Thái Bình quảng ký, quyển ba mươi bảy
Thần tiên, phần thứ ba mươi bảy
Vi tiên ông (ông tiên họ Vi) — Em trai Dương Việt công — Trích tiên ở Dương Bình — Ông lão bán thuốc — Nghiêm Sĩ Tắc
Vi tiên ông
Vua Đại Tông nhà Đường, trong niên hiệu Đại Lịch, nhân ngủ trưa thường mơ thấy một người bảo: "Trong núi Thái Hoa, tức Tây Nhạc (ngọn núi thiêng phía tây trong năm ngọn núi thiêng lớn của Trung Hoa), có đàn của Hoàng Đế (vị vua huyền thoại thời thượng cổ, được coi là thủy tổ người Trung Hoa; đàn là nền đất đắp cao dùng để tế lễ). Sao không sai người đi tìm, đắp đất tôn phong rồi làm lễ bái, ắt sẽ được phúc lớn."
Ngay hôm ấy vua xuống chiếu sai Giám sát ngự sử (chức quan chuyên kiểm tra, vạch tội quan lại) họ Vi cưỡi ngựa trạm phóng đến núi tìm kiếm. Đến chân núi, quan châu quan huyện dọn sẵn một quán trọ, bày cơm nước, khách đi đường đang ở trong quán đều bị bảo dời đi nơi khác. Có một ông lão nói với chủ quán: "Quan thị ngự (cách gọi tôn quan ngự sử) họ Vi chỉ ăn một bữa rồi đi ngay. Tôi già yếu, không đi xa được, chỉ xin ngồi trong phòng thôi, có được không?" Chủ quán bằng lòng.
Chốc lát ông Vi đến quán. Hồi lâu, chợt nghe trong phòng có tiếng động, ông Vi hỏi: "Có ai ở đây?" (?) Sai người vào xem, người ấy về báo: "Có một ông lão." Ông Vi hỏi ông lão họ gì, ông lão đáp họ Vi. Ông Vi nói: "Đã cùng một dòng họ thì nên kể thứ bậc trong họ với nhau." Bèn mời ngồi cùng mâm. Ông lão nhân đó hỏi quan chức và tên húy (tên thật của người trên, kiêng không gọi thẳng) của ông nội ông Vi, lại hỏi cao tổ (ông tổ bốn đời) là ai. Ông Vi đáp: "Ông cố tên húy là thế này, làm quan chức thế kia. Còn cao tổ theo đạo, không ra làm quan, vào đời nhà Tùy đã vào núi này, không biết ở đâu."
Ông lão ngậm ngùi than: "Ta chính là cao tổ của ngươi đây. Ta tên là Tập, có hai con trai, ngươi là chắt bên dòng con trai út của ta. Nào ngờ lại gặp ngươi ở chốn này!" Ông Vi khóc, lạy hai lạy. Ông lão ngăn lại, bảo: "Bà tổ của ngươi hiện vẫn còn, ngươi lại có hai bà cô tổ cũng đang ở trong núi. Nay gặp tiết Hàn thực (tết ăn đồ nguội, kiêng nhóm lửa, ngay trước tiết Thanh minh), nên ta vào thành tìm chút phấn son cho họ thôi." Ông có một bọc vải, trong bọc có những miếng bột phục linh (một loại nấm mọc bám ở rễ cây thông, dùng làm thuốc), định đem bán ở chợ này để mua sắm.
Ông lão hỏi ông Vi: "Nay ngươi đi đâu?" Ông Vi đáp: "Cháu vâng sắc lệnh của vua đến núi này tìm cái đàn thật, nhưng quan châu huyện lẫn người trong núi không ai biết. Chẳng hay cụ có biết chỗ ấy không?" Ông lão nói: "Phía tây nam đỉnh giữa núi Liên Hoa có một cái đàn cổ, còn lờ mờ dấu nền cũ, có lẽ là chỗ ấy, nhưng không dám chắc." Rồi ông ngủ lại cùng ông Vi. Ông lão nhịn ăn ngũ cốc (một phép tu tiên), không ăn gì, chỉ uống chút rượu và nước sắc nhân sâm, phục linh.
