Thiên 36 — Quyển 36

 Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn đời Tống, gom chép truyện kể và ghi chép kỳ lạ từ các sách đời trước), quyển ba mươi sáu

 Thần tiên, phần ba mươi sáu

 Từ Tá Khanh; Thác Bạt Đại Lang; Em trai Ngụy Phương Tiến; Lý Thanh

 Từ Tá Khanh

 Ngày Trùng dương (mùng chín tháng chín âm lịch) năm Thiên Bảo thứ mười ba (năm 754) đời vua Đường [Huyền] Tông, vua đi săn ở Sa Uyển (khu đồng cỏ của triều đình, thuộc Đồng Châu). Khi ấy giữa tầng mây có một con hạc lẻ bay lượn, vua tự tay giương cung bắn trúng. Con hạc mang theo mũi tên, từ từ rơi xuống. Khi còn cách mặt đất chừng một trượng, nó bỗng vươn cánh bay vút về phía tây nam. Muôn người nhìn theo đến hết tầm mắt, hồi lâu mới khuất.

 Cách thành Ích Châu (nay là vùng Thành Đô, Tứ Xuyên) mười lăm dặm về phía tây có một đạo quán (nơi tu hành và thờ cúng của đạo sĩ Đạo giáo). Quán dựa núi, kề sông, thông và quế um tùm, sâu kín, vắng lặng. Đạo sĩ nào không tu luyện chuyên cần, thành tâm thì không được ở đó. Viện thứ nhất ở dãy hành lang phía đông của quán lại càng vắng vẻ, sâu kín. Có một người tự xưng là đạo sĩ núi Thanh Thành, tên Từ Tá Khanh, phong thái trong sáng, thuần khiết, cao nhã như người xưa. Mỗi năm ông thường đến đây ba bốn lần. Các bậc lão thành trong quán bèn để trống gian nhà chính của viện ấy để chờ ông. Tá Khanh đến thì ở đó, có khi ba năm ngày, có khi mười ngày hay một tháng, rồi nói là trở về Thanh Thành. Ông rất được giới đạo sĩ kính phục.

 Một hôm, ông bỗng từ ngoài về, vẻ mặt không vui, nói với người trong viện: "Ta đi trong núi, tình cờ bị một mũi tên bay trúng, nhưng giờ đã không sao. Có điều mũi tên này không phải của cõi người. Ta để nó lại trên vách. Năm sau, chủ của mũi tên sẽ đến đây, khi ấy nên trao lại cho người đó, cẩn thận chớ để mất." Rồi ông cầm bút ghi lên vách rằng lúc để lại mũi tên là ngày mùng chín tháng chín năm thứ mười ba.

 Đến khi [Huyền] Tông lánh loạn chạy vào đất Thục (vùng Tứ Xuyên), một ngày rảnh rỗi, vua cho sửa xe đi dạo chơi, tình cờ đến quán này. Vua thích cảnh đẹp nên đi xem khắp các phòng của đạo sĩ. Vào đến gian nhà này, vua chợt thấy mũi tên, bèn sai cận thần lấy xuống ngắm nghía, thì ra đó là tên của chính vua. Vua rất lấy làm lạ, bèn hỏi các đạo sĩ trong quán, họ kể lại đúng sự thật. Xem lời Tá Khanh đề trên vách thì đó chính là mũi tên trong cuộc săn ở Sa Uyển năm trước. Tá Khanh hẳn là con hạc lẻ trúng tên kia. Xét lời đề thì có lẽ con hạc bay lên từ Sa Uyển, ngay trong ngày đã đến đậu ở đây chăng? Vua vô cùng kinh ngạc, nhân đó cất giữ mũi tên làm vật quý. Từ đó về sau, người đất Thục cũng không ai gặp lại Tá Khanh nữa. (Trích sách Quảng Đức thần dị lục)

 Thác Bạt (?) Đại Lang

 Trong niên hiệu Thiên Bảo, có một viên huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) huyện Phù Phong, nhà vốn quyền quý, cậy thế coi thường người khác. Khách khứa nghèo hèn không có cách nào đến gặp ông ta, vì thế lời chê bai đầy đường. Bấy giờ có viên chủ bạ (quan giữ sổ sách, giấy tờ của huyện) họ Lý và viên huyện úy (quan lo việc trị an, bắt trộm cướp trong huyện) họ Bùi, đều thích tiếp đãi khách khứa. Bùi khá mến đạo, cũng từng ở (?) nơi núi nổi tiếng, lại hay bố thí. Có lúc ông cũng được cử tạm giữ chức thay khi huyện lệnh vắng.

