Thái Bình quảng ký, quyển 346. Đời Tống, Lý Phưởng cùng nhiều người biên soạn. Loại truyện Quỷ (?), phần 31.
Dân phường Lợi Tục — Bộ tướng ở Thái Nguyên — Thành Công Quỳ
Sứ giả đưa thư — Tang Hạ — Quỷ hát (?)
Lư Yến — Lý Tương — Mã Chấn
Lưu Duy Thanh — Đổng Quán — Tiền Phương Nghĩa
DÂN PHƯỜNG LỢI TỤC
Đầu năm Trường Khánh (niên hiệu vua Đường Mục Tông, 821–824), ở phường (khu dân cư trong thành, có tường bao và cổng riêng) Lợi Tục thành Lạc Dương, có một người dân đánh mấy cỗ xe sắp ra cổng thành Trường Hạ. Có một người mang túi vải đến xin gửi túi lên xe, dặn đừng tự tiện mở, rồi quay trở vào phường Lợi Tục. Người ấy vừa vào thì trong phường có tiếng khóc.
Người nhận gửi bèn mở túi ra xem. Miệng túi buộc bằng dây gai sống. Bên trong có một vật trông như cái bọng của con bò (?), lại có một sợi dây đen dài mấy thước. Người dân sợ, vội buộc lại như cũ. Lát sau người kia quay lại, nói: "Chân tôi đau, muốn ngồi nghỉ trên xe ông đi vài dặm có được không?" Người dân biết đây là kẻ khác thường, đành bằng lòng.
Người ấy lên xe, xem lại túi thì không vui, quay sang bảo: "Sao ông không giữ lời?" Người dân xin lỗi. Hắn lại nói: "Ta không phải người. Âm ty (cơ quan cai quản cõi âm, nơi xét xử người chết) sai ta bắt năm trăm người. Ta đã đi khắp các vùng Thiểm, Quắc, Tấn, Giáng, đến đây thì người phần nhiều đã thành 'trùng', chỉ bắt được hai mươi lăm người. Nay phải đi tiếp sang vùng Từ, Tứ." Hắn lại nói: "Ông có hiểu chữ 'trùng' ta nói không? Ai mắc bệnh nhọt đỏ thì người ấy là 'trùng' (?)."
Xe đi được hai dặm thì hắn từ biệt: "Ta có hạn kỳ, không ở lâu được. Ông có số thọ, không phải lo nữa." Rồi bỗng xách túi xuống xe, biến mất. Mùa hè năm ấy, người ở các châu nhiều kẻ mắc bệnh nhọt đỏ, cũng có người chết. (Trích từ "Tuyên thất chí")
BỘ TƯỚNG Ở THÁI NGUYÊN
Trong năm Trường Khánh, Bùi Độ làm Bắc bộ lưu thủ (quan thay vua trấn giữ Bắc Đô, tức Thái Nguyên). Dưới quyền ông có một bộ tướng (viên tướng thuộc quyền) họ Triệu, bệnh rất nặng. Con trai sắc thuốc trong phòng. Vừa bỏ thuốc vào nồi và nhóm lửa, Triệu thấy một người áo vàng từ cửa đi vào, dừng bên nồi thuốc. Người ấy xách một cái túi đựng bột thuốc trắng tinh như bột mì, rắc bột vào nồi rồi đi.
Triệu kể với con. Con nói: "Chẳng phải là quỷ sao? Nó muốn làm bệnh cha nặng thêm." Bèn đổ thuốc đi. Triệu lại thấy người áo vàng lúc nãy đến lần nữa, lại rắc bột vào nồi. Triệu ghét lắm, cũng bảo đổ đi. Một hôm khác, Triệu ngủ ngày, con lại sắc thuốc. Thuốc vừa chín thì Triệu thức dậy, con bèn dâng lên cho uống. Mấy ngày sau, quả nhiên Triệu chết. (Trích từ "Tuyên thất chí")
THÀNH CÔNG QUỲ
Khi Lý Công Nhan (?) làm lưu thủ Bắc Đô, có bộ tướng là Thành Thiếu Nghi. Con trai Thiếu Nghi tên Công Quỳ, thường mơ thấy một người áo trắng nói: "Địa phủ (cõi âm, nơi quỷ thần xét xử người chết) sai ta gọi ngươi." Công Quỳ không chịu. Sứ giả nói: "Quan âm phủ sai gọi một người tuổi Thìn (sinh năm con rồng). Ngươi đã tuổi Thìn thì trốn sao được?"
