Thiên 357 — Quyển 357

 Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn gom chép truyện lạ, soạn theo lệnh vua đời Tống, niên hiệu Thái Bình Hưng Quốc), quyển 357. Đời Tống, Lý Phưởng cùng nhiều người biên soạn. Mục Dạ xoa (loài quỷ dữ trong kinh Phật, hình thù hung tợn, bay nhanh, hay ăn thịt người), phần hai.

 Trương sinh ở Đông Lạc; Tiết Tông; Khâu Nhu.

 Trần Việt Thạch; Trương Dung; Đô sư Uẩn.

 Trương sinh ở Đông Lạc

 Ngưu Tăng Nhụ (người về sau làm đến Tể tướng đời Đường) làm huyện úy (chức quan lo việc trị an, bắt trộm cướp trong một huyện) huyện Y Khuyết. Có người khách ở Đông Lạc (tức Lạc Dương) là Trương sinh (anh học trò họ Trương) đi thi tiến sĩ (kỳ thi chọn người tài ra làm quan của triều đình), mang văn bài của mình đến ra mắt ông.

 Đi đến giữa đường thì gặp mưa to, sấm sét, mưa đá. Trời đã tối mịt mà quán trọ còn xa, Trương sinh phải nghỉ dưới gốc cây. Một lúc sau mưa tạnh, có chút trăng mờ, chàng bèn tháo yên, thả ngựa ra. Trương sinh cùng đứa đầy tớ ngủ bên vệ đường. Vì quá mệt nên ngủ say, rất lâu sau mới tỉnh, thì thấy một con vật giống dạ xoa, cao mấy trượng, đang vồ ngựa của Trương sinh mà ăn. Trương sinh sợ lắm, nằm rạp trong bụi cỏ không dám động đậy. Nó vừa ăn xong lại bắt con lừa. Con lừa sắp ăn hết, nó liền đưa tay lôi đứa đầy tớ, nắm hai chân mà xé toạc ra. Trương sinh hoảng sợ quá, cuống cuồng bỏ chạy. Con dạ xoa đuổi theo sau, vừa kêu gào vừa chửi rủa, được hơn một dặm thì tiếng dần không nghe thấy nữa.

 Đường chạy đến một ngôi mộ lớn, bên mộ có một người con gái đứng đó. Trương sinh luôn miệng kêu cứu mạng. Người con gái hỏi, chàng kể hết sự việc. Người con gái nói: "Đây là mộ cổ, bên trong trống không, chẳng có gì cả. Phía sau có một cái lỗ, chàng hãy vào đó mà tránh, nếu không thì khó thoát." Trương sinh bèn tìm lỗ mộ, chui vào. Bên trong rất sâu. Một lúc lâu cũng không nghe tiếng gì.

 Chốc lát, chàng thấy trăng dần sáng hơn, chợt nghe trên mộ có tiếng người nói, rồi có vật gì bị đẩy xuống, liền ngửi thấy mùi máu tanh. Nhìn kỹ thì là xác người chết, đầu và thân đã lìa nhau. Một lát sau lại đẩy xuống một người nữa, đến bốn lần như thế, đều là người chết. Xong việc, chàng nghe phía trên có tiếng chia tiền của, quần áo, mới biết đó là bọn cướp. Tên đầu sỏ lớn tiếng xướng: "Món đồ màu này chia cho tên kia, cái áo này, số tiền này chia cho tên nọ." Hắn xướng tên họ của cả thảy hơn mười người. Lại có kẻ kêu chia không công bằng, oán giận nhau, rồi mỗi đứa bỏ đi một ngả. Trương sinh sợ hãi vô cùng, muốn ra mà ra không được, bèn cố nhẩm cho thuộc tên họ bọn cướp, nhớ được năm sáu người.

