ông lại mài mực đen trong lòng bàn tay người nô Côn Lôn, chấm một chỗ ở thắt lưng cô rồi đi. Tỉnh dậy xem, quả có dấu chấm, bèn cứu vào đó, lại khỏi.

 Từ đó người đàn bà kia cũng không đến nữa. Đến hết tháng ba, Tiểu Kim làm đúng như lời, lặng lẽ đi Gia Hưng, từ đó về sau yên ổn vô sự. [Trích sách Thông u lục]

 LÝ CHƯƠNG VŨ

 Lý Chương Vũ, tên tự là Phi, tổ tiên là người Trung Sơn. Sinh ra đã thông minh, hiểu biết rộng, gặp việc gì cũng hiểu ngay; giỏi văn chương học thuật, môn nào cũng đạt đến tột bậc. Tuy tự giữ phẩm cách cao, ghét chải chuốt tô điểm, nhưng dung mạo vẫn nhàn nhã đẹp đẽ, gần gũi thấy ôn hòa dễ mến.

 Ông thân với Thôi Tín người Thanh Hà. Tín cũng là người phong nhã, sưu tầm nhiều đồ cổ. Vì Chương Vũ tinh tường, nhạy bén, nên mỗi lần Tín đến hỏi han bàn luận, ông đều hiểu thấu đáo (?), truy cứu đến tận gốc rễ. Người đương thời ví ông với Trương Hoa đời Tấn (một học giả nổi tiếng uyên bác, biết nhiều vật lạ).

 Năm Trinh Nguyên thứ ba (năm 787), Thôi Tín làm biệt giá (chức quan phụ tá cho quan đứng đầu một châu) ở Hoa Châu, Chương Vũ từ Trường An đến thăm. Được mấy ngày, ông ra phố phía bắc chợ, thấy một người đàn bà rất đẹp, bèn nói dối Tín rằng mình phải ra ngoài châu thăm hỏi bạn bè người quen cũ, rồi thuê trọ ngay ở nhà người đẹp. Chủ nhà họ Vương, người đẹp ấy là con dâu nhà này. Ông bèn đem lòng yêu và lén lút tư tình với nàng.

 Ở được hơn một tháng, tiền ông tiêu tính ra hơn ba vạn, mà tiền người con dâu bỏ ra chu cấp còn gấp đôi. Rồi hai người tâm đầu ý hợp, tình càng thêm thắm thiết. Chẳng bao lâu, Chương Vũ vướng việc phải về Trường An, hai người ân cần từ biệt. Chương Vũ để lại một tấm lụa hoa dệt hình đôi uyên ương quấn cổ, lại tặng bài thơ:

"Tấm lụa uyên ương này,
Biết kết bao nghìn sợi tơ.
Sau khi xa nhau, tìm hình đôi chim quấn cổ,
Hẳn xót thương thuở chưa chia lìa."

 Người con dâu đáp lại một chiếc nhẫn ngọc trắng, cũng tặng thơ rằng:

"Xoay nhẫn trên tay mà nhớ nhau,
Thấy nhẫn lại càng nhớ thêm.
Mong chàng mãi giữ mà ngắm,
Như vòng nhẫn tròn chẳng có chỗ tận cùng."

 Chương Vũ có người đầy tớ tên Dương Quả, người con dâu cho anh ta một nghìn tiền để thưởng công chăm chỉ hầu hạ.

 Xa nhau rồi, trải tám chín năm, Chương Vũ ở Trường An cũng không có cách nào tin tức cho nàng. Đến năm Trinh Nguyên thứ mười một (năm 795), vì bạn là Trương Nguyên Tông ở trọ tại huyện Hạ Khuê, Chương Vũ lại từ kinh đô đến gặp Nguyên Tông. Chợt nhớ mối tình xưa, ông bèn quay xe vượt sông Vị đến thăm nàng.