Công Quỳ nói dối: "Tôi không phải tuổi Thìn, sao ông vu cho tôi?" Sứ giả hơi nguôi, quay lại nói: "Nay tha ngươi về, ta sẽ đi gọi người tuổi Thìn khác." Công Quỳ giật mình tỉnh dậy, đem giấc mơ thưa với Thiếu Nghi. Thiếu Nghi có hơn mười tên lính thường ở dưới cửa. Hôm sau, một tên lính không bệnh mà chết. Thiếu Nghi hỏi tuổi hắn, cha hắn đáp là tuổi Thìn. Quả đúng như Công Quỳ đã mơ. (Trích từ "Tuyên thất chí")
SỨ GIẢ ĐƯA THƯ
Xưa có một sứ giả đưa thư đi ra cổng tây phường Lan Lăng. Ông thấy một đạo sĩ (người tu theo Đạo giáo) cao hơn hai trượng (mỗi trượng khoảng ba mét), râu dài, đội mũ cao. Đạo sĩ dẫn theo hai người mặc váy xanh, búi tóc hình sừng dê, cũng cao hơn một trượng. Mỗi người gánh hai cái vò lớn. Trong vò có mấy chục đứa trẻ, đứa khóc đứa cười, từng tốp hai ba đứa đùa nghịch với nhau.
Thấy sứ giả, đạo sĩ ngoảnh lại bảo hai người búi tóc: "Am am." Hai người búi tóc đáp: "Nạp nạp." Lũ trẻ trong vò đồng thanh: "Tê tê." Rồi cả bọn cùng lúc đi về phía bắc, không biết đi đâu. (Trích từ "Hà Đông ký")
TANG HẠ
Ở Thượng Đô (kinh đô Trường An), phía đông ngã tư phường An Ấp, có ngôi nhà của họ Lục. Kiểu nhà cũ kỹ, xấu xí, người ta thường gọi là hung trạch (nhà dữ, nhà có ma, ai ở cũng gặp tai họa). Sau có tiến sĩ (người thi đỗ khoa tiến sĩ) Tang Hạ thuê ở. Có lần Hạ cùng người anh tên Hàm (?) ngủ ngày, bỗng Hạ bị bóng đè, hồi lâu mới tỉnh.
Hạ kể: "Vừa rồi thấy một người đàn bà váy xanh lục, tay áo đỏ, từ phố phía đông đi xuống. Dáng mảnh mai, eo thon, như hoa bị sương mù phủ. Nàng nén khóc mà nói: 'Xin nghe thiếp đọc một bài thơ nói nỗi oán hận sâu kín.'" Lời thơ rằng: "Bói được ngày ngược lên Tam Hiệp, trời thu sóng gió nhiều; Giang Lăng một đêm mưa, đứt ruột khúc ca Mộc Lan." (Trích từ "Hà Đông ký")
QUỶ HÁT (?)
Trong năm Trường Khánh, có người ở dưới lầu Quán Tước, trong vườn Thuấn Thành, vùng Hà Trung, thấy hai con quỷ (?), mỗi con cao chừng ba trượng, áo xanh quần trắng. Chúng khoác tay nhau hát: "Nước sông chảy đục ngầu, đầu núi trồng kiều mạch; hai con khỉ vào tới dưới cửa, chị dâu nhà phía đông bị đánh một trăm roi." Hát xong thì biến mất. (Trích từ "Hà Đông ký")
LƯ YẾN
Mùa đông năm Trường Khánh thứ tư (824), tiến sĩ Lư Yến ở xóm Tân Xương. Sáng sớm, ông ra phố phía bắc phường. Bóng cây hòe thưa thớt, vầng trăng tàn vẫn còn trên trời. Ông thấy một người đàn bà cao chừng ba trượng, quần áo toàn màu đen, đang lùa một con vật trông như con dê đực, cũng cao hơn một trượng, đi từ đông sang tây.
Yến hoảng sợ, quay đầu chạy. Người đàn bà gọi: "Lư Ngũ (người thứ năm trong hàng anh em họ Lư), thấy người thì đừng nói nhiều." Rốt cuộc không biết đó là vật gì. (Trích từ "Hà Đông ký")
LÝ TƯƠNG
Lư Tòng Sử mang hàm Tả bộc xạ (một trong hai chức đứng đầu Thượng thư tỉnh, hàng tể tướng; ở đây là hàm vinh dự) làm Tiết độ sứ (quan trấn thủ, nắm cả quân lẫn dân một vùng gồm nhiều châu) vùng Trạch Lộ. Ông bị kết tội thông mưu với Vương Thừa Tông ở Trấn Châu, bị giáng chức đày đi Hoan Châu, rồi bị vua ban cho chết ở Khang Châu.
