Thái Bình quảng ký, quyển 367. Đời Tống, nhóm Lý Phưởng biên soạn. Loại "Yêu quái", phần 9.
Chùa Đông Kha — Vương Thủ Trinh — Bành Ngung
Lã Sư Tạo — Thôi Ngạn Chương — Luồng khí ở Nhuận Châu
Hoàng Cực — Hùng Huân — Vương Kiến Phong
Người học trò ở Quảng Lăng — Trương Đồng(?) — Tông Mộng Chinh
Hoàng Nhân Tuấn — Tôn Đức Tuân
Người quái lạ
Người dân quận Đông — Hồ Húc — Người huyện Ô Trình — Vợ Lý Tuyên — Mẹ Triệu Tuyên — Vợ họ Mã
Vợ Dương Hoan — Người đàn ông ở Thọ An — Thôi Quảng Tông
Nhà sư ở Hứa Châu — Điền Thẩm — Nguyên Cảo
Người đàn bà không chân — Lâu Sính — Bà Mạnh
Hoàng Sùng Hỗ — Quạ Cổ Trắng
Yêu quái
Chùa Đông Kha
Ở huyện Lũng Thành có ngôi chùa Đông Kha, cảnh rất u tĩnh, thanh nhã. Đứng bên lan can cao có thể ngắm ra xa, cửa sổ thoáng đón gió, khách đến chơi đông như chợ. Bỗng một ngày có yêu quái nổi lên giữa không trung, ném ngói gạch xuống, quạt tung tro bụi, không ai dám đứng thẳng người. Các nhà sư ở chùa chiều tối không yên; áo quần, đồ dùng có lúc mất đi rồi lại thấy.
Có một đạo sĩ nghe chuyện, nói: "Yêu tinh sao lại làm được như thế? Ta có thể trừ nó." Sư trong chùa rất mừng, vội mời đến. Đạo sĩ vào cửa, đứng trên điện bước Vũ bộ (lối bước chân đặc biệt của đạo sĩ khi làm phép, tương truyền do vua Vũ đặt ra), tụng chú Thiên Bồng (câu thần chú trừ tà của Đạo giáo, khấn gọi thần Thiên Bồng), giọng rất dữ dội. Hồi lâu thì bị mất mũ, người ta thấy cái mũ bay vút qua tường trên không. Ông lấy mũ về, buộc dây đội lại, tụng chú không ngừng. Chốc lát áo bị lột, đai bị cởi, quần cũng mất nốt. Ông mang theo người một túi nhỏ đựng bùa và sách phép, giây lát cũng mất. Đạo sĩ bèn bỏ chạy thục mạng. Mấy ngày sau, người ở làng bên đào đất dưới hàng rào thì được cái túi ấy.
Huyện lệnh Đỗ Diên Phạm là người chính trực, tự đến xem, nói: "Làm gì có chuyện ấy!" Đến nơi, ông ngồi duỗi thẳng hai chân ra phía trước (kiểu ngồi tỏ ý coi thường). Yêu quái từ trên không ném xuống những mẩu giấy nhỏ lả tả, không biết bao nhiêu mà kể, phần nhiều là những bài tuyệt cú (thơ bốn câu), chế giễu Đỗ huyện lệnh. Ông nhớ được một hai bài. Một bài rằng: "Dù cùng hàng với cỏ hao cỏ lan, Nam triều vẫn có tổ tông. Chớ đánh người mặc áo bào xanh lục, giữa không trung cứ múa ca." Bài khác rằng: "Đáng thương thay đất bên cạnh cây (ám chỉ chữ Đỗ, ghép từ chữ "cây" và chữ "đất"), chẳng phải trai cũng chẳng giống gái. Ngựa gầy trèo lên núi cao, lên cao làm gì cho tự chuốc khổ." Diên Phạm hiểu ra là mình bị chế giễu, cũng vội quay về. Những bài tuyệt cú không nhớ được còn rất nhiều.
