Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn đời Tống, gom các truyện lạ, truyện thần tiên, ma quỷ từ các sách đời trước), quyển ba trăm bốn mươi ba. Đời Tống, Lý Phưởng cùng những người khác biên soạn. (Phần Ma quỷ) thứ hai mươi tám (?).
Lục Kiều; Bà Phùng ở Lư Giang; Đậu Ngọc.
Lý Hòa Tử; Lý Hy Bá.
LỤC KIỀU
Đầu niên hiệu Nguyên Hòa (niên hiệu của vua Đường Hiến Tông, năm 806–820), có một tiến sĩ (ở đời Đường, chỉ người dự thi hoặc đã đỗ khoa thi Tiến sĩ của triều đình) tên Lục Kiều. Ông thích làm thơ ca, người đời khá khen ngợi. Nhà ông ở Đan Dương. Nơi ông ở có đài cao, ao hồ, được gọi là chốn cảnh đẹp. Nhà Kiều giàu có và hiếu khách.
Một đêm trăng trong gió mát, có người gõ cửa. Kiều ra xem, thấy một người đàn ông, áo mũ rất đường bệ, dáng vẻ thanh tú phong nhã. Kiều mời vào cùng ngồi. Người ấy bàn luận sáng sủa trôi chảy, vượt ngoài sức tưởng tượng. Kiều kính trọng, cho rằng không ai sánh bằng, bèn hỏi tên họ. Người ấy đáp: "Ta là Thẩm Ước (nhà văn, nhà thơ nổi tiếng đời Nam Tề và nhà Lương thời Nam triều). Nghe ông giỏi thơ nên đến thăm."
Kiều giật mình đứng dậy nói: "Tôi chỉ là một kẻ sĩ hèn mọn, không ngờ ngài lại đến thăm. Mong ngài ở lại một chút để tôi được hầu chuyện vui." Rồi sai bày rượu. Ước nói: "Ta suốt đời không uống rượu, chẳng phải ta từ chối ông đâu." Lại bảo Kiều: "Bạn ta là Phạm Vân, từng làm Bộc xạ (chức quan đứng đầu Thượng thư tỉnh, ngang hàng tể tướng), ông có biết không?" Kiều đáp: "Tôi từng đọc sử nhà Lương, đã quen tên Phạm công từ lâu." Ước nói: "Ta sẽ mời ông ấy đến." Kiều nói: "May mắn lắm thay!"
Ước bèn sai người hầu đi mời Phạm Bộc xạ. Chốc lát Vân đến. Kiều lạy chào, mời ngồi. Vân nói với Ước: "Hưu Văn (tên tự của Thẩm Ước) sao lại đến được nơi này?" Ước đáp: "Ta mến chủ nhân giỏi thơ lại hiếu khách, nên dạo bước dưới trăng đến đây." Rồi cùng nhau chuyện trò, đùa vui hồi lâu.
Ước gọi người hầu: "Đi gọi Thanh Tương đến đây." Chốc lát có một đứa trẻ đến, chừng hơn mười tuổi, dáng vẻ sáng sủa thanh tú. Ước chỉ đứa trẻ, nói với Kiều: "Đây là đứa con yêu của ta. Từ nhỏ nó thông minh, ham đọc sách, ta rất thương nó, nên đặt tên là Thanh Tương (nghĩa là "rương sách xanh", ý mong nó giữ và truyền học vấn trong nhà), muốn nó nối truyền học vấn của ta. Không may nó chết trước ta. Nay ta cho nó ra chào ông." Rồi sai con lạy Kiều.
Ước lại nói: "Đứa này cũng thích làm thơ. Gần đây nó theo ta cùng Bộc xạ đi qua Đài Thành (khu cung thành của các triều Nam triều ở Kiến Khang, nay là Nam Kinh), ta nhân đó bảo nó làm bài "Cảm cựu" (cảm xúc nhớ chuyện xưa). Nó cầm bút viết xong ngay, khá đáng xem." Rồi ngâm bài ấy:
"Sông núi cũ của sáu triều đại (sáu triều cùng đóng đô ở Kiến Khang: Ngô, Đông Tấn, Tống, Tề, Lương, Trần),
Thịnh suy đã mấy trăm năm.