Năm Bảo Lịch thứ nhất (825), Thứ sử (quan đứng đầu một châu) Mông Châu là Lý Tương rời châu về triều. Ông tự nghĩ mình chỉ là quan coi một quận nơi góc biển, không có người thân nào ở các cơ quan trung ương, nay bỗng lên kinh đô thì chẳng khác gì thả chiếc thuyền con giữa biển cả. Nghe nói ở huyện Đoan Khê có một bà đồng biết được việc chưa xảy ra, ông bèn dừng thuyền mời bà đến.
Bà đồng nói: "Tôi là người thấy được quỷ (?). Quỷ nào tôi thấy thì đều gọi được. Nhưng quỷ có hai hạng. Hạng có phúc đức thì tinh thần sáng sủa, thường tự nói chuyện với người. Hạng nghèo hèn thì khí yếu, thần mỏi, phải mượn miệng tôi mà nói. Tất cả tùy gặp được ai, chứ không phải tôi tự biết."
Tương hỏi: "Làm sao hỏi được?" Bà đáp: "Dưới cây thu trước sân (?) có một người mặc áo tía, đeo phù hiệu vàng (dấu hiệu quan to), tự xưng là Lư bộc xạ ở Trạch Lộ, ông có thể lạy mà mời." Tương bèn mặc triều phục, cầm hốt (thẻ dài quan lại cầm khi vào chầu), hướng về chỗ ấy mà lạy. Bà đồng nói: "Bộc xạ đã lạy đáp rồi." Tương bèn vái mời lên thềm.
Trong không trung có tiếng nói: "Tòng Sử chết ở chỗ này, từng bị cây cung làm khốn (?), đến nay vẫn còn ghét nó. Trên giường của sứ quân (tiếng tôn xưng quan thứ sử) có cây cung, mong ông bỏ đi cho." Tương sai người cất đi.
Lúc ấy, trên thềm phụ của sảnh trạm (?) chỉ có một cái giường. Tương quên mất người kia là bậc quý, định ngồi xuống mà hỏi. Bà đồng nói: "Bộc xạ quan cao, sao ông không mời ngồi?" Bà nhìn quanh rồi nói: "Bộc xạ giận lắm, bỏ đi rồi. Mau theo lạy tạ, may ra ông ấy chịu quay lại." Tương bò lê xuống thềm, hỏi ông đi hướng nào, rồi cứ một bước một lạy, cả thảy mấy chục bước.
Trong không trung nói: "Quan chức của ông còn chưa bằng một viên tướng phó trong quân ta, sao dám ngồi trước mặt ta?" Tương hai ba lần tạ lỗi. Bà đồng nói: "Bộc xạ quay lại rồi." Tương bèn chắp tay vái mà đi trở về. Đến thềm, bà đồng nói: "Bộc xạ lên rồi." Tương đặt riêng một cái giường, trải đệm chiếu để mời. Bà đồng nói: "Ngồi rồi." Tương mới ngồi.
Trong không trung hỏi: "Sứ quân muốn hỏi điều gì?" Tương đáp: "Tương làm quan ở xa, nay về triều. Kính biết bộc xạ có phép thần thông như tạo hóa, thấu rõ việc chưa tới, xin ban cho một lời, chỉ cho biết mai sau vinh hay suy." Tiếng nói: "Có nhiều người dắt dẫn. Đến kinh thành một tháng, ông sẽ làm thứ sử Ngô Châu." Tương hỏi thêm thì không nói nữa.
Tương lại hỏi: "Bộc xạ rời cõi người đã lâu, sao không đầu thai trở lại làm người sống mà cứ ở mãi nơi cõi âm tịch mịch?" Đáp: "Ôi, sao lại nói thế! Đời người khổ nhọc, muôn mối lo làm lòng kiệt quệ. Người ta như con thiêu thân tranh nhau lao vào ngọn đèn danh lợi. Lo nghĩ nhiều thì tóc bạc, tinh thần suy thì thân gầy. Trong tấc lòng nổi sóng cao muôn trượng. Người ta ganh ghét, hãm hại nhau, hung dữ như thú dữ. Ta đã thoát ra được, nhìn xuống thấy cõi ấy như nước sôi lửa bỏng, lẽ nào lại cúi mình nằm vào giữa đó?"