 Trời tối thì đến Hoa Châu, ông định trọ ở nhà họ Vương. Đến cổng thì vắng lặng, không có dấu chân người, chỉ ngoài cửa có chiếc giường tiếp khách mà thôi. Chương Vũ cho rằng người thôn xóm có khi bỏ nghề buôn để đi làm ruộng, tạm ở ngoài đồng, hoặc được họ hàng bạn bè mời đi tụ họp chưa về, nên chỉ dừng nghỉ ở cổng, định đi tìm nhà khác mà trọ.

 Ông thấy người đàn bà nhà hàng xóm phía đông, bèn đến hỏi. Bà nói người lớn nhà họ Vương đều đã bỏ nghề đi nơi khác, còn người con dâu thì đã chết được hai năm rồi. Nói chuyện kỹ hơn, bà nói: "Tôi họ Dương, thứ sáu, là vợ nhà hàng xóm phía đông." Bà lại hỏi chàng họ gì, Chương Vũ kể rõ. Bà lại hỏi: "Trước kia chàng có người đầy tớ họ Dương tên Quả phải không?" Đáp: "Có."

 Bà bèn khóc mà kể: "Tôi làm dâu trong xóm này năm năm, thân thiết với nàng dâu nhà họ Vương. Nàng từng nói: 'Nhà chồng tôi như cái quán trọ, tôi thấy người qua kẻ lại đã nhiều. Những kẻ qua lại trêu ghẹo tôi, ai cũng dốc hết của cải, nói lời ngọt ngào, thề thốt nặng lời, nhưng tôi chưa hề động lòng. Mấy năm trước có Lý Thập Bát lang (chàng Lý thứ mười tám) từng trọ ở nhà tôi. Tôi vừa gặp đã bất giác mất hồn, sau đó lén lút chung chăn gối, thật hết mực yêu thương.

 Nay xa chàng đã nhiều năm, lòng nhớ thương có khi suốt ngày không ăn, suốt đêm không ngủ. Người nhà tôi dĩ nhiên không thể nhờ cậy, mà chàng ấy lại đi đông đi tây, chẳng biết lúc nào gặp được. Nếu có ai đến, mong chị theo dáng dấp, tên họ mà tìm; nếu đúng không sai thì xin chị thay tôi kính cẩn tiếp đãi, và nói cho chàng biết tấm lòng sâu nặng của tôi. Chỉ cần có người đầy tớ tên Dương Quả là đúng chàng.'

 Chưa được hai ba năm, nàng dâu ốm liệt giường. Lúc sắp chết lại dặn tôi: 'Tôi vốn xuất thân nghèo hèn (?), từng được người quân tử hậu đãi thương yêu, lòng luôn cảm nhớ, lâu ngày thành bệnh, tự biết không chữa được. Điều tôi nhờ chị trước kia, nếu muôn một chàng đến đây, xin chị nói cho chàng biết nỗi hận tôi ôm xuống chín suối (cõi âm, nơi người chết về).'"

 Thơ rằng:

"Phận đã cách biệt cõi âm cõi dương,
Đâu ngờ còn có ngày vui gặp gỡ.
Nào dám từ chối bao lần ly biệt,
Chỉ than rằng đi rồi biết về đâu."

 Rồi hai người nắm tay nhau khóc hồi lâu. Người con dâu lại tặng thơ:

"Xưa từ biệt còn mong ngày gặp lại,
Nay chia tay là mãi mãi đời đời.
Buồn mới cùng với hận cũ,
Nghìn năm khép chặt nơi suối thẳm."

 Chương Vũ đáp:

"Ngày sau mịt mờ chẳng hẹn hò,
Mối hận trước đã kéo tìm đến.
Đường chia biệt không người đưa tin,
Lấy gì gửi gắm tấm lòng này."