 Một ngày rảnh rỗi, huyện lệnh mở tiệc (?) trong huyện, khách mời đều là người hiển đạt, sang trọng. Bùi huyện úy cáo bệnh không dự. Khách vừa họp đông thì bỗng có một người khách trán rộng, cao hơn bảy thước, chống gậy, cầm mũ, thần sắc cao nhã như người xưa, nói với người giữ cửa: "Thác Bạt Đại Lang muốn gặp phủ quân (tiếng gọi tôn kính quan đứng đầu nơi đó)." Người giữ cửa nói: "Quan trên đang dùng bữa, không thể vào báo, xin đợi tiệc tan." Khách giận nói: "Thằng nhãi nào mà dám chặn khách như thế! Ta sẽ tự vào." Người giữ cửa sợ, chạy vào bẩm với huyện lệnh. Huyện lệnh bất đắc dĩ sai mời khách lên thềm. Trong lòng huyện lệnh không vui, khách cũng bất bình. Rồi trong bữa tiệc (?), khách đều không nhún nhường, đến lúc tan tiệc thì ai cũng không vui. Khách không vái chào mà bỏ đi, huyện lệnh cũng chỉ vái dài một cái mà thôi. Khách mặt rất giận, buông lời rồi ra về.

 Bấy giờ Lý chủ bạ ngờ đó là người phi thường. Về nhà, Lý gọi Bùi huyện úy đến bảo: "Tiệc không vui là vì người khách ấy. Xem dáng vẻ, e hắn là hiệp khách, sợ sẽ gây hại. Ta nên mời hắn đến để tạ lỗi." Rồi cùng Bùi chờ, sai lính lại đi mời khách. Khách cũng không từ chối mà đến. Khi ấy trời đã gần tối. Lý gặp khách thì rất kính trọng, còn Bùi huyện úy vừa thấy khách thì vội lánh sang phòng khác. Lý vái mời khách ngồi yên chỗ rồi đứng dậy đi hỏi Bùi. Bùi mặt mày rất sợ hãi, nói với Lý: "Đây quả là người phi thường, là người núi Nga Mi, đạo thuật cực cao. Tôi từng thờ ông làm thầy mấy năm, nửa chừng bỏ thầy trốn đi, nay sợ không dám gặp." Lý bèn vào xin giúp cho Bùi trước. Bùi liền mặc áo quan, rảo bước vào, cúi mình lạy hai lạy tạ tội. Khách nhìn hồi lâu, Lý lại nói giúp, khách mới cho ngồi. Lời bàn chuyện đều không nhắc đến chuyện cũ (?). Bùi càng kính cẩn nghiêm trang, Lý lại càng thêm kính trọng. Khách nói luôn cả những lỗi của huyện lệnh, Lý thay mặt tạ lỗi hai ba lần. Khách ngủ lại ở nhà (?) Lý. Đêm khuya Lý sang thăm hỏi thì khách đã không thấy đâu, mà cửa ngõ vẫn đóng then như cũ. Lý càng lấy làm lạ.