"Vả lại, xét chuyện sống chết, sáng hay tối thì cũng chưa khác gì nhau. Việc học làm tiên, thành hay bại cũng không khác. Ta đã được thuật luyện hình (phép tu của Đạo gia, từ chỗ không có hình mà luyện thành thân hình). Thuật ấy từ chỗ không hình luyện thành một thân hình cao ba thước, thì có thể lên trời xuống đất, cưỡi mây, cưỡi (?)…, nghìn biến vạn hóa, không gì là không làm được. Hình của ta nay chỉ còn ba tấc chưa trọn mà thôi. Bay đi tự tại, ra cõi âm vào cõi dương đều được. Đến bậc vua có muôn cỗ xe (tức thiên tử) còn không bằng ta, huống chi dân thường."
Tương hỏi: "Phép luyện hình có thể cho nghe được không?" Đáp: "Không phải điều sứ quân nên nghe." Tương lại hỏi chuyện sau khi làm quan ở Ngô Châu, rốt cuộc ông không nói, rồi đi mất. Tương đến kinh, đem của lạ đi nhờ cậy, được mấy người giúp. Chưa đầy một tháng, ông được bổ làm thứ sử Ngô Châu, rồi chết ở Ngô Châu. Họ Lư không chịu nói chuyện về sau, có lẽ vì thế chăng? (Trích từ "Tục Huyền quái lục")
MÃ CHẤN
Mã Chấn người Phù Phong, ở phường Bình Khang thành Trường An. Một hôm giữa trưa nghe có người gõ cửa. Ra xem thì thấy một chú bé cho thuê lừa. Chú nói: "Vừa có một phu nhân thuê lừa của cháu từ chợ Đông đến đây, vào nhà rồi mà chưa trả tiền thuê." Nhà ấy thật không có ai đến, nhưng cũng trả tiền cho chú đi.
Mấy hôm sau lại nghe gõ cửa, cũng y như vậy. Trước sau đến bốn lần, nhà họ Mã ngờ có chuyện lạ, bèn đặt người đứng hai bên cửa, ngày ngày rình xem. Hôm ấy quả có một người đàn bà cưỡi lừa từ phía đông đến. Đến gần thì nhận ra là mẹ của Chấn. Bà mất đã mười một năm, chôn ở Nam Sơn, quần áo vẫn là bộ mặc lúc chôn.
Chấn kinh hãi, kêu khóc chạy ra. Bà đã xuống lừa, bị người nhận ra nên không kịp ẩn đi. Chấn đuổi theo, bà chạy vòng quanh tấm bình phong, rồi cùng đường chạy vào chuồng ngựa, nấp đứng sau tường. Mã sinh gọi liên hồi mà bà vẫn không động đậy. Chấn bèn kéo vạt áo, bà bỗng đổ xuống, chỉ còn là một bộ xương trắng. Quần áo vẫn nguyên vẹn, bộ xương đầy đủ. Nhìn kỹ thì có những mạch đỏ như sợi chỉ đỏ xâu qua giữa các đốt xương.
Mã sinh khóc lóc, nâng đỡ hài cốt đưa về Nam Sơn. Xem phần mộ thì vẫn như cũ, nhưng đào lên thì trong quan tài đã trống không. Mã sinh bèn chọn đất khác cải táng, mà rốt cuộc vẫn không hiểu lẽ ấy ra sao. (Trích từ "Tục Huyền quái lục")
LƯU DUY THANH
Vùng Bình Âm phía bắc giữ cửa ải, phía nam làm chỗ chống giặc, dựa vào núi, sát bờ sông Tế. Cả trăm dặm trống trải không có người ở, thế đất hiểm trở. Ai dùng binh cũng tranh chiếm chỗ này trước để giành phần thắng. Đến nay, hễ trời âm u, chiều tối là ma quỷ thường hiện ra.
Mùa xuân năm Trường Khánh thứ ba (823), Tiết độ sứ Bình Lư là Tiết Bình sai nha môn tướng (viên tướng thuộc phủ tiết độ) Lưu Duy Thanh đi sứ Đông Bình, đường đi ngang qua đây. Lúc ấy mặt trời đã lặn. Bỗng giữa đồng hoang, ông trông xa thấy lều trại, đội ngũ, cờ xí, người ngựa rất đông, khói lửa trải ra xa tít. Duy Thanh hồi trẻ từng ở trong quân, ước tính quân số chừng năm sáu vạn người.
Duy Thanh không biết là quân nào, rất sợ. Chốc lát có xe chở quân nhu, trống và tù và, các đội lũ lượt kéo đến, kẻ hát kẻ nói, ồn ào tranh nhau tiến lên. Duy Thanh bèn thả chậm cương ngựa, đi lẫn vào giữa họ. Bỗng có một kẻ mặc áo tang đi bộ đến giữ chặt ngựa, định cướp ngựa của ông. Duy Thanh cố giằng lại, rồi thúc ngựa vọt ra khỏi đường, mà kẻ áo tang càng níu chặt.