Lại có viên tuần quan (chức quan phụ tá, giúp việc tuần tra, xét hỏi) là Vương Chiêu Vĩ, cậy mình đang tuổi sức trai hăng hái, đến đó chửi mắng. Đến nơi thì bị một hòn đá lớn ném trúng ngang lưng, đành phải quay về. (Trích từ "Ngọc đường nhàn thoại")
Vương Thủ Trinh
Ở Từ Châu có một đạo sĩ ký hạt (đạo sĩ chỉ ghi tên, mặc áo nâu nhà đạo nhưng không tu ở đạo quán) tên là Vương Thủ Trinh. Ông ta nuôi vợ con mà không ở cung quán (nơi đạo sĩ tu hành), cách sống hết sức thô bỉ. Ông thường đến chơi cung Thái Mãn, lén lấy trộm tấm lục (sổ hoặc bùa ghi tên các thần tướng mà đạo sĩ được truyền thụ, mang theo người để hộ thân) mà các đạo sĩ đeo, đem về nhét dưới chiếu đệm giường ngủ, lại lấy áo đàn bà phủ lên, làm ô uế(?) quá lắm. Từ đó nhiều lần có chuyện quái dị: giá đèn tự đi, con mèo nói tiếng người: "Đừng như thế! Đừng như thế!" Chưa đầy mười ngày, hai vợ chồng đều chết. (Trích từ "Ngọc đường nhàn thoại")
Bành Ngung
Bành Ngung, viên quan ở Diêm thiết viện (cơ quan coi việc muối và sắt do nhà nước nắm độc quyền) Tuyên Châu, từng ốm mấy tháng liền, đầu óc mơ màng, không vui. Mỗi lần ra gian sảnh ngoài(?), ông lại thấy mấy chục người phường chèo, nhạc công, ai cũng chỉ cao vài tấc, cùng nhau hòa nhạc, đủ các trò diễn tạp kỹ, mặc áo đỏ áo tía, đưa mắt nhìn Ngung, lúc thì vui cười, lúc thì như bực bội. Ngung không làm gì được, người khác thì không ai thấy. Sau Ngung khỏi bệnh thì cũng không thấy nữa. Hơn mười năm sau ông mới chết. (Trích từ "Kê thần lục")
Lã Sư Tạo
Lã Sư Tạo làm thứ sử (quan đứng đầu một châu) Trì Châu, vơ vét của dân khá nhiều. Ông từng gả con gái ở kinh đô, của hồi môn rất hậu, sai người nhà đưa đi. Chiều tối, thuyền đỗ ở bờ sông Trúc Tiểu. Trên bờ bỗng có một đạo sĩ trông như người điên, chạy qua chạy lại, rồi đột nhiên nhảy xuống thuyền, đi xuyên thẳng qua giữa thuyền. Đi qua chỗ nào, lửa bùng lên chỗ ấy. Ông ta lại nhảy sang thuyền sau, lửa cũng theo sang. Mọi thứ chở trên thuyền đều cháy thành tro. Một bà hầu già cũng bị cháy trụi tóc. Những người khác và thuyền thì không hề hấn gì. Lửa tắt, đạo sĩ cũng biến mất. (Trích từ "Kê thần lục")
Thôi Ngạn Chương
Thôi Ngạn Chương, quan thứ sử(?) Nhiêu Châu, tiễn khách ở phía đông thành. Tiệc vừa bày(?), bỗng có một chiếc xe nhỏ, màu như vàng, cao hơn một thước, đi vòng quanh chiếu tiệc như đang tìm kiếm gì. Đến trước mặt Ngạn Chương thì dừng lại không đi nữa. Ngạn Chương liền ngã ngất, được khiêng về châu thì chết. (Trích từ "Kê thần lục")
Luồng khí ở Nhuận Châu
Năm Mậu Tý, ở Nhuận Châu có một luồng khí như cầu vồng, năm màu chói mắt, có đầu như đầu lừa, dài mấy chục trượng, lượn quanh sảnh làm việc ba vòng rồi tan. Người xem điềm nói: "Trong sảnh sẽ có tiếng khóc, nhưng không phải tai họa của châu phủ." Ít lâu sau, thái hậu nước ấy qua đời, lễ khóc tang được cử hành ngay tại sảnh này. (Trích từ "Kê thần lục")
Hoàng Cực