 Đến sáng, người trong làng đi lùng bắt cướp tới bên mộ, thấy vết máu, liền vây quanh mộ mà đào. Họ thấy những người bị cướp giết đều ở trong đó, lại thấy Trương sinh thì kinh ngạc nói: "Lại có thêm một tên cướp rơi xuống mộ!" Bèn lôi chàng ra. Trương sinh kể hết sự việc, nhưng không ai tin, đều nói: "Đây là bọn cướp giết người rồi vứt xuống đây, thằng này tình cờ rơi xuống mà thôi." Họ đánh chàng mấy chục roi rồi giải lên huyện.

 Đi được một hai dặm thì thấy đứa đầy tớ cùng lừa, ngựa, yên cương, đồ đạc (?) đều tới đủ cả. Trương sinh kinh ngạc hỏi: "Sao lại thế này?" Người đầy tớ đáp: "Đêm qua mệt quá, con ngủ quên bên vệ đường, đến sáng không thấy cậu đâu nên đi tìm." Trương sinh bèn kể lại những gì mình thấy. Người đầy tớ nói: "Con đều không hề hay biết gì cả."

 Rồi Trương sinh bị giải lên huyện. Ông Ngưu vốn quen biết chàng từ trước, biết chắc chàng không làm chuyện ấy, bèn đứng ra bảo lãnh, minh oan cho. Trương sinh lại nhớ được tên họ mấy tên cướp, khai với quan huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện). Quan huyện lệnh sai người truy bắt, tóm được hết, chàng nhờ đó mà thoát tội. Xét cho cùng thì ấy là thần linh và hồn oan của những người bị giết mượn tay Trương sinh để bắt bọn cướp mà thôi. (Trích từ sách Dật sử.)

 Tiết Tông

 Tiết Tông là người đã đỗ tiến sĩ. Trong khoảng niên hiệu Nguyên Hòa (đời Đường Hiến Tông, năm 806–820), ông đi chơi vùng phía bắc sông Hoàng Hà. Ở một ngôi tinh xá (chùa nhỏ, nơi sư tu hành) cổ trong một làng thuộc địa phận Vệ Châu, trời tối, ông muốn xin ngủ lại, bèn cùng mấy người nữa đến tìm vị sư trụ trì. Sư trụ trì đi vắng (?), chỉ nghe trong gian phòng tối phía tây nhà kho có tiếng rên rỉ. Lại gần nhìn thì thấy một ông sư già đang ốm, râu tóc không cắt, trắng như tuyết, dáng mạo trông rất đáng sợ. Tông bèn gọi bạn: "Lạ thay ông sư ốm này!"

 Ông sư giận nói: "Lạ cái gì? Mấy cậu trai trẻ muốn nghe chuyện lạ không? Lão sư ốm này kể sơ cho mà nghe." Bọn Tông đáp: "Vâng, vâng." Ông sư bèn kể:

 "Năm hai mươi tuổi, lão thích đi chơi những nước xa xôi tận cùng, uống thuốc và nhịn ăn ngũ cốc (phép tu luyện của người cầu sống lâu). Lão đi về phía bắc tới Cư Diên, cách biển chừng ba năm mươi dặm. Hôm ấy trời vừa sáng lão đã đi được hơn mười dặm. Mặt trời sắp mọc thì chợt thấy một cây khô đứng sừng sững, cao hơn ba trăm trượng, thân to mấy chục vòng tay ôm, ruột rỗng. Lão nhìn từ gốc lên thì thấy phía trên sáng, thông lên tận trời, chui lọt một người.

 Lão lại đi về phía bắc mấy dặm, từ xa thấy một người con gái mặc váy đỏ, chân đất, để lộ thân, xõa tóc mà chạy, nhanh như gió. Lại gần, người con gái nói với lão: 'Cứu mạng tôi được không?' Lão hỏi: 'Có chuyện gì?' Nàng nói: 'Phía sau có người đuổi tìm, thầy chỉ cần nói không thấy là ơn sâu lắm rồi.' Chốc lát nàng chui vào trong cây khô.