Duy Thanh có sức khỏe, cầm roi sắt quất liên tiếp vào lưng hắn. Kẻ áo tang không chống cự mấy, hồi lâu mới buông ra mà đi. Duy Thanh quay lại đường thì đoàn quân lúc nãy đã đi qua hết. Đêm khuya ông mới tới trạm phía trước. Vừa hay viên tướng đồng liêu là Hồn Chiêu đi sứ Hoạt Châu về cũng nghỉ ở đó. Nghe tin Duy Thanh đến, Chiêu ra đón thì thấy Duy Thanh mê man không biết gì. Mọi người đỡ ông, vây quanh xem hồi lâu ông mới tỉnh, rồi kể lại chuyện ấy.
Chưa đầy hai ba ngày thì đến Đông Bình. Vào nhà khách rồi, ông cũng không kể chuyện với ai. Trước đó, ở Đông Bình có một thuật sĩ (người làm nghề bói toán, phép thuật) tên là Hoàng Phủ Giai, lận đận không ra làm quan, áo quần giày dép rách rưới, mọi người rất khinh.
Một hôm Duy Thanh đi dạo, Giai đứng xa trên đường chỉ tay gọi: "Lưu áp nha (chức quan võ coi đội nghi vệ ở phủ tiết độ)!" Duy Thanh vốn không quen biết người này, nên lấy làm ngờ. Giai nói: "Ta vốn sợ kẻ khác cướp ngựa ông nên dắt ông tránh khỏi đường, sao ông lại lấy roi sắt đánh ta khổ thế? Nhờ ta có áo giáp vàng trên người, không thì sức ông lớn, cú đánh mạnh (?), dễ gì chịu nổi!" Nói rồi cười mà bỏ đi.
Duy Thanh sai người hầu theo xin lỗi, định hỏi cho rõ nguyên do, nhưng Giai nhảy vào giữa đám đông, không thấy đâu nữa. Bốn năm sau, Lý Đồng Tiệp làm phản ở vùng Thương Cảnh. Khi ấy quân khắp thiên hạ đều theo đường Bình Âm tiến vào đất giặc. Phải chăng âm binh (quân lính của cõi âm) đã đi đánh trước? (Trích từ "Dị văn lục")
ĐỔNG QUÁN
Đổng Quán người Thái Nguyên, giỏi thuật âm dương chiêm hậu (thuật xem khí trời, hiện tượng tự nhiên để đoán việc lành dữ). Trong năm Nguyên Hòa đời Đường, ông chơi thân với nhà sư Linh Tập, cùng đi sang vùng Ngô Sở. Tập mất dọc đường, Quán cũng trở về Tinh Châu.
Trong năm Bảo Lịch, Quán đi chơi vùng sông Phần, sông Kinh, đến quận Nê Dương, trọ ở chùa Long Hưng. Chùa nhà cửa to đẹp, có kinh sách hàng nghìn quyển. Quán bèn ở lại, định đọc hết rồi mới về. Trước đó, căn phòng phía bắc trong dãy nhà phía đông của viện bỏ trống và khóa chặt. Quán xin ở đó. Sư trong chùa không cho, nói: "Ai ở phòng này phần nhiều ốm đau hoặc chết, lại hay có yêu quái." Quán còn trẻ, cậy có khí lực, nói: "Tôi vẫn muốn ở." Rồi dọn vào ở.
Được hơn mười ngày thì đêm nào ngủ cũng thấy hơn chục người Hồ (người các tộc ở phía tây, phía bắc Trung Hoa) mang nhạc cụ, cầm rượu, ca hát cười đùa trong phòng như không có ai bên cạnh. Mấy đêm liền như vậy, Quán tuy sợ nhưng vẫn không nói với sư trong chùa.
Một hôm đọc kinh xong thì trời đã nhá nhem tối. Quán mệt lắm, đóng cửa đi ngủ. Chưa ngủ say, bỗng thấy Linh Tập đứng trước giường bảo: "Thầy đi thôi." Quán vừa sợ vừa giận, hỏi: "Thầy đến đây làm gì?" Tập cười: "Vận của anh đã cùng, số đã hết, nên tôi được đến đón anh." Rồi kéo tay áo Quán ra khỏi giường. Quán ngoảnh lại thấy thân mình vẫn nằm đó như đang ngủ say, bèn than: "Than ôi! Nhà ta ở xa, cha mẹ còn sống, nay ta chết ở đây, ai lo che xác cho ta?"
