Thiên 342 — Quyển 342

 Thái Bình quảng ký (bộ sách sưu tập truyện cổ, soạn đầu đời Tống, niên hiệu Thái Bình Hưng Quốc), quyển 342 — do Lý Phưởng và những người khác đời Tống biên soạn — loại chuyện ma, phần 27 (?)

 Độc Cô Mục — Tham quân Hoa Châu — Triệu Thúc Nha

 Chu Tế Xuyên

 Độc Cô Mục

 Vào khoảng niên hiệu Trinh Nguyên đời Đường (785–805), có người tên Độc Cô Mục ở Hà Nam, đi ở trọ vùng Hoài Nam. Một đêm, Mục định tới huyện Đại Nghi nghỉ chân. Còn cách hơn mười dặm thì gặp một người hầu gái cưỡi ngựa, dung nhan khá xinh. Mục khẽ buông lời trêu ghẹo, người hầu gái đối đáp rất có phong thái. Chốc lát, phía bắc đường có cỗ xe, có người dẫn đường đưa nàng đi. Mục vội nói: "Vừa rồi được thấy qua dung nhan, tưởng có thể chuyện trò cho trọn, sao bỗng bỏ nhau mà đi?" Người hầu gái cười đáp: "Chuyện ngượng ngùng thì thật chẳng đáng gì. Chỉ vì cô chủ nhà tôi còn trẻ mà sống một mình, tính rất nghiêm, khó lòng nhận lời thôi." Mục hỏi họ tên cô chủ cùng họ hàng nội ngoại. Người hầu gái chỉ nói: "Họ Dương, con thứ sáu," ngoài ra không đáp gì.

 Rồi bất giác đi được mấy dặm, chốc lát tới một nơi cổng nhà rất nghiêm trang. Người hầu gái xuống ngựa vào trong, hồi lâu mới ra mời khách vào nhà khách, nói: "Đã mấy năm nay không tiếp khách. Nay có khách quý đến, cô chủ không có lời nào để từ chối, xin đừng chê sơ sài." Rồi thắp đèn, kê giường, chăn đệm đầy đủ. Một lúc sau người hầu gái ra nói với Mục: "Ngài chẳng phải là con cháu của Độc Cô Thịnh, tướng nhà Tùy sao?" Mục kể mình là cháu đời thứ tám của Thịnh. Người hầu gái nói: "Quả đúng như vậy. Cô chủ với chàng vốn có tình cũ." Mục hỏi duyên cớ, người hầu gái nói: "Tôi là kẻ hèn mọn, không biết đầu đuôi. Cô chủ sẽ tự ra nói rõ."

 Lát sau bày cơm, món ngon trên cạn dưới nước đủ cả. Ăn xong, mấy chục người hầu gái đi trước dẫn đường, nói: "Huyện chúa (tước phong cho con gái của vương, được hưởng lộc một huyện) đến." Mục thấy một cô gái chừng mười ba, mười bốn tuổi, nhan sắc tuyệt thế. Lạy chào xong, nàng ngồi xuống, nói với Mục: "Nhà ở chốn thôn dã quạnh hiu, lâu không có khách, không ngờ quân tử đoái đến. Nhưng vì với chàng có tình cũ nên không dám để đầy tớ nói thay, mong chàng đừng cười." Mục nói: "Tôi là kẻ đi đường xa, được cho ở cho ăn đã là ơn, đâu ngờ còn được ra mặt tiếp và cho nói chuyện xưa. Vả lại cả đời tôi chưa rời kinh đô và Lạc Dương, nên họ hàng bạn cũ ở Giang Hoài phần nhiều không biết, mong nàng nói hết cho." Huyện chúa nói: "Muốn tự kể ra, nhưng sợ làm bậc trưởng giả kinh hãi. Thiếp đã rời cõi người hai trăm năm rồi, chàng làm sao biết được." Lúc đầu nghe nàng họ Dương, lại tự xưng huyện chúa, Mục đã ngờ ngợ; đến khi nghe câu này mới biết rõ, nhưng cũng không sợ hãi.