Chốn phồn hoa nay vắng lặng,
Nơi triều đình, chợ búa xưa kia ồn ã.
Trăng đêm soi làn nước trong như ngọc lưu ly,
Gió xuân thổi dưới bầu trời màu vỏ trứng xanh nhạt.
Thương thời thế và nhớ chuyện xưa,
Rơi lệ trước cổng kinh thành."
Kiều khen ngợi hồi lâu, nhân đó hỏi Ước: "Tôi từng đọc bộ Văn tuyển do Chiêu Minh (tức Thái tử Chiêu Minh Tiêu Thống nhà Lương) tuyển chọn, thấy những câu thơ chép trong đó đều không câu nệ âm luật, gọi là thể Tề Lương. Từ đời Đường, Thẩm Thuyên Kỳ và Tống Chi Vấn mới chuộng làm luật thi (thơ luật: thể thơ có quy định chặt chẽ về số câu, số chữ, luật bằng trắc và phép đối). Thơ của Thanh Tương lại bắt chước thể thơ ngày nay, là cớ sao?" Ước đáp: "Làm thơ ở thời nay thì theo thể thời nay, có gì đáng lạ?"
Vân lại nói với Ước: "Ngày xưa ta với ông cùng Nguyên Huy (tên tự của nhà thơ Tạ Diểu) và Ngạn Thăng (tên tự của nhà văn Nhậm Phưởng) đều qua lại cửa nhà Cánh Lăng vương (Tiêu Tử Lương, hoàng thân nhà Tề, người ưa chuộng văn sĩ), sớm tối cười nói, chơi trò gieo xúc xắc. Niềm vui lúc ấy không thể tìm lại được nữa. Đến khi Tiêu công (Tiêu Diễn, tức Lương Vũ Đế) nhận ngôi thay nhà Tề, ta với ông đều là bề tôi giúp lập triều mới. Tuy địa vị rất cao, ơn vua càng hậu, mà lòng thường lo sợ, không còn niềm vui ngày trước. Chư Trưởng Dân (một tướng đời Đông Tấn) từng nói: 'Lúc nghèo hèn thường mong giàu sang, khi giàu sang lại giẫm vào chốn nguy hiểm', lời ấy thật không sai!" Ước cũng than thở hồi lâu.
Ước lại than: "Từ nhà Lương đến nay đã bốn trăm năm. Sông núi, gió trăng không khác lúc ấy, chỉ có con người lặng lẽ đổi thay, sao không buồn được!" Rồi nói với Vân: "Hồi bọn ta làm Ký thất (viên thư ký coi giấy tờ, văn thư) cho Thái công ở Dĩnh Châu, ta thường mộng thấy một người bảo ta: 'Ông về sau sẽ lên đến chức Đoan quỹ (chức đứng đầu điều hành trăm quan), nhưng rốt cuộc không đến được ngôi Thai ty (hàng Tam công, ngôi quan cao nhất triều đình).' Đến khi ta làm Bộc xạ rồi Thượng thư lệnh, người bàn luận khá cho rằng ta sẽ được lên ngôi ấy, mà rốt cuộc không được. Bấy giờ mới biết việc đời người không gì không do số mệnh."
Lúc ấy đêm đã khuya. Vân nói với Ước: "Nên về thôi." Bèn cùng nhau ra đi, nói với Kiều: "Đất này sẽ có binh biến, không quá hai năm nữa." Kiều tiễn ra cửa, họ đi chưa được mấy bước thì đều biến mất. Kiều kể chuyện ấy với bạn bè thân thích. Hơn một năm sau, Lý Kỳ làm phản; lại một năm nữa thì Kiều chết. [Trích từ sách Tuyên thất chí]
BÀ PHÙNG Ở LƯ GIANG
Bà Phùng là vợ một viên sắc phu (chức lại nhỏ ở làng, lo việc thu thuế và xử các vụ kiện nhỏ) trong làng ở Lư Giang. Bà nghèo, góa chồng, không con, bị dân làng khinh rẻ ruồng bỏ. Năm Nguyên Hòa thứ tư (năm 809), vùng Hoài Sở mất mùa lớn, bà đi kiếm ăn đến Thư Châu. Đi ngang qua trại Mục Độc (?), trời tối lại gặp mưa gió, bà dừng nghỉ dưới gốc dâu.