 Hai người giãi bày tâm sự, từ biệt xong, nàng lui dần về phía góc tây bắc. Đi được mấy bước, nàng còn ngoảnh lại, lau nước mắt mà nói: "Lý lang, đừng bỏ quên người dưới suối vàng này." Rồi nàng lại nghẹn ngào đứng lặng. Nhìn trời sắp sáng, nàng vội rảo bước đến góc phòng, rồi không thấy nữa, chỉ còn căn phòng trống vắng thăm thẳm, ngọn đèn lạnh đã tắt một nửa mà thôi.

 Chương Vũ bèn gấp rút sửa soạn hành trang, từ Hạ Khuê trở về Trường An. Tại đồn Vũ Định, các quan quận Hạ Khuê cùng Trương Nguyên Tông mang rượu đến mở tiệc tiễn. Uống say rồi, Chương Vũ lòng đầy thương nhớ, nhân cảnh trước mắt làm bài thơ:

"Nước chẳng chảy về tây, trăng chỉ tròn chốc lát,
Khiến người buồn bã bên thành cổ.
Hiu quạnh thay, sáng mai chia ngả đường,
Biết đến năm nào mới lại gặp nhau."

 Ngâm xong, ông từ biệt các quan quận, một mình đi được mấy dặm, lại tự ngâm bài thơ ấy. Bỗng nghe giữa không trung có tiếng khen ngợi, giọng thê lương thảm thiết. Lắng nghe kỹ thì chính là nàng dâu nhà họ Vương. Nàng tự nói: "Ở cõi âm, mỗi người có địa phận riêng của mình. Nay biệt nhau ở đây, không còn ngày gặp lại. Biết chàng thương nhớ, nên thiếp liều chịu tội với âm ty (cơ quan cai quản cõi âm) mà đến tiễn chàng từ xa. Muôn vàn xin chàng giữ gìn."

 Chương Vũ càng thêm say mê thương nhớ. Về đến Trường An, ông kể chuyện với bạn đạo là Lý Trợ người Lũng Tây. Trợ cũng cảm động trước tấm lòng chân thành ấy mà làm thơ:

"Đá chìm xuống biển Liêu mênh mông,
Kiếm chia lìa dưới trời Sở dằng dặc.
(Ý nói người đã mất không thể tìm lại, đôi lứa như đôi kiếm báu bị tách rời.)
Biết rằng chẳng còn ngày gặp gỡ,
Nỗi lòng ly biệt tràn ngập bóng chiều."

 Về sau Chương Vũ làm việc ở phủ của Thừa tướng (chức quan đứng đầu triều đình) Đông Bình (?). Nhân lúc rảnh, ông gọi thợ ngọc đến xem viên ngọc Mạt Hạt (một loại ngọc quý màu đỏ, xuất xứ từ vùng người Mạt Hạt ở phía đông bắc) mà mình có được; người thợ cũng không biết (?), không dám chạm khắc. Sau ông đi sứ ở Đại Lương, lại gọi thợ ngọc; người thợ này hơi nhận ra được, bèn theo hình dáng viên ngọc mà chạm thành chiếc lá cây hộc (một loài cây sồi).

 Khi đi sứ lên kinh, ông thường cất vật ấy trong ngực áo. Đến phố phía đông chợ, tình cờ gặp một nhà sư người Hồ (người nước ngoài ở phía tây), nhà sư bỗng đến gần ngựa dập đầu nói: "Ngài có ngọc quý trong ngực áo, xin cho được xem một lần." Ông bèn dẫn nhà sư đến chỗ vắng, mở ra cho xem. Nhà sư nâng niu ngắm nghía hồi lâu rồi nói: "Đây là vật quý nhất trên trời, không phải thứ nhân gian có được."

 Về sau Chương Vũ qua lại Hoa Châu, thăm hỏi và biếu tặng Dương Lục nương (bà Dương thứ sáu), đến nay vẫn không dứt. [Do Lý Cảnh Lượng viết thành truyện]

 Thái Bình quảng ký, quyển ba trăm bốn mươi.

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do triều đình nhà Thanh sai biên soạn và vua phê duyệt).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video