 Lão đi tiếp ba năm dặm, chợt thấy một người cưỡi ngựa mặc giáp, mình mặc áo giáp vàng, mang đủ cung kiếm, phi nhảy nhanh như chớp, mỗi bước chừng hơn ba mươi trượng, khi trên không khi dưới đất, bước đi đều như nhau. Đến trước mặt lão, người ấy hỏi: 'Thầy có thấy người như thế như thế không?' Lão đáp: 'Không thấy.' Người ấy lại nói: 'Thầy đừng giấu. Đó không phải người, mà là dạ xoa bay trên trời. Bè đảng của nó mấy nghìn tên, lần lượt làm hại người ở các cõi trời đã tới tám mươi vạn rồi. Nay đã bắt và giết hết, chỉ còn con này là đứa hung ác nhất mà chưa bắt được. Đêm qua tôi ba lần vâng mệnh Thiên đế (vua trời), đuổi theo nó từ cõi trời Sa Trá đến đây, đã tám vạn bốn nghìn dặm rồi. Những sứ giả như tôi có tám nghìn người tỏa đi các nơi lùng bắt. Nó là kẻ có tội với trời, thầy đừng che chở cho nó.'

 Lão bèn nói hết sự thật. Chốc lát người ấy đến chỗ cây khô. Lão quay lại xem. Sứ giả nhà trời xuống ngựa, ghé nhìn vào trong cây, rồi lại lên ngựa bay vút lên không, vòng quanh thân cây mà lên. Người ngựa lên được chừng nửa cây thì thấy trên ngọn cây có một vệt đỏ (?) vụt chạy ra. Người ngựa đuổi theo, cách chừng bảy tám trượng, dần dần lên tận tầng mây, khuất vào trong khoảng trời xanh. Hồi lâu sau, có ba mấy chục giọt máu rơi xuống, đoán là con dạ xoa đã trúng tên rồi. Chuyện ấy mới đáng gọi là lạ. Các cậu lại cho lão sư ốm này là lạ, chẳng phải là hẹp hòi lắm sao?" (Trích từ sách Bác dị chí.)

 Khâu Nhu

 Quan bác sĩ (chức quan dạy học ở trường của triều đình) Khâu Nhu kể rằng: ở một huyện cạnh Nhữ Châu, năm mươi năm trước có người làng bị mất con gái. Mấy năm sau, cô gái bỗng tự trở về, kể rằng: lúc đầu đang ngủ thì bị một vật gì kéo đi, thoắt cái đã dừng ở một nơi. Đến sáng thì thấy mình ở trong một ngôi tháp cổ. Có một người đàn ông đẹp trai nói với cô: "Ta là người trời, theo số phận được lấy nàng làm vợ, có hạn số năm nhất định. Nàng đừng sinh nghi ngờ, sợ hãi." Hắn lại dặn cô không được nhìn ra ngoài.

 Mỗi ngày hắn hai lần xuống lấy đồ ăn về, có khi là thịt nướng, bánh trái (?). Như thế đã hơn một năm. Cô gái rình lúc hắn đi, lén nhìn trộm, thấy hắn bay lên không như ngọn lửa bay, da màu chàm, tai dựng toác ra như tai lừa, xuống tới đất mới lại hóa thành người. Cô gái kinh sợ, mồ hôi ướt đẫm. Con vật ấy trở về, biết chuyện, nói: "Nàng quả đã nhìn trộm ta. Ta thật ra là dạ xoa, có duyên với nàng, trước sau sẽ không hại nàng."

 Cô gái vốn thông minh, tạ lỗi nói: "Thiếp đã là vợ chàng thì có gì đâu mà ghét? Chàng đã thiêng liêng khác thường như vậy, sao không ở giữa nhân gian, để thiếp thỉnh thoảng được gặp cha mẹ?" Con vật nói: "Ta mang tội nghiệp (tội lỗi do việc làm xấu đời trước gây nên), nếu ở lẫn với người thì sinh ra dịch bệnh. Nay hình tích đã lộ, nàng cứ tha hồ mà nhìn. Không lâu nữa ta sẽ trả nàng về."