Bỗng thấy bên đường có một căn nhà, đèn nến lập lòe, bà bèn đến xin ngủ nhờ. Bà thấy một cô gái hơn hai mươi tuổi, dung mạo và y phục đẹp đẽ, dắt (?) một đứa bé ba tuổi, tựa cửa khóc lóc buồn bã. Phía trước lại thấy một ông già và một bà già ngồi trên giường, thần sắc buồn thảm, nói lầm rầm, có vẻ như đang đòi tiền của, thúc ép cô gái. Thấy bà Phùng đến, ông bà già lặng lẽ bỏ đi.
Hồi lâu cô gái mới thôi khóc, vào nhà dọn cơm, sửa giường, mời bà ăn và nghỉ. Bà hỏi duyên cớ, cô gái lại khóc, nói: "Cha đứa bé này là chồng tôi, ngày mai anh ấy cưới vợ khác." Bà hỏi: "Hai người già lúc nãy là ai? Họ đòi gì ở cô mà nổi giận?" Cô gái đáp: "Đó là cha mẹ chồng tôi. Nay con trai nối dõi của họ cưới vợ khác, họ đòi tôi giao lại giỏ tre, dao kéo, thước đo (đồ dùng nữ công của người vợ) cùng đồ thờ cúng cũ để trao cho người mới. Tôi không nỡ đưa, nên mới bị trách mắng như vậy."
Bà hỏi: "Người chồng trước của cô ở đâu?" Cô gái đáp: "Tôi là con gái của Lương Thiến, huyện lệnh Hoài Âm, lấy chồng họ Đổng được bảy năm, có hai trai một gái. Hai con trai đều theo cha, con gái chính là đứa này. Người tên Đổng Giang ở trong huyện phía trước kia chính là chồng tôi. Giang làm huyện thừa (viên phó quan của huyện) huyện Toản, nhà tích được của cải lớn." Nói ra không ngăn được tiếng nghẹn ngào. Bà không lấy làm lạ, lại vì lâu ngày khốn khổ đói rét, nay được ăn ngon ngủ yên, nên không hỏi gì thêm. Cô gái khóc đến sáng.
Bà từ biệt ra đi, đi được hai mươi dặm thì đến huyện Đồng Thành. Phía đông huyện có một tòa nhà lớn, đang giăng màn trướng, sắm sẵn dê non, ngỗng trời (lễ vật cưới hỏi), người ra vào tấp nập, nói rằng tối nay nhà quan có lễ cưới. Bà hỏi chú rể là ai, thì chính là Đổng Giang. Bà nói: "Ông Đổng có vợ rồi, sao còn cưới nữa?" Người trong huyện đáp: "Vợ và con gái ông Đổng đều đã chết rồi." Bà nói: "Đêm qua tôi gặp mưa, ngủ nhờ nhà vợ ông Đổng là bà họ Lương, sao lại bảo chết rồi?"
Người trong huyện hỏi chỗ ấy ở đâu, thì đó chính là mộ vợ ông Đổng. Hỏi dung mạo hai người già, thì chính là cha mẹ đã mất của Đổng Giang. Đổng Giang vốn người Thư Châu, người trong làng đều biết rõ. Có người báo chuyện với Đổng Giang, Đổng buộc tội bà là bịa chuyện yêu quái, sai thuộc hạ đuổi bà đi. Bà kể lại với người trong huyện, ai nấy đều cảm động than thở. Tối hôm ấy, Đổng rốt cuộc vẫn thành hôn.