Năm Giáp Ngọ, con dâu của Hoàng Cực, viên tuần quan coi các quán dịch (trạm nghỉ, trạm chuyển công văn) ở Giang Tây, sinh một đứa con trai có một đầu, hai thân quay lưng vào nhau, bốn tay bốn chân. Một nhà dân ở Kiến Xương có con bò đẻ ra con bê, mỗi chân lại mọc thêm một chân; người ta ném nó xuống sông, hôm sau nó nổi lên mặt nước. Ở làng Tân Nghĩa, Nam Xương, đất sụt xuống, dài mấy chục bước, chỗ rộng mấy trượng, chỗ hẹp bảy tám thước. Năm ấy tiết độ sứ (quan đứng đầu một trấn, nắm cả quân sự lẫn chính sự) Từ Tri Tuân chết. (Trích từ "Kê thần lục")
Hùng Huân
Viên lại trong quân là Hùng Huân, nhà ở phía đông Trường Lạc Mạn(?) thuộc Kiến Khang. Ngày nào cũng vậy, cứ chiều tối là trên mái nhà có hai vật to bằng quả trứng, màu đỏ và phát sáng, chạy qua chạy lại đuổi nhau. Người nhà sợ hãi. Có một người khách thân thích, khỏe mạnh gan dạ, trèo lên mái bắt, được một cái, hóa ra là một mảnh lụa vẽ(?) bọc một cái vỏ trứng gà. Người ta chặt vụn ra đem đốt, mùi hôi bay xa mấy dặm. Cái còn lại chạy mất, không đến nữa. Nhà ấy cũng không gặp tai họa gì. (Trích từ "Tập dị ký")
Vương Kiến Phong
Quân sứ Giang Nam là Vương Kiến Phong kiêu căng phóng túng, xa xỉ vượt quá phận mình, xây một dinh thự lớn ở phía nam sông Hoài. Ngày rảnh, ông ngồi bên cửa sổ trông ra phố, thấy một bà già dắt một cô gái trẻ đi ngang qua trước mặt, quần áo rách rưới mà nhan sắc tuyệt trần. Kiến Phong gọi lại hỏi, bà nói: "Chúng tôi côi cút nghèo khổ, không nơi nương tựa, đi xin ăn đến đây." Kiến Phong nói: "Ta lấy con gái bà và nuôi bà suốt đời, được chăng?" Bà già vui vẻ nhận lời. Kiến Phong liền gọi vào, sai lấy hai bộ áo mới cho mặc. Bà già và cô gái vừa cởi áo cũ ra thì áo ấy đều là máu đông tụ lại trên mặt đất. Hơn mười ngày sau, Kiến Phong bị giết. (Trích từ "Kê thần lục")
Người học trò ở Quảng Lăng
Ở Quảng Lăng có một người học trò thường thắp đèn ngủ một mình. Một đêm, nửa đêm tỉnh dậy, bỗng thấy một cô gái áo xanh, búi hai búi tóc, dung mạo rất đẹp, đang ngủ say dưới chân mình. Người ấy biết là yêu vật, sợ không dám lại gần, lại ngủ như cũ. Gần sáng thì cô gái biến mất, cửa nẻo vẫn cài then như cũ. Từ đó đêm nào cô gái cũng đến. Có một thuật sĩ (người làm phép thuật) viết bùa đưa cho, anh ta đem cài vào búi tóc cô gái. Đêm ấy anh giả vờ ngủ để rình, quả thấy cô gái từ cửa đi vào, đến thẳng chỗ đèn, gỡ lá bùa trong búi tóc ra, xem dưới ánh đèn, mỉm cười rồi lại cài vào búi tóc, lên giường nằm ngủ. Anh ta rất sợ.
Sau anh nghe nói ở núi Ngọc Tứ có đạo sĩ giỏi phép bùa trấn yêu thần diệu, bèn lên đường đi tìm. Từ khi lên thuyền, cô gái không đến nữa. Dọc đường đến Dự Chương, đêm nóng nực, nhân có trăng nên cho thuyền đi đêm. Lúc ấy trời nóng lắm, anh bèn mở hết cửa sổ thuyền mà ngủ. Nửa đêm bỗng lại thấy cô gái ngủ ở phía sau giường. Anh liền lặng lẽ dậy, vội nắm lấy tay chân cô ta ném xuống sông, nghe đánh "tõm" một tiếng. Từ đó việc quái dứt hẳn. (Trích từ "Kê thần lục")
Trương Đồng(?)