 Huyện chúa nói: "Chàng là dòng dõi cao quý của tướng quân Độc Cô, đời đời trung liệt, nên thiếp muốn nhờ cậy một việc. Xin đừng vì chuyện người cõi âm với người cõi dương (?) mà nghi ngại." Mục nói: "Tổ tiên tôi là tướng quân nhà Tùy. Huyện chúa hẳn cho rằng tôi còn được chút phong thái của ông cha nên muốn đoái nhờ. Đó là điều cả đời tôi mừng được nghe, có gì mà nghi?" Huyện chúa nói: "Muốn tự giãi bày, thật càng thêm đau xót. Cha thiếp là Tề vương, con thứ hai của vua Tùy. Khi nhà Tùy sụp đổ, vua và cha thiếp cùng bị hại. Các đại thần, lão tướng không ai không theo giặc, chỉ có ông tướng quân tổ tiên của chàng ra sức chống bọn phản nghịch. Thiếp lúc ấy còn nhỏ (?), thường ở bên cạnh, thấy hết đầu đuôi. Đến khi loạn binh vào cung, trong bọn giặc có kẻ muốn ép thiếp, thiếp chửi mắng nhục mạ hắn, nên bị giết." Nói rồi đau xót không cầm được. Mục hỏi về các nhân vật thời ấy và chuyện cuối niên hiệu Đại Nghiệp (605–618, niên hiệu của Tùy Dạng Đế), đại khái phần nhiều giống sử nhà Tùy.

 Hồi lâu, nàng sai đem rượu, cùng nhau đối ẩm, lời lẽ phần nhiều nghẹn ngào. Nàng làm thơ tặng Mục rằng:
"Giang Đô xưa gặp cảnh loạn ly (?), dưới cửa cung binh đao nổi dậy;
Lũ sói hổ tha hồ cắn nuốt, giáo mác ngày ngày ngang dọc;
Bọn phản nghịch từ ngoài kéo đến, nửa đêm mở toang các lớp thành;
Máu mỡ thấm đẫm cung điện, dao giáo dựng đầy hiên cột.
Nay mới biết kẻ theo giặc, chính là hàng công khanh;
Lưỡi gươm làm nhơ chốn ngự của vua, nhà nước vì thế mà nghiêng đổ.
Gió mạnh mới biết cỏ cứng, đời loạn mới rõ tôi trung;
Thương thay ông Độc Cô, lúc sắp chết còn buộc lại dải mũ (lấy chuyện Tử Lộ, học trò Khổng Tử, đến chết vẫn giữ lễ, ý nói chết vẫn giữ trọn khí tiết).
Trời đất đã loạn lạc, thời vận gian truân chưa thông;
Đến nay đã hai trăm năm, nỗi lòng nơi cõi âm vẫn chưa nguôi.
Núi sông gió trăng vẫn như xưa, lăng mộ sương khói xanh mờ;
Quân tử nối đức tổ tiên, đang lưu lại danh trung liệt.
Xe đẹp một lần ghé thăm (?), nhà đất nơi mồ lấy làm vinh;
Bậc trượng phu giữ vững chí tiết, kẻ sống người chết đều cảm tình ấy.
Tìm nghĩa nếu có thể gửi gắm, còn ai cứ ôm mãi nỗi trinh trắng cô quạnh nơi cõi âm?"

 Mục hết lời khen ngợi, cho rằng ngay Ban Tiệp dư (nữ thi sĩ nổi tiếng đời Hán, là phi tần trong cung) cũng không bằng. Mục hỏi về những bài nàng sáng tác lúc sinh thời, nàng đáp: "Thiếp vốn không có tài, chỉ thích đọc văn tập xưa. Thường thấy chị em nhà họ Tạ và các cô con gái nhà họ Bào đều giỏi làm văn, trong lòng thầm ngưỡng mộ. Vua cũng rất ưa văn học, thiếp nhiều lần được vua sai làm thơ. Bấy giờ Tiết Đạo Hành nổi danh khắp nước, nhưng mỗi lần thấy văn ông ấy thiếp lại khá coi thường. Bài vừa rồi là tình phát từ trong lòng, chỉ kể thẳng sự việc thôi, có đáng gì mà khen." Mục nói: "Tài huyện chúa là trời ban, thuộc hàng bảy văn sĩ đất Nghiệp (bảy nhà văn nổi tiếng cuối đời Hán), Đạo Hành sao sánh được."