Mùa hạ, tháng năm năm Nguyên Hòa thứ sáu, Lý Công Tá, viên tòng sự (quan phụ tá trong phủ quan đứng đầu một vùng) ở Giang Hoài, đi sứ về kinh rồi trở lại, dừng chân ở Hán Nam, gặp gỡ (?) Cao Việt người Bột Hải, Triệu Toản người Thiên Thủy, Vũ Văn Đỉnh người Hà Nam tại nhà trạm. Ban đêm chuyện trò, tìm kể chuyện lạ, ai nấy kể hết những điều mình thấy nghe, có người kể đầy đủ chuyện này, Công Tá bèn viết thành truyện. [Trích từ sách Dị văn lục]
ĐẬU NGỌC
Hai người dự thi Tiến sĩ là Vương Thắng và Cái Di, trong niên hiệu Nguyên Hòa, đến Đồng Châu xin được tiến cử. Lúc ấy quán khách chật ních, họ mượn nhà của Vương Chứ, viên Công tào (quan coi việc nhân sự, xét công trạng quan lại trong quận), để ở chờ thi. Sau đó các phòng khác đều có khách ở, chỉ có gian nhà chính lấy sợi dây nhỏ buộc cửa. Nhìn qua cửa sổ vào trong, chỉ thấy trên giường có một tấm chăn vải thô, phía bắc giường có một cái rương tre rách, ngoài ra không có gì.
Hỏi hàng xóm, người ta bảo đó là chỗ ở của xử sĩ (người có học mà không ra làm quan) Đậu Tam Lang, tên là Ngọc. Hai người khách thấy chái phía tây chật hẹp, muốn ở chung với ông ta, rất mừng vì ông không có thê thiếp, người hầu. Đến tối, xử sĩ Đậu cưỡi một con lừa, dẫn một tên hầu, say khướt trở về.
Di và Thắng ra chào trước, nói: "Thắng xin dự kỳ thi giải (kỳ thi ở quận để chọn người tiến cử lên kinh) của quận, vì quán khách ồn ào nên tạm trọ ở đây. Chái tây được chia cũng rất hẹp. Ngài đã không có thê thiếp, người hầu, lại là người sống ngoài thế tục, mong cho chúng tôi được ở chung gian nhà này để chờ kỳ thi quận." Ngọc nhất mực từ chối, sắc mặt khi tiếp chuyện rất ngạo mạn.
Đêm khuya, sắp đi ngủ, bỗng ngửi thấy mùi hương lạ, hai người giật mình dậy tìm, thì thấy giữa gian nhà chính buông màn, tiếng nói cười rộn rã. Thế là Di và Thắng xông vào gian nhà ấy: bình phong, màn trướng vây kín bốn phía, hương lạ xông vào người, mâm chạm trổ đựng món ăn quý không sao tả xiết. Có một cô gái chừng mười tám, mười chín tuổi, xinh đẹp diễm lệ không ai bì, đang ngồi ăn cùng Đậu. Hơn mười người hầu gái cũng đều đoan trang xinh xắn. Lò bạc nấu trà vừa chín.
Người đang ngồi đứng dậy vào trong màn ở chái tây, các hầu gái đều vào theo, nói: "Chàng trai nào mà xông bừa vào nhà người ta thế?" Mặt Đậu tái như đất, ngồi ngay không nói. Di và Thắng không biết nói gì, uống trà rồi đi ra. Vừa xuống thềm, nghe tiếng đóng cửa, có tiếng nói: "Đồ trai điên rồ, sao lại để ở chung? Người xưa sở dĩ phải chọn láng giềng, há phải là lời nói suông sao?" Đậu giải thích rằng đây không phải nhà mình nên khó từ chối khách lạ; (người kia đáp) nếu lo bị khinh nhờn thì há không có nhà khác sao (?). Rồi lại vui cười.
Đến sáng, hai người sang dòm thì mọi thứ đã trở lại như cũ, chỉ có Đậu một mình nằm trong tấm chăn vải thô, đang dụi mắt mới dậy. Di và Thắng gặng hỏi, ông không đáp. Di và Thắng nói: "Ngài ban ngày là kẻ áo vải (người thường dân), ban đêm lại sánh đôi với con nhà quyền quý. Nếu không phải yêu thuật, sao có được người đẹp như thế? Nếu không nói thật, chúng tôi sẽ báo lên quan quận."