Trương Đồng(?), lục sự tham quân (chức quan trong châu coi sổ sách giấy tờ và xét lỗi các quan thuộc cấp) ở Duyện Châu, lúc còn trẻ từng ở nhà riêng tại Tri Châu. Trong nhà bỗng có nhiều chuyện quái lạ, chỉ là không thấy hình dạng. Bọn đầy tớ bưng đồ ăn đều bị giật lấy, rồi đồ đựng rỗng được đặt trả lại. Có khi bát đĩa bị ném lên không, lâu lắm mới rơi xuống; có khi cái hộp tự chạy trên mặt đất, va đập vào nhau. Lại có những cục lửa bay đến bám vào người, cháy mà không đau. Hễ có ai chửi mắng thì gạch đá, ngói sỏi theo tiếng mà bay tới.
Có một nho sinh không tin chuyện ấy, cầm gươm vào ngủ trong nhà; thanh gươm bị ngói đá ném trúng, gãy cả mũi. Lại có người tự xưng biết cấm chú (phép dùng thần chú để trấn áp, trừ tà) bước vào cửa, chợt thấy ngói đá rơi xuống tới tấp, không tiến lên được. Khách đến chơi có người bị giật khăn đội đầu ném đi chỗ khác, thậm chí có người phải đầu trần mà chạy. Như thế mấy chục ngày mới thôi. Nhà ấy rốt cuộc cũng không gặp tai họa gì. (Trích từ "Ngọc đường nhàn thoại")
Tông Mộng Chinh
Đời Hậu Tấn, Tông Mộng Chinh, tuần quan ở Thái Châu, giỏi nghề thuốc, sống ở Đông Kinh. Mùa thu năm Khai Vận thứ hai, ở phía đông ngõ Giải Ngọc có người bệnh, đêm khuya sai người đến mời, ông cưỡi ngựa đến. Đến canh tư (khoảng 1–3 giờ sáng) ông ra về, thì trước cửa một nhà dân ở đầu ngõ Giải Ngọc có một vật đứng đó, động đậy, hình thù rất to lớn, như một khối sương đen cao vút sừng sững. Người hầu đi trước kinh hãi đứng sững, lông tóc dựng ngược; con ngựa cũng khịt mũi, dỏng tai, không chịu đi. Tông gắng trấn tĩnh tinh thần, thúc ngựa mà đi. Đến nhà người bệnh thì không bắt mạch nổi, càng thấy hoảng hốt. Về nhà, ông nằm liệt giường sáu bảy ngày mới khỏi. (Trích từ "Ngọc đường nhàn thoại")
Hoàng Nhân Tuấn
Hoàng Nhân Tuấn, tư sĩ tham quân (chức quan trong châu coi việc xây dựng, cầu đường, thợ thuyền) ở Thư Châu, tự kể rằng: năm Nhâm Tý, ông thôi chức chủ bạ (quan coi sổ sách giấy tờ của huyện) huyện Khiên Dương thuộc Lũng Châu, đi đến thành Phượng Tường. Ở đó có chùa Văn Thù, trong chùa có mấy chục pho tượng đất bỗng nhiên tự lắc lư như người say, khoảng một bữa ăn vẫn không ngừng. Người xem đứng chật như tường. Quan sở tại ra lệnh cấm. Đến nay vẫn chưa biết điềm ấy ứng vào việc gì. (Trích từ "Kê thần lục")
Tôn Đức Tuân
Tôn Đức Tuân, đô ngu hầu (võ quan coi kỷ luật, tuần phòng trong quân) ở Thư Châu. Trong phòng ngủ nhà ông, cái giá đèn bằng sắt bỗng tự lay động như có người lắc. Hôm sau, có một con hầu tình cờ đi đến chỗ giá đèn, bỗng ngã xuống đất rồi chết. (Trích từ "Kê thần lục")
Người quái lạ
Người dân quận Đông