Tập nói: "Sao anh nói lầm thế, lại lo nghĩ sâu đến vậy? Sở dĩ làm được người là vì biết cử động tay chân, nhìn và nghe được mà thôi. Đó là nhờ tinh hồn nâng đỡ mới được như thế, chứ không phải tự nhiên mà có. Tinh hồn lìa khỏi thân thì gọi là chết. Vì vậy tay chân không làm gì được, mắt tai không nhìn nghe được. Dù có tấm thân sáu thước thì còn dùng vào việc gì? Anh còn tiếc nhớ nó làm chi?"
Quán cảm ơn, nhân đó hỏi: "Tôi thường nghe trong đạo Phật của ta nói về trung ấm (theo Phật giáo, trạng thái của thần thức sau khi chết, trước khi đầu thai) (?), cái lìa khỏi thân ấy là ai?" Tập đáp: "Chính là tôi với anh đây, tức là đã chết mà chưa sinh lại."
Rồi hai người cùng đi. Đến đâu thì dù then khóa chặt cũng không cản được. Họ ra khỏi thành Nê Dương, đi về phía tây. Vùng đất ấy có nhiều cỏ mềm màu đỏ thẫm, dày như thảm lông. Đi hơn mười dặm thì gặp một dòng nước rộng chưa tới mấy thước, chảy về hướng tây nam. Quán hỏi, Tập nói: "Đây là sông mà người đời gọi là Nại Hà (con sông ở cõi âm, người chết phải đi qua), nguồn của nó từ địa phủ mà ra."
Quán nhìn dòng nước thì thấy toàn là máu, tanh hôi không thể đến gần. Lại thấy trên bờ có mũ, đai, quần áo, cả thảy mấy trăm bộ. Tập nói: "Đây là áo của người chết, từ chỗ này họ đi vào cõi âm." Nhìn sang phía tây sông thì thấy hai tòa thành, một nam một bắc cách nhau hơn một dặm, nhà cửa lợp cỏ san sát liền nhau.
Tập nói với Quán: "Tôi cùng anh sang đó. Anh sẽ sinh vào nhà họ Từ ở thành nam làm con thứ, tôi sinh vào nhà họ Hầu ở thành bắc làm con trưởng. Sinh được mười năm, tôi sẽ lại cùng anh bỏ nhà đi tu theo Phật."
Quán nói: "Tôi nghe người chết phải bị quan âm phủ bắt đi, tra sổ sách tội và phúc. Nếu lúc sống không có lỗi lớn thì sau đó mới được sinh lại làm người. Nay tôi chết chưa hết một đêm, sao đã được như vậy?" Tập đáp: "Không phải thế. Đường âm cũng chẳng khác gì cõi người. Nếu mình không làm điều trái đạo thì lẽ nào gông cùm lại tròng vào thân?"
Nói xong, Tập kéo vạt áo nhảy qua sông. Quán vừa vin bờ định xuống thì dòng nước bỗng toác ra, rộng hơn một trượng. Quán kinh hãi trố mắt, bối rối không biết làm sao. Bỗng có người kéo Quán lại. Quán ngoảnh nhìn thì thấy một người khắp mình đầy lông, hình dạng như sư tử, nhưng mặt lại là mặt người.
Hồi lâu người ấy hỏi Quán: "Thầy đi đâu?" Quán đáp: "Đi tới thành nam kia." Người ấy nói: "Ta sai ngươi đọc Đại tạng kinh (bộ sách gom toàn bộ kinh điển Phật giáo), ngươi phải mau trở về, không được ở lâu." Rồi nắm tay Quán vội đi về phía đông, nhắm thành quận mà về. Còn cách mấy dặm thì lại gặp một người hình dạng giống người trước, gọi Quán, hô lớn: "Phải chạy nhanh lên, kẻo không kịp!"
Chốc lát đã về đến chùa, trời đã sáng. Quán thấy phòng mình có mấy chục nhà sư vây quanh cửa, còn thân mình vẫn nằm trên giường. Hai người kia đẩy Quán vào cửa, bỗng có nước từ trên dội xuống người, Quán liền tỉnh lại. Sư trong chùa nói: "Anh đã chết một đêm rồi." Quán bèn kể hết sự việc cho các sư nghe.