Đậu nói: "Đây vốn là chuyện bí mật, nhưng nói ra cũng không sao. Gần đây tôi đi chơi Thái Nguyên, chiều tối rời Lãnh Tuyền, định đến nghỉ ở huyện Hiếu Nghĩa, nhưng trời âm u, lạc đường, đêm đến xin trọ ở một trang trại. Hỏi chủ là ai, người hầu nói: 'Đây là trang trại của Thôi Tư mã (viên quan phụ tá của quan đứng đầu châu) ở Phần Châu.' Tôi nhờ người vào báo, người ấy ra nói: 'Mời vào.'
Thôi Tư mã chừng hơn năm mươi tuổi, mặc áo đỏ (màu áo của quan có phẩm hàm), dáng mạo dễ mến. Ông hỏi tổ tiên tôi cùng các chú bác, anh em, hỏi đến cả họ nội họ ngoại, rồi tự kể về dòng họ mình, thì ra là bà con thân thiết của tôi, là bậc bác họ bên ngoại. Từ nhỏ tôi cũng từng nghe nói về ông, chỉ không biết ông làm quan gì. Ông hỏi han ân cần, tình nghĩa lễ đãi rất hậu.
Ông nhân đó sai người báo với vợ: 'Đậu tú tài (cách gọi kính người có học) là con của anh Bảy, Hữu vệ tướng quân, là cháu họ ngoại thân thiết của ta. Phu nhân cũng là bác gái của cháu, có thể ra gặp. Ta làm quan ở phương xa, họ hàng cách trở, nếu không nhân chuyến đi đường này thì làm sao gặp được? Mời ra gặp ngay.' Một lát sau, một tỳ nữ áo xanh ra nói: 'Mời Tam lang vào.'
Trong gian nhà giữa bày biện lộng lẫy như nhà vương hầu, mâm cỗ quý giá, đủ các món ngon trên rừng dưới biển. Ăn xong, ông bác nói: 'Chuyến đi này cháu định cầu gì?' Tôi đáp: 'Cầu ít tiền để đi thi.' Ông hỏi: 'Nhà ở quận nào?' Tôi đáp: 'Trong bốn biển không có nhà.' Ông nói: 'Đời cháu như thế, thân trơ trọi, trôi dạt như cỏ bồng, không nơi nương tựa, đi đi lại lại chỉ uổng công. Ta có một cô con gái trong nhà, sắp đến tuổi trưởng thành, nay nên để nó hầu hạ cháu, cơm áo không phải cầu cạnh ai, được chăng?' Tôi đứng dậy lạy tạ.
Phu nhân mừng rỡ nói: 'Đêm nay là ngày rất tốt, lại có sẵn cỗ thịt. Kết đôi trong họ hàng với nhau, cần gì phải mời rộng khách khứa. Lễ cưới đã đủ, cứ chọn ngay đêm nay.' Tạ xong, tôi lại ngồi, lại được dọn đồ ăn. Ăn xong, họ cho tôi nghỉ ở gian phòng phía tây, sắm nước tắm; tắm xong trao áo khăn, rồi dẫn ba người giúp lễ (người phù rể, lo nghi thức cưới) đến, đều là kẻ sĩ thông minh sáng sủa: một người họ Vương, xưng là Pháp tào (quan coi việc hình pháp) của quận; một người họ Bùi, xưng là Hộ tào (quan coi sổ hộ tịch, thuế khóa); một người họ Vi, xưng là Đốc bưu (quan đi tuần xét các huyện thay quan quận). Chúng tôi vái chào nhau rồi ngồi.
Chốc lát, kiệu lễ, xe thơm đều sẵn sàng, đuốc hoa dẫn đường phía trước, đi từ gian phòng phía tây đến cửa giữa, làm lễ thân nghinh (chú rể đích thân đánh xe đón cô dâu). Rồi lại đi vòng quanh trang trại một vòng, vào từ cửa nam, đến gian nhà giữa, trong nhà màn trướng đã giăng kín. Thành lễ xong thì vừa đầu canh ba (khoảng nửa đêm).