Sáng hôm sau ông Vi sắp vào núi, ông lão nói: "Ta đi cùng ngươi." Ông Vi bèn nhường ngựa mình cưỡi cho ông lão. Ông lão nói: "Ngươi cứ cưỡi, ta chống gậy đi trước." Ông Vi cưỡi ngựa phi nước đại mà rốt cuộc vẫn không đuổi kịp, ông lão lúc nào cũng ở trước ngựa ba mươi bước. Đến chân núi, đường sá hiểm trở, ngựa không đi được nữa, ông Vi bèn xuống ngựa theo ông lão vào hang núi. Đi chưa được một dặm thì đến nhà, thấy ba bà lão. Ông lão nói: "Đây là bà tổ và hai bà cô tổ của ngươi." Ông Vi khóc thương, lạy hai lạy.
Bà tổ trông chừng bảy tám mươi tuổi, hai bà cô mỗi người hơn bốn mươi, đều xõa tóc, đều mặc áo kết bằng lá cây. Gặp nhau ai cũng mừng lắm, nói: "Năm tháng đổi dời, bỗng một sớm được gặp cháu." Vui mừng an ủi nhau hồi lâu. Rồi ông Vi cùng ông lão lên núi tìm đàn. Leo trèo nơi dốc đá hiểm trở, ông Vi gần như không chịu nổi, còn ông lão đi như bay, ngoảnh lại nhìn ông Vi mà cười. Đi thẳng đến góc tây nam đỉnh giữa, quả nhiên có một cái đàn. Ông Vi quét dọn, vái lạy, cắm mốc đánh dấu rồi quay về, lại đến căn nhà đá của ông lão để từ biệt ra khỏi hang.
Ông Vi nói: "Về kinh tâu trình xong, cháu sẽ xin nghỉ để trở lại thăm cụ." Ông lão nói: "Hãy gắng sức làm tốt việc thờ vua." Ông Vi bèn xuống núi, trở về triều, đem mọi việc tâu lên. Vua Đại Tông khen là lạ, liền sai ông Vi mang chiếu chính tay vua viết vào núi, lệnh cho thứ sử (quan đứng đầu một châu) lấy lễ mời ông lão về. Ông Vi đến trong núi tìm kiếm thì lạc mất lối cũ, tìm mấy ngày liền không thấy. Hỏi các cụ già dưới núi, ai cũng nói: "Từ thuở nhỏ đến nay, cứ hai ba năm lại thấy ông lão ấy vào thành một lần, dung mạo vẫn y như cũ, không ai biết ông ở đâu." Ông Vi trông về phía núi khóc òa rồi trở về. Vua Đại Tông buồn tiếc, đem toàn bộ sự việc giao cho sử quán (cơ quan chép sử của triều đình). (Trích từ sách "Dị văn tập")
Em trai Dương Việt công
Đầu niên hiệu Kiến Trung đời Đường, Tư mã (chức phó giúp việc cho thứ sử) châu Sở là Dương Tập từ kinh đô đi nhậm chức, đến Hoa Âm thì nghỉ trọ. Ban đêm có một ông già đội chiếc mũ to đến quán, ngồi bên lò hơ lửa. Ông Dương thấy ông đã già cả, bèn mời rượu thịt, hỏi họ tên, ông đáp họ Dương. Lại gặng hỏi tổ tiên, ông nói: "Gần nhất là Việt công (người được phong tước công ở đất Việt)." Mà ông Dương chính là cháu họ của Việt công, nên lại hỏi dồn nữa. Ông già nói: "Bị ông ép quá, ta đành nói hết: ta là em út của Việt công. Gặp lúc anh ta gặp nạn, ta trốn đi, rồi gặp được chân đạo (đạo chân chính, tu thành tiên)."
Tập nghe xong họ tên, lạy hai lạy rồi ngồi lại. Ông già nói: "Ta cũng biết ngươi đi qua đây nên đến thăm. Bà nội và mấy bà cô của ngươi đều ở cả đây, ngươi có muốn gặp không? Ta về báo trước." Chốc lát ông trở lại. Sáng sớm hôm sau ông cùng ông Dương vào núi, đi chừng hơn một dặm thì gặp một khe suối lớn rộng mấy trượng. Ông già nhẹ nhàng nhảy vọt qua, ngoảnh lại bảo ông Dương: "Hãy dừng ở đây, ta gọi bà cho ngươi."