 Ngôi tháp cách chỗ người ở rất gần, cô gái thường nhìn xuống. Con vật ở trên không thì không thể biến hình, xuống tới đất mới lẫn vào với người. Có lúc gặp người mặc áo trắng giữa chốn bụi đường thì con vật chắp tay tránh đi; có lúc lại thấy nó gối lên đầu người ta, nhổ vào mặt người ta, mà người đi đường đều như không trông thấy. Đợi hắn về, cô gái hỏi: "Lúc nãy ngoài phố, chàng có người thì kính nể, có người thì trêu chọc khinh nhờn, là vì sao?" Con vật cười đáp: "Trên đời có những kẻ ăn thịt bò, ta được phép khinh nhờn. Còn gặp người trung hiếu, người tu theo đạo Phật, đạo Lão, giữ gìn giới luật, hoặc đã thụ pháp lục (sổ ghi danh, bùa phép mà đạo sĩ được truyền khi nhập đạo), nếu ta lỡ xúc phạm thì sẽ bị trời giết."

 Lại qua một năm nữa, bỗng một hôm hắn khóc lóc buồn bã, bảo cô gái: "Duyên đã hết rồi, sẽ có gió mưa đưa nàng về." Rồi trao cho cô một hòn đá xanh to bằng quả trứng gà, dặn: "Về đến nhà thì mài hòn đá này mà uống, có thể tống được khí độc ra." Sau đó vào một đêm có gió mưa, con vật vội ôm lấy cô gái nói: "Đi được rồi." Như nhà Phật nói "trong khoảng co duỗi cánh tay" (tức là chỉ trong chớp mắt), cô đã về tới nhà, rơi xuống giữa sân. Mẹ cô bèn mài hòn đá cho cô uống, cô tống ra một thứ như bùn xanh, hơn một đấu. (Trích từ sách Dậu Dương tạp trở.)

 Trần Việt Thạch

 Trần Việt Thạch người Dĩnh Châu, tên lúc đầu là Hoàng Thạch, ở vùng ngoại ô dưới chân núi Vương Ốc, có người vợ lẽ họ Trương. Trong khoảng niên hiệu Nguyên Hòa, một đêm Việt Thạch cùng Trương thị đang ăn tối, bỗng nghe sau bóng đèn nến có tiếng thở rất lạ. Rồi chìa ra một bàn tay đến trước mặt Việt Thạch. Bàn tay màu xanh đen, ngón ngắn, móng dài và nhọn, có lông vàng mọc liền lên cánh tay, dáng như xin ăn. Việt Thạch biết rõ đó là yêu quái, vừa ghét vừa sợ.

 Hồi lâu, nghe dưới bóng nến có tiếng nói: "Ta đói lả nên đến ra mắt, mong được chút thịt đặt vào lòng bàn tay, xin đừng từ chối." Việt Thạch liền ném một ít thịt xuống đất, bàn tay ấy nhặt lấy rồi rút đi. Rồi lại nói: "Thịt này ngon lắm." Ăn xong lại chìa tay đến trước mặt Việt Thạch. Việt Thạch giận chửi: "Yêu quái, sao cứ tới mãi thế? Mau cút đi, nếu không ta sẽ đánh, chớ có hối hận!" Bàn tay liền rụt về, như có vẻ sợ.

 Chốc lát, nó lại chìa tay đến trước mặt Trương thị, nói với nàng: "Cô nương có thể cho ta chút thịt không?" Việt Thạch bảo Trương thị: "Cẩn thận, đừng cho." Trương thị rốt cuộc không cho. Hồi lâu, bên cạnh bóng nến bỗng ló ra một khuôn mặt, chính là một con dạ xoa: tóc đỏ bù xù, hai mắt sáng như chớp, bốn chiếc răng nanh như lưỡi dao, trông vô cùng đáng sợ. Nó lấy tay đánh Trương thị, nàng liền ngã vật xuống đất, bất tỉnh không cử động được (?). Việt Thạch là người gan dạ, liền đứng dậy đuổi đánh, con dạ xoa bỏ chạy, không dám ngoái lại nhìn.