 Đến sáng, lính lại chạy đến báo rằng huyện lệnh bỗng trúng ác khí (bị tà khí xâm phạm, ngất lịm đi đột ngột), hơi thở sắp tắt nhưng ngực còn hơi ấm. Các quan trong huyện cùng nhau đến thăm. Đến giờ ăn thì huyện lệnh tỉnh lại, bèn gọi Lý chủ bạ vào gặp, dập đầu tạ ơn: "Nhờ ông mà tôi khỏi chết." Lý hỏi duyên cớ, huyện lệnh đáp: "Người khách tối qua hẳn là thần nhân. Hôm qua tôi bị bắt đi, thấy Thác Bạt ngồi trên chiếc hồ sàng (ghế xếp kiểu người Hồ), trách tôi không tiếp đãi khách khứa, rồi sai bẻ cành dâu quất tôi. Roi tuy nhỏ mà đau lắm, tôi không có lời gì để tạ tội. Quất chừng mấy trăm roi, ông ta mới nói: 'Nhờ chủ bạ nói giúp, nếu không thì ngươi đã chết rồi.' Người hai bên đưa tôi về, tôi mới tỉnh lại được." Huyện lệnh giơ ra cho xem, vết roi vẫn còn. Ông sai thắng xe đi tìm về phía bắc huyện, đi ba mươi dặm thì quả thấy dưới một rừng dâu lớn có rất nhiều dấu chân người ngựa, dưới đất có hơn mười cành dâu bị bẻ, máu vẫn còn trên đất. Từ đó huyện lệnh biết sợ, còn Thác Bạt thì từ ấy không ai biết đi đâu, hẳn là thần tiên. (Trích sách Nguyên hóa ký)

 Em trai Ngụy Phương Tiến

 Ngự sử đại phu (quan đứng đầu Ngự sử đài, cơ quan can gián vua và giám sát quan lại) đời Đường là Ngụy Phương Tiến có một người em trai, đã hơn mười lăm tuổi mà không biết nói, nước mũi nước dãi đầy người. Anh em họ hàng đều coi cậu là kẻ ngớ ngẩn, không ai chịu nuôi nấng (?). Chỉ có một người chị thương xót, cho cơm ăn áo mặc, sai đầy tớ tắm gội cho cậu, không hề tỏ vẻ chán ngán.

 Một hôm, cậu ngồi phơi nắng gãi ngứa ngoài cổng. Hàng xóm thấy một sứ giả mặc áo đỏ dẫn mấy chục người cưỡi ngựa đến, hỏi: "Tiên sư ở đâu?" Rồi sứ giả chạy đến chỗ người đang gãi ngứa, cúi mình rảo bước lên trước, phủ phục cảm tạ hồi lâu. Cậu bỗng lớn tiếng quát: "Sao đến chậm thế? Việc giao đã làm xong chưa?" Sứ giả đáp: "Đã có thứ tự đâu vào đấy." Cậu lại nói: "Sao không mau làm cho xong đi! Thôi, đi đi." Lúc ấy thần thái cậu sáng suốt, thấu suốt, giọng nói trong trẻo lưu loát, hoàn toàn không có dáng vẻ ngớ ngẩn. Bọn áo đỏ đi rồi, cậu lại như trước, nước mũi chảy xuống tận miệng, gãi ngứa không ngớt. Đêm ấy cậu chết. Ngụy công và mọi người tuy kinh ngạc về chuyện ấy nhưng không cho cậu là người lạ thường, chỉ chôn cất qua loa cho xong việc. Riêng người chị đau buồn hơn ai hết, lặng lẽ sắm sửa đủ lễ tang. Đến ngày tiểu liễm (lễ mặc áo liệm cho người chết trước khi đặt vào quan tài), chị lấy một chiếc áo khoác thêu màu vàng mà ngày thường chị quý nhất, lén đặt vào quan tài.

 Sau này Ngụy công theo xa giá nhà vua đến Mã Ngôi (dịch trạm ở Thiểm Tây), người chị cũng đi theo. Quân cấm vệ (quân bảo vệ nhà vua) nổi loạn, giết Dương Quốc Trung (tể tướng, anh họ của Dương Quý Phi). Ngụy công là người thân của Quốc Trung nên cả họ đều bị vạ lây. Khi ấy người chị tình cờ ra ngoài quán trọ, nghe có biến liền chạy trốn, bỏ lại ba đứa con trai gái đều mới năm sáu tuổi, chắc đã bị băm nát rồi. Sáng hôm sau, quân lính lên đường, chị thử quay vào trong quán tìm, thấy xác chết nằm la liệt nối nhau. Ở góc đông bắc, sâu vào bên trong, trên một chiếc giường hình như có quần áo. Đến gần xem thì cả ba đứa con đều nằm trong đó, thứ đắp lên chúng chính là chiếc áo thêu vàng đã chôn theo người em ngớ ngẩn. Chị cảm động, đau xót khóc lớn. Mẹ con cùng nhau vào núi, đều thoát nạn. (Trích sách Dật sử)