Mấy ngày sau, trong điện Phật, Quán thấy hai pho tượng đất đứng hầu hai bên, chính là hai người ông đã gặp lúc trước. Quán nhân đó thề một lòng chuyên chú, ở lại đọc kinh tạng, dù rét hay nóng cũng không chút lơ là. Mấy năm sau ông mới về, lúc ấy là ngày rằm tháng năm năm Bảo Lịch thứ hai.
Trong năm Hội Xương có chiếu vua phá bỏ chùa Phật khắp thiên hạ, Quán cũng bị đuổi đi. Sau ông đến Trường An, đem thuật chiêm hậu đi lại cửa nhà các quan lớn, đoán việc thường trúng. Ông từng làm huyện úy (quan coi việc giữ trật tự, bắt trộm cướp trong huyện) huyện Lâm Nghi, châu Nghi. Tôi ở kinh đô, được nghe chính Quán kể chuyện này. (Trích từ "Tuyên thất chí")
TIỀN PHƯƠNG NGHĨA
Điện trung thị ngự sử (quan giám sát, coi giữ lễ nghi phép tắc trong cung điện) Tiền Phương Nghĩa là con của Tiền Huy, nguyên thứ sử Hoa Châu, Lễ bộ thượng thư (quan đứng đầu bộ Lễ). Đầu năm Bảo Lịch, Phương Nghĩa ở một mình trong ngôi nhà ở Trường Lạc. Đêm ông đi nhà xí, có đầy tớ đi theo. Bỗng ông thấy một kẻ tóc rối bù, áo xanh, cao mấy thước, tiến sát đến.
Phương Nghĩa lúc đầu sợ, định chạy, lại nghĩ thần đã đến thì chạy cũng chẳng ích gì, bèn gượng nói: "Ông chẳng phải là Quách Đăng (vị thần nhà xí trong tín ngưỡng dân gian) sao?" Đáp: "Phải." Phương Nghĩa nói: "Ta với ông khác đường, cần gì gặp nhau? Thường nghe người nào thấy ông thì không ai không chết. Phải chăng số Phương Nghĩa đã đến lúc chết nên mới gặp ông?"
"Nhà tôi ở Hoa Châu. Chị gái tôi theo đạo Phật cũng đang ở đây. Nếu một sớm tôi chết đột ngột trong tay ông thì mạng tôi không dám tiếc, chỉ nghĩ đến tình chị em, không biết ông có thể cho tôi gặp mặt từ biệt không?"
Kẻ tóc rối nói: "Đăng không hại người. Việc ra ngoài cũng có hạn kỳ. Người nào thấy mà chính khí (sinh khí ngay thẳng, mạnh mẽ của con người) không thắng nổi thì tự chuốc lấy chết yểu, chết bất đắc kỳ tử, chứ không phải Đăng giết họ. Nhưng Đăng có nỗi lòng muốn gửi gắm, vì người thấy thường chết nên đã lâu không dám ra. Chỉ có bậc quý nhân phúc lộc vô biên, chính khí tràn đầy thì gặp cũng không hại gì, nên mới dám ra cầu xin."
Phương Nghĩa hỏi: "Cầu gì?" Đáp: "Đăng giữ chức này đã lâu, công lao dồn lại đáng được thăng, nhưng phúc mỏng nên cần người giúp. Nếu quý nhân có thể chép giúp một quyển Kinh Kim Cương (một bộ kinh quan trọng của Phật giáo) bằng chữ vàng, một lòng khấn nguyện, hồi hướng (chuyển phúc đức có được từ việc thiện sang cho người khác) cho Đăng, thì chức của Đăng sẽ được thăng một chút. Về sau ắt có đền đáp, không dám nói dối." Phương Nghĩa nói: "Được."
Kẻ tóc rối lại nói: "Đăng mang khí âm phạm vào khí dương của ngài. Quý nhân tuy phúc lực đang mạnh, không đến mức thành bệnh, nhưng cũng sẽ hơi khó chịu. Nên mau uống sừng tê giác sống, đồi mồi sống, lấy xạ hương (chất thơm lấy từ tuyến của con hươu xạ) nút mũi thì sẽ không sao."
Phương Nghĩa về đến nhà giữa thì thấy ngột ngạt, choáng váng muốn ngã. Ông vội uống xạ hương và các thứ kia, lại nút mũi, quả nhiên không còn khó chịu. Vương Trực Phương, môn khách của cha ông, ở cùng xóm, đã lâu năm làm quan phụ tá ở vùng Giang Lĩnh, gửi thư gấp đi tìm được sừng tê giác sống. Ông uống thêm, hồi lâu mới yên.