Đời Hán, trong niên hiệu Kiến An, một nhà dân ở quận Đông có chuyện quái: vò chum vô cớ tự bật nắp, kêu ầm ầm như có người gõ; mâm bàn đang ở trước mặt bỗng nhiên biến mất; gà đẻ trứng ra là mất. Như thế mấy năm, ai cũng ghét. Người nhà bèn làm nhiều món ăn ngon, đậy kín, để trong một gian phòng, rồi lén nấp ở cửa rình. Quả nhiên lại có kẻ đến mở; nghe tiếng, họ liền đóng cửa lại, lùng khắp phòng mà không thấy gì. Bèn trong bóng tối lấy gậy mà đánh. Hồi lâu, nghe ở góc phòng có tiếng rên rỉ. Mở cửa ra xem thì bắt được một ông già chừng hơn trăm tuổi, lời nói và hình dạng khá giống loài thú. Người ta bèn đi hỏi khắp nơi, cách mấy dặm thì tìm ra nhà ông. Nhà ấy nói đã mất ông hơn mười năm, nay tìm được thì vừa thương vừa mừng. Hơn một năm sau, ông lại mất tích. Nghe nói ở vùng Trần Lưu lại có chuyện quái như thế, người thời ấy vẫn cho là ông già này. (Trích từ "Sưu thần ký")
Hồ Húc
Hồ Húc, huyện úy (quan coi việc trị an, bắt trộm cướp trong huyện) huyện Hạ, là người giỏi văn chương. Ông từng đến địa phận huyện Kim Thành, nghỉ trọ ở một nhà dân. Chủ nhà dọn cơm, Húc chưa ăn, lẻn ra ngoài một lát. Khi trở vào, ông thấy một bà già cao hai thước, tóc bạc lơ thơ, ngồi bên bàn ăn bánh trái gần hết. Cô con dâu mới của nhà ấy đi ra, thấy thế thì giận, tát vào tai bà, lôi vào trong. Húc đến nhìn trộm, thấy cô ta nhốt bà già vào cũi; bà nhìn ra, hai mắt đỏ như son. Húc hỏi cớ sự, người đàn bà nói: "Đây gọi là mị (loài ma quái), là bà cô tổ bảy đời nhà tôi, thọ hơn ba trăm năm mà không chết, thân hình càng ngày càng nhỏ lại, không cần áo quần, không sợ nóng lạnh. Nhốt trong cũi suốt năm vẫn như thường. Hễ ra được khỏi cũi là lấy trộm cơm ăn, ăn được mấy đấu, nên gọi là mị." Húc lấy làm lạ, đi đến đâu cũng kể lại. (Trích từ "Ký văn")
Người huyện Ô Trình
Thời Tôn Hưu nước Ngô, ở Ô Trình có một người sau khi khỏi bệnh nặng thì nói được tiếng vang xa, tiếng nghe được ngoài mấy chục dặm, mà ở chỗ nghe thấy thì như đang nói ngay giữa chỗ ngồi. Nhà hàng xóm có người con đi xa đã lâu không về thăm nhà, người cha nhờ ông ta nói hộ lời trách mắng. Người con nghe thấy, cho là thần, vội vã trở về, mà cũng không biết vì sao. (Trích từ "Quảng cổ kim ngũ hành ký")
Vợ Lý Tuyên
Đời Tấn An Đế, trong niên hiệu Nghĩa Hy, vợ Lý Tuyên ở Ngụy Hưng là bà họ Phàn có mang, quá ngày mà không đẻ, rồi trên trán mọc một cái nhọt, đứa con chui qua đó mà ra. (Trích từ "Quảng cổ kim ngũ hành ký")
Mẹ Triệu Tuyên
Mẹ của Triệu Tuyên ở Trường Sơn có mang, trên cánh tay mọc nhọt, đứa con từ trong nhọt mà ra. (Trích từ "Quảng cổ kim ngũ hành ký")
Vợ họ Mã
Cuối thời Lý Thế nước Hậu Thục, một người vợ họ Mã có mang, đứa con chui ra từ dưới sườn, mẹ con đều bình yên. Năm ấy Lý Thế bị Hoàn Ôn tiêu diệt. (Trích từ "Quảng cổ kim ngũ hành ký")
Vợ Dương Hoan
Thời Hiếu Vũ Đế nhà Tống (Nam triều), vợ của Dương Hoan người Kinh Châu sinh một đứa con gái từ trong đùi. Đến khi Hiếu Vũ Đế mất, Tử Nghiệp lên ngôi, điên cuồng ngang ngược, bị phế truất rồi bị giết. Đứa con gái sinh ra ấy đến đời nhà Tề vẫn còn sống. (Trích từ "Quảng cổ kim ngũ hành ký")