Trong chốc lát, bà lão cùng các con gái, tất cả sáu bảy người, vòng qua vách đá mà đến. Ông Dương trông sang lạy, cách dòng nước nói chuyện với nhau, ai cũng than thở, cũng có người khóc. Hồi lâu họ nói: "Thôi đi đi, kẻo lỡ việc đi đường của cháu." Ông Dương bèn lạy rồi quay về, đi được mấy chục bước ngoảnh lại vẫn còn có người vẫy tay áo. Hôm sau ông trở lại thì chỉ thấy nước sâu núi cao, chẳng còn thấy ai nữa. (Trích từ sách "Dật sử")
Trích tiên ở Dương Bình
Vị trích tiên (tiên bị đày xuống trần gian vì phạm lỗi) ở Dương Bình không nói họ tên. Trước kia, người Cửu Lũng là Trương Thủ Khuê có vườn chè ở núi Tiên Quân, mỗi năm thuê hơn trăm người hái chè, đàn ông đàn bà làm thuê ở lẫn với nhau trong vườn. Có một chàng trai trẻ tự nói không có họ hàng thân thích, đến làm thuê hái chè, rất chăm chỉ, chất phác mà lanh lợi. Thủ Khuê thương, nhận làm con nuôi. Lại có một cô gái hai mươi tuổi cũng nói không có họ hàng thân thích, xin làm vợ người con nuôi ấy. Cô hiếu thảo, nết na, đoan trang cẩn thận, Thủ Khuê rất quý.
Một hôm nước núi tràn ngập, đường ra chợ bị cách trở, trong nhà thiếu muối và tương, Thủ Khuê rất lo. Nàng dâu nói: "Thứ ấy mua được mà." Rồi cầm tiền ra khỏi cửa chừng mười mấy bước, đặt tiền dưới gốc cây, lấy gậy gõ vào cây, liền có muối và tương đem về. Về sau cần gì, cứ bảo gõ cây mà lấy, không thứ gì không có. Phép ấy người chồng cũng làm được. Có lần chàng gặp mười mấy bà hàng xóm ở chợ Bằng Khẩu, mua một bát rượu mời các bà uống, ai nấy đều say khướt mà rượu trong bát chẳng vơi. Xa gần đồn đại, ai cũng lấy làm lạ.
Thủ Khuê hỏi phép ấy học từ ai, chàng trai nói: "Con là tiên trong động Dương Bình, vì có lỗi nhỏ nên bị đày xuống nhân gian, chẳng bao lâu nữa sẽ phải đi." Thủ Khuê hỏi: "Động phủ (cõi tiên trong hang núi) to nhỏ có giống thành quách ở nhân gian không?" Chàng đáp: "Hai mươi bốn hóa (hai mươi bốn nơi tu hành linh thiêng do Đạo giáo lập ra để giáo hóa dân) mỗi nơi có một động lớn, có động vuông nghìn dặm, có động năm trăm dặm, ba trăm dặm. Trong đó đều có tinh khí bay ra từ mặt trời mặt trăng, gọi là 'gốc của Phục Thần' (?), chiếu xuống trong động, chẳng khác gì thế gian.
Trong ấy đều có tiên vương, tiên quan, các khanh tướng phụ tá, giống như các chức quan ở đời. Những người đắc đạo, cùng những người tích công đức được chuyển thần, sống lại, đều ở trong đó làm dân. Hằng năm vào ba ngày lễ lớn Tam Nguyên (rằm tháng giêng, rằm tháng bảy và rằm tháng mười, ba ngày lễ lớn của Đạo giáo), các cõi trời đều có bậc thượng chân (tiên bậc cao) xuống chơi các động thiên (cõi tiên trong hang núi) để xem xét việc thiện ác người ta làm. Việc sống chết, thịnh suy, lụt hạn, gió mưa ở đời đều đã được định trước ở trong động. Thần rồng, các đền miếu, những vị thần được cúng tế bằng thịt muông sinh, đều do động phủ cai quản.