 Mục bèn làm thơ đáp lại rằng:
"Trời cao xưa giáng họa, nhà Tùy nguy như tua cờ lủng lẳng;
Hoạn nạn ở ngay cửa cung, binh đao liền khắp chín châu.
Ra cửa toàn kẻ hung đồ, đi đâu cũng gặp mưu phản;
Mặt trời ban ngày bỗng tối, sóng đổ không sao vãn lại.
Như cung Vọng Di đã gây họa (nơi vua Tần Nhị Thế bị bức chết), tông miếu xã tắc cũng mang nhục;
Nơi điện ấm binh vừa vây kín, trong cung máu đã chảy tràn.
Thương thay nàng thổi tiêu (Lộng Ngọc, con gái vua Tần Mục công, chỉ công chúa), khóc than bước xuống lầu phượng;
Lưỡi gươm sáng như sương chỉ uổng công bức ép, trâm ngọc của người con gái không thể cưỡng đoạt.
Áo lụa bỏ lại cho người hầu (?), son phấn hóa thành kẻ thù;
Nước đã nghiêng đổ, phần đời còn lại thề không giữ.
Rực rỡ thay ông tổ làm tướng quân, một mình lo cho xã tắc;
Máu đỏ vấy lên bình phong sau ngai vua, thân thể nhuộm đỏ giáo mác.
Nay đến thấy lúa mọc đầy nền cũ (?) (ý thương nước mất, như người xưa thấy cung nhà Chu thành ruộng lúa), ngày ngày xót thương cơ nghiệp nhà Chu;
Ngọc đẹp đã vùi trong quạnh hiu, nơi suối vàng nghìn vạn thu.
Cảm vì một lần nàng đoái thương sâu nặng, nguyện lấy cái chết giữ tiết để đền đáp;
Nguyện ước nơi cõi âm nếu chẳng bị quên, mong được kết duyên quấn quýt (?)."

 Huyện chúa ngâm đi ngâm lại mấy lần, đau xót không chịu nổi hồi lâu. Chốc lát, mấy người hầu gái đều cầm nhạc cụ, có một người tiến lên thưa với huyện chúa: "Nhắc đến chuyện cũ e chỉ khiến người ta đau buồn. Vả lại chàng Độc Cô mới tới, lẽ nào cả đêm ngồi nhìn nhau khóc lóc? Tôi xin đi mời cô nhà họ Lai đến làm bạn." Huyện chúa cho phép, rồi nói với Mục: "Đó là ca nữ của Đại tướng quân Lai Hộ Nhi, cũng bị hại thời ấy, ở gần đây thôi." Chốc lát cô ấy đến, rất có nhan sắc, giỏi nói cười. Mọi người bèn tấu nhạc, uống rượu thỏa thích, rất vui. Cô họ Lai hát mấy khúc, Mục chỉ nhớ được một khúc:
"Cây (?) trong huyện Bình Dương, lâu đã hóa bụi đất Quảng Lăng;
Không ngờ chàng Hà (Hà Yến, mỹ nam đời Ngụy, chỉ chàng trai đẹp) tới, nơi suối vàng lại thấy mùa xuân."

 Hồi lâu, cô ấy nói: "Thiếp với huyện chúa ở đây hơn hai trăm năm, đâu ngờ hôm nay bỗng có lễ cưới đẹp." Huyện chúa nói: "Vốn vì chàng Độc Cô là dòng dõi trung liệt nên mong được gặp một lần, để giãi nỗi uất hận nơi cõi âm thôi. Sao có thể đem thân bụi đất này mà làm lụy bậc quân tử." Mục bèn ngâm câu kết trong bài thơ của huyện chúa: "Tìm nghĩa nếu có thể gửi gắm, còn ai cứ ôm mãi nỗi trinh trắng cô quạnh nơi cõi âm?" Huyện chúa mỉm cười: "Chàng nhớ dai thật." Mục bèn hát để ngỏ ý:
"Khuê phòng vàng lâu không chủ, tay áo lụa ngồi không mà bám bụi;
Nguyện làm bạn thổi tiêu, cùng làm người cưỡi phượng (lấy chuyện Tiêu Sử thổi tiêu, cùng vợ là Lộng Ngọc cưỡi phượng bay lên tiên, ý mong được kết làm vợ chồng)."
Huyện chúa cũng hát đáp:
"Xe son xuống con đường dài, cỏ xanh mở ra nấm mồ đơn lẻ;
Vẫn còn hơn ở trên Dương Đài, ngắm suông mây sớm mây chiều (lấy chuyện thần nữ núi Vu gặp vua nước Sở trong mộng, sớm làm mây chiều làm mưa, ý nói còn hơn tình duyên mộng hão)."