Người đàn ông ở Thọ An
Ở Thọ An có một người đàn ông không rõ tên họ, dùng khuỷu tay gõ phách, mũi thổi sáo, miệng hát, lại có thể nửa mặt cười, nửa mặt khóc. Ông có một con chó mực hiểu tiếng người, bảo gì làm nấy, chẳng khác gì người. (Trích từ "Triều dã thiêm tái")
Thôi Quảng Tông
Thôi Quảng Tông người Thanh Hà, trong niên hiệu Khai Nguyên làm huyện lệnh huyện Kế, phạm pháp, bị Trương Thủ Khuê xử tội chết. Quảng Tông bị chém đầu đem bêu, nhưng thân mình không chết. Người nhà khiêng về; mỗi khi đói, thân ấy lại vạch xuống đất viết chữ "đói", người nhà bèn rắc thức ăn nghiền vụn vào lỗ cổ; no thì viết chữ "thôi". Người nhà có ai phạm lỗi thì viết lệnh xử phạt. Như thế ba bốn năm, tình nghĩa trong nhà vẫn không đổi, lại sinh thêm được một đứa con trai. Một hôm, thân ấy viết xuống đất: "Ngày kia sẽ chết, nên sắm sẵn đồ tang." Quả đúng như lời. (Trích từ "Quảng cổ kim ngũ hành ký")
Nhà sư ở Hứa Châu
Ở Hứa Châu có một nhà sư già, từ năm bốn mươi tuổi trở đi, mỗi khi ngủ say thì trong cổ họng phát ra tiếng như tiếng kèn sênh, lại như có nhịp điệu. Phường nhạc ở Hứa Châu chờ lúc ông ngủ thì ghi tiếng ấy thành bản nhạc, đem đàn sáo tấu theo thì đều hợp với nhạc xưa. Nhà sư tỉnh dậy cũng không tự biết. Hơn hai mươi năm đều như thế. (Trích từ "Dậu Dương tạp trở")
Điền Thẩm
Tú tài Điền Thẩm kể rằng: mùa thu năm Đại Hòa thứ sáu, vợ một người dân ở huyện Tây thuộc Lương Châu sinh một đứa con có bốn tay bốn chân, một thân chia ra hai mặt, trên gáy mọc một chùm tóc dài tới chân. Lúc ấy Triều Bá Tuấn làm huyện lệnh. (Trích từ "Dậu Dương tạp trở")
Nguyên Cảo
Nguyên Cảo, người từng làm Kinh Triệu thiếu doãn (phó quan đứng đầu phủ Kinh Triệu, vùng kinh đô), khi còn làm huyện lệnh huyện Quắc, có lần nổi giận với một tên cai ngục là Vương Hành Ước, sai lôi đi và giật khăn đội đầu ra. Thì ra hắn không có tóc, mà có hai cái sừng dài ba bốn tấc. Cảo nói: "Đúng là đầu trâu thật!" Rồi tha cho. (Trích từ "Văn kỳ lục")
Người đàn bà không chân
Thời vị vua cuối nhà Hậu Tấn, có một người đàn bà dáng vẻ đoan trang, áo quần phấn sáp chẳng kém gì mỹ nhân, nhưng không có đùi và chân: từ chỗ thắt lưng trở xuống như bị cắt bằng, còn lại thì đủ cả. Cha cô chở cô trên chiếc xe một bánh, từ đất Nghiệp đi về nam đến kinh đô Tuấn, xin ăn ở chợ, mỗi ngày người tụ lại xem có đến cả nghìn. Cho đến phường sâu ngõ hẻm, nhà đẹp cửa son, không nơi nào là không đến. Người thời ấy lấy làm lạ, ai cũng ném tiền bố thí. Về sau kinh thành bắt được gián điệp của rợ phương Bắc, quan xét hỏi thì hóa ra người đàn bà này là đầu sỏ của bọn gian, đã dò la được rất nhiều tin tức, bèn đem giết. (Trích từ "Ngọc đường nhàn thoại")
Lâu Sính