Vợ tôi nói với tôi: 'Đây không phải cõi người, mà là cõi thần. Cái gọi là Phần Châu ở đây là Phần Châu cõi âm, không phải ở cõi người. Mấy người giúp lễ đều là quan cõi âm (?). Thiếp với chàng có duyên từ kiếp trước, đáng làm vợ chồng, cho nên mới gặp nhau. Người và thần đường đi khác nhau, chàng không thể ở lâu, nên đi ngay.' Tôi nói: 'Người và thần đã khác nhau, sao lại kết đôi? Đã là vợ chồng thì phải theo nhau, sao mới một đêm đã chia tay?'
Vợ tôi nói: 'Thiếp hầu hạ chàng vốn không kể xa gần, chỉ vì chàng là người sống, không nên ở lâu nơi này. Chàng mau sửa xe lên đường. Thiếp sẽ làm cho trong rương của chàng luôn có một trăm tấm lụa, dùng hết lại đầy. Đến đâu chàng cũng phải tìm phòng yên tĩnh ở một mình, chỉ cần hơi nghĩ đến thiếp, theo ý nghĩ thiếp sẽ đến ngay. Sau mười năm thì có thể cùng đi với nhau; trong khoảng thời gian chưa đến lúc ấy, thì ngày chia tay, đêm gặp nhau vậy.'
Tôi bèn vào từ biệt. Ông Thôi nói: 'Cõi sáng (cõi người) và cõi tối (cõi âm) tuy khác, nhưng người và thần không khác nhau. Con gái nhỏ được hầu khăn lược cho cháu (tức làm vợ cháu) là do duyên kiếp trước. Đừng vì khác loại mà nghi ngờ, khinh bạc nó. Cũng không được kể với người khác; nhưng nếu quan pháp tra hỏi thì nói ra cũng không sao.' Nói xong, tôi nhận được một trăm tấm lụa rồi từ biệt. Từ đó mỗi đêm tôi ngủ một mình, hễ nghĩ đến thì nàng đến, màn trướng, cỗ bàn đều theo nàng mà đến (?). Như thế đã năm năm rồi."
Di và Thắng mở rương ra, quả có một trăm tấm lụa. Đậu bèn tặng mỗi người ba mươi tấm, xin họ giữ kín chuyện. Nói xong, ông bỏ đi trốn, không biết ở đâu. [Trích từ sách Quái lục]
LÝ HÒA TỬ
Đầu niên hiệu Nguyên Hòa, ở chợ Đông chốn kinh đô có tên du côn Lý Hòa Tử, cha tên là Nỗ Nhãn. Hòa Tử tính tàn nhẫn, thường trộm chó và mèo để ăn thịt, là mối hại của cả phường chợ. Hắn thường để chim cắt đậu trên cánh tay, đứng ở ngã tư đường. Một hôm thấy hai người mặc áo tía gọi: "Ngươi chẳng phải là con của Lý Nỗ Nhãn, tên Hòa Tử đó sao?" Hòa Tử bèn vái chào. Họ lại nói: "Có việc, ra chỗ vắng mà nói."
Bèn đi vài bước, dừng lại ở chỗ ngoài đám đông, họ nói: "Âm ty (quan phủ cõi âm) bắt ông, phải đi ngay." Hòa Tử lúc đầu không tin, nói: "Các người cũng là người, sao lại nói dối?" Họ lại nói: "Chúng ta chính là (quỷ sứ đây)." Rồi thò tay vào trong ngực áo lấy ra một tờ trát, dấu ấn còn ướt, trên đó tên họ hắn ghi rõ ràng, về việc bốn trăm sáu mươi con mèo, chó kiện cáo hắn.
Hòa Tử kinh sợ, bỏ chim cắt, lạy xin: "Tôi đáng chết rồi. Xin nhất định tạm hoãn cho tôi một chút, tôi sẽ sắm chút rượu mời." Hai người cố từ chối không được, đành phải nhận. Lúc đầu Hòa Tử định mời vào quán bánh tất la (một loại bánh có nhân của người Hồ), họ bịt mũi không chịu đi tới, bèn mời vào quán rượu họ Lý.