 Hôm sau lần theo dấu vết, thấy trên tường có dấu nó đi qua. Việt Thạch nói: "Đêm nay con vật này sẽ lại đến." Thế rồi đến đêm, ông cầm gậy đứng dưới chân tường phía đông bắc để rình. Chỉ chừng một bữa ăn, con dạ xoa quả nhiên đến. Nó vừa vượt qua tường, chân chưa chạm đất, Việt Thạch liền đánh liền mấy chục gậy. Đến khi con dạ xoa chạy đi, soi đèn dưới chân tường thấy máu rất nhiều, có một mảnh da dài hơn một thước cũng nằm dưới đất, có lẽ là bị đánh mà rơi ra. Từ đó Trương thị khỏi bệnh.

 Đến tối, nghe ở ngoài xa mấy dặm có tiếng gọi: "Trần Hoàng Thạch, sao không trả da cho ta?" Gọi mãi không thôi. Suốt hơn một tháng, đêm nào cũng nghe tiếng gọi ấy. Việt Thạch liệu không ngăn được, lại ghét bị nó gọi tên, bèn dọn nhà đi nơi khác để tránh, rồi đổi tên là Việt Thạch. Năm Nguyên Hòa thứ mười lăm (năm 820), ông thi đỗ tiến sĩ. Đến năm Hội Xương (?) thứ hai (năm 842), ông mất khi đang làm huyện lệnh huyện Lam Điền. (Trích từ sách Tuyên thất chí.)

 Trương Dung

 Trương Dung người Bột Hải, tên chữ là Mi Ngung. Trong khoảng niên hiệu Hàm Ninh đời Tấn (năm 275–280), con dâu ông sinh một đứa con trai. Lúc đầu không thấy có gì khác thường, đến năm bảy tuổi thì thông minh hơn người. Có lần Dung dẫn cháu đi xem bắn cung, sai người nhặt tên về mà lúc nào cũng phải chờ lâu. Đứa cháu của Dung nói: "Để cháu nhặt cho ông." Sau đó cứ vừa bắn ra là nó chạy theo, đến cùng lúc với mũi tên ở chỗ đặt đích bắn, thoắt cái đã cầm tên quay về. Cả chỗ ngồi đều kinh ngạc.

 Về nhà được hai đêm, đứa cháu bỗng mắc bệnh đột ngột mà chết. Sắp đem chôn, gia đình mời các vị sa môn (nhà sư Phật giáo) đến thắp hương. Có một vị sư người Hồ (người các nước phía tây) nói: "Ông mau liệm đứa cháu này đi, nó là la sát (loài quỷ dữ ăn thịt người trong kinh Phật), sẽ ăn thịt, làm hại người nhà." Người nhà vốn đã thấy chuyện nó nhặt tên, liền vội vàng đậy nắp quan tài. Chốc lát nghe trong quan tài có tiếng giãy đạp. Ai nấy thôi khóc, kinh hãi, vội đem đi chôn. Về sau nó mấy lần hiện hình. Trương Dung làm lễ trai bát quan (lễ Phật, người tại gia giữ tám điều giới trong một ngày một đêm), nó bèn bỏ đi. (Trích từ sách Tuyên nghiệm ký.)

 Đô sư Uẩn

 Hành Uẩn là sư ở chùa Kinh Hành, làm đô tăng (vị sư trông coi mọi việc chung trong chùa). Có lần vào đầu mùa thu, sắp sửa soạn lễ Vu Lan bồn (lễ cúng rằm tháng bảy của nhà Phật để cầu siêu, báo hiếu cha mẹ), ông quét dọn nhà điện, sắp xếp đồ thờ Phật cho chỉnh tề. Ông thấy trước một pho tượng Phật có tượng hóa sinh (tượng người sinh ra từ hoa sen, đặt trước Phật để trang trí), dung nhan lẳng lơ diễm lệ, tay cầm hoa sen hướng về phía người, như có tình ý. Sư nhân đó nói đùa với người giúp việc: "Trên đời mà có người con gái giống thế này, ta sẽ lấy làm vợ."