Thời Nam Tề, cô gái ở Đông Dương tên là Lâu Sính đổi trang phục, giả làm đàn ông, biết qua chơi cờ và trò lục bác, hiểu văn chương nghĩa lý, ra vào cửa các bậc công khanh, làm quan đến chức tòng sự (chức quan phụ tá) của châu, rồi việc bị lộ. Minh Đế ra lệnh cho về phía đông, bấy giờ cô mới mặc lại đồ đàn bà, than rằng: "Có tài như thế mà lại trở về làm bà già, há chẳng đáng tiếc sao!" Sử thần bàn: "Đây là nhân yêu (người quái dị, điềm gở). Âm mà làm việc của dương, là điều không thể được." Về sau Thôi Tuệ Cảnh khởi binh không thành, chính là ứng vào điềm ấy. (Trích từ "Nam sử")
Bà Mạnh
Lưu Pha người Bành Thành từng kể với con rể là tiến sĩ (người đã thi đỗ khoa tiến sĩ) Vương Thắng như sau. Ở quán Đổng phía nam huyện Tam Nguyên, bên vách đông của quán, cuối niên hiệu Trinh Nguyên có bà Mạnh, hơn trăm tuổi mới mất; người trong quán đều gọi đó là "quán Trương đại phu". Pha từ Vị Bắc vào thành, nghỉ ở quán của bà, thấy một bà già trông chỉ chừng sáu mươi tuổi trở lại, mặc áo cừu lớn màu vàng(?), đội khăn đen, ngồi chắn ngang cửa. Bấy giờ có Lý Sĩ Quảng, là danh sĩ, làm trụ tào (chức tham quân coi việc giáp trụ, binh khí) ở Tả vệ (một đạo quân cấm vệ canh giữ kinh đô). Bà già hỏi Quảng làm quan gì, Quảng kể đủ. Bà nói: "Đó là chức trong tứ vệ (các đạo cấm quân) đấy, là chức quan rất tốt." Quảng liền hỏi: "Sao bà lại nói vậy?"
Bà nói: "Năm hai mươi sáu tuổi, ta lấy Trương Sát làm chồng. Sát khỏe mạnh, giỏi cưỡi ngựa bắn cung. Khi Quách Phần Dương (tức Quách Tử Nghi, được phong Phần Dương vương) thống lĩnh Sóc Phương, các quận như Linh, Hạ, Bân, Kinh, Kỳ, Bồ đều thuộc quyền cai quản. Chồng ta là Trương Sát được Phần Dương tin dùng, được ban áo quý(?), thường ở bên cạnh Phần Dương. Diện mạo Sát giống ta như đúc. Sát mất, Phần Dương thương tiếc. Ta bèn giả mặc áo mũ đàn ông, ghi tên là em của Sát, xin theo hầu Phần Dương. Phần Dương rất mừng, cho thay vào chỗ khuyết. Cứ như thế lại sống góa thêm mười lăm năm. Từ khi Phần Dương mất, lúc ấy ta đã bảy mươi hai tuổi, trong quân nhiều lần dâng tấu, ta được kiêm hàm ngự sử đại phu (chức đứng đầu Ngự sử đài, cơ quan giám sát quan lại; ở đây là hàm danh dự). Bỗng nghĩ mình cô độc(?), ta bèn lấy ông Phan chủ quán này làm chồng, từ đó lại sinh được hai con trai là Thao và Cừ. Thao năm mươi tư tuổi, Cừ năm mươi hai tuổi, chính là hai đứa này đây." Lưu Pha luôn ghi nhớ trong lòng, rồi kể với con rể Vương Thắng như một chuyện lạ ở đời. (Trích từ "Can tử")
Hoàng Sùng Hỗ
Thời nước Thục của họ Vương (Tiền Thục), có Chu Tường, người sau làm tể tướng của triều đình ấy. Lúc đầu ông làm việc trong mạc phủ (phủ chỉ huy của quan trấn thủ) ở Cung Nam, được giữ lại coi việc phủ. Bấy giờ huyện Lâm Cung giải đến một người bị bắt vì làm cháy nhà, tên là Hoàng Sùng Hỗ. Vừa bị giam vào ngục, người ấy liền dâng một bài thơ: "Tình cờ rời chốn ẩn cư đến ở Lâm Cung, nết đi đứng kiên trinh như cây tùng bên khe. Cớ sao chính sự trong như gương nước, lại trói con hạc nội vào lồng sâu?"