Hòa Tử vái chào, nhường mời, nói một mình, người ta cho là hắn điên. Hắn bèn gọi chín bát rượu, tự uống ba bát, còn sáu bát bày ở chỗ ngồi phía tây mà như không có ai, rồi xin họ giúp đỡ để thoát nạn. Hai người nhìn nhau nói: "Chúng ta đã nhận ơn một bữa say, phải tính kế giúp hắn." Bèn đứng dậy nói: "Hãy chờ chúng ta vài khắc, sẽ trở lại."
Chưa bao lâu họ quay lại, nói: "Ông sắm bốn mươi vạn tiền, chúng ta sẽ mượn cho ông thêm ba năm tuổi thọ." Hòa Tử hứa, hẹn đến trưa hôm sau. Hắn trả tiền rượu, nếm lại số rượu kia thì vị nhạt như nước, lại lạnh buốt răng. Hòa Tử vội về, đúng hẹn sắm đủ tiền đem đốt, thấy hai người kia xách tiền đi mất. Được ba ngày thì Hòa Tử chết. Thì ra cái gọi là ba năm (ở cõi âm) chỉ là ba ngày ở cõi người. [Trích từ sách Dậu dương tạp trở]
LÝ HY BÁ
Lý Hy Bá người Lũng Tây, năm Nguyên Hòa thứ chín làm quan ở huyện Ôn, từng kể với tôi: Đầu niên hiệu Nguyên Hòa, lúc dự kỳ điều tuyển (kỳ xét chọn, bổ nhiệm quan lại ở bộ Lại), ông ở trọ tạm tại phường Hưng Đạo nơi kinh đô. Sáng sớm ông đến phường Sùng Nhân thăm một người cùng dự tuyển, bỗng ở con ngõ phía bắc cửa đông phường Hưng Đạo, trước đầu ngựa thấy một người đàn bà thấp bé, mặc áo tang, cao chừng ba thước, mà giọng nói như người đàn bà lớn tuổi, lẩm bẩm như đang oán trách điều gì.
Bà ta nói: "Nghìn lần nhịn, vạn lần nhịn, rốt cuộc cũng phải quyết một trận. Ta quyết không tha cho nó." Rồi búng ngón tay mấy cái, nói: "Lạ lắm! Lạ lắm!" Hy Bá ra đi sau khi trống sáng (trống điểm mở cửa các phường lúc sáng) đã điểm, trong lòng thầm lấy làm lạ, nhưng không dám hỏi. Đến chiều tối ra đường lớn, xe ngựa đã ồn ào, người đàn bà ấy bị người đi đường lấy làm lạ, nhưng không ai biết duyên do. Như thế hai ngày, người xem dần đông, bà ta chỉ ở phố phía bắc phường Sùng Nhân.
Ít lâu sau, Hy Bá từ cửa sở (?) đi ra phía đông, đến cửa Cảnh Phong, thấy giữa đường lớn người ồn ào đông đến hàng vạn, vây thành vòng lớn như sân diễn trò ở góc đông, góc tây. Bên trong có vô số trẻ con ngồi quây tròn, người đàn bà thấp bé ngồi phía trước, lấy vải trùm đầu, lời nói càng thêm lộn xộn không đầu đuôi, đám trẻ con cùng nhau cười chế giễu. Có người muốn lại gần thì bà ta chộp cào, trẻ con lại lùi ra.
Như thế đến giữa trưa, người xem càng đông. Người đàn bà thấp bé vừa ngồi xuống, có một đứa trẻ xông tới giật tấm vải trùm đầu, tấm vải rơi xuống, thấy một cây trúc xanh nhỏ dài ba thước, trên treo một cái đầu lâu trắng hếu. Quan Kim ngô (quan coi việc tuần phòng, giữ trị an kinh đô) đem việc ấy tâu lên vua. [Trích từ sách Can tử (?)]
Thái Bình quảng ký, quyển ba trăm bốn mươi ba.
<Tử bộ (một trong bốn bộ lớn phân loại sách, gồm sách các nhà tư tưởng và các loại sách tạp), loại Tiểu thuyết gia, nhóm Dị văn (chuyện lạ nghe được), sách Thái Bình quảng ký>
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư đồ sộ do vua Càn Long nhà Thanh sai biên soạn).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video