 Cô họ Lai nói: "Ngày trước Tiêu hoàng hậu (vợ Tùy Dạng Đế) muốn gả huyện chúa cho con trai của anh hoàng hậu, đúng lúc gặp loạn Giang Đô nên việc ấy bỏ dở. Họ Độc Cô là dòng họ quan lại hiển hách, nhà trung liệt, hôm nay đối nhau đúng là đôi lứa đẹp." Mục hỏi huyện chúa được phong ở ấp nào. Huyện chúa nói: "Con sinh năm Nhân Thọ thứ tư (604) ở kinh đô, lúc ấy xa giá vua đang ngự ở cung Nhân Thọ, nên đặt tên là Thọ Nhi. Năm sau thái tử lên ngôi, phong con làm huyện chúa Thanh Hà. Vua ngự cung Giang Đô, đổi phong làm huyện chúa Lâm Truy. Con được hoàng hậu đặc biệt yêu, thường ở trong cung." Cô họ Lai nói: "Đêm đã khuya rồi, chàng Độc Cô nên thành lễ. Tôi sẽ đợi ở gác phía đông, chờ sáng ra chúc mừng." Thế rồi đám hầu gái đùa giỡn, đều giống nghi lễ ở cõi người. Vào trong phòng ngủ rồi, Mục chỉ thấy hơi thở nàng thoi thóp, thân thể khá lạnh. Một lúc sau nàng khóc, nói với Mục: "Kẻ đã chết từ lâu thành bụi tro, may được hầu hạ chàng làm vợ, dù chết cũng như không mục nát."

 Thế rồi lại mời cô họ Lai đến uống rượu tiệc tùng như trước. Huyện chúa hỏi Mục: "Nghe nói chàng nay đi Giang Đô, ngày nào trở về? Có việc muốn nhờ, được chăng?" Mục nói: "Chết còn chẳng quản, việc khác có gì mà không được." Huyện chúa nói: "Vua đã được cải táng, thiếp ở lại đây một mình. Nay bị mộ Ác vương quấy nhiễu, muốn cưới thiếp làm thiếp. Thiếp là con nhà đế vương, theo lẽ không chịu để kẻ hung ác làm nhục. Vốn muốn gặp chàng chính là vì việc này. Chàng sắp đi Giang Nam, đường đi qua dưới mộ hắn, vì thiếp mà hắn ắt sẽ làm khó chàng. Có đạo sĩ Vương Thiện Giao viết bùa ở chợ Hoài Nam, có thể trị được thần quỷ; nếu xin được bùa thì sẽ thoát." Nàng lại nói: "Thiếp ở đây rốt cuộc cũng không yên. Ngày chàng từ Giang Nam về, nếu có thể mang thiếp cùng đi, chôn thiếp trên sườn đồi phía bắc Lạc Dương, để được ở gần chàng, mãi mãi có chỗ nương tựa, thì đó là ơn như tái sinh." Mục đều nhận lời, nói: "Lễ dời mộ là việc nhà tôi."

 Rượu ngà say, nàng tựa vào Mục mà hát:
"Cỏ đẫm sương xanh rậm, mồ đổ nát chưa được dời;
Từ khi thiếp ở chốn này, đến nay đã bao năm.
Với tiên tổ của chàng, ngày xưa có ơn sâu như sóng;
Sống chết cách biệt xa xôi, bỗng nay chàng ghé qua.
Ai bảo hẹn đẹp, rồi sẽ sớm chia ly;
Đợi chàng về phương bắc, nắm tay cùng trở về."
Rồi nàng rơi lệ ướt khăn. Cô họ Lai cũng khóc, nói với Mục: "Chàng Độc Cô chớ phụ (?) tấm lòng sâu nặng của huyện chúa." Mục bèn hát đáp:
"Người ấy (?) ở một phương trời, ruổi ngựa xa xôi, bỗng đến đất khách;
Tình thông cõi âm cõi dương, được cùng nhau gặp gỡ;
Nghĩa cảm từ ngày xưa, lời còn đầy quyến luyến.
Sông Thanh Giang, đất Quế Châu có thể rong chơi, nhưng chỉ vì nàng mà chẳng rảnh nán lại."
Huyện chúa khóc, cảm tạ Mục: "Một lần được chàng ban lời đẹp, xin mãi mãi kết làm tình thân."