 Lý Thanh

 Lý Thanh là người Bắc Hải (quận thuộc Thanh Châu, nay ở Sơn Đông), nhà đời đời làm nghề nhuộm. Thanh từ nhỏ đã học đạo, thường mời nhiều thuật sĩ và đạo sĩ vùng Tề Lỗ (vùng Sơn Đông) đến, ai đến cũng được ông thành kính tiếp đãi, nhưng rốt cuộc không gặp được bậc chân chính nào, vậy mà lòng cầu đạo lại càng tha thiết. Nhà ông giàu có, vốn là bậc hào phú trong châu. Con cháu cùng họ hàng nội ngoại, thông gia có gần trăm nhà, nhà nào cũng buôn bán kiếm lời ở Ích Đô. Mỗi khi đến ngày sinh của Thanh, họ tranh nhau đem quà biếu, tính tổng cộng hơn trăm vạn. Thanh tính nhân hậu, tiết kiệm, ai đem đến thì không từ chối, nhận rồi cũng không tiêu đi. Cứ thế năm này qua năm khác, của cải chất đầy kho nhà.

 Năm sáu mươi chín tuổi, trước ngày sinh mười ngày, ông bỗng gọi họ hàng đến, bày nhiều rượu thịt, rồi nói: "Ta nhờ các ngươi chăm chỉ ra sức, không ai sai trái, ai cũng tự lo được cuộc sống, nhờ vậy ta được sung túc. Nhưng ta mặc áo vải, ăn rau đã hơn ba mươi năm, đâu còn ham gì xa hoa nữa. Các ngươi vì ta là bậc già cả, bề trên, mỗi lần sinh nhật lại biếu ta quần áo, đồ chơi, xa xỉ đến tột cùng. Nhưng những thứ nhận được bấy lâu, ta đều khóa kín trong một gian phòng, chưa từng mở ra xem. Chỉ làm hao tổn tiền của các ngươi để chất thêm cho ta những thứ rẻ như đất phân, rốt cuộc để làm gì? May mà trời chưa thu hồn ta, sắp lại đến ngày sinh của ta. Ta biết chắc các ngươi lại sắp lo lễ chúc thọ, nên ta họp các ngươi lại trước (?) chính là để dứt cái lệ thường ấy."

 Con cháu đều nói: "Lễ chúc thọ đã có từ xưa. Không có lễ ấy thì lấy gì bày tỏ lòng hiếu kính của kẻ dưới? Xin đừng bỏ đi, khiến họ hàng không yên lòng." Thanh nói: "Nếu các ngươi nhất quyết không đổi ý thì cứ theo ý ta mà biếu, được chăng?" Mọi người đều nói: "Xin nghe ý người." Thanh nói: "Mỗi người biếu ta một sợi dây gai, to nhỏ tùy ý, dài trăm thước. Tính gộp lại thì ta được mấy nghìn trượng. Lấy đó để nối dài tuổi thọ của ta, há chẳng dài lâu sao?" Mọi người đều nói: "Xin kính vâng lời dạy. Nhưng ý người hẳn có lý do, kẻ dưới xin mạn phép hỏi."

 Thanh cười bảo: "Rốt cuộc cũng phải cho các ngươi biết. Ta là kẻ phàm tục ở cõi dưới, dám liều mong cầu đạo, đem hết tinh thần, tâm sức ngày đêm khổ nhọc đến nay đã sáu mươi năm, mà chưa từng thấy chút bóng dáng hay tiếng vọng nào. Nay ta đã già lẫn, thân thể mục ruỗng gần hết, tự liệu gân cốt không trụ quá hai ba năm nữa. Ta muốn nhân lúc tai mắt, chân cẳng còn dùng được mà thực hiện chí nguyện từ xưa. Mong các ngươi đừng ngăn cản ta."