Sáng hôm sau, ông chọn thợ chép kinh, sai chép ba quyển Kinh Kim Cương chữ vàng, dặn làm cho xong sớm. Xong việc, ông dọn cơm chay cúng dường các sư, rồi hồi hướng công đức cho Quách Đăng.
Hơn một tháng sau, ông về biệt thự ở Đồng Châu. Vừa xuống ngựa nghỉ thì người bố vợ họ Bùi, nhà ở Ngạc Chử, xa cách đã mười năm, bỗng từ cửa đi vào, đến thẳng dưới thềm. Phương Nghĩa vội lạy chào. Ông nói: "Có khách, con hãy ra cửa." Rồi đi trước, Phương Nghĩa theo sau. Đến cửa thì ông biến mất.
Ngoài cửa có một người mặc áo bào tía, cầm hốt ngà, có mấy chục viên lại mặc áo đỏ, áo tía dẫn đường và theo hầu, đứng chờ ở đó. Cúi nhìn mặt thì chính là Quách Đăng. Đăng thu hốt, tiến lên lạy mà nói: "Chức của Đăng đáng thăng chỉ cần một quyển Kinh Kim Cương, vậy mà quý nhân có lòng nhân, đặc biệt chép đến ba quyển. Nay công đức (phúc lành tích được nhờ làm việc thiện) rất nhiều, Đăng được vượt thăng mấy bậc, chức vị cao trọng, tước vị sang quý, tất cả đều nhờ sức quý nhân."
"Tuy chức đã thăng vọt, nhưng chỗ kiếm ăn vẫn như cũ. Chức trước đây thật như người ở hàng cá ướp muối (nơi hôi thối, ở lâu quen mùi; ý nói chức thần nhà xí ô uế). Nay đã sang ty khác mà vẫn phải đi tìm miếng ăn (?), mới biết nỗi khổ trước kia gần như không chịu nổi. Xin quý nhân xét thương, lại vì Đăng mà tụng Kinh Kim Cương bảy lượt nữa thì sẽ được đổi sang bếp ăn khác. Đăng sẽ khắc ghi ơn đức suốt đời, không lúc nào dám quên." Phương Nghĩa nói: "Được."
Ông nhân đó hỏi: "Bố vợ tôi đâu?" Đáp: "Ông nhạc của ngài nằm bệnh ở Giang Hạ, đêm nay mới nguy kịch. Thần đạo muốn tìm người thì phải có người thân dẫn mới được, nên ông đã tự đến, vừa rồi về trước thôi."
Đăng lại nói: "Thần nhà xí mỗi tháng, theo lệ, ngày mùng sáu phải đi tuần. Ngày ấy người nào gặp phải ắt gặp tai nạn. Người thấy thần thì chết, thần thấy người thì bệnh. Trước đây vị Bát tọa (chỉ các quan lớn hàng thượng thư, bộc xạ; ở đây là cha của Phương Nghĩa) ốm sáu mươi ngày, chính là vì lúc Đăng tuần xong sắp về, đã thoáng thấy nửa mặt của ông. Trong họ hàng, nên lần lượt dặn nhau mà tránh."
Đăng lại nói: "Lại thuộc cõi âm phần nhiều phúc mỏng, không có gì ăn, thường bị đói. Nếu ngài có thể sẻ bớt đồ ăn, cúng rộng cho hết thảy các thần, giữ lòng ấy không quên, thì cả bọn ấy sẽ âm thầm ra sức giúp, ắt cứu được tai ách cho ngài."
Phương Nghĩa nói: "Cõi tối với cõi sáng khác đường, tình cờ mới gặp nhau. Mỗi lần gặp ông, tôi lại khó chịu mấy ngày. Về sau có điều gì muốn nói, mong ông báo trong giấc mộng. Còn việc xin tụng kinh, hẹn đến sáng mai." Đăng dạ dạ rồi đi.
Đến sáng, ông mời các sư có giới hạnh nghiêm cẩn tụng Kinh Kim Cương bốn mươi chín lượt, xong rồi khấn hồi hướng cho Quách Đăng. Sau khi xong việc, Đăng báo mộng rằng: "Vốn chỉ xin một lần bảy lượt, nay ngài lại thêm sáu lần bảy lượt nữa. Tính gộp công đức, Đăng đã được ăn bếp trời rồi. Quý nhân có nạn gì, Đăng sẽ báo trước; nếu không thì không dám đến quấy rầy. Việc cúng rộng cho các thần, xin ngài nhớ đừng quên." (Trích từ "Tục Huyền quái lục")
Hết quyển 346 bộ Thái Bình quảng ký.
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do triều Thanh theo lệnh vua biên soạn).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video