 Lát sau trời sắp sáng, huyện chúa khóc lóc, Mục cũng đối mặt mà khóc. Mục từ biệt hết thảy những người ngồi đó. Ra khỏi cổng rồi, ngoảnh lại không thấy gì, đất bằng phẳng, cũng không có dấu vết mồ mả. Mục thấy lòng mơ hồ, hồi lâu mới định thần, bèn dời một cây liễu trồng ở đó để làm dấu. Người nhà đi tìm Mục rất ráo riết, thoắt đã mấy ngày (?). Mục vào Hoài Nam, quả gặp Vương Thiện Giao ở chợ, xin được một lá bùa. Đến dưới mộ Ác vương, Mục bị gió lốc đánh ba bốn lần; Mục lấy bùa ra cho xem thì gió mới ngừng. Trước kia Mục khá không tin chuyện thần quỷ, đến nay lời huyện chúa không điều gì không ứng nghiệm rõ ràng, Mục hết sức kinh ngạc, cũng có kể riêng với người thân.

 Tháng giêng năm ấy, Mục từ Giang Nam về, đào chỗ đất đó sâu mấy thước, được một bộ hài cốt, bèn lấy áo chăn khâm liệm. Mục cho rằng lúc nàng chết bị chôn qua loa, lễ nghi hẳn thiếu sót, nên đến Lạc Dương bèn sắm đủ nghi trượng long trọng, tự tay viết văn khấn để tế, rồi chôn ở ngoài cửa An Thiện. Đêm ấy Mục ngủ một mình ở nhà nơi thôn dã, huyện chúa lại đến, nói với Mục: "Ơn dời linh cữu, muôn đời không quên. Kẻ bị giam hãm nơi cõi âm, đã lâu không dám mong phận được đến thế này. May chàng còn nhớ tình xưa, khiến thiếp mãi được chốn yên nghỉ. Trên đường đi sở dĩ thiếp không hiện ra, là sợ chàng thấy thân thể thiếp mục nát mà sinh ghê sợ thôi." Mục thấy xe cộ và người dẫn đường, kẻ theo hầu của nàng đều rực rỡ như thời ấy. Huyện chúa cũng chỉ vào mà nói: "Đều là chàng ban cho cả. Đến năm Kỷ Mão sẽ được gặp lại nhau." Đêm ấy nàng ngủ lại chỗ Mục, đến sáng mới đi.

 Mục đã vì nàng mà đi mấy nghìn dặm dời mộ, lại nói rộng ra chuyện ấy, nên bạn cũ và họ hàng của Mục không ai không biết. Năm Trinh Nguyên thứ mười lăm (799), năm Kỷ Mão, Mục sáng sớm dậy định ra ngoài, bỗng thấy mấy cỗ xe đến nhà, nói với Mục: "Huyện chúa có lệnh." Mục nói: "Kỳ hẹn gặp nhau đến rồi chăng?" Tối hôm ấy Mục chết, bèn được chôn chung với họ Dương. (Trích sách Dị văn lục)

 Tham quân Hoa Châu

 Ở Hoa Châu có một vị Tham quân (chức quan phụ tá trong bộ máy cai trị ở châu) họ Liễu, con nhà danh giá, ít ham muốn, mồ côi cha sớm, không có anh em. Thôi làm quan, ông nhàn du ở Trường An. Ngày Thượng tị (mồng ba tháng ba, ngày lễ ra bờ sông tẩy uế, du xuân), ở Khúc Giang, ông thấy một cỗ xe nhỏ trang trí vàng ngọc xanh biếc, dừng một nửa trong chỗ nước cạn. Phía sau từ từ vén (rèm) lên, thấy một bàn tay thon nhỏ trắng như ngọc, chỉ trỏ sai người hái hoa sen. Cô gái nhan sắc tuyệt thế, liếc nhìn Liễu sinh hồi lâu. Liễu sinh quất ngựa theo, thấy xe vào phường Vĩnh Sùng. Liễu sinh biết đó là con gái họ Thôi, một dòng họ lớn; cô còn có mẹ, có người hầu gái tên là Khinh Hồng. Liễu sinh không đến nỗi nghèo, tìm đủ cách đút lót Khinh Hồng, nhưng Khinh Hồng nhất định không nhận.