Ngoài hai mươi bốn hóa, các núi Thanh Thành, Nga Mi, Ích Đăng, Từ Mẫu, Phồn Dương, Ba Trủng cũng đều có động, nhưng không thuộc vào số mười đại động thiên và ba mươi sáu tiểu động thiên. Các quan tiên trong động cũng như quận huyện, làng xóm ở nhân gian vậy, không thể kể tường tận từng thứ được." Chỉ trong vòng mười ngày sau, bỗng nhiên hai vợ chồng biến mất. (Trích từ sách "Tiên truyện thập di")
Ông lão bán thuốc
Ông lão bán thuốc, không ai biết họ tên. Có người gặng hỏi thì ông nói: "Chỉ cái tên này là họ tên thật." Có người từ hồi còn bé đã thấy ông, đến lúc tuổi già gặp lại, dung mạo ông vẫn không đổi. Ông thường xách một quả bầu lớn đi bán thuốc. Ai kể bệnh xin thuốc, có tiền hay không có tiền ông đều cho, không làm khó ai. Thuốc của ông ai cũng khen hiệu nghiệm. Có kẻ không bệnh mà đùa xin thuốc thì được thuốc rồi chẳng bao lâu ắt đánh mất. Vì thế người ta không dám xin bừa, kính ông như thần thánh. Ông thường say ở phố chợ, được tiền cũng đem cho người nghèo.
Có người đùa hỏi ông có bán đại hoàn đan (thuốc tiên luyện thành, uống vào được sống lâu, thành tiên) không, ông nói: "Có, một viên giá một nghìn quan tiền." Người ta đều cười, cho là ông điên. Ông thường ở phố chợ cười mắng người ta: "Có tiền không chịu mua thuốc uống, rốt cuộc đều thành cái bánh bao đất (tức nấm mồ) cả." Người ta không hiểu ý, lại càng cười.
Sau ông bán thuốc ở Trường An, người mua đang đông thì ông dốc bầu, thuốc đã hết, bên trong chỉ còn một viên, tỏa ánh sáng rực rỡ. Ông đặt viên thuốc trong lòng bàn tay, nói với mọi người: "Hơn trăm năm bán thuốc ở nhân gian, trải qua hàng ức triệu người, không một ai chịu bỏ tiền mua thuốc uống, thật đáng thương thay! Nay ta tự uống vậy." Thuốc vừa vào miệng, dưới chân ông nổi mây năm sắc, gió nổi lên, ông bay bổng mà đi. (Trích từ sách "Tục tiên truyện")
Nghiêm Sĩ Tắc
Cuối đời Đường Văn Tông, thứ sử châu Kiến là Nghiêm Sĩ Tắc, vốn dưới triều Mục Tông làm Thượng y phụng ngự (quan trông coi áo mũ của vua), rất mến đạo tu tiên. Nhân ngày Đoan ngọ (?) vào núi Chung Nam hái thuốc, ông bị lạc đường, quanh quẩn mấy ngày giữa núi non vách đá, lương khô mang theo đã hết, nhìn bốn phía không thấy bóng người (?). Ước tính đường đã đi thì cách kinh đô không dưới năm sáu trăm dặm. Thế nhưng rừng núi sâu kín, phong cảnh tươi sáng.
Bỗng thấy mấy gian nhà tranh hiện ra dưới rặng thông tre, khói sương và dây leo bao quanh bốn phía, chỉ có một lối mòn nhỏ đi vào. Sĩ Tắc gõ cửa mãi, hồi lâu vẫn không ai ra. Nhìn qua khe rào, thấy bên trong có một người nằm trên giường đá đọc sách. Sĩ Tắc đẩy cửa đi thẳng đến trước mặt, người ấy mới sửa áo đứng dậy. Sĩ Tắc lạy xong, tự kể chuyện mình đi lạc. Người ấy mời ông ngồi trên tảng đá, cũng hỏi chuyện gần đây ở kinh đô, lại hỏi thiên tử nối ngôi được mấy năm, rồi nói mình từ khi An Lộc Sơn, Sử Tư Minh đánh vào kinh đô thì đến ở đây (?) cho tới ngày nay.