 Trước đó, cách Thanh Châu mười dặm về phía nam có một ngọn núi cao như đè lên thành quận. Đỉnh núi nứt ở giữa, mở toang ra thành một khe vách đá như cửa ải. Người trong châu, nhà nhà ngồi trông ra đều thấy khói núi, mây về, chim bay rõ mồn một. Theo sách Đồ kinh (sách địa chí có kèm bản đồ) thì núi ấy tên là núi Vân Môn, dân gian cũng gọi là núi Bổ (núi bị chẻ đôi). Thanh đã để ý đến núi ấy từ lâu, đến lúc này mới nói với họ hàng: "Núi Vân Môn là hang ở của thần tiên, ta sẽ đến đó. Đúng ngày sinh, ta sẽ ngồi trong một chiếc sọt tre lớn, dùng ròng rọc tự thả mình xuống, lấy dây gai làm dây báo hiệu. Nếu không đi tiếp được, ta sẽ giật mạnh dây, các ngươi theo đầu dây mà kéo ta lên. Nếu gặp được điều gì đó mà thỏa được chí ta, ta cũng sẽ trở về."

 Con cháu họ hàng khóc lóc can ngăn: "Hang ấy tối tăm (?), sâu thẳm, không biết đâu là đáy. Huống chi tinh núi, ma cây, rắn độc, quái vật, loài gì mà chẳng có. Sao nỡ đem tấm thân nghìn vàng tự gieo vào đó? Như thế đâu phải con đường để sống lâu mãi mãi?" Thanh nói: "Đó là chí của ta. Nếu các ngươi cứ ngăn thì ta sẽ lén đi một mình, như thế lại không có được sự an toàn của sọt tre và dây lớn." Mọi người biết không thể xoay chuyển được, bèn cùng nhau lo liệu việc ấy.

 Đến ngày, họ hàng và người trong làng có đến hàng nghìn người tranh nhau mang rượu và thức ăn đến, tờ mờ sáng đã tụ họp đông đúc trên đỉnh núi. Thanh vẫy tay từ biệt rồi xuống hang. Hồi lâu thì chạm đất. Trong đó cực tối, ngước lên nhìn thì trời chỉ còn bằng bàn tay, sờ bốn vách thì chỉ rộng chừng hai chiếc chiếu. Phía đông nam có một cái hang có thể khom lưng mà chui vào, Thanh bèn bỏ sọt lại mà đi. Lúc đầu hang rất hẹp, đi tiếp thì có thể đứng thẳng lưng. Cứ thế đi chừng ba mươi dặm thì sáng dần, chẳng mấy chốc tới cửa động. Núi sông, cảnh vật, mây khói, cỏ cây ở đó hoàn toàn không giống cõi người. Ông nhìn ra xa hồi lâu, chỉ thấy phía đông nam chừng mười mấy dặm thấp thoáng có nhà người ở, bèn chậm rãi bước tới. Đến nơi thì thấy một nền đài cao vút, bậc rất dốc, mặt hướng nam có thể leo lên được. Ông bèn dốc hết lòng thành (?) mà leo lên, trong lòng khá sợ hãi. Lên đến nơi, nhìn vào thì thấy nhà cửa rất trang nghiêm, bên trong có bốn năm vị đạo sĩ.

 Thanh bèn gõ cửa. Một lát sau có một đồng tử áo xanh ra mở cửa hỏi. Ông đáp: "Thợ nhuộm Thanh Châu là Lý Thanh." Đồng tử vào báo đúng như lời. Thanh nghe trong nhà giữa có tiếng nói: "Lý Thanh đến rồi đấy." Rồi cho gọi vào. Thanh sợ hãi rảo bước đến lạy. Một người ngồi trước hiên từ xa nói: "Chưa nên đến, sao lại đến vội thế?" Rồi bảo ông lạy chào khắp các vị hiền nhân. Bấy giờ đã giữa trưa, bỗng có một ông già tóc bạc từ ngoài cửa bước vào, làm lễ thưa: "Đinh tôn sư ở quán Hà Minh núi Bồng Lai (núi tiên trong truyền thuyết, ngoài biển đông) mới đến. Các vị thánh sai mời các vị chân nhân (người tu đã đắc đạo thành tiên) lên cõi Thượng Thanh (một tầng trời cao trong Đạo giáo) dự hội." Thế là các chân nhân cùng đi, bảo Thanh: "Ngươi hãy ở lại đây." Lúc ra đi, họ quay lại dặn: "Cẩn thận, chớ mở cửa phía bắc."