 Ít lâu sau, cô gái họ Thôi bị ốm. Cậu của cô là quan Chấp kim ngô (quan võ coi việc canh giữ, tuần phòng kinh thành) họ Vương, nhân đến thăm em gái, ngỏ ý xin cưới cô cho con trai mình. Cô họ Thôi không vui, mẹ cô không dám trái lệnh anh. Cô gái nói: "Con chỉ mong lấy được chàng Liễu sinh hôm trước là đủ. Nếu nhất định không cho, con lấy anh họ e rốt cuộc không giữ được mạng." Mẹ thương con gái hết mực, bèn sai Khinh Hồng đến viện của sư Đạo Tỉnh ở chùa Tiến Phúc để chuyển ý cho Liễu sinh. Liễu sinh được Khinh Hồng dẫn dắt, lại đâm mê Khinh Hồng. Khinh Hồng cả giận nói: "Chàng tính thật thô lỗ! Tiểu thư đối với chàng như thế, sao chàng lại vậy? Tôi là kẻ hèn mọn mà chàng đã vội quên tình trước, thì muốn giữ lòng bền như cây tùng cây bách giữa mùa đông, làm sao được? Tôi sẽ đem chuyện của chàng thưa với tiểu thư." Liễu sinh lạy hai lạy, xin lỗi mình hồ đồ. Khinh Hồng mới nói: "Bà chủ thương tiểu thư tha thiết. Nay tiểu thư không muốn về nhà họ Vương, nên bà lén lập hôn ước với chàng. Chàng có thể trong vòng hai ba ngày tới làm lễ cưới."

 Liễu sinh mừng lắm, tự sắm mấy trăm nghìn tiền sính lễ, đúng hạn thì thành hôn. Năm ngày sau, Liễu đưa vợ cùng Khinh Hồng đến ở phường Kim Thành. Hơn một tháng sau, quan Kim ngô đến Vĩnh Sùng. Mẹ cô gái là bà họ Vương khóc nói: "Chồng em mất, con cái côi cút yếu đuối, bị cháu chẳng đợi lễ cưới hỏi (?) mà cướp con gái đi mất rồi. Anh chẳng lẽ không biết dạy con?" Quan Kim ngô cả giận, về đánh con mấy chục roi, ngầm sai người lùng bắt, suốt một năm không tìm được. Chẳng bao lâu, bà họ Vương mất. Liễu sinh đưa vợ cùng Khinh Hồng từ phường Kim Thành đến dự tang. Con quan Kim ngô thấy, bèn báo cha; cha bắt Liễu sinh. Liễu sinh nói: "Tôi làm lễ nạp thải (lễ đầu tiên trong việc cưới hỏi, nhà trai mang lễ vật đến dạm hỏi) ở chỗ mẹ vợ là bà họ Vương mà cưới vợ, không phải vượt lễ lén dụ dỗ. Người trong nhà lớn bé đều biết rõ." Bà họ Vương đã mất, không có ai làm chứng, bèn kiện lên quan. Quan xử rằng nhà họ Vương đã nộp sính lễ trước, nên cô gái phải về nhà họ Vương. Con quan Kim ngô vốn say mê em họ, cũng không oán chuyện ngang trái trước kia. Mấy năm trôi qua, Khinh Hồng vẫn giữ mình trong sạch mà ở đó.

 Quan Kim ngô lại mất, nhà dời đến phường Sùng Nghĩa. Cô họ Thôi không muốn làm vợ anh họ, bèn sai Khinh Hồng dò tìm chỗ ở của Liễu sinh. Lúc ấy Liễu sinh vẫn ở phường Kim Thành. Cô họ Thôi lại sai Khinh Hồng hẹn ngày với Liễu sinh, đồng thời đem tiền cho người giữ vườn (?), bảo chất đống phân cao ngang tường nhà. Cô họ Thôi cùng Khinh Hồng trèo lên đó mà vượt ra, cùng đến chỗ Liễu sinh. Liễu sinh vừa mừng vừa sợ, nhưng không ra khỏi thành, chỉ dời đến phường Quần Hiền. Về sau người chồng chính thức cuối cùng cũng tìm ra, biết cô ở phường Quần Hiền, lại kiện để đoạt về. Vương sinh yêu cô sâu nặng; cô họ Thôi tìm trăm cách xin tha, viện cớ đang có mang, Vương sinh không trách mà nhận lại. Liễu sinh bị đày lâu dài đến Giang Lăng. Hai năm sau, cô họ Thôi và Khinh Hồng lần lượt qua đời. Vương sinh đưa tang, lễ khóc thương hết mực. Khinh Hồng cũng được chôn bên cạnh mộ cô họ Thôi.