Chu xem thơ xong, bèn gọi vào gặp. Người ấy xưng là hương cống tiến sĩ (người được địa phương tiến cử đi thi tiến sĩ), tuổi chừng ba mươi, đối đáp tường tận, nhanh nhạy. Chu liền ra lệnh thả. Mấy ngày sau, người ấy lại dâng một bài ca, Chu rất lấy làm lạ, cho vào học viện cùng học với các con cháu và học trò. Người ấy giỏi cờ, giỏi đàn, viết chữ và vẽ tranh đều đẹp. Hôm sau Chu tiến cử cho tạm giữ chức tư hộ tham quân (chức quan trong phủ coi việc hộ khẩu, thuế má) của phủ. Người ấy được tiếng là tài như người "ba chữ" (điển xưa: có người chỉ đáp ba chữ mà được bổ làm quan, ý nói người đối đáp ít lời mà sắc sảo, xứng chức), bọn thư lại đều kính sợ phục tùng, giấy tờ án từ rõ ràng, đẹp đẽ. Chu đã trọng sự thông minh tài giỏi, lại mến phong thái, nên sau khi người ấy làm việc được hơn một năm, ông muốn gả con gái cho.
Sùng Hỗ lại giấu trong tay áo một tờ thư dâng lên để từ tạ, kèm theo một bài thơ: "Từ khi rời bến sông biếc nơi nhặt lông chim trả (thú vui của con gái nhặt lông chim trả làm đồ trang sức, chỉ đời con gái), nghèo giữ mái tranh, chỉ biết làm thơ. Từ khi tự khoác áo lam (áo của quan nhỏ, học trò) làm chức thuộc lại, vẫn chưa(?) bỏ gương loan (gương soi của phụ nữ) để vẽ mày ngài. Lập thân vững vàng như tiết tùng xanh, giữ chí rắn rỏi như dáng ngọc trắng. Mạc phủ nếu muốn nhận làm chàng rể nằm phanh bụng (điển Vương Hy Chi nằm phanh bụng mà được chọn làm rể, chỉ chàng rể quý), xin trời mau biến thành con trai."
Chu xem thơ, kinh hãi không thôi, bèn gọi vào gặng hỏi, thì ra là con gái của Hoàng sứ quân (cách gọi tôn quan thứ sử), từ nhỏ đã mất cha mẹ che chở, chỉ sống với bà vú già, vốn chưa lấy chồng. Chu càng kính phục sự trinh khiết của cô; trong quận ai cũng than là chuyện lạ. Ít lâu sau, cô xin thôi việc, trở về chốn cũ ở Lâm Cung, rốt cuộc không ai biết còn hay mất. (Trích từ "Ngọc khê biên sự")
Quạ Cổ Trắng
Lúc quân Khiết Đan mới tràn vào kinh đô, khắp nơi giặc cướp nổi lên như ong vỡ tổ, quân rợ rất lo. Ở Trần Châu có một người đàn bà làm tướng giặc, hiệu là Bạch Hạng Nha (Quạ Cổ Trắng), tuổi chừng bốn mươi, người thô kệch thấp bé, tóc vàng da đen. Mụ đến yết kiến vua rợ, mạo nhận tên họ đàn ông, áo khăn, cách quỳ lạy đều theo dáng đàn ông. Vua rợ cho gặp, ban áo gấm, đai bạc, yên ngựa, cử làm chỉ huy(?) quân Hoài Hóa, giao cho việc chiêu tập các toán giặc ở Sơn Đông, ban thưởng rất hậu.
Yên vương của triều rợ là Triệu Diên Thọ gọi đến hỏi, người đàn bà tự nói có thể phi ngựa bắn tên cả hai bên trái phải, đeo hai túi cung, mỗi ngày đi được hai trăm dặm; múa giáo, đánh gươm đều giỏi. Thuộc hạ có mấy nghìn người, đàn ông đều phải phục dịch mụ. Người ta hỏi mụ có chồng không, mụ nói trước sau có đến mấy chục người chồng, hơi không vừa ý là tự tay giết cả. Ai nghe cũng than thở căm giận. Suốt mười ngày ở kinh đô, mụ cưỡi ngựa ra vào, lại có một người đàn ông cũng cưỡi ngựa theo sau. Đây là nhân yêu. Rợ phương Bắc làm loạn Trung Hạ (Trung Quốc), đàn bà xưng hùng xưng bá, đều là điềm khí âm quá thịnh. Người đàn bà ấy về sau bị tiết độ sứ Duyện Châu là Phù Ngạn Khanh giết chết. (Trích từ "Ngọc đường nhàn thoại")
Thái Bình quảng ký, quyển 367 (hết).
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do triều Thanh ra lệnh biên soạn).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video