 Thanh đi xem khắp sân và nhà, lại mở cả cửa đông, cửa tây, lòng phơi phới, tự cho rằng sẽ được ở mãi nơi cõi tiên. Nhân đi đến phía bắc gian nhà, thấy cửa bắc khép hờ, ông tình cờ bước ra ngoài nhìn, thấy bên dưới chính là Thanh Châu, rõ mồn một trước mắt. Lòng ông dâng lên nỗi nhớ nhà, muốn trở về, hồi lâu mới nguôi. Ông đang hối hận định quay vào thì các chân nhân đã về. Họ bảo nhau: "Đã dặn đừng mở cửa bắc, rốt cuộc vẫn tự làm mê lòng mình. Mới biết cõi tiên không thể tùy tiện mà đến." Họ bèn rót cho ông một chén rượu trong bình, rượu màu trắng đục, đậm đặc, rồi nói: "Ngươi hãy về đi." Thanh dập đầu xin thương xót, lại nói không có đường về. Mọi người bảo Thanh: "Rốt cuộc (?) ngươi cũng sẽ đến được đây, chỉ là chưa đến lúc mà thôi. Ngươi đừng lo không có đường, chỉ cần nhắm mắt lại, chân chạm đất là tới quê."

 Thanh bất đắc dĩ khóc mà từ biệt. Có người bảo nhau: "Đã cho hắn về thì phải để hắn có kế sinh nhai." Thanh trong lòng cậy nhà mình giàu có, lấy làm lạ cho lời ấy, nghĩ rằng họ không biết mình. Một người nhìn Thanh nói: "Ngươi lên gác trong nhà lấy một cuộn sách mà đem đi." Thanh lấy xong, người ấy bảo: "Nếu về mà không có chỗ nương tựa thì có thể dùng sách này để tự nuôi thân." Thanh bèn nhắm mắt, thấy thân mình như chim bay, chỉ nghe tiếng gió và nước va vào nhau. Chốc lát chân chạm đất, mở mắt ra thì đã ở cửa nam thành Thanh Châu.

 Lúc ấy mới cuối giờ Thân (khoảng năm giờ chiều). Thành quách, hào lũy, đường sá phảng phất như xưa, còn nhà cửa, cây cối, người dân, y phục, đồ dùng thì đã đổi khác hết. Ông đi một mình suốt ngày mà không gặp một người quen nào. Ông bèn tìm về nhà cũ, thì ngôi nhà lớn cổng rộng sáng nay đã đổi khác, mới cũ không còn chút gì giống. Bên trái có một nhà làm nghề nhuộm, ông bèn ghé vào trò chuyện. Người ấy xưng họ Lý, tự nói: "Tôi vốn là nhà giàu ở Bắc Hải." Rồi chỉ những xóm ngõ trước sau mà nói: "Đây đều là cơ nghiệp cũ của tổ tiên tôi. Tôi từng nghe kể rằng năm Khai Hoàng thứ tư đời Tùy (năm 584), vào ngày sinh nhật, ông tổ tôi tự thả dây xuống núi phía nam rồi không biết kết cục ra sao, vì thế gia đạo sa sút."

 Thanh buồn bã hồi lâu, bèn đổi họ tên, đến ở trọ trong thành. Nhân đó ông lấy cuốn sách được cho ra đọc, thì ra là những phương thuốc chữa các bệnh của trẻ con. Năm ấy trẻ con ở Thanh Châu mắc bệnh dịch, ai được Thanh chữa cũng khỏi ngay. Chưa đầy một tháng, tài sản ông lại khấm khá. Bấy giờ là năm Vĩnh Huy thứ nhất đời Đường Cao Tông (năm 650), thiên hạ giàu có, dân đông, ở Bắc Hải thường có người biết đến Thanh. Vì thế người vùng Tề Lỗ theo ông học đạo thuật có đến hàng trăm hàng nghìn người. Đến năm thứ năm, ông từ biệt môn đồ, nói: "Ta đến Thái Sơn xem lễ phong thiện (đại lễ vua lên núi Thái Sơn tế trời, xuống núi tế đất)." Từ đó không ai biết ông đi đâu. (Trích sách Tập dị ký)

 Thái Bình quảng ký, quyển ba mươi sáu

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do triều Thanh theo lệnh vua biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video