 Liễu sinh sống nhàn ở Giang Lăng. Tháng hai mùa xuân, hoa nở đầy sân, ông nhớ đến cô họ Thôi, đăm chiêu tưởng hình bóng, lại chẳng biết cô còn sống hay đã mất. Bỗng nghe gõ cửa rất gấp, chốc lát thấy Khinh Hồng ôm hộp đồ trang điểm bước vào, nói: "Tiểu thư sắp đến." Nghe như có tiếng xe ngựa, nhưng đến khi cô họ Thôi vào cửa thì không thấy gì khác nữa. Liễu sinh cùng cô họ Thôi kể nỗi xa cách, buồn vui khôn xiết. Hỏi duyên cớ thì cô nói: "Thiếp đã dứt với Vương sinh, từ nay có thể sống chết bên nhau rồi. Người đời hễ một lòng chuyên chú ắt thành nguyện ước xưa." Cô lại nói: "Thiếp lúc nhỏ học đàn không hầu, cũng khá có công phu." Liễu sinh lập tức mua đàn không hầu, cô gảy tuyệt diệu. Trong hai năm ấy, có thể nói là hưởng hết niềm vui một đời.

 Chẳng bao lâu, người đầy tớ già mà Vương sinh vẫn sai bảo đi qua cửa nhà Liễu sinh, thấy Khinh Hồng thì kinh ngạc, không hiểu vì sao; lại ngờ có người giống người nên chưa dám nói vội. Hỏi người trong xóm thì họ nói: "Đó là nhà Liễu tham quân, người bị lưu đày." Hắn càng lấy làm lạ, lại rình xem. Khinh Hồng cũng biết đó là người nhà Vương sinh, bèn kể hết với Liễu sinh và trốn đi. Người đầy tớ về thành, kể hết chuyện ấy với Vương sinh. Vương sinh nghe xong, sai đánh xe đi nghìn dặm đến. Tới cửa nhà Liễu sinh, Vương nhìn qua khe cửa, thấy đúng lúc Liễu sinh đang phanh bụng nằm trên giường cạnh hiên, cô họ Thôi vừa trang điểm, Khinh Hồng bưng gương đứng bên. Cô họ Thôi đánh phấn chì, phấn vàng còn chưa xong thì Vương sinh ở ngoài cửa gọi to. Khinh Hồng đánh rơi gương xuống đất, tiếng vang như tiếng khánh. Cô họ Thôi với Vương sinh không có gì hiềm khích (?), nên Vương bèn vào. Liễu sinh tuy kinh ngạc nhưng cũng tiếp như lễ đãi khách. Chốc lát thì cô họ Thôi biến mất.

 Liễu sinh và Vương sinh thong thả nói chuyện, hai người nhìn nhau không hiểu ra sao, hết sức kinh lạ. Họ cùng về Trường An, đào mộ cô họ Thôi lên xem, thấy phấn chì phấn vàng đánh ở Giang Lăng vẫn như mới, quần áo, da thịt không hề hư hoại; Khinh Hồng cũng vậy. Liễu và Vương cùng thề với nhau từ bỏ chuyện ấy, hai người vào núi Chung Nam tìm đạo, rồi không trở về nữa. (Trích sách Can tử)

 Triệu Thúc Nha

 Năm Trinh Nguyên thứ mười bốn (798), năm Mậu Dần, mùa hạ tháng năm, trời hạn hán. Tán tướng (chức quan võ nhàn tản, không giữ chức vụ cố định) ở Từ Châu là Triệu Thúc Nha dọn vào nhà mới. Nửa đêm nghe ở ngoài có tiếng vật gì lay động, ông hỏi thì vật ấy tự xưng là Lưu Đắc Ngôn người thời nước Ngô (thời Tam Quốc), nói: "Mộ của tôi ở dưới giường ông, ra vào hơi khó. Xin ông dời giúp tôi ra dưới núi Thai Vũ phía nam thành, chỗ ấy có hai (?) lớn, là mộ vợ tôi. Chôn tôi ở phía đông mộ, về sau ắt sẽ báo đáp." Sáng hôm sau Thúc Nha ra thành xem, quả đúng thật. Ngay hôm ấy ông đào dưới giường sâu ba thước, được hài cốt, bèn chôn như lời dặn. Đêm ấy hồn kia đến tạ, nói: "Nay trời đang hạn, không quá ba ngày sẽ có mưa. Ông hãy báo với quan Trưởng sử (quan phụ tá đứng đầu trong bộ máy của châu, phủ)."