 Tối hôm ấy ông về phòng trong chùa. Chưa đến nửa đêm, có người gõ cửa nói: "Nương tử Liên Hoa đến." Đô sư Uẩn không hiểu ra chuyện gì, liền đáp: "Phép nước cấm ngặt lắm, nay cổng chùa đã đóng, phu nhân từ đâu mà tới được đây?" Mở cửa ra thì thấy Liên Hoa cùng một đứa tì nữ theo hầu, dáng vẻ yêu kiều, nhan sắc tuyệt đẹp không ai sánh bằng.

 Nàng nói với Đô sư Uẩn: "Thiếp đã gieo vô lượng nhân lành (việc tốt làm gốc cho phúc báo về sau), nên thường được hầu gần bậc có trí tuệ tròn đầy chân chính (tức Phật). Chẳng ngờ hôm nay nghe thầy nói một câu mà bỗng sinh lòng trần tục, nay đã bị đày xuống làm người, xin được cầm khăn bưng bát hầu hạ thầy (tức làm vợ). Lời nói hồi sáng, sao thầy đã vội quên?" Đô sư Uẩn nói: "Tôi thật ngu muội, đã thụ giới nhà sư, xưa nay chưa từng quen biết, chưa từng gặp phu nhân bao giờ, sao lại lừa tôi?" Nàng đáp: "Sáng nay trước tượng Phật, thầy thấy thiếp, bảo người giúp việc rằng: 'Nếu có người giống như thế, ta sẽ lấy làm vợ.' Lời ấy còn văng vẳng bên tai. Thiếp cảm lời thầy, thật lòng nguyện gửi thân." Rồi nàng lấy từ trong tay áo ra tượng hóa sinh, nói: "Thiếp đâu có lừa thầy?"

 Sư Uẩn biết không phải người. Đang lúc hoang mang, Liên Hoa quay lại bảo tì nữ: "Lộ Tiên, hãy sửa soạn màn trướng." Lộ Tiên bèn bày biện chỗ ngủ, thứ gì cũng hết sức lộng lẫy. Uẩn tuy kinh sợ, lấy làm lạ, nhưng trong lòng cũng ưa thích, nói với Liên Hoa: "Tôi đã quyết lòng rồi. Chỉ là phép tắc nhà sư không cho phép ở lâu trong chùa, biết làm sao?" Liên Hoa cười lớn: "Thiếp là người trời, đâu phải điều mà hiểu biết của phàm nhân với tới được. Vả lại trước sau thiếp sẽ không làm liên lụy đến thầy." Thế rồi hai bên quấn quýt chuyện trò, lời lẽ trong trẻo dịu dàng. Chốc lát thì tắt nến.

 Mấy chú tiểu vẫn lén nghe rình. Chưa được một bữa ăn, bỗng nghe Uẩn kêu thất thanh, như đau đớn oan khổ đến cùng cực. Họ vội cầm đuốc đến soi, thì cửa đã bị chặn chặt, không mở ra được, chỉ nghe tiếng nghiến răng gầm gừ, cắn xé, chửi rủa, nhai xương rau ráu, giọng như tiếng người Hồ, lớn tiếng mắng: "Thằng trọc giặc! Người ta cho mày từ biệt nhà cửa, cạo tóc đi tu, cớ sao lại khởi lòng tà tưởng? Giả như ta thật là đàn bà, há lại lấy mày làm chồng hay sao?"

 Thế là họ chạy đi báo cho cả chùa. Mọi người phá tường để nhìn vào, thì ra là hai con dạ xoa, răng như răng cưa, tóc dựng đứng, cao bằng người khổng lồ, gầm thét, vồ lấy (người) rồi nhảy vọt ra ngoài. Về sau các sư thấy trên vách sau tòa Phật có vẽ hai con dạ xoa, đúng là hai con đã thấy hôm ấy, giữa môi mép vẫn còn vết máu. (Trích từ sách Hà Đông ký.)

 Thái Bình quảng ký, quyển 357.

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn gom các sách xưa, soạn theo lệnh vua Càn Long đời Thanh).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video