Sĩ Tắc kể đủ chuyện mình bôn ba trèo lội, lương ăn đã cạn, bụng đói cồn cào, xin cho chút gì ăn để cứu. Người ấy nói: "Từ khi ở trong hang núi, ta chưa hề nhóm lửa nấu nướng. Có một thứ có thể chữa đói, nghĩ ông từ xa đến gặp ta..." Rồi tự đứng dậy lấy chiếc túi trên xà nhà xuống, mở ra, trong có hơn trăm hạt giống hình hạt đậu ván. Ông bảo Sĩ Tắc vào phòng thuốc lấy nồi, nhặt củi, múc nước, lấy một hạt đem nấu. Hồi lâu thoang thoảng mùi thơm, nhìn vào thì hạt đã to bằng bàn tay. Người ấy nói: "Ăn được rồi. Khát thì lấy nước còn lại trong nồi mà uống." Sĩ Tắc mới ăn được một nửa đã thấy no căng.
Người ấy lại nói: "Ông đến được đây là do duyên phận từ kiếp trước. Từ nay trong ba mươi năm sẽ không còn đói khát nữa, những lo nghĩ và tình cảm trần tục sẽ nhạt dần. Sau này làm quan đến phương bá (quan lớn cai quản một vùng), sẽ ở gần núi La Phù. Nếu bỏ được phồn hoa trần tục thì sẽ đạt được đạo trường sinh. Ông rời nhà đã lâu, nên về đi thôi." Sĩ Tắc muốn xin về, lại sợ lạc đường. Người ấy nói: "Đừng lo, cách đây hai ba dặm sẽ gặp người kiếm củi, cứ theo người ấy mà đi, từ đó đến cửa kinh đô không xa."
Ra khỏi đó, quả nhiên có người kiếm củi bên đường. Sĩ Tắc nhân đó hỏi tên họ người ở ẩn kia, người kiếm củi rốt cuộc quay vào núi, không đáp lời. Mới qua hai đêm, ông đã về đến thôn quê Phàn Xuyên. Về đến kinh đô rồi, ông không còn thích nếm mùi vị đồ ăn nữa, ngày một thấy khí lực mạnh mẽ, tinh thần trong sáng, có ý muốn cưỡi chim loan, cưỡi hạc (tức bay lên làm tiên). Ông mặc áo vải thô, chống gậy cây lê, phần nhiều ở nơi núi non.
Quan lưu thủ (quan coi giữ kinh đô) là Lư Bộc xạ (Bộc xạ: chức quan đứng đầu Thượng thư tỉnh, cơ quan điều hành chính sự của triều đình) say mê đạo, thường lặng lẽ mong gặp người lạ. Có một đạo sĩ kể rõ lai lịch của Sĩ Tắc, ông Lư bèn mời về làm người dưới trướng. Đến khi nghe lời đoán về chức phương bá, ông Lư nhân đó lấy danh nghĩa xử sĩ (người có tài đức mà không ra làm quan) tâu xin quan chức cho Sĩ Tắc. Từ chức Biệt giá (quan phó của thứ sử) châu Tử, ông được ra cai trị đất Kiến Khê, lúc ấy tuổi đã chín mươi. Đến quận vừa tròn một năm, ông liền bỏ ấn quan, về núi La Phù.
Đến khi tướng công (cách gọi tôn tể tướng) Vi Trụ ra trấn giữ Giang Nam, sai người đi tìm, ông vẫn còn ở trong núi. Năm Đại Trung thứ mười bốn, (ông) đi nhậm chức ở Kiến An (?), đường qua vùng Giang Biểu (miền phía nam sông Trường Giang). Lúc ấy tướng công họ Tiêu đang làm quan xem xét phong tục ở Chiết Hữu (miền phía tây sông Chiết), mở tiệc trên lầu Quế mời ông. Ông chỉ uống mấy chén rượu, ngoài ra không ăn gì cả. (Trích từ sách "Kịch đàm lục")
Thái Bình quảng ký, quyển ba mươi bảy
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do vua nhà Thanh sai biên soạn)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video