 Sáng ra, Thúc Nha dâng giấy xin cầu mưa, hẹn trong ba ngày mưa đủ. Tiết độ sứ (quan cai quản quân sự và chính sự một vùng gồm nhiều châu) mang hàm Tư không (một trong ba chức cao nhất triều đình, ở đây là hàm danh dự) là Trương Kiến Phong cho phép, cấp mọi thứ cần dùng. Thúc Nha lập đàn cầu mưa ở núi Thạch Phật. Đến ngày thứ ba vẫn chưa mưa, (theo lời hẹn) phải bị cắt tai (?). Người trong thành đến xem có mấy nghìn. Lúc ấy đất này giáp với giặc, Kiến Phong cho rằng Thúc Nha dối trá, có mưu đồ, nên trong buổi làm việc chiều sai đánh gậy đến chết. Đến chập tối thì mưa to, Kiến Phong liền sai làm lễ tế và bổ con trai ông làm tán kỵ (lính kỵ không có chức vụ cố định). Người đương thời cho rằng thờ người trên phải thành thật; nay Triệu Thúc Nha giấu đi kỳ hạn mưa mà hồn ma đã báo, nên tự chuốc lấy cái chết. (Trích sách Tường dị tập)

 Chu Tế Xuyên

 Chu Tế Xuyên người Nhữ Nam, có ngôi nhà riêng ở phía tây châu. Mấy anh em đều ham học. Một đêm, giảng học xong chừng canh ba (khoảng nửa đêm), ai nấy về giường định ngủ, bỗng nghe bên ngoài có tiếng lách cách, kéo dài mãi không dứt. Tế Xuyên nhìn qua khe cửa (?), thì ra là một đứa trẻ bằng xương trắng, chạy qua chạy lại khắp bốn phía trong sân, lúc đầu còn chắp tay, chốc lát thì vung tay. Tiếng lách cách chính là tiếng các khớp xương cọ vào nhau. Tế Xuyên gọi anh em cùng nhìn trộm. Hồi lâu, em ông là Cự Xuyên quát to một tiếng, đứa trẻ nhảy lên bậc thềm; quát tiếng thứ hai, nó vào cửa; tiếng thứ ba, nó toan leo lên giường. Cự Xuyên càng quát mắng (?), đứa trẻ nói: "Mẹ ơi, cho con bú." Cự Xuyên lấy bàn tay đánh, nó theo bàn tay rơi xuống đất, vừa nhấc tay lên thì nó đã lại ở trên giường, dáng nhảy nhót (?) nhanh như vượn khỉ.

 Người nhà nghe thấy, ngờ có chuyện chẳng lành (?), bèn cầm dao gậy chạy tới. Đứa trẻ lại nói: "Mẹ ơi, cho con bú." Người nhà lấy gậy đánh trúng (?), đứa trẻ rã ra từng đốt, tản như sao rồi lại tụ lại, như thế ba bốn lần. Nó lại nói: "Mẹ ơi, cho con bú." Người nhà bỏ nó vào túi vải, xách đi xa mà nó vẫn còn đòi bú. Ra ngoài thành bốn năm dặm, họ ném nó xuống một cái giếng cạn. Đêm sau nó lại đến, tay giơ cái túi vải, quăng ném nhảy nhót, ra vẻ đắc ý. Đám người nhà xúm lại bắt được, lại bỏ vào túi vải như trước, lấy dây buộc miệng túi, treo đá lớn rồi dìm xuống sông. Lúc sắp ném, trong túi nó vẫn nói: "Lại giống như khách đêm qua thôi." Hôm sau nó lại đến, tay trái xách túi, tay phải cầm sợi dây đứt, chạy nhảy đùa nghịch như trước.

 Người nhà đã chuẩn bị sẵn một khúc gỗ lớn khoét rỗng ruột như cái trống, ôm đứa trẻ nhét vào trong, lấy lá sắt lớn bịt hai đầu rồi đóng đinh, sau đó khóa một (sợi xích?) sắt, treo đá lớn, thả xuống sông lớn cho trôi đi. Lúc sắp thả, nó nói: "Cảm ơn đã đưa tiễn ta bằng quan quách (áo quan và lớp hòm bọc ngoài áo quan)." Từ đó không đến nữa. Chuyện xảy ra năm Trinh Nguyên thứ mười bảy (801). (Trích sách Tường dị ký)

 Thái Bình quảng ký, quyển 342

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do vua Càn Long nhà Thanh sai biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video